PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ bài hát hạt gạo LÀNG TA và EM NHƯ CHIM câu TRẮNG

Hình ảnh đẹp của các bạn nhỏ đã cùng với người mẹ, người chị và các thế hệ khác ở lại hậu phương ra sức thi đua lao động sản xuất để làm ra hạt gạo tiếp tế cho chiến trường.. “Hạt gạo là

KẾ HOẠCH NÊU GƯƠNG CUỐI NGÀY

Nhạc sĩ” Trần Viết Bính Lời thơ: Trần Đăng Khoa

I ĐÔI NÉT VỀ TÁC GIẢ

1 Nhạc sĩ Trần Viết Bính

- Ông sinh ngày 7 tháng 12 năm 1934, quê ở thị xã Thái Bình Nguyên là cán bộ Sở Văn hóa – Thông tin Đồng Nai Đã nghỉ hưu tại thành phố Biờn Hũa, tỉnh Đồng Nai.

- Ông bắt đầu hoạt động từ 1954 tại Nam Định, đến năm 1981 chuyển vào Đồng Nai công tác Ông là người gắn bó với phong trào văn hóa, văn nghệ địa phương, từng xây dựng các nhóm hoạt động âm nhạc (như nhóm văn nghệ Thanh thiếu nhi thành phố Nam Định, Đội ca Vàng Anh), tham gia đào tạo các diễn viên văn công tại Trường Văn hóa – Nghệ thuật của tỉnh Ông sáng tác nhiều ca khúc, nhạc múa, nhạc nền cho kịch và ca cảnh (opérette) Ông cũng là nhạc sĩ gắn bó với thiếu nhi Bài hát Hạt gạo làng ta (thơ Trần Đăng Khoa) của ông là bài hát nổi tiếng, được phổ biến rộng rãi ở Việt Nam.

- Các tác phẩm đáng chú ý: Dòng sông (1956), hợp xướng Người bạn thiếu niên miền Nam anh hùng (1962), tổ khúc Chúng em đã gặp chị Võ Thị Sáu, Em ngoan (1965), Hạt gạo làng ta (thơ Trần Đăng Khoa), Lời thề quyết chiến (opérette), Đồng Nai mùa sầu riêng, Hương bưởi, Ước mơ của Người, Dũng sụng hót,

- Nhạc sĩ đã đạt được rất nhiều giải thưởng: giải thưởng của Ủy ban Thiếu niên Nhi đồng Trung ương, Bằng khen của Bộ Văn hóa – Thông tin(1976), Giải nhất giải thưởng Trịnh Hoài Đức lần thứ Hai (2000 – 2005), Giải B (không

có giải A) của Hội nhạc sĩ Việt Nam 2011 cong trình Sưu tầm Dân ca Mạ Châu Ro, S’Tiêng, Kơ Ho ở Đồng Nai (đồng tác giả với Nguyễn Thị Tuyết Hồng),

2 Nhà thơ Trần Đăng Khoa

Sinh năm 1958, quê tại Hải Dương là một nhà thơ, nhà báo, biên tập viên tạp chí Văn nghệ quân đội, Phó chủ tịch hội nhà văn Việt Nam Ông nguyên là trưởng ban văn học nghệ thuật Ông nguyên là Giám đốc Hệ phát thanh có hình VOVTV của đài Tiếng nói Việt Nam Ông giữ chức phó chủ tịch liên hiệp hội nhà văn Việt Nam, phó chủ tịch VHNT Hà Nội Ông cũng là trưởng ban trung khảo Quơcs gia của cuộc thi viết thư quốc tế UPU tại Việt Nam từ 2016 đến nay, thay cho phó chủ tịch hội nhà văn Việt Nam( Nguyễn Trí Huân)

để dạy cho thiếu nhi nhạc sĩ đã tình cờ đọc được những

vần thơ ấy và đã bị “hút hồn” ngay bởi cái nhìn tinh tế của

“thi sĩ tí hon” này Ngay sau khi đọc xong bài thơ, ông đạp

xe đạp về một xã công tác và trên quãng đường mấy chục cây số ấy âm nhạc của bài thơ đã ra đời.

VIDIEO BÀI HÁT HẠT GẠO NÀNG TA

để dạy cho thiếu nhi nhạc sĩ đã tình cờ đọc được những

vần thơ ấy và đã bị “hút hồn” ngay bởi cái nhìn tinh tế của

“thi sĩ tí hon” này Ngay sau khi đọc xong bài thơ, ông đạp

xe đạp về một xã công tác và trên quãng đường mấy chục cây số ấy âm nhạc của bài thơ đã ra đời.

II TÁC PHẨM HẠT GẠO LÀNG TA

2 Nội dung tác phẩm

Hạt gạo được kết tinh từ những hương vị ngọt ngào của quê hương Đó là hương đồng gió nội, là bài ca lao động, là lời ru của mẹ, là vị phù sa màu mỡ của đất đai quê nhà Nhưng hạt gạo cũng còn được làm

ra từ trong khó khăn của thiên tai, từ trong khói lửa của chiến tranh Hình ảnh đẹp của các bạn nhỏ đã cùng với người mẹ, người chị và các thế hệ khác ở lại hậu phương ra sức thi đua lao động sản xuất để làm ra hạt gạo tiếp tế cho chiến trường Không kể sáng, trưa, chiều, tuổi nhỏ luôn có mặt ở ngoài đồng ruộng chống hạn, bắt sâu, gánh phân bón lót, bón thúc, làm cỏ góp công sức làm ra hạt gạo.Từ đó thêm quý trọng hạt gạo và biết ơn những người đã làm ra chúng

II TÁC PHẨM HẠT GẠO LÀNG TA

3 Phân tích tác phẩm

Mở đầu tác phẩm tác giả giới thiệu giá trị

của hạt gạo được kết tinh từ những hương

vị ngọt ngào của quê hương Đó là hương

đồng gió nội, là bài ca lao động, là lời ru

của mẹ, là vị phù sa màu mỡ của đất đai

quê nhà

“Hạt gạo làng ta,có vị phù sa của sông

Kinh Thầy có hương sen thơm trong hồ

nước đầy có lời mẹ hát ngọt bùi đắng

cay”

Sông Kinh Thầy hay còn gọi là Sông Kinh Thày, tại Hải Dương, một phân lưu của sông Thái Bình, nối sông Thái Bình với các sông vùng Đông Bắc Việt Nam

Hạt gạo ấy hay chính là hạt ngọc quý giá trời cho với vị phù sa nồng nàn của con sông Kinh Thầy

thân thuộc, hương thơm thanh mát của hồ sen, của đất trời và cũng gắn liền với lời ca tiếng hát của

mẹ.

Chính những hạt lúa nhỏ bé, trắng tinh khôi ấy

mang lại nguồn lương thực và cả giá trị tinh thần

vô cùng lớn lao dành cho mọi người Dường như

vẻ đẹp của những hạt gạo bằng những hình ảnh

thân thuộc, gắn bó với nhân dân nhưng lại là những

gì đẹp đẽ nhất và tinh túy nhất.

“Hạt gạo làng ta có bão tháng bảy có mưa tháng ba giọt mồ hôi sa những trưa tháng sáu nước như ai nấu chết cả cá cờ cua ngoi lên bờ mẹ em xuống cấy”

Để có được một mùa màng bội thu công việc sản xuất

trải qua bao nhiêu khó khăn, vất vả Đầu tiên chính là

sự khắc nghiệt của thời tiết khí hậu nào bão tháng bảy, những cơn mưa như trút nước của tháng 3, vẫn chưa dừng lại khi thời tiết trở nên nóng bức vào tháng Sáu khiến cá, cua còn không chịu được Ấy vậy mà, hình ảnh mẹ nói riêng và người nông dân nói chung vẫn bất chấp, không quản khó nhọc, đổ mồ hôi công sức để đổi lấy những hạt ngọc trời, những bát cơm đầy hay cuộc sống ấm no hơn

Gian khó mà người nông dân đối mặt trong sản xuất nông nghiệp không chỉ đơn thuần là sự khắc nghiệt của thiên nhiên mà nguy hiểm hơn nữa, đó chính là bom đạn trong chiến tranh:

“Những năm bom Mĩ trút lên mái nhà những năm khẩu súng theo người đi xa những

năm băng đạn vàng như lúa đồng”

Chẳng uổng công sức bỏ ra, có công gieo thì cũng có trái ngọt để hái Khi:“bát cơm mùa gặt thơm hào giao thông”

Để làm nên sự thắng lợi thì cần đến sự hợp lực của đông đảo mọi người, với công tác sản xuất cấy cày ở địa phương, không chỉ có người lớn mà trẻ em cũng có thể tham gia như một

sự đóng góp cho công tác chung của đất nước:

“Hạt gạo làng ta có công các bạn sớm nào chống hạn vục mẻ miệng gàu trưa nào bắt sâu lúa cao rát mặt chiều nào gánh phân quang trành quét đất”

Hình ảnh những bạn nhỏ xuất hiện tạo một làn gió mới giữa chiến tranh bom đạn

Dù còn ở tuổi nhỏ nhưng những đứa trẻ đã biết phụ giúp cho gia đình, giúp những cánh đồng

có thể phát triển tốt nhất: nào là tưới nước để lúa không bị khô cằn vì nắng hạn, nào là bắt

sâu ban trưa để chúng không thể phá hoại cây và cả gánh phân chăm bón để cây lúa có chất dinh dưỡng và phát triển được tốt nhất Những bạn nhỏ ấy đã làm việc với tinh thần hăng

say không khác gì người lớn, khiến ta như cũng thấy thêm hân hoan, tự hào vì công cuộc xây dựng đất nước có cả sự góp sức của sức trẻ

Tát nước gầu dây Sâu bệnh hại lúa Các bạn nhỏ gánh phân bón

bón cho lúa

Không chỉ đương đầu với thiên nhiên , với chiến tranh mà để có được mùa màng bội thu con người cần ph

ải có công chăm bón, Bảo vệ đồng lúa từ khi chọn giống, bỏ mạ, rồi đến khi có được cây lúa thì phải bả

o vệ chúng khỏi sâu bệnh, Điều đặc biệt ở đây chính là sự góp công của các bạn nhỏ Khiến người đọc li

ên tưởng đến những câu thơ của Hồ Chủ tịch:

“Trẻ em như búp trên cành, Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan, Chẳng may vận nước gian nan, Trẻ em cũng bị bận thân cực lòng.

Học hành, giáo dục đã không, Nhà nghèo lại phải làm công, cày bừa.

“Hạt gạo làng ta gửi ra tiền tuyến gửi về phương xa em vui em hát hạt vàng làng ta”

Hạt gạo làng ta từ tiền tuyến gửi ra chiến trường, phục vụ quân nhân chiến đấu Nó không

chỉ đơn thuần là yếu phẩm cần thiết mà những hạt gạo ấy còn chứa chan mồ hôi nước mắt, tình cảm yêu thương và có cả sự gian lao vất vả “một nắng hai sương” của dân gửi ngắm vào đó để hạt gạo trở nên ý nghĩa hơn Do đó, tác giả mới đem so sánh hạt gạo với hạt vàng

và gọi hạt gạo là hạt vàng

Gợi lên vẻ đẹp của người lao động: cần cù, chịu khó, dũ

ng cảm, chẳng sợ khó khăn, gian khổ,

Vẻ đẹp của tình đoàn kết dân tộc, quyết tâm chiến thắng

kẻ thù từ đàn ông, phụ nữ, thậm chí là trẻ nhở, tạo nên sức mạnh lớn lao vô cùng

Vẻ đẹp của làng quê thời chiến tranh bom đạn, sức sống mãnh liệt không chỉ của con người mà cả thiên nhiên,

Hình ảnh các bạn nhỏ cùng phụ giúp việc chăm sóc khiế

n cho cuộc sống thời chiến trở nên đẹp và ý nghĩa hơn

Vẻ đẹp của sản phẩm lao động chính là những “hạt vàng” khiến ta trân quý vô cùng

5 Giá trị thẩm mỹ mà bài hát mang đến

4 Ý nghĩa bài hát

Hạt gạo được làm nên từ mồ hôi công sức của cha mẹ, của các bạn thiếu nhi là tấm lòng của hậu phương góp phần vào chiến thắng của tiền tuyền trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước

“Hạt gạo làng ta” là hình ảnh mang tính biểu tượng, hạt gạo hay cũng chính là những hạt ngọc của quê hương

Qua tác phẩm, tác giả gửi gắm sự biết ơn đến những dân lao động hai sương một nắng Từ đó giúp chúng ta biết trân trọng hơn ý nghĩa của sự vất vả chân lấm tay bùn để tạo ra những hạt gạo quý giá

Qua tác phẩm chúng ta còn cảm nhận được sự gian

khổ của thế hệ đi trước để giữ và giành lại hòa bình

độc lập Vì vậy hãy trân trọng, tiếp bước cha ông phát

triển đất nước

Ý nghĩa của bài hát đối với thiếu nhi

Với âm điệu vui tươi dễ đi vào lòng người, đặc biệt là trẻ thơ Tác phẩm giúp trẻ hiểu hơn về sự anh dũng, vất vả của thế hệ đi trước Hơn nữa ý nghĩa giáo dục vô cùng lớn cho trẻ

+ Trẻ hiểu được sự vất vả của người lao động Giúp trẻ trân trọng những sản phẩm chúng đang sử dụng và biết ơn những người tạo ra chúng

+ Trẻ biết được những khó khăn trong thời chiến tranh Trẻ em

không chỉ đi học mà còn phụ giúp gia đình, có khi bữa đói, bữa no Giáo dục trẻ hãy sống cuộc đời thật ý nghĩa, trở thành những người tốt và có giá trị

+ Lao động là một công việc đầy ý nghĩa Có bỏ sức, trí tuệ mới có trái ngọt để ăn Giáo dục trẻ yêu lao động, cần cù, chăm chỉ học

tập

+ Hãy đoàn kết và yêu thương lẫn nhau Chỉ có như vậy mới có thể đạt được thành công

EM NHƯ CHIM CÂU TRẮNG

Nhạc sĩ: Trần Ngọc

Em như chim câu trắng là sáng tác của nhạc sĩ Trần Ngọc.

Bài hát ở giọng D- moll, viết theo nhịp 2/4 với tiết tấu vui tươi, trong sáng.

Sống sôi nổi và chân thành, làm việc trách nhiệm và dấn thân, yêu mê đắm và đầy bản lĩnh… Đó là những điều các văn nghệ

sĩ nói về nhạc sĩ Trần Ngọc Ông tự đặt lên vai mình trách nhiệm phải sống ý nghĩa từng ngày Chạy đua với thời gian, với ông, như một sự thôi thúc làm việc hăng say, quên mình để hướng tới làm đẹp cho đời, như một lẽ sống.

I TÁC PHẨM EM NHƯ CHIM CÂU TRẮNG

Nhạc sĩ Trần Ngọc thổ lộ, ông viết ca khúc “Em như chim câu trắng” cho người học trò của mình là Hồng Nhung hát Khi đó, Hồng Nhung đang học cấp II, nhưng đã biết đến nhiều hoàn cảnh

bố mẹ bỏ nhau, chia lìa khiến những đứa trẻ phải chịu thiệt thòi Ông cũng thấy nhiều người mẹ sinh con ngoài ý muốn rồi bỏ con Đó là những vết thương, đớn đau chẳng kém những vết thương do súng đạn của kẻ thù gây ra

b Nội dung tác phẩm

Ước mơ được làm chim câu trắng tung bay khắp bầu trời, mang niềm vui sướng sống trong hoà bình cho mọi người Ước mơ về hạnh phúc, không chia lìa, ly biệt

2 Phân tích tác phẩm

“Em như chim bồ câu tung cánh giữa trời

Em như chim bồ câu trắng bay giữa trời

Em như chim bồ câu tung cánh giữa trời

Em như chim bồ câu trắng bay giữa trời”

- Chim bồ câu là biểu tượng cho sự hòa bình, yên vui và hạnh phúc, và hình tượng đó ăn sâu vào tiềm thức của tất cả mọi người, qua từng thế hệ và qua từng cuộc chiến tranh, tuy rằng hình tượng chim bồ câu chỉ mới chính thức trở thành biểu tượng hòa bình sau Chiến tranh thế giới II Trong các sự kiệm phản chiến hay đấu tranh vì tự do, hòa bình với những con chim bồ câu được trang trí trên những biểu ngữ, cờ và áo nó tượng trưng cho một sự nỗ lực vì hòa bình của nhân loại Một khía cạnh khác chim bồ câu cũng là đại diện của niềm vui, hạnh phúc và bình an

- Hình ảnh so sánh “ em như chim bồ câu” thể hiện ước mơ của các bạn nhỏ về cuộc sống hòa bình, hạnh phúc Nơi có sự tự do, bình yên để có thể “ tung cánh giữa trời” “bay giữa trời”mang niềm vui sướng sống trong hoà bình cho mọi người

Em mong sao không có nước mắt rơi chia lìa

Em mong sao trên trái đất hoa thơm nở bốn mùa

Em mong sao trên trái đất mỗi con người như em

đây là chim trắng chim hòa bình

Phép điệp “ em mong sao” thể hiện một ước mơ da diết của các bạn nhỏ nói riêng và toàn nhân loại nói chung về một thế giới “không có nước mắt rơi chìa lìa” , không chiến tranh, vợ chẳng phải xa chồng, mẹ già chẳng phải xa con, con thơ chẳng phải nheo nhóc, một thế giơie “hoa thơm nở bốn mùa” không bị hủy hoại bởi bom rơi, đạn lạc, “mỗi con người như

em đây chim trắng chim hòa bình” lời khẩn thiết mong mỏi hãy kết thúc chiến tranh vì nó quá đau thương,nỗi đau tan nhà nát cửa Lòng mong mỏi tất cả mọi người trên thế giới hãy trao cho nhau tình yêu thương, chia sẻ, để cuộc sống tươi đẹp hơn

“Sống để yêu thương giữ đẹp trái đất

xanh”

- Mọi vật, kể cả con người, sinh ra đều có

ý nghĩa và mang lại giá trị cho cuộc đời,

để tạo nên màu sắc, sự tươi mới cho hành tinh này chứ không phải tạo ra sự xung đột, hủy hoại cuộc sống bằng bom bằng đạn hay nhuộm màu đỏ tươi cho trái đất.

- Đã là thành viên của hành tinh này thì hãy sống có ý nghĩa làm trái đất thêm đẹp, thêm xanh.

3 Giá trị thẩm mỹ của tác phẩm “Em như chim câu trắng”

Thông qua tác phẩm không chỉ thể hiện cái đẹp của ca từ mà nó còn mang giá trị rất lớn về mặt thẩm mỹ Đó là:

 Cái đẹp trong sáng, lạc quan trong tâm hồn của trẻ Dù chiến tranh bom đạn

nhưng vẫn mang trong mình những ước mơ về một cuộc sống tốt đẹp hơn

 Giá trị về lòng nhân ái khi muốn mang, muốn chia sẻ hạnh phúc, ấm no đến

muôn nơi

 Ý thức về hòa bình, độc lập, ý thức được giá trị của bản thân

4 Ý nghĩa tác phẩm

 Qua tác phẩm “ Em như chim câu trắng” chúng ta cảm nhận rõ nét niềm khát khao được sống trong hòa bình, kết thúc chiên tranh Chiến tranh là một quá trình phi nghĩa mang lại toàn mất mát, đau thương, reo rắc biết bao tủi khổ, cái đói, cái bần cùng hóa và phá hủy hành tinh xinh đẹp này Để rồi ta thêm yêu và trân trọng cuộc sống hòa bình hiện tại và sống ý nghĩa hơn

 Hãy mang tình yêu thương đến khắp mọi nơi, từ quốc gia này đến quốc gia khác, từ nhà này sang nhà khác, từ

vợ sang chồng, từ mẹ sang con, để cuộc sống thêm tươi vui và ý nghĩa hơn

 Giáo dục chúng ta hãy trân trọng cuộc sống hiện tại, bảo

vệ những gì cha ông ta đã bảo vệ, góp sức xây dựng đất nước giàu mạnh hơn Để làm được điều đó đầu tiên chúng ta hãy sống tốt và hoàn thiện chính mình

“Sống để yêu thương giữ đẹp trái đất

xanh”

- Mọi vật, kể cả con người, sinh ra đều có

ý nghĩa và mang lại giá trị cho cuộc đời,

để tạo nên màu sắc, sự tươi mới cho hành

tinh này chứ không phải tạo ra sự xung

đột, hủy hoại cuộc sống bằng bom bằng

đạn hay nhuộm màu đỏ tươi cho trái đất.

- Đã là thành viên của hành tinh này thì

hãy sống có ý nghĩa làm trái đất thêm

đẹp, thêm xanh.

Thank you for watching