Bài giảng Bệnh lý đường thở nhỏ trong - BS. Lê Hoàn

Bài giảng Bệnh lý đường thở nhỏ trong do BS. Lê Hoàn biên soạn trình bày các nội dung chính sau: Sinh bệnh học và vai trò của đường thở nhỏ trong bệnh sinh của COPD; Các phương pháp đánh giá tổn thương đường thở nhỏ trong COPD; Ứng dụng trong điều trị COPD.

B ỆNH LÝ ĐƯỜNG THỞ NHỎ TRONG

BS Lê Hoàn

B ộ môn Nội tổng hợp Trường Đại học Y Hà Nội

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

đường thở nhỏ trong COPD

ĐẶT VẤN ĐỀ

Lopez AD et al Nat Med 1998;4:1241-1243

Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease 2017

 COPD đang trở thành gánh nặng về kinh tế, xã hội toàn c ầu: tỷ lệ mắc bệnh, tử vong ngày càng tăng

 Hi ểu bản chất bệnh sinh COPD:

 Phân bi ệt kiểu hình → cá th ể hóa điều trị

 Phát tri ển các dạng thuốc thích hợp → t ối ưu

hóa điều trị

ĐỊNH NGHĨA COPD

Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease 2017

 COPD là bệnh thường gặp, có thể dự phòng và điều trị được, đặc trưng bởi các tri ệu chứng hô

h ấp dai dẳng và tắc nghẽn đường thở tiến triển nặng dần do các b ất thường của đường thở

và/ho ặc phế nang liên quan tới phơi nhiễm các phần tử và khí độc hại

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

2 Các phương pháp đánh giá tổn thương

đường thở nhỏ trong COPD

3 Ứng dụng trong điều trị COPD

4 K ết luận

Boucherat O et al Am J Respir Crit Care Med 2016 Feb 15;193(4):362-75

BỆNH HỌC COPD

Van Den Berge M et al Chest 2011 Feb;139(2):412-23

BỆNH HỌC COPD

A C ấu trúc đường thở nhỏ và phế nang bình thường

B Xơ hóa đường thở nhỏ và phá hủy cấu trúc thành phế nang trong COPD

Van Den Berge M et al Chest 2011 Feb;139(2):412-23

BỆNH HỌC COPD

Xơ hóa đường thở nhỏ và phá hủy cấu trúc thành phế nang trong COPD

BỆNH HỌC COPD

Barnes PJ Nat Rev Immunol 2008 Mar;8(3):183-92

BỆNH HỌC COPD

Barnes PJ Nat Rev Immunol 2008 Mar;8(3):183-92

Barnes PJ Clin Chest Med 2014 Mar;35(1):71-86

BỆNH HỌC COPD

Martin C et al Int J Chron Obstruct Pulmon Dis 2013;8:7-13

BỆNH HỌC COPD

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

1 Sinh b ệnh học và vai trò của đường thở

nh ỏ trong bệnh sinh của COPD

đường thở nhỏ trong COPD

3 Ứng dụng trong điều trị COPD

4 K ết luận

CÁ C THĂM DÒ CHỨC NĂNG

William McNulty et al Eur Clin Respir J 2014; 1: 10.3402

PFT: FEF 25-75%

McFadden ER et al Am J Med 1972;52:725-37 Pellegrino R et al Eur Respir J 2005 Nov;26(5) McNulty W et al Eur Clin Respir J 2014 Oct 17;1:1-17 Konstantinos Katsoulis K et al Respir Med 2016 Oct;119:e2-e9948-68

PFT: FEV 3 /FVC, FVC/SVC

McNulty W et al Eur Clin Respir J 2014 Oct 17;1:1-17

Cohen J et al Chest 2007 Oct;132(4):1198-203

 Gi ảm FEV 1 /FVC, FEV 3 /FVC và ch ỉ số

1-FEV 3 / FVC tăng: tắc nghẽn đường thở nhỏ

 Gi ảm tỷ lệ FVC/SVC : t ắc nghẽn đường thở nhỏ

Pellegrino R et al Eur Respir J 2005 Nov;26(5)

Borrill ZL et al Br J Clin Pharmacol 2005;59:379-84

 RV, RV/TLC: đánh giá tình trạng ứ khí phế nang

 Raw: đánh giá sức cản đường thở và đánh giá đáp ứng với các thuốc giãn phế quản (khá hạn chế với đường thở nhỏ)

Essat M et al Eur Respir J 2016 Mar;47(3):751-68 Hynes G et al Eur Respir J 2015; 46(S59): PA3993 Kunisaki KM et al Ther Adv Respir Dis 2008;2:55-64

 Xác định phân suất nồng độ NO trong khí thở ra

 FeNO nh ạy cảm với các đáp ứng viêm qua bạch

c ầu ái toan → hữu ích với bệnh Hen

 D ự đoán đáp ứng lâm sàng của COPD với ICS của

b ệnh: cải thiện FEV1, đặc biệt ở những BN có tăng

b ạch cầu ái toan

CH ẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH

William McNulty et al Eur Clin Respir J 2014; 1: 10.3402

PHÂN LOẠI KIỂU HÌNH COPD

DỰA VÀO CẮT LỚP VI TÍNH

A- Bình thường B- Kiểu hình ưu thế dày thành phế quản

C- Kiểu hình ưu thế giãn phế nang

D- Kiểu hình hỗn hợp

Galbán CJ et al Nat Med 2012 Nov;18(11):1711-5.

PHÂN LOẠI KIỂU HÌNH COPD

DỰA VÀO CẮT LỚP VI TÍNH

Sheikh K et al Respirology 2016 Feb;21(2):224-36

Tanabe N et al Am J Respir Crit Care Med 2017 Mar 1;195(5):630-638

MICROTOMOGRAPHY

A: hình ảnh 3 chiều tiền

ti ểu phế quản tận cùng (preTB) và ph ế quản tận cùng (TB)

B-E: hình ảnh các mặt

c ắt khác nhau và các phé p đo lường tiền tiểu

ph ế quản tận cùng

Tanabe N et al Am J Respir Crit Care Med 2017 Mar 1;195(5):630-638

MICROTOMOGRAPHY

A: tổn thương trung tâm �ểu thùy B: tổn thương quanh �ểu thùy C: tổn thương toàn bộ �ểu thùy

Tanabe N et al Am J Respir Crit Care Med 2017 Mar 1;195(5):630-638

HYPERPOLARIZED HELIUM MRI

A: hình ảnh MRI B: hình ảnh mô phỏng khuếch tán 3He C: bi ểu đồ khuếch tán 3He (hệ số ADC) i: người tình nguyện khỏe mạnh

ii: người BPTNMT mức độ trung bình iii: người BPTNMT mức độ nặng

HYPERPOLARIZED HELIUM MRI

Sheikh K et al Respirology 2016 Feb;21(2):224-36

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

1 Sinh b ệnh học và vai trò của đường thở

nh ỏ trong bệnh sinh của COPD

2 Các phương pháp đánh giá tổn thương

đường thở nhỏ trong COPD

4 K ết luận

KÍCH THƯỚC HẠT

 H ạt kích thước < 1 μm : có kh ả năng khuếch

tán đến đường thở ngoại vi và phế nang

 H ạt kích thước 1-5 μm : l ắng đọng nhiều tại

KÍCH THƯỚC HẠT

MMAD = 1,5 μm MMAD = 3 μm MMAD = 6 μm

Hình ảnh xạ hình phổi sau hít Albuterol đánh dấu Tc99

Usmani OS et al Am J Respir Crit Care Med 2005 Dec 15;172(12):1497-504

T ỐC ĐỘ HẠT

Hình ảnh xạ hình phổi sau hít Flunisolide đánh dấu Tc99

Dalby R et al Int J Pharm 2004 Sep 28;283(1-2):1-9

T ỐC ĐỘ HẠT

Respimat Turbuhaler pMDI

Hình ảnh xạ hình phổi sau hít Becloforte đánh dấu Tc99

Pitcairn G et al J Aerosol Med 2005 Fall;18(3):264-72

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

1 Sinh b ệnh học và vai trò của đường thở

nh ỏ trong bệnh sinh của COPD

2 Các phương pháp đánh giá tổn thương

đường thở nhỏ trong COPD

3 Ứng dụng trong điều trị COPD

K ẾT LUẬN

 T ổn thương đường thở nhỏ là cơ chế chính trong sinh b ệnh học COPD

 Đánh giá các tổn thương đường thở nhỏ cho phép

 Phân bi ệt kiểu hình → cá th ể hóa điều trị

 Phát tri ển các thuốc kháng viêm và dạng thuốc thích hợp

có th ể đi sâu tới đường thở nhỏ → t ối ưu hóa điều trị

© 2017 Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease

WORLD COPD DAY

November 15, 2017