Rèn kỹ năng làm dạng bài Đọc hiểu môn Ngữ văn trong bài thi tốt nghiệp THPT

Sáng kiến Rèn kỹ năng làm dạng bài Đọc hiểu môn Ngữ văn trong bài thi tốt nghiệp THPT với mong muốn nâng cao hiệu quả dạy học, chia sẻ một số vấn đề có tính chất định hướng để giúp học sinh làm tốt dạng bài này hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng bài thi môn Văn, nuôi dưỡng tình yêu với môn học.

C NG HÒA XàH I CH  NGHĨA VI T NAMỘ Ộ Ủ Ệ

Đ c l p ­ T  do ­ H nh phúcộ ậ ự ạ

THUY T MINH MÔ T  GI I PHÁPẾ Ả Ả

VÀ K T QU  TH C HI N SÁNG KI NẾ Ả Ự Ệ Ế

1  Tên sáng ki n:ế  Rèn k  năng làm d ng bài Đ c hi u môn Ng  văn ỹ ạ ọ ể ữ   trong bài thi t t nghi p THPT  ố ệ

2. Ngày sáng ki n đế ược áp d ng l n đ u ho c áp d ng thụ ầ ầ ặ ụ ử: tháng 

9/2019

3. Các thông tin c n b o m tầ ả ậ  (n u có): không.ế

4. Mô t  các gi i pháp cũ thả ả ường làm

4.1. D ng bài Đ c hi u trong bài thi t t nghi p THPT môn Ng  vănạ ọ ể ố ệ ữ  không được đ a vào ti t h c nào trong phân ph i chư ế ọ ố ương trình môn Ng  vănữ  

ph  thông chính khóa, thổ ường ch  d ng l i   vi c ch a, tr  bài qua các bàiỉ ừ ạ ở ệ ữ ả  

k m tra đ nh kì, bài thi. Hi n nay các chuyên đ  hể ị ệ ề ướng d n vi c rèn luy n kĩẫ ệ ệ  năng này cho h c sinh m t cách bài b n cũng ch a nhi u. ọ ộ ả ư ề

4.2. Vi c ôn luy n, ch a bài cho ph n Đ c hi u còn ch a th c sệ ệ ữ ầ ọ ể ư ự ự 

được chú tr ng, do quan ni m cho r ng đây là câu g  đi m nên thọ ệ ằ ỡ ể ường đ nơ  

gi n, không c n h c cũng có th  tr  l i đả ầ ọ ể ả ờ ược. N u có đ  cao t m quanế ề ầ  

tr ng c a d ng bài thì nhi u giáo viên và h c sinh v n còn lúng túng trongọ ủ ạ ề ọ ẫ  

vi c gi i quy t th u đáo v n đ  kĩ năng. Kinh nghi m th c t  gi ng d yệ ả ế ấ ấ ề ệ ự ế ả ạ  cho th y, h c sinh không h  d  dàng trong vi c đ t m c đi m cao c a cácấ ọ ề ễ ệ ạ ứ ể ủ  câu h i trong ph n Đ c hi u, dù cho r ng đây là ph n “g  đi m” và “dỏ ầ ọ ể ằ ầ ỡ ể ễ làm”

5. S  c n thi t ph i áp d ng gi i pháp sáng ki nự ầ ế ả ụ ả ế

    5.1. T  năm h c 2014 ­2015, đ c hi u văn b n là m t trong hai ph nừ ọ ọ ể ả ộ ầ  

b t bu c trong đ  thi T t nghi p THPTắ ộ ề ố ệ : Đ c hi u và Làm văn ọ ể  Rèn k  năngỹ  

đ c hi u đọ ể ược xem là v n đ  quan tr ng trong trong vi c th c hi n đ i m iấ ề ọ ệ ự ệ ổ ớ  

phương pháp d y h c môn văn   trạ ọ ở ường ph  thông nh m phát huy năng l cổ ằ ự  

t  đ c hi u và sáng t o c a h c sinh trong vi c khám phá giá tr  c a m tự ọ ể ạ ủ ọ ệ ị ủ ộ  văn b n. ả

Tuy nhiên cũng c n nh n th y r ng, vi c lầ ậ ấ ằ ệ ượng hóa ki n th c trongế ứ  các câu h i Đ c hi u trong đ  thi T t nghi p THPT hi n nay ch  phù h pỏ ọ ể ề ố ệ ệ ỉ ợ  

v i các văn b n chính lu n, khoa h c hay báo chí. Đ i v i các văn b n nghớ ả ậ ọ ố ớ ả ệ thu t, làm sao đ  h c sinh không r i vào cách di n gi i đ n nghĩa, đánh m tậ ể ọ ơ ễ ả ơ ấ  

m  c m văn chỹ ả ương khi ti p c n văn b n qua các câu h i Đ c hi u cũng làế ậ ả ỏ ọ ể  

m t v n đ  c n l u tâm.ộ ấ ề ầ ư

 5.2. M c dù Ph n Đ c hi u chi m t  tr ng đi m không l n trong đặ ầ ọ ể ế ỉ ọ ể ớ ề thi (3.0 đi m) nh ng h c sinh ph i x  lí m t văn b n tể ư ọ ả ử ộ ả ương đ i và t  duyố ư  các câu h i trong m t th i gian ng n. T i trỏ ộ ờ ắ ạ ường THPT Chuyên B c Giang,ắ  

h c sinh đã quen v i ki u bài Đ c hi u nh ng th c t  gi ng d y cho th y,ọ ớ ể ọ ể ư ự ế ả ạ ấ  nhi u em ch a có ph n x  t t v i các câu h i, đ c bi t là các câu h i   m cề ư ả ạ ố ớ ỏ ặ ệ ỏ ở ứ  

đ  khó tộ ương đ i nh  câu h i V n d ng. ố ư ỏ ậ ụ Sáng ki n này theo chúng tôi làế  thi t th c, trế ự ước h t là trong tình hình bài thi môn Văn trong kì thi T tế ố  nghi p THPT có cùng m t c u trúc trong nh ng năm g n đây.ệ ộ ấ ữ ầ

Xu t phát t  ấ ừ th c t  trên k t h p v i kinh nghi m gi ng d y c a b nự ế ế ợ ớ ệ ả ạ ủ ả  thân, chúng tôi th c hi n sáng ki nự ệ ế : Rèn k  năng làm d ng bài Đ c hi u ỹ ạ ọ ể   môn Ng  văn ữ  trong bài thi t t nghi p THPTố ệ  v i mong mu n nâng cao hi uớ ố ệ  

qu  d y h c,ả ạ ọ  chia s  m t s  v n đ  có tính ch t đ nh hẻ ộ ố ấ ề ấ ị ướng đ  giúp h cể ọ  sinh làm t t d ng bài này hố ạ ướng t i m c tiêu nâng cao ch t lớ ụ ấ ượng bài thi môn Văn, nuôi dưỡng tình yêu v i môn h c.ớ ọ

6. M c đích c a gi i pháp sáng ki nụ ủ ả ế

 Sáng ki n:ế  Rèn k  năng làm d ng bài Đ c hi u môn Ng  văn ỹ ạ ọ ể ữ  trong bài  thi t t nghi p THPT  ố ệ đ  ra m c đích nghiên c u: tìm hi u các v n đ  xoayề ụ ứ ể ấ ề  quanh câu h i Đ c hi u t  góc đ  lí lu n, hỏ ọ ể ừ ộ ậ ướng t i xây d ng khung kĩ năngớ ự  làm d ng câu h i này cho h c sinh, đ  xu t m t s  đ  Đ c hi u ph c vạ ỏ ọ ề ấ ộ ố ề ọ ể ụ ụ cho vi c ôn luy n.ệ ệ

        b. N i dung c a gi i pháp:ộ ủ ả

Đ  làm rõ v n đ  lí lu n, trong gi i pháp 1, chúng tôi cung c p líể ấ ề ậ ả ấ  thuy t v  v n đ  Đ c hi u và d ng bài Đ c hi u trong đ  thi T t nghi pế ề ấ ề ọ ể ạ ọ ể ề ố ệ  THPT hi n nay. ệ

  c. Các bước ti n hành th c hi n gi i pháp:ế ự ệ ả

    c.1. Cung c p ki n th c v  lí thuy t Đ c hi u:  ấ ế ứ ề ế ọ ể

        ­ Khái ni m: ệ

Theo T  đi n Ti ng Vi t ừ ể ế ệ : “Đ c là trông vào ch  mà nói ra ti ng ho cọ ữ ế ặ  không nói ra ti ng”ế . Gi i thích đ y đ , tả ầ ủ ường minh h n, có th  hi u: ơ ể ể Đ c ọ  là 

m t ho t đ ng c a con ngộ ạ ộ ủ ười, dùng m t đ  nh n bi t các kí hi u và chắ ể ậ ế ệ ữ 

vi t, dùng trí óc đ  t  duy và l u gi  nh ng n i dung mà mình đã đ c và sế ể ư ư ữ ữ ộ ọ ử 

d ng   b   máy   phát   âm   phát   ra   âm   thanh   nh m   truy n   đ t   đ n   ngụ ộ ằ ề ạ ế ườ  inghe. Đ c là ti p xúc v i văn b n v  m t ngôn t , câu ch  tr c ti p.ọ ế ớ ả ề ặ ừ ữ ự ế

T  cách hi u trên, có th  th y: đ c không ch  là ho t đ ng bi n các kíừ ể ể ấ ọ ỉ ạ ộ ế  

t  thành âm thanh ngôn ng  mà là m t ho t đ ng, quá trình nh n th c.ự ữ ộ ạ ộ ậ ứ  Thông qua vi c đ c, ch  th  c a ho t đ ng đ c s  gi i mã các t ng ngônệ ọ ủ ể ủ ạ ộ ọ ẽ ả ầ  

t , hình  nh ngh  thu t đ  ti p nh n ý nghĩa t  từ ả ệ ậ ể ế ậ ư ưởng c a văn b n   nhi uủ ả ở ề  góc đ  khác nhau.ộ

“Hi u là ể nh n ra ý nghĩa, b n ch t… c a s  v t, hi n tậ ả ấ ủ ự ậ ệ ượng, đ iố  

tượng nào đó b ng s  v n d ng trí tu ” (tằ ự ậ ụ ệ heo: T  đi n Ti ngừ ể ế  

Vi tệ ). Theo GS. Tr n Đình S : “ầ ử hi u th c ch t là t  hi u, nghĩa là ể ự ấ ự ể   làm cho n y sinh, sinh thành trong ý th c c a ng ả ứ ủ ườ i h c m t tri ọ ộ  

th c mong mu n, nghĩa là làm cho thay đ i tính ch t ch  quan c a ứ ố ổ ấ ủ ủ  

ng ườ ọ i h c”.

Trong quan ni m thông thệ ường,  hi u   ể ti p xúc văn b n v  m t bênế ả ề ặ  trong, phát hi n và n m v ng m i liên hệ ắ ữ ố ệ c a s ủ ự v t, hi n tậ ệ ượng, đ i tố ượ  ng

nào đó và ý nghĩa c a m i quan h  đó. Hi u còn là s  bao quát h t n i dungủ ố ệ ể ự ế ộ  

và có th  v n d ng vào đ i s ng,  ng d ng, mô hình hoá để ậ ụ ờ ố ứ ụ ược đ i tố ượng. 

Hi u là ph i tr  l i để ả ả ờ ược các câu h i: Cái gì? Nh  th  nào? Làm th  nào?ỏ ư ế ế

Đ c hi u ọ ể  là ho t đ ng c  b n c a con ngạ ộ ơ ả ủ ười nh m m c đích chi mằ ụ ế  lĩnh tri th c văn hoá và b i dứ ồ ưỡng tâm h n.ồ   Khái ni m  ệ đ c hi u ọ ể   (reading 

literacy) có n i hàm khoa h c phong phú, độ ọ ược hi u theo nhi u cách khácể ề  nhau. 

Trên th  gi i, OECD (T  ch c h p tác và phát tri n kinh t  th  gi i)ế ớ ổ ứ ợ ể ế ế ớ  

đ a ra đ nh nghĩa sau v  Reading literacy:  ư ị ề Đ c hi u là s  hi u bi t, s ọ ể ự ể ế ử 

d ng, ph n h i tr ụ ả ồ ướ c văn b n vi t nh m đ t đ ả ế ằ ạ ượ c m c đích, phát tri n tri ụ ể  

th c và ti m năng cũng nh  tham gia ho t đ ng c a m t ai đó trong xã h i ứ ề ư ạ ộ ủ ộ ộ  

Quan ni m này c a OECD hoàn toàn phù h p v i quan ni m c a UNESCOệ ủ ợ ớ ệ ủ  

v  ề Literacy: Đó là kh  năng nh n bi t, th u hi u, gi i thích, sáng t o, trao ả ậ ế ấ ể ả ạ  

đ i, tính toán và s  d ng nh ng tài li u vi t ho c in  n k t h p v i nh ng ổ ử ụ ữ ệ ế ặ ấ ế ợ ớ ữ  

b i c nh khác nhau. Literacy đòi h i s  h c h i liên t c cho phép m t cá ố ả ỏ ự ọ ỏ ụ ộ  

nhân đ t đ ạ ượ c m c đích c a mình, phát tri n ki n th c, ti m năng và tham ụ ủ ể ế ứ ề   gia m t cách đ y đ  trong xã h i r ng l n ộ ầ ủ ộ ộ ớ

 Vi t Nam, thu t ng  đ c hi u xu t hi n l n đ u tiên trong cu n

sách Ng  văn tích h p (Ng  văn 6 ­ 2002) nh ng đ n nay thì v n ch a cóữ ợ ữ ư ế ẫ ư  

m t đ nh nghĩa rõ ràng, m t cách hi u th ng nh t v  nó. Đã có nhi u bàiộ ị ộ ể ố ấ ề ề  

vi t trên các t p chí chuyên ngành, các chuyên lu n c a các tác gi  đ uế ạ ậ ủ ả ầ  ngành v  v n đ  đ c hi u. Tuy nhiên, đ n nay ch a có m t khái ni m chínhề ấ ề ọ ể ế ư ộ ệ  

th c v  đ c hi u. M i ngứ ề ọ ể ỗ ườ ưi đ a ra m t cách hi u riêng, quan ni m riêngộ ể ệ  

v  đ c ­ hi u.ề ọ ể

Theo GS, TS. Nguy n Thanh Hùng: ễ Đ c hi u là m t khái ni m khoa ọ ể ộ ệ  

h c ch  m c đ  cao nh t c a ho t đ ng đ c; đ c hi u đ ng th i cũng ch ọ ỉ ứ ộ ấ ủ ạ ộ ọ ọ ể ồ ờ ỉ   năng l c văn c a ng ự ủ ườ ọ i đ c. Đ c hi u là ho t đ ng truy tìm và gi i mã ý ọ ể ạ ộ ả   nghĩa văn b n ả  GS, TS. Tr n Đình Sầ ử cho r ng: ằ Đ c hi u là đ c v i  năng ọ ể ọ ớ  

l c ph n t , suy ng m nh ng đi u đ c đ ự ả ư ẫ ữ ề ọ ượ c. Đ c hi u v i hàm nghĩa sâu ọ ể ớ  

r ng c a khái ni m hi u là ph n quan tr ng c a ho t đ ng đ c, th ng nh t ộ ủ ệ ể ầ ọ ủ ạ ộ ọ ố ấ   trong nó c  s  gi i thích, phân tích và  ng d ng, làm n n t ng cho s  hình ả ự ả ứ ụ ề ả ự   thành t  t ư ưở ng, tình c m, th  gi i quan, th  hi u th m mĩ c a ng ả ế ớ ị ế ẩ ủ ườ ọ   i đ c.

PGS, TS. Nguy n Th  H nh, d a trên c  s  ngôn ng  h c, kh ng đ nh: ễ ị ạ ự ơ ở ữ ọ ẳ ị Đ c ọ  

hi u là m t ho t đ ng giao ti p   đó ng ể ộ ạ ộ ế ở ườ ọ i đ c lĩnh h i l i nói đã đ ộ ờ ượ   c

vi t thành văn b n nh m làm thay đ i nh ng hi u bi t, tình c m ho c hành ế ả ằ ổ ữ ể ế ả ặ  

vi c a chính mình, đ c hi u là ho t đ ng đ c cho mình ủ ọ ể ạ ộ ọ

Đ c hi u là quá trình nh n bi t, thông hi u, lĩnh h i và v n d ng cácọ ể ậ ế ể ộ ậ ụ  giá tr  c a kí hi u ngôn t  k t h p v i năng l c, t  duy và bi u đ t c aị ủ ệ ừ ế ợ ớ ự ư ể ạ ủ  

ngườ ọi đ c vào h c t p cũng nh  cu c s ng. Nói cách khác, đ c hi u vănọ ậ ư ộ ố ọ ể  

b n là hành đ ng gi i mã văn b n nh m tìm ki m thông tin t  văn b n ; gi iả ộ ả ả ằ ế ừ ả ả  thích, c t nghĩa, phân lo i , so sánh, k t n i,… thông tin đ  t o ra nh ngắ ạ ế ố ể ạ ữ  

hi u bi t chung v  văn b n; ph n h i và đánh giá thông tin trong văn b n;ể ế ề ả ả ồ ả  

v n d ng nh ng hi u bi t v  văn b n đã h c vào vi c đ c các lo i văn b nậ ụ ữ ể ế ề ả ọ ệ ọ ạ ả  khác nhau, đáp  ng m c đích h c t p và cu c s ng.ứ ụ ọ ậ ộ ố

Qua các quan ni m trên, có th  th y: khái ni m ệ ể ấ ệ Đ c hi u ọ ể  c a các nhàủ  nghiên c u dù xu t phát t  các khuynh hứ ấ ừ ướng khác nhau, cách di n đ t khácễ ạ  nhau, trung tâm c a đ i tủ ố ượng có khác nhau song v n g p nhau   m t sẫ ặ ở ộ ố 

đi m sau:ể

Th  nh t, đ c ­ hi u là m t khái ni m ph c. Nó là m t ti n trình g mứ ấ ọ ể ộ ệ ứ ộ ế ồ  hai công đo n thu c hai ph m trù khác nhau: “đ c” thu c ph m trù th  lý vàạ ộ ạ ọ ộ ạ ể  

“hi u” thu c ph m trù tâm lý. ể ộ ạ

Th  hai, các nhà nghiên c u đ u đ ng tình r ng: đ c ­ hi u là m tứ ứ ề ồ ằ ọ ể ộ  

ho t đ ng nh n th c. Đ i tạ ộ ậ ứ ố ượng c a nó là giá tr  th m m  c a văn b n. Quáủ ị ẩ ỹ ủ ả  trình nh n th c này ch  x y ra khi có s  tậ ứ ỉ ả ự ương tác gi a văn b n v i ngữ ả ớ ườ  i

đ c. ọ

Th  ba, đ c ­ hi u giúp ngứ ọ ể ườ ọi đ c lĩnh h i tri th c. Thông qua đ c,ộ ứ ọ  

người đ c ph i th y đọ ả ấ ược: n i dung, m c đích, ý ghĩa c a văn b n; tộ ụ ủ ả ư 

tưởng c a tác gi  g i g m trong tác ph m; giá tr  đ c s c c a các y u tủ ả ử ắ ẩ ị ặ ắ ủ ế ố ngh  thu t; hình tệ ậ ượng ngh  thu t…ệ ậ

Nh  v y, dù có nhi u quan ni m khác nhau song c n ph i th ng nh tư ậ ề ệ ầ ả ố ấ  

m t quan đi m r ng: ộ ể ằ Đ c hi u là m t khái ni m khoa h c ch  m t chu i ọ ể ộ ệ ọ ỉ ộ ỗ  

ho t đ ng t  duy ạ ộ ư   có ý th c c a con ng ứ ủ ườ ớ i v i đ i t ố ượ ng và m c tiêu rõ ụ   ràng. Đ ng th i, đ c hi u cũng là m t khái ni m ch  năng l c đ c   m c đ ồ ờ ọ ể ộ ệ ỉ ự ọ ở ứ ộ   cao ­ m c đ  hi u ­ c a ch  th  ho t đ ng ứ ộ ể ủ ủ ể ạ ộ

C n nói thêm r ng, môn Văn không ch  có đ c văn mà còn có làm văn,ầ ằ ỉ ọ  

ti ng vi t và các ki n th c b  tr  khác nh ng đ c văn là khâu quan tr ngế ệ ế ứ ổ ợ ư ọ ọ  

nh t. Nhi u nấ ề ước trên th  gi i ế ớ hi u môn văn trong nhà trể ường là môn đ cọ  văn. D y văn là d y cho h c sinh năng l c đ c, k  năng đ c đ  h c sinh cóạ ạ ọ ự ọ ỹ ọ ể ọ  

th  đ c ­ hi u b t c  văn b n nào cùng lo iể ọ ể ấ ứ ả ạ  T  đ c hi u văn mà tr c ti pừ ọ ể ự ế  

nh n các giá tr  văn h c, tr c ti p th  nghi m các t  tậ ị ọ ự ế ể ệ ư ưởng và c m xúcả  

được truy n đ t b ng ngh  thu t ngôn t , hình thành cách đ c riêng có cáề ạ ằ ệ ậ ừ ọ  tính. Đó là con đường duy nh t đ  b i dấ ể ồ ưỡng cho h c sinh năng l c c a chọ ự ủ ủ 

th  ti p nh n th m m  Do đó hi u b n ch t môn văn là môn d y đ c vănể ế ậ ẩ ỹ ể ả ấ ạ ọ  

v a th  hi n cách hi u th c s  b n ch t c a văn h c, v a hi u đúng th cừ ể ệ ể ự ự ả ấ ủ ọ ừ ể ự  

ch t vi c d y văn là d y năng l c, phát tri n năng l c là ch  th  c a h cấ ệ ạ ạ ự ể ự ủ ể ủ ọ  sinh. Đi u này càng có ý nghĩa vô cùng to l n trong th i đ i ngày nay, khi sề ớ ờ ạ ự giao l u văn hóa qu c t  gia tăng, khi đi u ki n ti p xúc các ngu n văn b nư ố ế ề ệ ế ồ ả  

được m  r ng h n bao gi  h t. ở ộ ơ ờ ế

 N i dung khái ni m đ c r t r ng, nh ng c p đ  s  đ ng nh t ngộ ệ ọ ấ ộ ư ấ ộ ơ ẳ ấ ườ  i

đ c ph i n m b t đúng thông tin trong văn b n thì m i có th  nói t i cácọ ả ắ ắ ả ớ ể ớ  khâu ti p theo nh  c m th  th m m , ti p nh n giáo d c, năng l c t  duyế ư ả ụ ẩ ỹ ế ậ ụ ự ư  sáng t o. ạ

Nh n th c sâu s c đi u này, trong xu th  đ i m i căn b n, toàn di n n nậ ứ ắ ề ế ổ ớ ả ệ ề  giáo d c hi n nay, nh m phát huy kh  năng ch  đ ng ti p c n văn b n c aụ ệ ằ ả ủ ộ ế ậ ả ủ  

h c sinh, t  năm h c 2014 ­ 2015, B  GD&ĐT thay đ i hình th c ki m tra,ọ ừ ọ ộ ổ ứ ể  đánh giá, chính th c đ a câu h i Đ c hi u vào đ  thi T t nghi p Trung h cứ ư ỏ ọ ể ề ố ệ ọ  

ph  thông. Th c ch t, b n ch t c a v n đ  không hoàn toàn m i. Vì ho tổ ự ấ ả ấ ủ ấ ề ớ ạ  

đ ng đ c hi u v n di n ra thộ ọ ể ẫ ễ ường xuyên trong các gi  đ c văn. Các th y côờ ọ ầ  

v n thẫ ường cho h c sinh ti p c n văn b n b ng cách đ c ng  li u (văn b nọ ế ậ ả ằ ọ ữ ệ ả  trong sách giáo khoa), sau đó nêu ra h  th ng câu h i đ  h c sinh tr  l i tệ ố ỏ ể ọ ả ờ ừ 

đó c m nh n đả ậ ược giá tr , ý nghĩa c a văn b n, nghĩa là đang di n ra ho tị ủ ả ễ ạ  

đ ng đ c hi u. Tuy nhiên gi a ho t đ ng đ c hi u và d ng bài có câu h iộ ọ ể ữ ạ ộ ọ ể ạ ỏ  

đ c hi u có nét tọ ể ương đ ng và khác bi t. Ho t đ ng đ c hi u và d ng bàiồ ệ ạ ộ ọ ể ạ  

có câu h i đ c hi u có nét tỏ ọ ể ương đ ng   phồ ở ương th c ti p c n văn b n:ứ ế ậ ả  

đ u b t đ u tề ắ ầ ừ đ c ọ  r i đ n ồ ế  hi u ể  Còn nét khác bi t là: ho t đ ng đ c hi uệ ạ ộ ọ ể  trong d y h c văn trên l p là ho t đ ng chi m lĩnh văn b n c a h c sinhạ ọ ớ ạ ộ ế ả ủ ọ  

nh ng thông qua s  g i m , d n d t c a ngư ự ợ ở ẫ ắ ủ ười th y; d ng bài có câu h iầ ạ ỏ  

đ c hi u (còn đọ ể ược g i là ph n Đ c hi u) trong đ  ki m tra, đ  thi là ho tọ ầ ọ ể ề ể ề ạ  

đ ng đ c l p, sáng t o c a h c sinh, nh m đánh giá năng l c ngộ ộ ậ ạ ủ ọ ằ ự ườ ọi h c

    ­ Đ i t ố ượ ng

Đ i tố ượng c a ho t đ ng đ c hi u là các lo i văn b n v i s  đa d ngủ ạ ộ ọ ể ạ ả ớ ự ạ  

v  n i dung và d ng th c t n t i. Văn b n có th  là VB ngôn ng , có th  làề ộ ạ ứ ồ ạ ả ể ữ ể  

bi u đ , hình  nh, bi u tể ồ ả ể ượng, có th  k t h p các d ng th c trên. Tuyể ế ợ ạ ứ  nhiên, d ng th c t n t i ch  y u và ph  bi n c a văn b n Đ c hi u trongạ ứ ồ ạ ủ ế ổ ế ủ ả ọ ể  

đ  thi Ng  văn là văn b n ngôn ng  V  n i dung, cu c s ng có bao nhiêuề ữ ả ữ ề ộ ộ ố  

v n đ  thu c các lĩnh v c khác nhau thì có b y nhiêu d ng n i dung văn b nấ ề ộ ự ấ ạ ộ ả  

là đ i tố ượng c a đ c hi u, t  lĩnh v c khoa h c, xã h i, đ i s ng, nghủ ọ ể ừ ự ọ ộ ờ ố ệ thu t, tâm linh,…ậ

     ­ M c tiêu  ụ

M c tiêu c a ho t đ ng đ c hi u nói chung là ti p thu, lĩnh h i, hi uụ ủ ạ ộ ọ ể ế ộ ể  

rõ và v n d ng n i dung đ c đậ ụ ộ ọ ược, k t qu  c a ho t đ ng đ c vào cu cế ả ủ ạ ộ ọ ộ  

s ng góp ph n phát tri n năng l c và hoàn thi n nhân cách con ngố ầ ể ự ệ ười

M c tiêu c a đ c hi u trong d y h c Ng  văn   trụ ủ ọ ể ạ ọ ữ ở ường ph  thông làổ  hình thành và phát tri n năng l c đ c hi u văn b n, giúp h c sinh có năngể ự ọ ể ả ọ  

l c h c t p, năng l c t  duy, năng l c ti p nh n, lĩnh h i và s  d ng thôngự ọ ậ ự ư ự ế ậ ộ ử ụ  tin, năng l c ngôn ng ự ữ

      ­ N i dung  ộ

N i dung đ c hi u ph  thu c vào nhi u y u t  nh : m c đích đ cộ ọ ể ụ ộ ề ế ố ư ụ ọ  

hi u, đ c đi m c a văn b n đ c hi u,… D a vào các tiêu chí khác nhau nhể ặ ể ủ ả ọ ể ự ư 

ki u lo i văn b n, m c đích đ c, c p đ  đ c, trình đ  c a b n đ c, đ iể ạ ả ụ ọ ấ ộ ọ ộ ủ ạ ọ ố  

tượng đ c hi u  mà n i dung đ c hi u có nh ng đi m khác nhau.ọ ể ộ ọ ể ữ ể

       ­ Kĩ năng

Quan ni m v  kĩ năng là m t v n đ  ph c t p trong tâm lí h c, có haiệ ề ộ ấ ề ứ ạ ọ  

hướng nghiên c u chính:ứ

Hướng th  nh t: Nghiên c u kĩ năng nh  là trình đ  th c hi n hànhứ ấ ứ ư ộ ự ệ  

đ ng, thiên v  m t kĩ thu t c a thao tác hành đ ng.ộ ề ặ ậ ủ ộ

Hướng th  hai: Các nhà nghiên c u nh n m nh hi u qu  c a hànhứ ứ ấ ạ ệ ả ủ  

đ ng, coi kĩ năng là kh  năng con ngộ ả ười ti n hành công vi c có k t quế ệ ế ả trong nh ng đi u ki n c  th , v i kho ng th i gian tữ ề ệ ụ ể ớ ả ờ ương  ng.ứ

Kĩ năng bi u th  m c đ  th c hi n thành th o, chu n xác các ho tể ị ứ ộ ự ệ ạ ẩ ạ  

đ ng d a trên ki n th c, hành đ ng đã t ng độ ự ế ứ ộ ừ ược th c hi n nhi u l n vàự ệ ề ầ  phù h p v i đ i tợ ớ ố ượng c a hành đ ng. Ví d :ủ ộ ụ  kĩ năng nói, kĩ năng giao ti p,ế  

kĩ năng n u ăn, kĩ năng gi i toán, kĩ năng làm văn,… ấ ả

Nói cách khác, kĩ năng là kh  năng v n d ng t t các ki n th c đả ậ ụ ố ế ứ ược h c vàoọ  

gi i quy t các nhi m v  m i trong h c t p, trong cu c s ng.ả ế ệ ụ ớ ọ ậ ộ ố

Kĩ năng h c t p có tính chuyên bi t và quan tr ng nh t c a b  mônọ ậ ệ ọ ấ ủ ộ  

Ng  văn trong nhà trữ ường ph  thông là kĩ năng đ c hi u văn b n.ổ ọ ể ả

Kĩ năng đ c hi u văn b n là kh  năng  v n d ng m t cách thu n th cọ ể ả ả ậ ụ ộ ầ ụ  

h  th ng các ki n th c, thao tác vào quá trình chi m lĩnh văn b n.ệ ố ế ứ ế ả

Rèn luy n kĩ năng đ c hi u là m t trong nh ng m c tiêu c  b n c aệ ọ ể ộ ữ ụ ơ ả ủ  

d y h c Ng  văn theo tinh th n đ i m i nh m phát tri n năng l c ngạ ọ ữ ầ ổ ớ ằ ể ự ườ  i

h c.ọ  

 c.2. Cung c p ki n th c v  văn b n và các câu h i trong d ng bài Đ c ấ ế ứ ề ả ỏ ạ ọ  

hi u: ể

    * Các lo i văn b n Đ c hi u: ạ ả ọ ể

Ng  li u đữ ệ ượ ực l a ch n, s  d ng cho ph n Đ c hi u trong đ  ki mọ ử ụ ầ ọ ể ề ể  tra, đ  thi môn Ng  Văn là m t đo n trích ho c văn b n n m ngoài sách giáoề ữ ộ ạ ặ ả ằ  khoa. Song đ  phù h p v i trình đ  c a h c sinh, đ  thể ợ ớ ộ ủ ọ ề ường l a ch n nh ngự ọ ữ  văn b n có đ c đi m sau:ả ặ ể

­ Đ  dài văn b n: kho ng 150 ­ 300 ch ộ ả ả ữ

­ Đ  tài c a văn b n Đ c hi u r t đa d ng, phong phú nh ng n i dungề ủ ả ọ ể ấ ạ ư ộ  

thường đ  c p đ n nh ng v n đ  g n gũi, có ý nghĩa giáo d c t  tề ậ ế ữ ấ ề ầ ụ ư ưởng, 

đ o đ c, mang tính th i s  cao và thạ ứ ờ ự ường là nh ng v n đ  đ t ra v i th  hữ ấ ề ặ ớ ế ệ 

tr  ẻ

­ Ki u văn b n:  có th  là văn b n văn h c ho c văn b n thông tin.ể ả ể ả ọ ặ ả   

  +  Văn b n văn h c (văn b n ngh  thu t) ả ọ ả ệ ậ  

  (các văn b n đã h c ho c đ c thêm trong chả ọ ặ ọ ương trình song thườ  ngnghiêng nhi u v  vi c s  d ng đo n trích ho c văn b n không có trong sáchề ề ệ ử ụ ạ ặ ả  giáo khoa nh ng cùng th  lo i v i các văn b n đư ể ạ ớ ả ược h c trong chọ ươ  ngtrình) 

Ví d  minh ho : ụ ạ  

Đ c đo n trích:ọ ạ

Hãy th c d y, đ t đai! ứ ậ ấ cho áo em tôi không còn vá vai cho ph n g o m i nhà không còn thay ầ ạ ỗ  

b ng ngô, khoai, s n… xin b t  đ u t ằ ắ ắ ầ ừ 

***

Lúc này ta làm th  cho nhau ơ

đ a đ y mà chi m y l i ng t l t ư ẩ ấ ờ ọ ạ

ta ca hát quá nhiêu vê tiêm l c̀ ̀ ̀ ự tiêm l c còn ng  yên…̀ ự ủ

Tp. H  Chí Minh 1980 – 1982ồ(Trích “Đánh th c ti m l c”, ứ ề ự Ánh trăng ­ Cát tr ng ­ M ắ ẹ và em, 

Nguy n Duy, NXB H i Nhà vănễ ộ , 2015, tr. 289­290)

  Th c hi n các yêu c u sau:ự ệ ầ

Câu 1. Đo n trích đạ ược vi t theo th  th  nào?ế ể ơ

Câu 2. Trong đo n trích, tác gi  đã nh c đ n nh ng y u t  nào thu c vạ ả ắ ế ữ ế ố ộ ề 

ti m l c t  nhiên c a đ t nề ự ự ủ ấ ước?

 Câu 3. Nêu hi u qu  c a vi c s  d ng câu h i tu t  trong đo n trích.ệ ả ủ ệ ử ụ ỏ ừ ạ

Câu 4. Theo anh/ch , quan đi m c a tác gi  trong hai dòng th :ị ể ủ ả ơ  ta ca hát  quá nhiêu về ̀ tiêm l c/tiêm l c̀ ự ̀ ự  còn ng  yên  ủ có còn phù h p v i th c ti nợ ớ ự ễ  ngày nay không? Vì sao?

(Đ  thi THPTQG năm 2018, môn Ng  Văn)ề ữ

+ Văn b n thông tin  ả (lo i văn b n có n i dung thông tin đ  c p, bànạ ả ộ ề ậ  

lu n, thuy t minh, tậ ế ường thu t, miêu t , đánh giá,… v  nh ng v n đ ,ậ ả ề ữ ấ ề  

nh ng hi n tữ ệ ượng g n gũi v iầ ớ  cu c s ng con ngộ ố ười và c ng đ ng trong xãộ ồ  

th i kh c này". Ch ng h n t i vùng Tsunoda thu c B c c c, gi a mùa hè ờ ắ ẳ ạ ạ ộ ắ ự ữ  

ng n ng i, các loài th c v t đua nhau n y m m, n  th t nhi u hoa, k t ắ ủ ự ậ ả ầ ở ậ ề ế  

h t, chen chúc v ạ ươ n mình trong kho ng không v i m nh đ i th t ng n ả ớ ả ờ ậ ắ  

ng i. Có l  chúng chu n b  s n sàng đ  đ i phó v i mùa đông dài kh c ủ ẽ ẩ ị ẵ ể ố ớ ắ   nghi t s p t i và phó thác sinh m ng mình cho t  nhiên. Rõ ràng là chúng ệ ắ ớ ạ ự  

th c s  s ng h t mình cho hi n t i, không  o t ự ự ố ế ệ ạ ả ưở ng, không phân tâm. Ngay  

c    vùng sa m c khô c n Sahara, n i mà m i năm ch  có m t hai c n ả ở ạ ắ ơ ỗ ỉ ộ ơ  

m a, nh ng m i khi có nh ng gi t n ư ư ỗ ữ ọ ướ c m a hi m hoi trút xu ng thì các ư ế ố   loài th c v t l i v i vã n y m m và n  hoa. Và trong kho ng th i gian t ự ậ ạ ộ ả ầ ở ả ờ ừ  

m t đ n hai tu n ng n ng i, chúng ra h t, o n mình ch u đ ng trong cát, ộ ế ầ ắ ủ ạ ằ ị ự   trong cái nóng nh  thiêu nh  đ t, ti p t c s ng ch  đ n tr n m a sau đ ư ư ổ ế ụ ố ờ ế ậ ư ể  nòi gi ng c a ch ng s  l i tr i d y  Qu  th t là muôn loài trong t  nhiên ố ủ ủ ẽ ạ ỗ ậ ả ậ ự  

đ u s ng h t mình, s ng nghiêm túc trong t ng kho nh kh c, trong su t ề ố ế ố ừ ả ắ ố   kho ng th i gian s ng đ ả ờ ố ượ c h n đ nh. S ng h t mình cho hi n t i s  đ a ạ ị ố ế ệ ạ ẽ ư  

s  s ng, dù nh  bé, v ự ố ỏ ươ n đ n ngày mai. V y thì loài ng ế ậ ườ i ch ng ta l i ủ ạ   càng ph i bi t trân tr ng cu c s ng m i ngày đ  không thua kém c  cây ả ế ọ ộ ố ỗ ể ỏ   muông thú.  

(Trích Cách s ng: t  bình th ố ừ ườ ng tr  nên phi th ở ườ , ng

 Inamori Kazuo, NXB Lao đ ng, 2020, tr. 103­104)ộ  

 Th c hi n các yêu c u sau: ự ệ ầ

 Câu 1. Xác đ nh phị ương th c bi u đ t chính đứ ể ạ ượ ử ục s  d ng trong đo n trích.ạ Câu 2. Theo đo n trích, các loài th c v t   vùng Tsunoda thu c B c c cạ ự ậ ở ộ ắ ự  sinh trưởng nh  th  nào gi a mùa hè ng n ng i? ư ế ữ ắ ủ

Câu 3. Ch  ra nh ng đi m tỉ ữ ể ương đ ng v  s  s ng c a các loài th c v t ồ ề ự ố ủ ự ậ ở vùng Tsunoda thu c B c c c và   vùng sa m c Sahara trong đo n trích.ộ ắ ự ở ạ ạ

 Câu 4. Anh/Ch  có đ ng tình v i nh n đ nh c a tác gi  “S ng h t mình choị ồ ớ ậ ị ủ ả ố ế  

hi n t i s  đ a s  s ng, dù nh  bé, vệ ạ ẽ ư ự ố ỏ ươn đ n ngày mai"? Vì sao?ế

 (Đ  thi T t nghi p THPT năm 2020, môn Ng  Văn) ề ố ệ ữ

* Các lo i câu h i Đ c hi u:  ạ ỏ ọ ể

Hi n nay,  ệ Đ c hi u môn Ng  Văn trong nhà trọ ể ữ ường THPT  thườ  ng

hướng t i các k  năng c  th  sau:ớ ỹ ụ ể

­ Nh n bi t đúng, chính xác v  văn b n ậ ế ề ả : Th  lo i c a văn b n; phongể ạ ủ ả  cách ngôn ng /phữ ương th c bi u đ t/ thao tác l p lu n c a văn b n; hi uứ ể ạ ậ ậ ủ ả ể  

đ  tài, nhan đ , ch  đ  c a văn b n. ề ề ủ ề ủ ả

­ Thông hi u, đánh giá đúng văn b n ể ả : C m nh n đả ậ ược nh ng đ c s c,ữ ặ ắ  

n i b t c a văn b n (t  ng , hình  nh,chi ti t quan tr ng, đ c s c; các bi nổ ậ ủ ả ừ ữ ả ế ọ ặ ắ ệ  pháp tu t  n i b t, ); đánh giá đừ ổ ậ ược n i dung, ý nghĩa c a văn b n b ngộ ủ ả ằ  

ki n th c, kinh nghi m c a mình.ế ứ ệ ủ

­ V n d ng v n đ  đ  c p đ n trong văn b n ậ ụ ấ ề ề ậ ế ả  đ  gi i quy t m t v n ể ả ế ộ ấ  

đ  c  th : ề ụ ể  Liên h , m  r ng m t v n đ  nào đó t  văn b n b ng suy nghĩ, ýệ ở ộ ộ ấ ề ừ ả ằ  

ki n c a mình; v n d ng văn b n đ  trình bày phế ủ ậ ụ ả ể ương hướng, bi n phápệ  

gi i quy t m t v n đ  c  th  trong cu c s ng.ả ế ộ ấ ề ụ ể ộ ố

Đ  phát huyể  kh  năng ch  đ ng ti p c n văn b n, ả ủ ộ ế ậ ả năng l c t  đ cự ự ọ  

hi u và sáng t o c a h c sinh trong vi c khám phá giá tr  n i dung t  tể ạ ủ ọ ệ ị ộ ư ưở  ng

c a văn b n Đ c hi u cũng nh  đ m b o phân hoá trình đ  h c sinh, củ ả ọ ể ư ả ả ộ ọ ác câu h i trong ph n Đ c hi u c a đ  ki m tra, đ  thi bao g m các câu h i tỏ ầ ọ ể ủ ề ể ề ồ ỏ ừ 

d  đ n khó, đễ ế ượ ắc s p x p theo b n m c đ  t  th p đ n cao: Nh n bi t ­ế ố ứ ộ ừ ấ ế ậ ế  Thông hi u ­ V n d ng  ­ V n d ng caoể ậ ụ ậ ụ  

 Câu h i nh n bi t:  ỏ ậ ế

Nh n bi t nghĩa là nh n ra đậ ế ậ ược s  v t, hi n tự ậ ệ ượng, đ i tố ượng, trả 

l i đờ ược câu h i: ỏ là gì?

M c nh n bi t thứ ậ ế ường xoay quanh các yêu c u sau:ầ

­   Nh n   di n   m t   đ c   đi m   c a   hình   th c   văn   b n   nh :   thậ ệ ộ ặ ể ủ ứ ả ư ể 

lo i/phạ ương th c bi u đ t/thao tác l p lu n/phép liên k t/ phong cách ngônứ ể ạ ậ ậ ế  

ng  c a văn b n… (thữ ủ ả ường có các c m t : Xác đ nh/ch  ra/Nêu,…)ụ ừ ị ỉ

Ví d : Đo n trích đụ ạ ược vi t theo th  th  nào? (Câu 1, Đ  thi Trung h c phế ể ơ ề ọ ổ thông qu c gia 2018).ố

­ Khái quát ch  đ /nêu n i dung chính/v n đ  ch  y u mà văn b n đủ ề ộ ấ ề ủ ế ả ề 

c p.ậ

­ Tìm nh ng chi ti t thu c v  n i dung văn b n phù h p v i n i dungữ ế ộ ề ộ ả ợ ớ ộ  

đ nh hị ướng trong câu l nh (thệ ường có các c m t  cho th y d u hi u nh nụ ừ ấ ấ ệ ậ  

bi t: Theo tác gi /Theo đo n trích/D a vào đo n trích )ế ả ạ ự ạ

Ví d : Theo đo n trích, các loài th c v t   vùng Tsunoda thu c B c c c sinhụ ạ ự ậ ở ộ ắ ự  

trưởng nh  th  nào gi a mùa hè ngư ế ữ ắn ngủi? (Câu 2, Đ  thi T t nghi p trungề ố ệ  

h c ph  thông 2020).ọ ổ

 Câu h i thông hi u:  ỏ ể

Thông hi u nghĩa là n m để ắ ược b n ch t c a s  v t, hi n tả ấ ủ ự ậ ệ ượng, đ iố  

tượng (thường ph i suy lu n, không tìm th y tr c ti p câu tr  l i trong vănả ậ ấ ự ế ả ờ  

b n). Đánh giá m c đ  thông hi u, đ  thả ứ ộ ể ề ường yêu c u tr  l i câu h i: ầ ả ờ ỏ Thế  nào? Ho c: T i sao/Vì sao?; Anh/ch  hi u nh  th  nào v …? ặ ạ ị ể ư ế ề

M t s  yêu câu thộ ố ường g p   câu h i thông hi u là:ặ ở ỏ ể

­ Nêu cách hi u v  m t ho c m t sô câu văn/câu th / hình  nh/chiể ề ộ ặ ộ ơ ả  

ti t,  trong văn b n. ế ả

­   Hi u   để ược   nét   đ c   s c   ngh   thu t   theo   đ c   tr ng   th   lo iặ ắ ệ ậ ặ ư ể ạ  (th /truy n/kí/, ) ho c m t s  nét đ c s c v  n i dung c a văn b n.ơ ệ ặ ộ ố ặ ắ ề ộ ủ ả

Ví d : Anh/ Ch  hi u n i dung các dòng th  sau nh  th  nào "ụ ị ể ộ ơ ư ế V ng trán ầ  

m n gi t m  hôi cay đ ng/ Bao ki p vùi trong đáy l nh mù tăm ặ ọ ồ ắ ế ạ ” ?  (Câu 2, 

Đ  thi Trung h c ph  thông Qu c gia 2019)ề ọ ổ ố

Câu h i v n d ng th p:  ỏ ậ ụ ấ

Trong môn Ng  văn, v n d ng chính là bi t th c hành t o l p vănữ ậ ụ ế ự ạ ậ  

b n trong giao ti p (nói, vi t). V n d ng là bi t làm theo đ  t o ra s nả ế ế ậ ụ ế ể ạ ả  

ph m c a mình. Câu h i ki m tra, đánh giá năng l c v n d ng thẩ ủ ỏ ể ự ậ ụ ường yêu 

c u t o ra m t s n ph m tầ ạ ộ ả ẩ ương t  Đ  có th  nêu ra m t trong s  các yêuự ề ể ộ ố  

c u sau:ầ

­ Nh n xét/đánh giá/lí gi i t  tậ ả ư ưởng/quan đi m/tình c m/thái đ  c aể ả ộ ủ  tác gi  đ i v i s  v t, hi n tả ố ớ ự ậ ệ ượng, đ i tố ượng được đ  c p trong văn b nề ậ ả

       ­ Phân tích giá tr /tác d ng/hi u qu  c a vi c s  d ng th  lo i/bi nị ụ ệ ả ủ ệ ử ụ ể ạ ệ  pháp tu t /chi ti t/ hình  nh,… đừ ế ả ượ ử ục s  d ng trong câu/đo n/ văn b n.ạ ả

Ví d : Nêu hi u qu  c a vi c s  d ng câu h i tu t  trong đo n trích. (Câuụ ệ ả ủ ệ ử ụ ỏ ừ ạ  

3, Đ  thi Trung h c ph  thông qu c gia 2018).ề ọ ổ ố

  Câu h i v n d ng cao:  ỏ ậ ụ

V n d ng cao là m c đ  cao h n v n d ng th p, đòi h i h c sinhậ ụ ứ ộ ơ ậ ụ ấ ỏ ọ  

ph i có s  sáng t o; ph i k t h p c  k  năng đ c hi u và vi t đ  rút raả ự ạ ả ế ợ ả ỹ ọ ể ế ể  

nh ng k t lu n, bài h c, thông đi p, chia s  suy nghĩ, quan đi m. Câu h iữ ế ậ ọ ệ ẻ ể ỏ  đánh giá m c đ  v n d ng cao thứ ộ ậ ụ ường yêu c u: ầ

­ Rút ra bài h c/thông đi p/đi u ý nghĩa rút ra t  văn b n. Lí gi i.ọ ệ ề ừ ả ả

­ Chia s  c m xúc, suy nghĩ, thái đ  và nh t là quan đi m cá nhânẻ ả ộ ấ ể  

trước m t nh n đ nh/ thông đi p/ v n đ  đ t ra trong văn b n đ c hi u.ộ ậ ị ệ ấ ề ặ ả ọ ể

­ Liên h  đ n v n đ  có liên quan (bài th /câu th /hình  nh/nhân v t,ệ ế ấ ề ơ ơ ả ậ

…)

­ Nêu quan đi m đ ng tình/không đ ng tình v i quan đi m (…) c aể ồ ồ ớ ể ủ  tác gi  Lí gi i.ả ả

Ví d : Anh/Ch  có đ ng tình v i nh n đ nh c a tác gi  “S ng h t mình choụ ị ồ ớ ậ ị ủ ả ố ế  

hi n t i s  đ a s  s ng, dù nh  bé, vệ ạ ẽ ư ự ố ỏ ươn đ n ngày mai"? Vì sao?ế

 (Câu 4, Đ  thi T t nghi p THPT năm 2020, môn Ng  Văn) ề ố ệ ữ

d. K t qu  khi th c hi n gi i phápế ả ự ệ ả

M c đ  nh nứ ộ ậ  

th c v  d ng bàiứ ề ạ Ch a hi u rõ ư ể Hi u   m c ể ở ứ  

t ươ ng đ i ố Đã hi u rõ ể

Trước   khi   th cự  

Sau khi th c hi nự ệ  

B ng s  li u so sánh k t qu  tr ả ố ệ ế ả ướ c và sau khi th c hi n gi i pháp, kh o sát  ự ệ ả ả

t i l p 12 Sinh, tr ạ ớ ườ ng Chuyên B c Giang tính đ n tháng 11, năm h c 2020­ ắ ế ọ 2021

7. 1.2. Gi i pháp 2: ả

  a. Tên gi i pháp: Hình thành k  năng ả ỹ làm d ng bài Đ c hi u môn Ngạ ọ ể ữ văn trong bài thi t t nghi p THPTố ệ

  b. N i dung c a gi i pháp:ộ ủ ả

N u ch  n m đế ỉ ắ ược ki n th c v  d ng bài thì h c sinh ch a th  đápế ứ ề ạ ọ ư ể  

ng đ c các yêu c u c a ph n Đ c hi u. Kĩ năng làm d ng bài này s  giúp

các em ch  đ ng  ng bi n v i t t c  các d ng câu h i có th  xu t hi nủ ộ ứ ế ớ ấ ả ạ ỏ ể ấ ệ  trong đ  thi.ề

Ph n này t p trung đ nh hầ ậ ị ướng các kĩ năng:

­ Ki n th c Ti ng vi t, Văn b n và Làm văn ế ứ ế ệ ả

S  phân lo i này ch  y u d a theo c u trúc môn h c Ng  văn trongự ạ ủ ế ự ấ ọ ữ  

trường ph  thông nhi u năm nay. Câu h i Đ c hi u không gi i h n lổ ề ỏ ọ ể ớ ạ ượ  ng

ki n th c c n huy đ ng đ  làm bài, tuy nhiên đó đ u là nh ng ki n th cế ứ ầ ộ ể ề ữ ế ứ  quen thu c, có ph n đ n gi n, đ u đã độ ầ ơ ả ề ược h c trong chọ ương trình. H cọ  sinh có th  t  h  th ng hóa, s  đ  hóa ki n th c đ  ph c v  cho bài làm. ể ự ệ ố ơ ồ ế ứ ể ụ ụ Ở đây chúng tôi t p trung h  th ng m t s  đ n v  ki n th c môn h c thậ ệ ố ộ ố ơ ị ế ứ ọ ườ  ng

g p trong ph n Đ c hi u:ặ ầ ọ ể

Ki n th c ph n Ti ng vi t và Làm văn ế ứ ầ ế ệ

+ Các phương th c bi u đ t: ứ ể ạ T  s , bi u c m, miêu t , thuy t minh,ự ự ể ả ả ế  ngh  lu n, hành chính công v ị ậ ụ

+ Các thao tác l p lu n trong văn ngh  lu n:  ậ ậ ị ậ Phân tích, ch ng minh,ứ  

Bài làm văn nói chung đ u c n đ n v n ki n th c xã h i c a h cề ầ ế ố ế ứ ộ ủ ọ  sinh, không ch  đ i v i d ng bài làm văn ngh  lu n xã h i. D ng bài Đ cỉ ố ớ ạ ị ậ ộ ạ ọ  

hi u không đ t ra nhi u yêu c u đ i v i ki n th c xã h i c a h c sinh, th cể ặ ề ầ ố ớ ế ứ ộ ủ ọ ự  

t  cho th y nhi u giáo viên không chú ý đ n m ng này khi ôn luy n cho h cế ấ ề ế ả ệ ọ  sinh. Do v y ph n l n các em ch  tr  l i các câu h i trong đ  Đ c hi u h tậ ầ ớ ỉ ả ờ ỏ ề ọ ể ế  

s c đ n gi n, xuôi chi u, không có s  trăn tr  v  t  duy. Đi u này m tứ ơ ả ề ự ở ề ư ề ộ  

ph n xu t phát t  khung ch m đi m (ch m ý), nh ng r t d  nh n ra r ng:ầ ấ ừ ấ ể ấ ư ấ ễ ậ ằ  

ch t lấ ượng bài làm c a m h c sinh có hi u bi t xã h i s  t t h n, đ c bi tủ ọ ể ế ộ ẽ ố ơ ặ ệ  

là   lo i câu h i v n d ng.ở ạ ỏ ậ ụ

Ki n th c xã h i có th  đế ứ ộ ể ược s u t m t  nhi u ngu n,nhi u kênh:ư ầ ừ ề ồ ề  sách v , báo đài, truy n hình,…; đở ề ược giáo viên g i ý và đ nh hợ ị ướng qua các 

ho t đ ng d y h c và giáo d c; đ ng th i ph n quan tr ng đ n t  s  tr iạ ộ ạ ọ ụ ồ ờ ầ ọ ế ừ ự ả  nghi m c a b n thân h c sinh. (Tham kh o chệ ủ ả ọ ả ương II, chuyên đ :  ề Rèn kĩ  năng vi t đo n văn Ngh  lu n xã h i trong bài thi THPT Qu c gia môn Ng ế ạ ị ậ ộ ố ữ   văn, Vũ Ánh Tuy t, 2019).ế

Ki n th c xã h i r t quan tr ng trong vi c t o c m h ng cho h c sinhế ứ ộ ấ ọ ệ ạ ả ứ ọ  khi đ c các ng  li u Đ c hi u, bao g m c  các văn b n ngh  thu t, t  đóọ ữ ệ ọ ể ồ ả ả ệ ậ ừ  gìn gi  ni m vui, m  c m khi làm bài và đ i v i môn h c. Bên c nh đó, cácữ ề ỹ ả ố ớ ọ ạ  câu h i v n d ng n u đỏ ậ ụ ế ượ ồc l ng ghép ki n th c xã h i m t cách phù h pế ứ ộ ộ ợ  cũng giúp gi i quy t t t v n đ  đ t ra.ả ế ố ấ ề ặ

* Hình thành kĩ năng tr  l i các câu h i d ng bài Đ c hi u ả ờ ỏ ạ ọ ể

  Yêu c u v  th i gian, dung l ầ ề ờ ượ ng:

­ Thông thường, đ i v i đ  thi T t nghi p THPT môn Ng  văn có th iố ớ ề ố ệ ữ ờ  gian làm bài 120 phút, tương  ng v i s  đi m c a ph n Đ c hi u (3.0 đi m)ứ ớ ố ể ủ ầ ọ ể ể  

có th  quy ể ước th i gian làm ph n Đ c hi u c a h c sinh trong kho ng 20 ­ờ ầ ọ ể ủ ọ ả  

25 phút là h p lý.ợ

­ Trong th i gian đó, h c sinh c n đ c kĩ văn b n, đ c kĩ các câu h i vàờ ọ ầ ọ ả ọ ỏ  

tr  l i v i dung lả ờ ớ ượng tùy theo m c đ  các câu h i (thứ ộ ỏ ường có m c đ  khóứ ộ  tăng d n, và do đó ph  đi m cũng tăng d n). Đa ph n d ng bài này yêu c uầ ổ ể ầ ầ ạ ầ  

h c sinh tr  l i ng n g n, hàm súc, ch t ch ọ ả ờ ắ ọ ặ ẽ

Kĩ năng tr  l i các câu h i theo m c đ ả ờ ỏ ứ ộ

D  nh n th y, ph n Đ c hi u trong các đ  thi minh h a và đ  thiễ ậ ấ ầ ọ ể ề ọ ề  chính th c do B  Giáo d c và Đào t o ban hành nh ng năm g n đây đ uứ ộ ụ ạ ữ ầ ề  bám sát 4 m c đ  câu h i: Nh n bi t – Thông hi u – V n d ng th p – V nứ ộ ỏ ậ ế ể ậ ụ ấ ậ  

d ng cao. M c ph  đi m l n lụ ứ ổ ể ầ ượt là: 0,5 đi m – 0,5 đi m – 1.0 đi m – 1.0ể ể ể  

đi m; ho c 0,5 đi m – 0,75 đi m – 0,75 đi m – 1.0 đi m (năm 2019).ể ặ ể ể ể ể

Tương  ng v i m c đ  câu h i và ph  đi m, chúng tôi đ  ra đ nhứ ớ ứ ộ ỏ ổ ể ề ị  

hướng rèn kĩ năng tr  l i các câu h i Đ c hi u cho h c sinh, d a trên cácả ờ ỏ ọ ể ọ ự  

m u câu h i thẫ ỏ ường g p trong các đ  thi minh h a và chính th c c a Bặ ề ọ ứ ủ ộ 

Giáo d c t  năm 2017 đ n nay nh  sau:ụ ừ ế ư

c a   B   GDủ ộ  

t   2017   đ nừ ế  nay)

Yêu 

c uầ  chung: 

Tr   l iả ờ  

ng nắ  

g n,ọ  trúng 

ki n   th cế ứ  

d n   đ nẫ ế  xác   đ nhị  sai đáp án

Ph n   này   cho   phépầ  

h c   sinh   phát   huyọ  

kh   năng   c m   thả ả ụ văn   chương   nh ngư  

h n   ch   v   dungạ ế ề  

­   Đ cọ  

ch a   kĩư  văn   b nả  

d n   đ nẫ ế  

li t kê saiệ  

ho c th aặ ừ  đáp án

­   Tr   l iả ờ  quá   dài dòng   khi trình   bày cách   hi uể  

n i   dungộ  câu th ơ

hi u ý ki n.ể ế

N u   trong   văn   b nế ả  

đã có l i gi i thíchờ ả  cho   ý   ki n   thì   h cế ọ  sinh   c n   k t   h pầ ế ợ  

v i   quan   đi m   c aớ ể ủ  

cá nhân, không đượ  c

ch   nêu   l i   các   câuỉ ạ  trong ng  li u. N uữ ệ ế  trong văn b n khôngả  

­   Huy   đ ng   ki nộ ế  

th c   v   hi u   quứ ề ệ ả 

c a   BPTT   và   ápủ  

d ng   cho   câuụ  văn/th ơ

Yêu 

c u:ầ  

Tr  l iả ờ  

v iớ  dung 

lượ  ng

v aừ  

ph iả  (7­10 dòng)

Chú   ý 

gi iả  thích, 

l p

lu nậ  

ch tặ  

ch ,ẽ  logic, khoa 

h c.ọ

­ Ch  chépỉ  

l i   cácạ  câu   văn trong   văn 

b n   đả ể 

ph c   vụ ụ cho   vi cệ  

gi i thích.ả

­   Không khái   quát 

được   v nấ  

đ   ho cề ặ  phát   hi nệ  

ra   đi mể  khác bi t.ệ

­   Không 

n m đắ ượ  ccác   BPTT 

và   hi uệ  

qu ,ả  không 

bi t   ápế  

d ng   đụ ể 

trả   l iờ  

d n   đ nẫ ế  lan   man, dài dòng

­   Trình   bày   quan 

đi m cá nhânể

­ Đ a ra ý nghĩa c aư ủ  thông đi p:ệ

+   V   nh n   th c:ề ậ ứ  Đem   đ n   cho   h cế ọ  sinh m t t  duy m iộ ư ớ  

m , sâu s c nh  thẻ ắ ư ế nào;   bài   h c   quanọ  

vi c   làm   c a   mìnhệ ủ  

nh  th  nào.ư ế

tính 

ch tặ  chẽ trong 

l p

lu n.ậ  

Có   thể hình thành 

m tộ  

đo nạ  văn nhỏ 

m chạ  

l c, l pạ ớ  lang kho ngả  

10 dòng

­   Đ nế  đây h cọ  sinh   có 

th  đ aể ư  

ra   quan 

đi m cáể  nhân 

nh ngư  

c n phùầ  

h p v iợ ớ  dung 

lượng, 

th iờ  gian…

thuy tế  

ph cụ

­   Dài dòng,   d nẫ  

đ n   thi uế ế  

th i   gianờ  cho   ph nầ  Làm văn

­   Không 

đ a   đư ượ  cquan đi mể  riêng,   chỉ 

ph  thu cụ ộ  vào   văn 

Th c t  gi ng d y cho th y, nhi u h c sinh ch a th c s  chú ý đ nự ế ả ạ ấ ề ọ ư ự ự ế  

tính thuy t ph c c a các câu tr  l i V n d ng trong bài Đ c hi u. Có nhi uế ụ ủ ả ờ ậ ụ ọ ể ề  

lí do cho hi n tệ ượng này: cho r ng ph n Đ c hi u là đ  “g  đi m” cho nênằ ầ ọ ể ể ỡ ể  

ch  c n tr  l i có ý đúng là đỉ ầ ả ờ ược, ho c do thói quen t  duy thặ ư ường ng i suyạ  

nghĩ, bi n lu n, c  g ng làm xong cho nhanh đ  chuy n sang ph n Làm văn,ệ ậ ố ắ ể ể ầ  

ho c do không bi t cân đ i th i gian d n đ n thi u s  đ u t  cho các câuặ ế ố ờ ẫ ế ế ự ầ ư  

V n d ng…ậ ụ

H  qu  c a vi c này là h c sinh thi u kĩ năng tr  l i các câu h i, d nệ ả ủ ệ ọ ế ả ờ ỏ ầ  

d n hình thành quán tính h i h t trong suy nghĩ khi đầ ờ ợ ược yêu c u “nghĩ”,ầ  

ch t lấ ượng bài làm gi m sút. ả

Khi h c sinh ch  đ ng thi t l p tính thuy t ph c c a câu tr  l i, cácọ ủ ộ ế ậ ế ụ ủ ả ờ  

em s  có đẽ ược h ng thú trứ ước các v n đ ; bi t cách l ng ghép quan đi m vàấ ề ế ồ ể  cách bi n gi i c a b n thân vào câu tr  l i v n b  h n ch  b i khung đi mệ ả ủ ả ả ờ ố ị ạ ế ở ể  

và dung lượng, b i câu h i đở ỏ ượ ược l ng hóa. Đây là v n đ  mà chúng tôi r tấ ề ấ  quan tâm trong quá trình gi ng d y và ôn luy n v  d ng bài Đ c hi u: h cả ạ ệ ề ạ ọ ể ọ  sinh đ i diên v i nguy c  đánh m t m  c m văn chố ớ ơ ấ ỹ ả ương và thú vui tranh 

lu n; tuy nhiên v i ph m vi c a sáng ki n, chúng tôi ch a th  gi i quy tậ ớ ạ ủ ế ư ể ả ế  

đ n t n cùng c a v n đ  mà ch  g i ra và đ nh hế ậ ủ ấ ề ỉ ợ ị ướng m t vài khía c nh.ộ ạ

­ Phân tích ví dụ

Có th  l y m t ví d  nh  sau:ể ấ ộ ụ ư

Đ  bài: ề

Đ c văn b n dọ ả ưới đây và tr  l i các câu h i:ả ờ ỏ  

      Th c t  cho th y,ng ự ế ấ ườ i thành đ t ch  có 25% là do nh ng ki n th c ạ ỉ ữ ế ứ   chuyên môn, 75% còn l i đ ạ ượ c quy t đ nh b i nh ng k  năng m m h  đ ế ị ở ữ ỹ ề ọ ượ   c trang b  Khi b ị ướ c vào ngh , m t nhân viên thi u các k  năng giao ti p, k ề ộ ế ỹ ế ỹ  năng bán hàng, làm vi c nhóm, qu n lý th i gian, k  năng thuy t trình, k ệ ả ờ ỹ ế ỹ   năng l p k  ho ch… ậ ế ạ  là m t h n ch  khi n h  khó có th  hòa đ ng và t n ộ ạ ế ế ọ ể ồ ồ  

t i lâu ạ

      H u h t các nhà qu n lý và nhà tuy n d ng đ u than phi n nhân viên ầ ế ả ể ụ ề ề  

tr  thi u và r t y u v  k  năng m m, đa s  không đáp  ng đ ẻ ế ấ ế ề ỹ ề ố ứ ượ c yêu c u ầ   công vi c dù h  có b ng c p r t t t… H  cho r ng 80% s  thành công c a ệ ọ ằ ấ ấ ố ọ ằ ự ủ  

m t cá nhân là nh  vào k  năng m m ch  không ph i k  năng c ng (ki n ộ ờ ỹ ề ứ ả ỹ ứ ế  

th c chuyên   môn)  Song  th c t ,  vi c  đào  t o  k  năng  m m   trong  nhà ứ ự ế ệ ạ ỹ ề  

tr ườ ng hi n nay v n còn b  ng , trong khi đó nhi u sinh viên cũng ch a ý ệ ẫ ỏ ỏ ề ư  

th c đ ứ ượ ầ c t m quan tr ng và s  c n thi t c a k  năng m m ọ ự ầ ế ủ ỹ ề

      Tr c nhu c u phát tri n, h i nh p c a Vi t Nam v i th  gi i kinh t ướ ầ ể ộ ậ ủ ệ ớ ế ớ ế   tri th c, v i k  nguyên internet đã gi i h n đ a lý, gi i h n dân t c ngày ứ ớ ỷ ớ ạ ị ớ ạ ộ   càng thu h p. Trong th i đ i làng toàn c u, công dân toàn c u, nh ng kĩ ẹ ờ ạ ầ ầ ữ   năng m m (k  năng s ng) nh  giao ti p, làm vi c nhóm,   ề ỹ ố ư ế ệ k  năng thuy t ỹ ế  

trình, ch p nh n s  khác bi t,  ng x  đa văn hoá,…càng tr  thành hành ấ ậ ự ệ ứ ử ở   trang không th  thi u v i b t c  m t ng ể ế ớ ấ ứ ộ ườ i nào, đ c bi t là gi i h c sinh, ặ ệ ớ ọ   sinh viên ­ ngu n tài nguyên quan tr ng nh t đ  phát tri n đ t n ồ ọ ấ ể ể ấ ướ c.

      (Khoá h c k  năng m m, ngu n:ọ ỹ ề ồ  

Cuocsongdungnghia.com) Câu 1. (0.5 đi m)  ể Trong đo n trích, theo tác gi , ạ ả kĩ năng c ng ứ , kĩ năng m m ề  

“Tôi đ ng ý v i ý ki n “vi c đào t o k  năng m m trong nhà tr ồ ớ ế ệ ạ ỹ ề ườ   ng

hi n nay v n còn b  ng ”, b i tr ệ ẫ ỏ ỏ ở ườ ng h c h u nh  ch  d y chúng ta lí ọ ầ ư ỉ ạ   thuy t, ch a có nhi u s  th c hành cũng nh  các ho t đ ng kĩ năng s ng. Vì ế ư ề ự ự ư ạ ộ ố  

v y m t s  h c sinh, sinh viên ch a ý th c đ ậ ộ ố ọ ư ứ ượ ầ c t m quan tr ng c a kĩ năng ọ ủ  

m m” ề

(Bài  làm  c a h c sinh  l p 11 S   Đ a, trủ ọ ớ ử ị ường THPT  Chuyên  B cắ  Giang)

Phân tích bài làm:

Tính thi u thuy t ph c c a bài làm th  hi n   ch :ế ế ụ ủ ể ệ ở ỗ

++ Các lí l  ch a xác đáng: “ẽ ư tr ườ ng h c h u nh  ch  d y chúng ta lí ọ ầ ư ỉ ạ   thuy t, ch a có nhi u s  th c hành cũng nh  các ho t đ ng kĩ năng s ng” ế ư ề ự ự ư ạ ộ ố , 

th  hi n   ch : ng m kh ng đ nh lí thuy t không quan tr ng b ng các ph mể ệ ở ỗ ầ ẳ ị ế ọ ằ ạ  trù khác, đ i l p lí thuy t v i th c hành và các ho t đ ng kĩ năng s ng. Câuố ậ ế ớ ự ạ ộ ố  này có th  s a thành: ể ử “Th c t  cho th y kĩ năng m m ch a tr  thành m t ự ế ấ ề ư ở ộ   môn h c trong các nhà tr ọ ườ ng   Vi t Nam, đ c bi t đ n c p trung h c thì ở ệ ặ ệ ế ấ ọ  

ch  còn đ ỉ ượ ồ c l ng ghép nh  l  d ỏ ẻ ướ ạ i d ng: d y h c tích h p, câu l c b , … ạ ọ ợ ạ ộ  

nh ng cũng ch a đ ư ư ượ c chú tr ng.” ọ

     ++ Thi u ý: “ế Vì v y m t s  h c sinh, sinh viên ch a ý th c đ ậ ộ ố ọ ư ứ ượ ầ   c t m quan tr ng c a kĩ năng m m”  ọ ủ ề “và thi u h t v  kĩ năng m m. Cũng c n th yế ụ ề ề ầ ấ  

r ng trằ ường h c không ph i là n i duy nh t mà h c sinh, sinh viên có thọ ả ơ ấ ọ ể 

h c v  kĩ năng m m. Do v y trong b i c nh đó, ngọ ề ề ậ ố ả ườ ọi h c c n trau d i kĩầ ồ  năng t  h c.”ự ọ

     ++ Thi u cái nhìn đa chi u trong l p lu n: ng  li u cho r ng k  năngế ề ậ ậ ữ ệ ằ ỹ  

m m và k  năng s ng là 2 khái ni m tề ỹ ố ệ ương đương, nh  v y là thi u chínhư ậ ế  xác. K  năng s ng có ph m vi r ng h n kĩ năng m m. N u h c sinh nh n raỹ ố ạ ộ ơ ề ế ọ ậ  

đi u này có th  đ m b o tính chính xác và tính đa chi u c a l p lu n. ề ể ả ả ề ủ ậ ậ

­  Bi n pháp kh c ph cệ ắ ụ

 M t s  bi n pháp độ ố ệ ược chúng tôi áp d ng trong quá trình gi ng d yụ ả ạ  

nh m giúp h c sinh ý th c đằ ọ ứ ược và rèn luy n k  năng lí gi i thuy t ph cệ ỹ ả ế ụ  trong câu tr  l i V n d ng nh  sau:ả ờ ậ ụ ư

+ Khuy n khích h c sinh rèn thói quen và t o d ng h ng thú t  duyế ọ ạ ự ứ ư  

b ng cách đ t nhi u câu h i trong quá trình h c, đ ng th i hằ ặ ề ỏ ọ ồ ờ ướng d n h cẫ ọ  sinh đ t các câu h i đ  tìm ra b n ch t c a v n đ  (Phặ ỏ ể ả ấ ủ ấ ề ương pháp Socrates). Chúng tôi cũng thường xuyên áp d ng các ho t đ ng tranh bi n, hùng bi nụ ạ ộ ệ ệ  trong l p h c nh m rèn t  duy ph n bi n cho h c sinh.ớ ọ ằ ư ả ệ ọ

+ Đ  cao vai trò c a vi c l p dàn ý trong các bài làm văn, chú ý tínhề ủ ệ ậ  logic, khoa h c, ch t ch  c a các ý, t   đó có th  áp d ng cho các câu h iọ ặ ẽ ủ ừ ể ụ ỏ  

nh  nh  các câu h i V n d ng trong d ng bài Đ c hi u. Chúng tôi cho h cỏ ư ỏ ậ ụ ạ ọ ể ọ  sinh t  ra đ  bài chéo, th c hi n xây d ng dàn ý và trao đ i v  dàn ý choự ề ự ệ ự ổ ề  

đ n khi tìm ra đế ược dàn ý “lý tưởng” nh t.ấ

d. K t qu  khi th c hi n gi i phápế ả ự ệ ả

gi i phápả

B ng s  li u so sánh k t qu  tr ả ố ệ ế ả ướ c và sau khi th c hi n gi i pháp, kh o sát ự ệ ả ả

t i l p 11 S  Đ a  tr ạ ớ ử ị ườ ng THPT Chuyên B c Giang, tính đ n tháng 2, năm ắ ế  

h c 2020­2021 ọ

7.1.3. Gi i pháp 3: ả

  a. Tên gi i pháp: Đ  xu t m t s  đ  Đ c hi u và g i ý làm bàiả ề ấ ộ ố ề ọ ể ợ  

  b. N i dung c a gi i phápộ ủ ả : Trong khuôn kh , ph m vi c a sáng ki n, ổ ạ ủ ế ở 

ph n này, chúng tôi gi i thi u cho các em h c sinh m t s  đ  bài và g i ýầ ớ ệ ọ ộ ố ề ợ  cách làm đ  các em tham kh o, luy n t p. N u không thông qua quá trình tể ả ệ ậ ế ự luy n t p, t  t  duy thì h c sinh không th  nâng cao kĩ năng đ i v i d ngệ ậ ự ư ọ ể ố ớ ạ  bài m c dù đã hi u d ng đ  và cách làm.ặ ể ạ ề

   c. Các bước ti n hành th c hi n gi i phápế ự ệ ả : 

Cung c p, gi i thi u 12 đ  bài Đ c hi u ph c v  cho vi c t  luy nấ ớ ệ ề ọ ể ụ ụ ệ ự ệ  

t p c a h c sinh.ậ ủ ọ

Giao nhi m v  cho h c sinh: Đ c và nghiên c u 12 đ  bài trên tinh th n ệ ụ ọ ọ ứ ề ầ

ph n bi n đáp án, khuy n khích t  l p dàn ý câu tr  l i c a riêng mình. ả ệ ế ự ậ ả ờ ủ

Đ  s  1.ề ố

 Đ c đo n trích và tr  l i câu h i:ọ ạ ả ờ ỏ

…(1)   m i n i, hàng tri u sinh viên đang b Ở ọ ơ ệ ướ c ra t  đ i h c và s  đi làm, ừ ạ ọ ẽ  

nh ng không may, m t s  ng ư ộ ố ườ i không làm công vi c theo đi u h  đã h c ệ ề ọ ọ  

và nhi u ng ề ườ i không tìm ra vi c làm. Sau nhi u năm h c t p v i đ y mong ệ ề ọ ậ ớ ầ  

đ i, đó là kinh nghi m choáng váng v i h , và r ng t ợ ệ ớ ọ ằ ươ ng lai c a h  bây ủ ọ  

gi  b t đ nh, th i gian   đ i h c b  phí hoài. Có s  không t ờ ấ ị ờ ở ạ ọ ị ự ươ ng x ng gi a ứ ữ  

đi u th  tr ề ị ườ ng yêu c u và đi u nhi u tr ầ ề ề ườ ng đang d y. Tranh cãi v  c i ạ ề ả  

ti n h  th ng giáo d c v n ti p t c trong nhi u năm mà không có hành ế ệ ố ụ ẫ ế ụ ề  

đ ng th c t  nào. Sinh viên ti p t c t t nghi p v i các b ng c p không có ộ ự ế ế ụ ố ệ ớ ằ ấ   giá tr  trong khi hàng tri u vi c làm ch a đ ị ệ ệ ư ượ ấ c l p kín   m i n ở ọ ướ c. Thi u ế   hành đ ng đúng, nhi u ng ộ ề ườ i có th  không có vi c làm t  t  su t c  đ i ể ệ ử ế ố ả ờ

(2) Hôm nay,   bình minh c a cách m ng công nghi p th  t , c  h c ở ủ ạ ệ ứ ư ả ọ   sinh và gia đình h  ph i có đ  thông tin v  ngh  nghi p nào đang và s  có ọ ả ủ ề ề ệ ẽ   nhu c u cao, b ng c p nào, ph m ch t hay k  năng nào h  ph i chu n b  t ầ ằ ấ ẩ ấ ỹ ọ ả ẩ ị ừ   bây gi  đ  đem l i c  h i vi c làm t t nh t ờ ể ạ ơ ộ ệ ố ấ

L i khuyên c a tôi cho h c sinh là không th  ch  đ i th  đ ng s  giúp đ ờ ủ ọ ể ờ ợ ụ ộ ự ỡ 

c a b  m  hay nhà tr ủ ố ẹ ườ ng mà ch  đ ng l p k  ho ch cho t ủ ộ ậ ế ạ ươ ng lai c a ủ   mình d a trên vi c suy nghĩ nghiêm ch nh v  ngh  nghi p dài h n thay vì ch ự ệ ỉ ề ề ệ ạ ỉ  

c n thi đ  các k  thi và chuy n sang b ầ ỗ ỳ ể ướ c ti p đ n t m b ng đ i h c mà ế ế ấ ằ ạ ọ   không h c gì thi t th c, r i th t v ng tràn tr  khi không th  tìm đ ọ ế ự ồ ấ ọ ề ể ượ c vi c ệ   làm. Tôi th ườ ng nói v i h c sinh c a mình r ng: có vi c làm là d  nh ng ớ ọ ủ ằ ệ ễ ư  

gi  nó, liên t c tr ữ ụ ưở ng thành theo nó và t n h ậ ưở ng đi u mình làm trong đ i ề ờ  

m i là quan tr ng ớ ọ

(3) T i sao nhi u ng ạ ề ườ ẫ ậ i v n t p trung vào vi c có b ng c p thay vì ệ ằ ấ   thu nh n các k  năng th  tr ậ ỹ ị ườ ng vi c làm đang c n? T i sao các tr ệ ầ ạ ườ ng v n ẫ   cung c p b ng cho ngành mà ng ấ ằ ườ ố i t t nghi p c a h  s  khó ki m vi c? ệ ủ ọ ẽ ế ệ  

T i sao gia đình cho con cái vào cu c hành trình giáo d c mà không có k ạ ộ ụ ế  

ho ch, đích đ n rõ ràng? Ch ng nào ch a có câu tr  l i cho nh ng câu h i ạ ế ừ ư ả ờ ữ ỏ   này, m i s  s  không thay đ i gì m y ọ ự ẽ ổ ấ

       (D n theo: ẫ https://vnexpress.net/vao­dai­hoc­

4153465.html)

Câu 1. D a vào đo n trích,ự ạ  anh/ch  hãy cho bi t ị ế s  không t ự ươ ng x ng gi a ứ ữ  

đi u th  tr ề ị ườ ng yêu c u và đi u nhi u tr ầ ề ề ườ ng đang d y ạ   đã d n đ n th cẫ ế ự  

Câu 4. Anh/ch  có đ ng tình v i quan đi m: ị ồ ớ ể có vi c làm là d  nh ng gi ệ ễ ư ữ 

nó, liên t c tr ụ ưở ng thành theo nó và t n h ậ ưở ng đi u mình làm trong đ i ề ờ  

­ Sinh viên ti p t c t t nghi p v i các b ng c p không có giá tr  trong khi ế ụ ố ệ ớ ằ ấ ị   hàng tri u vi c làm ch a đ ệ ệ ư ượ ấ c l p kín   m i n ở ọ ướ c; nhi u ng ề ườ i không có  

vi c làm t  t  su t c  đ i ệ ử ế ố ả ờ

Câu 2: Theo tác gi , đ  có đ c c  h i vi c làm t t nh t, m i h c sinh c nả ể ượ ơ ộ ệ ố ấ ỗ ọ ầ  

ph i:ả

     ­ có đ  thông tin v  ngh  nghi p nào đang và s  có nhu c u cao, b ng ủ ề ề ệ ẽ ầ ằ  

c p nào, ph m ch t hay k  năng nào h  ph i chu n b  t  bây gi ấ ẩ ấ ỹ ọ ả ẩ ị ừ ờ

     ­ ch  đ ng l p k  ho ch cho t ủ ộ ậ ế ạ ươ ng lai c a mình d a trên vi c suy nghĩ ủ ự ệ   nghiêm ch nh v  ngh  nghi p dài h n thay vì: th  đ ng ch  đ i s  giúp đ ỉ ề ề ệ ạ ụ ộ ờ ợ ự ỡ  

c a b  m  hay nhà tr ủ ố ẹ ườ ng; ch  c n thi đ  các k  thi và chuy n sang b ỉ ầ ỗ ỳ ể ướ   c

ti p đ n t m b ng đ i h c mà không h c gì thi t th c.  ế ế ấ ằ ạ ọ ọ ế ự

Câu 3. 

­ Bi n pháp tu t  n i b t đệ ừ ổ ậ ượ ử ục s  d ng trong đo n (3) là: câu h i tu tạ ỏ ừ

­ Tác d ng: b c l  s  trăn tr , băn khoăn, lo ng i c a tác gi  v  m t th cụ ộ ộ ự ở ạ ủ ả ề ộ ự  

tr ng ph  bi n   nạ ổ ế ở ước ta: nhi u ngề ười quá xem tr ng b ng c p, coi nh  kọ ằ ấ ẹ ỹ năng mà không nh n ra r ng: Ngày nay, b ng c p không đ m b o cho b tậ ằ ằ ấ ả ả ấ  

k  cái gì ch ng nào h c sinh còn ch a ch n đúng lĩnh v c h c t p, ch aỳ ừ ọ ư ọ ự ọ ậ ư  trang b  cho mình nh ng k  năng th  trị ữ ỹ ị ường vi c làm đang c n (còn g i là kệ ầ ọ ỹ năng ngh  nghi p).ề ệ  

(chú ý: HS có th  ch  ra bi n pháp tu t  n i b t là: phép đi p (đi p t , đi pể ỉ ệ ừ ổ ậ ệ ệ ừ ệ  

* HS bày t  đ c quan đi m c a b n thânỏ ượ ể ủ ả

*  HS có nhi u cách lý gi i cho quan đi m c a mình. Có th :ề ả ể ủ ể

Đ c đo n văn b n sau và tr  l i các câu h i:ọ ạ ả ả ờ ỏ

H i th o ộ ả  Th  nghi m  ử ệ ướ c m  ngh  nghi p ơ ề ệ  t  ch c t i tr ng Ph ổ ứ ạ ườ ổ  thông liên c p Olympia (Hà N i) ngày 3/5 có các di n gi  là GS Ngô B o ấ ộ ễ ả ả   Châu, PGS y khoa Nguy n Lân Hi u, TS Nguy n Thành Nam, KTS Hoàng ễ ế ễ   Thúc Hào  Nhi u h c sinh, ph  huynh đã đ t câu h i làm th  nào đ  ch n ề ọ ụ ặ ỏ ế ể ọ   ngh  phù h p v i b n thân, xu h ề ợ ớ ả ướ ng c a xã h i hay vi c h ủ ộ ệ ướ ng nghi p ệ   nên b t đ u khi nào ắ ầ

Theo GS Ngô B o Châu, vi c đ nh h ả ệ ị ướ ng ngh  nghi p cho h c sinh ề ệ ọ   nên có s  tham gia c a c  gia đình, xã h i. N u ch  nhà tr ự ủ ả ộ ế ỉ ườ ng làm công