Bài giảng Hen nhũ nhi: Nên chẩn đoán như thế nào - TS. BS. Trần Anh Tuấn

Bài giảng Hen nhũ nhi: Nên chẩn đoán như thế nào do TS. BS. Trần Anh Tuấn biên soạn trình bày các nội dung chính sau: Định nghĩa hen nhũ nhi; Chẩn đoán hen nhũ nhi; Lưu đồ chẩn đoán. Mời các bạn cùng tham khảo để nắm nội dung chi tiết.

NỘI DUNG

 I Mở đầu

 II Định nghĩa hen nhũ nhi

 III Chẩn đoán hen nhũ nhi

 IV Lưu đồ chẩn đoán

 V Kết luận

I MỞ ĐẦU:

Hen ở trẻ nhũ nhi ?

American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine Vol 194 No 3 August 1 2016

HEN

KHÔNG!

Ðánh giá chức năng phổi

đuợc hen, đặc biệt khi hen nhẹ, gián đoạn

 Trẻ < 2-3 tuổi: không thể đo hô hấp ký, lưulượng đỉnh, IOS

European Respiratory Society task force-2008:

trẻ tiền học đường do thiếu bằng chứng về

hiện tượng viêm

Các kiểu hình hen trẻ em

 Khò khè khởi phát sớm thoáng qua: bắt đầu

 Khò khè khởi phát sớm, dai dẵng: bắt đầu

truớc 3 tuổi, liên tục đến sau 6 tuổi (14%)

 Khò khè khởi phát muộn/hen: bắt đầu sau 3 tuổi, kéo dài suốt thời trẻ và đến tuổi truởngthành (15%)

 Không khò khè (51%)

Martinez Pediatrics 2002;109:362-367NGHIÊN CỨU TUCSON

Copyright ©2002 American Academy of Pediatrics Martinez Pediatrics 2002;109:362-367

Nhiều kiểu hình khác nhau60 % trẻ nhũ nhi bị hen

=

TÁC GIẢ ĐỊNH NGHĨA

National Heart Lung &

Blood Institute, 2007

(updated: 2012)

Không có ĐN hen nhũ nhi

British Thoracic Society

2014

Không có ĐN hen nhũ nhi

Vậy cần chẩn đoán là gì?

tên BỆNH

Hay tên TRIỆU CHỨNG?

CÓ !

HEN Ở TRẺ NHŨ NHI

 Quan niệm về hen ở trẻ nhũ nhi:

Nhiều nghiên cứu lâu dài cho thấy:

từ 6 tháng tuổi

 75% trước 3 tuổi

Martinez FD, Wright AL, Taussig LM N Engl J Med 1995; 332: 133–138.

Kurukulaaratchy RJ, Fenn MH, Waterhouse LM Clin Exp Allergy 2003; 33: 573–578

Lau S, Illi S, Sommerfeld C Eur Respir J 2003; 21: 834–841

Hess J, de Jongste JC Clin Exp Allergy 2004; 34: 680–685

Việt Nam

 Nguyễn Việt Cồ (2002):

NC hen ở trẻ dưới 5 tuổi

tại Sóc Sơn (Hà Nội) & Quảng Xương

(Thanh Hóa):

 78,9% bắt đầu ở lứa tuổi < 12 tháng

HEN Ở TRẺ NHŨ NHI

quản co thắt, viêm phế quản dạng hen,

Chẩn đoán không đúng

Điều trị không phù hợp

Tiên lượng trước mắt/

lâu dài không tốt

Nhũ nhi: lứa tuổi nguy cơ cao

tử vong cao nhất so với các lứa tuổi khác

nặng ngay cơn đầu tiên

Tiêu chuẩn chẩn đoán ?

II ĐỊNH NGHĨA HEN NHŨ NHI

1981

HEN NHŨ NHI

* Hen nhũ nhi: (Tabachnik E & Levison H - Infantile bronchial

asthma - J.Allergy Clin Immunol , 1981 ; 67 : 339-47 )

khò khè kèm khó thở ít nhất 3 lần/ 2 năm đầu

không kể - tuổi khởi phát

- có hay không yếu tố khởi phát

- tiền sử dị ứng bản thân/gia đình.

HN London - 3-4/12/1988: 27 chuyeân gia hoâ haáp nhi (19 quoác gia) duøng ÑN Tabachnick & Levison

• 1 trong 2: chàm hay hen cha/ mẹ

• HAY 2 trong 3: VMDƯ, Eosi > 4%, khò khè ngoài lúc nhiễm virus

PRACTALL

2008

Xem xét CĐ hen nếu có bằng chứng

>3 đợt tắc nghẽn PQ có hồi phục trong vòng 6 tháng trước

ĐỊNH NGHĨA HEN NHŨ NHI

ở trẻ < 36 th được định nghĩa theo lâm sàng

 Các đợt khó thở kèm ran ngáy/rít

 Ít nhất 3 lần từ sau sinh

(Tabachnik & Levinson-1981)

đoạn gián đoạn không có triệu chứng

 CẦN PHẢI LOẠI TRỪ CÁC CHẨN ĐOÁN

PHÂN BIỆT KHÁC ++

Recommandations HAS 2009

PRACTALL 2008

Nghiệm pháp giãn phế quản:

NICE guideline Bronchiolittis in children Published:31 May 2015

nice.org.uk/guidance/ng9

Đáp ứng với test giãn phế quản

 Cải thiện SpO2 (hay SaO2)

AARC Clinical Practice Guideline

Assessing response to bronchodilator therapy at point care

Respir Care 1995;40(12):1300-1307

Bronchodilator

response

III CHẨN ĐOÁN NHƯ THẾ NÀO?

KHI NÀO NGHĨ ĐẾN

HEN NHŨ NHI?

(Tabachnik & Levinson-1981)

đoạn gián đoạn không có triệu chứng

  CHẨN ĐOÁN HEN ĐƯỢC ĐẶT RA SAU KHI

ĐÃ NGHĨ ĐẾN VÀ LOẠI TRỪ CÁC CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT CHÍNH

Recommandations HAS 2009

CẦN PHẢI PHÂN BIỆT VỚI NHỮNG BỆNH NÀO?

Các chẩn đoán phân biệt thường gặp

Các yếu tố gợi ý chẩn đoán khác

 Chậm tăng trưởng.

 TC hô hấp khởi phát trong TK sơ sinh hoặc

khởi phát rất sớm (đặc biệt nếu kết hợp với

chậm tăng trưởng)

 Nôn kết hợp với các TC hô hấp.

 Khò khè liên tục.

 Không đáp ứng với điều trị phòng ngừa hen.

 Các TC không kết hợp với yếu tố khởi phát

điển hình, như VHHT do virus.

 Có tổn thương khu trú tại phổi

hay có TC tim mạch hoặc ngón tay dùi trống

 Thiếu oxy máu ngoài bệnh cảnh nhiễm virus

CẦN PHẢI THỰC HIỆN XÉT NGHIỆM THĂM DÒ

GÌ?

Các XN cận lâm sàng khác

 Triệu chứng dai dẵng

 Triệu chứng hô hấp và ngoài hô hấp của dị ứng

 Tiền căn gia đình rõ ràng

 Test lẫy da: hàng đầu

 IgE toàn phần: không

 IgE đặc hiệu: không chỉ định bước đầu

 XN khác: CT ngực, Nội soi PQ, rửa PQ-PN

American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine Vol 194 No

3 August 1 2016

Official American Thoracic Society Clinical Practice Guidelines:

Diagnostic Evaluation of Infants with Recurrent or Persistent Wheezing

Am J Respir Crit Care Med Vol 194, Iss 3, pp 356–373, Aug 1, 2016

IV LƯU ĐỒ CHẨN ĐOÁN HEN NHŨ NHI

CHẨN ĐOÁN

PRACTALL-2008

gây biểu hiện khò khè

LS cải thiện sau 2-3 tháng điều trị phòng ngừa hen, và xấu đi khi ngưng thuốc

Trẻ nhũ nhi khò khè

Dấu hiệu báo động

LS hay XQ

??

“ Hen nhũ nhi ”

có thể Điều trị

XQ ngực THẲNG hít vào / thở ra

KHÔNG

CÓ

KHÁM CHUYÊN KHOA

Theo HAS 2009

Tiền căn

Sinh non

Hồi sức sơ sinh

LSPQ-P Tim bẩm sinh

Shunt T-P

Định hướng chẩn đoán

XN thăm dò có định hướng

Thể nặng Thể không thường gặp :

Thở rít Khó thở 2 thì Thở nhanh Dấu hiệu giữa các cơn Biến dạng lồng ngực

Ho có đàm buổi sáng Tăng tiết PQ

Các dấu hiệu ngoài hô hấp kết hợp

Gãy biểu đồ tăng trưởng Tiêu chảy mãn

Bệnh tim Đau bụng

Cơ địa đặc biệt

Trisomie 21- Teo thực quản…

XQ ngực bất thường hay đảo ngược phủ tạng

Dấu hiệu báo động

Lâm sàng hay XQ

Không có định hướng

XN thăm dò rộng hơn

CHẨN ĐOÁN HEN Ở TRẺ 1-5 TUỔI

(không đo được hô hấp ký)

Chẩn đoán hen khi có TC giống hen xảy ra

thường xuyên (≥8 ngày/tháng) hay tái phát (≥2 đợt)

VÀ có tất cả các tiêu chuẩn sau:

1 Tắc nghẽn đường thở:

A Khò khè: được xác định bởi NVYT đã được đào tạo sử dụng ống nghe (TCh lựa chọn)

B Ghi nhận của cha mẹ (TCh thay thế)

2 Tắc nghẽn đường thở phục hồi được:

A Đáp ứng với thuốc GPQ (±corticoid uống): đánh giá bởi

B Ghi nhận của cha mẹ có đáp ứng với ĐT thử 3 tháng với ICS liều TB (± SABA khi cần) (TCh thay thế)

3 Lâm sàng không nghi ngờ chẩn đoán khác

2015

ĐIỀU TRỊ THỬ BẰNG ICS

Lưu ý:

 Liều lượng: liều trung bình

 Yếu tố kỹ thuật:

 Budesonide: loại ICS được FDA chấp thuận

sử dụng cho tuổi nhỏ nhất (từ 6 tháng tuổi )

LƯU ĐỒ

CHẨN ĐOÁN HEN NHŨ NHI

PHÙ HỢP ?

V KẾT LUẬN

HEN Ở TRẺ NHŨ NHI

đoán loại trừ, đánh giá đáp ứng điều trị