SKKN Thiết kế bảng mô đun thực hành dàn trải cho phần kỹ thuật điện tử môn Công nghệ 12

Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM XÂY DỰNG BẢNG THỰC HÀNH DÀN TRẢI CHO PHẦN KỸ THUẬT ĐIỆN TỬ CÔNG NGHỆ 12 Người thực hiện: Nguyễn Thanh Phương Lĩnh vực nghiên cứu: Phương tiện

1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

T rường THPT Thống Nhất A

Mã số: (Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM XÂY DỰNG BẢNG THỰC HÀNH DÀN TRẢI CHO PHẦN KỸ

THUẬT ĐIỆN TỬ CÔNG NGHỆ 12

Người thực hiện: Nguyễn Thanh Phương Lĩnh vực nghiên cứu: Phương tiện dạy học

- Quản lý giáo dục: ……… 

- Phương tiện dạy học bộ môn: Công nghệ 

- Lĩnh vực khác: 

(Ghi rõ tên lĩnh vực)

Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN

 Mô hình  Đĩa CD (DVD)  Phim ảnh  Hiện vật khác

(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)

Năm học: 2019-2020

11 Mô hình phương tiện (MHPT)

12 Science, Technology, Enginerring, Maths (STEM)

13 Phương tiện (PT)

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

––––––––––––––––––

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

1 Họ và tên: Nguyễn Thanh Phương

2 Ngày tháng năm sinh: 01/06/1983

8 Nhiệm vụ được giao: Giảng dạy môn Công nghệ 11 và 12

9 Đơn vị công tác: Trường THPT Thống Nhất A

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Thạc sĩ

- Năm nhận bằng: 2013

- Chuyên ngành đào tạo: Lý luận & Phương pháp dạy học kỹ thuật

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy môn công nghệ công nghiệp, nghề điện dân dụng và hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học

kỹ thuật

- Số năm có kinh nghiệm: 10

- Số dự án hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học:10

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây: 01

- Số giải pháp đạt giải hội thi sáng tạo kỹ thuật cấp tỉnh: 02

- Số giải pháp đạt giải hội thi sáng tạo kỹ thuật toàn quốc: 01

- Ban giám khảo chấm thi khoa học kỹ thuật cấp trường dành cho học sinh

- Ban giám khảo chấm sáng kiến kinh nghiệm cấp tỉnh năm 2016

1

TÊN SÁNG KI ẾN: XÂY DỰNG BẢNG THỰC HÀNH DÀN TRẢI CHO

PHẦN KỸ THUẬT ĐIỆN TỬ CÔNG NGHỆ 12

Ph ần A: MỞ ĐẦU

1 B ối cảnh của giải pháp

Trước sự phát triển không ngừng của khoa học, kỹ thuật công nghệ ngày càng phát triển, đòi hỏi đất nước có nền giáo dục tiếp cận và đáp ứng nhu cầu xã hội

chủ trương của Đảng, Nhà nước hiện nay xem phương tiện dạy học chính là công

cụ đắc lực hỗ trợ giúp đổi mới phương pháp dạy học trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, khơi dậy năng lực sáng tạo của người học, đồng thời định hướng phát huy tính cực, chủ động của học sinh Giúp cho học sinh tiếp thu kiến thức một cách thuận lợi và hiệu quả đạt chất lượng tốt nhất

Trong những năm gần đây việc đổi mới và cải cách giáo dục đóng vai trò quan trọng, nhất là trong việc đào tạo và nâng cao năng lực nguồn nhân công của đất nước, nên việc đầu tư vào giáo dục là tiền đề để xây dựng và đưa đất nước ngày càng vững mạnh Bên cạnh đó quan điểm giáo dục STEM là viết tắt của 4 từ Science (khoa học), Technology (công nghệ), Enginerring (kĩ thuật), Maths (toán học) STEM là hình thức giáo dục mới đang từng bước được các quốc gia trên thế giới áp dụng Đất nước ta cũng đang đẩy mạnh hoạt động trải nghiệm giáo dục STEM vào trong các trường học, đặc biệt môn công nghệ là một thành tố chủ lực trong STEM và đây là môn học bắt buộc thuộc khung chương trình giáo dục cấp trung học phổ thông (THPT) môn công nghệ mang đến cho người học những kiến thức từ cơ bản cho đến kỹ năng vận dụng vào đời sống Đặc biệt bộ môn công nghệ 12 đề cập đến những kiến thức cơ bản về bộ môn khoa học điện tử, kỹ thuật điện, định hướng nghề nghiệp cho học sinh sau này, là tiền đề cho học sinh Nhưng trên khảo sát thực tế, học sinh lại rất xem thường bộ môn công nghệ và chỉ xem

là bộ môn phụ Nên thái độ của học sinh đối với môn là không quan tâm, không chú ý, không quan trọng

2 Lý do ch ọn giải pháp

Thực tế dạy học môn Công nghệ 12 hiện nay còn gặp nhiều bất cập về nội dung, phương pháp, phương tiện và hình thức tổ chức dạy học, nên việc dạy và học còn gặp nhiều khó khăn Vì vậy khi dạy học thường bỏ qua các bài dạy thực hành một phần là thiếu phương tiện dạy học Để tạo hứng thú học tập và phát triển năng lực cho người học trong xu hướng giáo dục mới nên rất cần có phương tiện dạy học hiệu quả nhằm phát huy tất cả nguồn lực của bộ môn công nghệ 12

Với mong muốn cải thiện việc dạy học khơi dậy niềm sáng tạo và hứng thú học tập phần kỹ thuật điện tử môn công nghệ 12 ngày, đồng thời hướng đến tăng hiệu quả tương tác dạy học mà phát huy tích cực năng lực người học tốt nhất Tôi đề

2

xuất giải pháp “ Thiết kế bảng mô đun thực hành dàn trải cho phần kỹ thuật điện

tử môn công nghệ 12”

3 Ph ạm vi và đối tượng nghiên cứu

Sáng kiến có phạm vi áp dụng trong các trường THPT vào việc dạy phần

kỹ thuật điện tử cho môn công nghệ 12

Đối tượng nghiên cứu là học sinh THPT, nội dung bài học phần kỹ thuật điện tử công nghệ 12, linh kiện điện tử, vật liệu cách điện, dẫn điện

4 M ục đích nghiên cứu

Xây dựng được bộ phương tiện dạy học thực hành cho phần kỹ thuật điện

tử trong môn công nghệ 12 THPT hỗ trợ cho việc dạy và học chủ động, sáng tạo

và tăng tính trực quan sinh động Với phương tiện này giúp người học nâng cao

tư duy kỹ thuật và phát triển năng lực tốt nhất đối với môn học công nghệ 12 Giúp người dạy truyền đạt nội dung kiến thức một cách dễ dàng, tiết kiệm thời gian giảng dạy và thúc đẩy sự đổi mới phương pháp dạy học hiện đại, đồng thời tăng cường hoạt động trải nghiệm định hướng tiếp cận đến xu hướng giáo dục STEM hiệu quả hơn

3

PHẦN B: NỘI DUNG

I THỰC TRẠNG CỦA GIẢI PHÁP

Khoa học kỹ thuật, công nghệ ngày càng phát triển, đòi hỏi đất nước có nền

giáo dục tiếp cận và đáp ứng nhu cầu xã hội

Vì thế đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước hiện nay xem phương tiện dạy học chính là công cụ đắc lực hỗ trợ giúp đổi mới phương pháp dạy học trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, khơi dậy năng lực sáng tạo của người học, đồng thời định hướng phát huy tính cực, chủ động của học sinh Giúp cho học sinh tiếp thu kiến thức một cách thuận lợi và hiệu quả đạt chất lượng tốt nhất

Trong những năm gần đây việc đổi mới và cải cách giáo dục đóng vai trò quan trọng, nhất là trong việc đào tạo và nâng cao năng lực nguồn nhân công của đất nước, nên việc đầu tư vào giáo dục là tiền đề để xây dựng và đưa đất nước ngày càng vững mạnh

Cũng như các môn học khác thì môn “Công nghệ” là môn học bắt buộc thuộc khung chương trình giáo dục cấp trung học phổ thông (THPT) Mục đích của môn học này là:

học hình thành tư duy kỹ thuật vào thực tiễn và định hướng nghề nghiệp cho học sinh trong tương lai

Thứ hai: Hình thành cho người học năng lực khái quát về khoa học kỹ thuật ở

người học

vận dụng vào cuộc sống, góp phần hình thành ở học sinh năng lực hoạt động trí tuệ bao gồm năng lực nhận thức, tư duy kỹ thuật, năng lực kỹ thuật và năng lực sáng tạo khi vận dụng hiểu biết kỹ thuật vào thực tiễn

Thực tế dạy học môn Công nghệ 12 hiện nay còn gặp nhiều bất cập về nội dung, phương pháp, phương tiện và hình thức tổ chức dạy học, nên việc dạy và học còn gặp nhiều khó khăn Mặt khác theo quan điểm của một số Học sinh, Phụ huynh học sinh, Giáo viên và cấp quản lí chưa nhận định đúng về vai trò môn Công nghệ Vì vậy khi dạy học thường bỏ qua các bài dạy thực hành một phần là thiếu phương tiện dạy học Để tạo hứng thú học tập và phát triển năng lực cho người học trong xu hướng giáo dục mới nên rất cần có phương tiện dạy học hiệu quả nhằm phát huy tất cả nguồn lực của bộ môn công nghệ 12

Bên cạnh đó quan điểm giáo dục STEM là viết tắt của 4 từ Science (khoa học), Technology (công nghệ), Enginerring (kĩ thuật), Maths (toán học) STEM là hình thức giáo dục mới đang từng bước được các quốc gia trên

thế giới áp dụng, hình thức giáo dục của STEM là tạo cho

người học hiểu, vận dụng và tương tác với vấn đề đang học

một cách trực quan và sinh động nhất, thông qua các hoạt

động thực hành trải nghiệm, giúp cho người học dễ ghi

nhớ, hiểu sâu các vấn đề, bên cạnh đó còn tạo cho người

học các kĩ năng mềm cần thiết để vận dụng vào trong các

công việc khác nhau Kỹ thuật,Công nghệ là yếu tố quan trọng trong quan điểm

4

dạy học theo định hướng STEM Nhưng trên khảo sát thực tế, học sinh lại rất xem thường bộ môn công nghệ và chỉ xem là bộ môn phụ Nên thái độ của học sinh đối với môn là không quan tâm, không chú ý, không quan trọng

Hiện thực môn công nghệ trong giáo dục phổ thông mang đến cho người học những kiến thức từ cơ bản cho đến kỹ năng vận dụng vào đời sống Đặc biệt bộ môn công nghệ 12 đề cập đến những kiến thức cơ bản về bộ môn khoa học điện

tử, kỹ thuật điện, định hướng nghề nghiệp cho học sinh sau này, là tiền để

cho học sinh

Với mục đích mong muốn cải thiện việc dạy học khơi dậy niềm sáng tạo và hứng thú học tập phần kỹ thuật điện tử môn công nghệ 12 ngày, đồng thời hướng đến tăng hiệu quả tương tác dạy học mà phát huy tích cực năng lực người học tốt nhất Tôi đề xuất giải pháp “ Thiết kế bảng mô đun thực hành dàn trải cho phần

kỹ thuật điện tử môn công nghệ 12”

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1 S ơ lược về phương tiện dạy học

1.1 Khái niệm phương tiện dạy học

Theo W.Ihbe thì “ phương tiện dạy học là một hệ thống các tín hiệu ( hệ thống

kí hiệu, hệ thống hình ảnh, hệ thống âm thanh…) đã được tổ chức theo ý đồ

của người giáo viên, được lưu trữ trên các thiết bị mang tin, nhằm thông qua

đó truyền đạt cho người học một nội dung xác định.” [1]

Hình 1.1 Phương tiện dạy học theo quan điểm của W Ihbe

1.2 M ối quan hệ của PTDH với các yếu tố của quá trình dạy học

Theo quan điểm của điều khiển học

Người nhận (học sinh)

Người gửi (Giáo viên)

Cầu nối

Cơ cấu tổ chức PT + Nội dung

Vật mang sự trình bày ý mục phương

đồ đích pháp

Vật lưu trữ

Phương tiện

Chuyển giao

Tiến sĩ Bimala Maskey của tổ chức Swiss Contact cho rằng khả năng thu nhận kiến thức của người học phụ thuộc vào cách trình bày thông tin như bảng dưới:

MỤC ĐÍCH

PHƯƠNG TIỆN Các hệ quả văn hoá xã hội

PHƯƠNG PHÁP

Các điều kiện văn hoá xã hội

(ĐK khung)

Các hệ quả tâm lí-con người

Các điều kiện tâm lí - con người

(ĐK GV-HS) NỘI DUNG

6

Rõ ràng việc sử dụng các hình ảnh thực, âm thanh, các mô phỏng… để minh họa cũng như việc cung cấp tài liệu để cho học sinh khám phá sẽ giúp cho việc học tập của người học thành công hơn

1.3 Sử dụng phương tiện dạy và học phù hợp với nội dung học tập

Khi lựa chọn các PTDH, phải nghiên cứu kĩ năng đặc điểm nội dung học tập,

ưu (nhược) điểm của từng loại phương tiện để thực hiện cho đồng bộ Muốn vậy, khi thiết kế bài dạy (soạn giáo án), cần phải:

- Đề ra kết quả mong đợi (mục tiêu bài học) cho người học để dễ kiểm soát trực tiếp

- Thiết kế các hoạt động dạy và học phù hợp với kiến thức đã có, với động lực

và mức độ quan tâm của HS bằng cách lựa chọn nội dung và phương pháp dạy học để liên hệ giữa trình độ của HS với mức độ nội dung mà các em kì vọng phải đạt được

- Thường xuyên điều chỉnh kế hoạch này trên cơ sở thông tin phản hồi từ phía người học

- Cần chú trọng tới những nội dung mang tính khái niệm, nguyện lí chung hơn

là những nội dung mang tính cụ thể, vụn vặt

1.4 Dùng phương tiện dạy và học để tổ chức hoạt động học tập cho HS

Dùng phương tiện dạy và học chủ yếu là để tổ chức các hoạt động học tập của

HS chứ không đơn thuần chỉ để trình chiếu thông tin hoặc minh hoạ bài dạy Các nghiên cứu về cấu trúc tâm lí của hoạt động đã khẳng định rằng, mỗi hoạt động cụ thể bao giờ cũng có động cơ thúc đẩy hoạt động ấy Hoạt động gồm các hành động, mỗi hành động đều nhằm tới một mục đích nào đó Hành động lại bao gồm các động tác, tác (tổ hợp của các cử động riềng rẽ) và nó phụ thuộc vào điều kiện, phương tiện để đạt tới mục đích định trước Các thành phần của hoạt động trí óc được gọi là thao tác (chẳng hạn phân tích, tổng hợp, so sánh, ); còn các thành phần của hoạt động vật chất, biểu hiện bên ngoài thường được gọi là động

tác (ví dụ: cầm, nắm, )

Như vậy, cách học ở mức độ cụ thể chính là cách tác động của chủ thể đến đối tượng học (tức nội dung học), nó sẽ phụ thuộc vào điều kiện, phương tiện học cụ thể Khi tổ chức các hoạt động học tập cần chú ý:

- Các hoạt động học tập cần khơi dậy tính tò mò đối với người học (GV cần khuyến khích người học đặt các câu hỏi tại sao, như thế nào và điều gì sẽ xảy ra nếu?)

- Các hoạt động học tập phải thiết thực và phù hợp với mức độ phát triển về xã hội và trình độ của HS

- Các hoạt động học tập phải được liên hệ với những kinh nghiệm sống hàng ngày của HS (theo đó các em sẽ hiểu được ý nghĩa của việc học)

- HS cần đạt được sự thành công và được tôn trọng nếu ta muốn các em có được thái độ tích cực đối với việc học tập

- Cần xem xét kiến thức, kĩ năng và thái độ mà HS có được trong chính môi trường lớp học

- Cần tính đến bối cảnh ngôn ngữ và văn hoá đa dạng của HS

7

Tóm lại : Trên cơ sở phân tích trên ta thấy rằng phương tiện dạy học có ý nghĩa

to lớn đối với quá trình dạy học

- Giúp học sinh dể hiểu bài, hiểu bài sâu sắc hơn và nhớ bài lâu hơn

+ Phương tiện dạy học tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sự nghiên cứu dạng bề ngoài của đối tượng và các tính chất có thể tri giác trực tiếp của chúng

+ Phương tiện dạy học giúp cụ thể hóa những cái quá trừu tượng, đơn giản hóa những máy móc và thiết bị quá phức tạp

+ Phương tiện dạy học giúp làm sinh động nội dung học tập, nâng cao hứng thú học tập bộ môn, nâng cao lòng tin của học sinh vào khoa học

+ Phương tiện dạy học còn giúp học sinh phát triển năng lực nhận thức, đặc biệt

là khả năng quan sát, tư duy (phân tích, tổng hợp các hiện tượng, rút ra những kết luận có độ tin cây, ), giúp học sinh hình thành cảm giác thẩm mỹ, được hấp dẫn bởi cái đẹp, cái đơn giản, tính chính xác của thông tin chứa trong phương tiện

- Giúp giáo viên tiết kiệm được thời gian trên lớp trong mỗi tiết học Giúp giáo viên điều khiển được hoạt động nhận thức của học sinh, kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học sinh được thuận lợi và có hiệu suất cao

2 Thực trạng trước khi vận dụng sáng kiến

Phần lớn giáo viên dạy học môn công nghệ 12 thường dạy chay theo phân phối chương trình đúng trình tự sách giáo khoa chủ yếu học lý thuyết theo hướng tiếp cận nội dung Mặc dù một số giáo viên đã áp dụng những phương pháp dạy học mới, phát huy tính tích cực của HS nhưng còn ở mức độ hạn chế Các bài học còn rời rạc làm cho học sinh chưa thấy được sự liên kết giữa các bài học và hiểu được ứng dụng sản phẩm trong thực tiễn sản xuất nên chưa tạo được hứng thú, động lực học môn công nghệ cho học sinh Học sinh lĩnh hội kiến thức một cách tương đối thụ động và chưa biết vận dụng lý thuyết học trên lớp để thực hiện những sản phẩm đơn giản gần gũi trong đời sống

3 Quyết định thực hiện giải pháp nâng cao hiệu quả củng cố bài học:

Từ thực trạng trên, kết hợp với việc tham khảo một số tài liệu của các tác giả, ý kiến đồng nghiệp Tôi đã thiết kế bảng mô đun thực hành và áp dụng làm phương tiện dạy học giúp nâng cao hiệu quả cho dạy học phần kĩ thuật điện tử Công nghệ 12

Qua quá trình thực hiện thiết kế và chế tạo ra phương tiện dạy học và thực nghiệm phương tiện này để mô tả các nguyên lý hoạt động một số mạch điện tử ứng dụng, tôi đã quan sát, theo dõi để xây dựng thành sáng kiến kinh nghiệm giảng dạy cho môn học

Đối với giải pháp tôi đưa ra: Thiết kế phương tiện dạy học nhằm hướng tới tăng cường việc dạy học trực quan và góp phần làm kho phương tiện dạy học bộ môn Công nghệ 12 thêm phong phú Việc thiết kế bảng thực hành dàn trải cho phần kĩ thuật điện tử môn công nghệ 12 thì chưa có tác giả nào thực hiện

Trong quá trình thực hiện sáng kiến tôi nhận thấy sáng kiến của mình có mang lại hiệu quả cho dạy học môn công nghệ Đem lại hứng thú và những năng lực cần thiết cho Học sinh

8

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP

1 Sơ đồ khối quy trình thực hiện

2 Xây dựng nội dung thực hiện

- Tổ chức thực hiện nghiên cứu các bài dạy trong phần kỹ thuật điện tử của chương trình công nghệ 12 THPT

- Thiết kế các bản vẽ nguyên lý cho các bo mạch điện tử

Hình.2: sơ đồ mạch chỉnh lưu hai nửa chu kỳ Hình.1: sơ đồ mạch chỉnh lưu bán kỳ

Hình.3: sơ đồ mạch chỉnh lưu toàn kỳ Hình 4: sơ đồ mạch nguồn một chiều

Khung giá đỡ bảng thực hành

linh kiện điện tử rời phù hợp với chức năng mạch

Khối chức năng bo mạch được phóng lớn

Lắp ráp các bảng mạch theo đúng chức năng mục tiêu bài học

Hình 5: sơ đồ mạch tạo xung

đa hài dùng tranzito Hình 6: sơ đồ mạch tạo xung dùng IC 555

Hình 7: sơ đồ mạch KĐ OA Hình 8: Sơ đồ mạch nguồn

Hình 9: Sơ đồ dao động ký Hình10: Sơ đồ bộ nguồn

Hình 11: sơ đồ nguồn 1 pha Hình12: sơ đồ nguồn điện 3 pha

Tụ điện đóng trong hộp mica Điện trở đóng trong hộp mica

Cuộn cảm đóng trong hộp mica

Dây dẫn được bắt đầu cắm

Điôt đóng trong hộp mica