Sáng kiến kinh nghiệm một số biện pháp xây dựng, phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh tiểu học lớp 3

1. Đặt vấn đề 1.1. Lí do chọn đề tài: Lý luận thực tiễn. Ngay từ bé tôi đã mơ ước lên lên được làm người dạy trẻ và tôi quyết tâm vào nghề Sư phạm, tôi đã coi đó là: “cái nghề mình đã chọn, cái nghiệp mà mình phải theo” và gắn bó suốt đời. Xuất phát bởi một mục đích ấy nên tôi coi công việc hằng ngày của mình như một phần lẽ sống. Tôi muốn công việc mình đã và đang làm sẽ thực sự có ích cho cộng đồng, cho chính bản thân mình. Do vậy nên tôi thường trăn trở tìm mọi cách để công việc của mình thu được kết quả. Kết quả ấy nằm ngay trong chất lượng giáo dục toàn diện của học sinh qua mỗi năm tôi dạy.Tôi nghĩ rằng: Nếu mình yêu thích công việc của mình thì mình sẽ làm được tốt.Trẻ cũng vậy, các em đạt được thành tích khen toàn diện hay khen từng mặt thì chính các em cũng phải yêu thích công việc của mình. Vậy làm thế nào để các em yêu thích công việc học tập của mình?Làm thế nào để các em yêu thích các hoạt động ở trường? Để đạt được điều đó trước tiên các em phải thích học, thích tham gia các hoạt động.Từ kinh nghiệm thực tế tôi nhận thấy học sinh thích đi học là những học sinh tìm được niềm vui khi tới lớp, các em được thầy yêu, bạn mến và việc học tập đối với các em không mấy vất vả. Học sinh đến trường phải có niềm vui, có vui mới học được tốt. Trong buổi Hội nghị CBCV nhà trường năm học 20192020, đồng chí Hiệu trưởng có kêu gọi tập thể giáo viên trong trường “làm thế nào mỗi ngày học sinh đến trường là một ngày vui để xây dựng, hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất cho các con ?”.Tôi rất tâm đắc với ý kiến trên. Bởi ý kiến đó đã trùng lặp với điều mình hằng băn khoăn bao lâu nay. Vào năm học mới, tôi định hướng trước cho mình phải gây được tâm thế cho học sinh trong những ngày đầu năm học để rồi dẫn dắt các em bước vào năm học đầy tự tin và phấn khởi. Để có được kết quả tưởng chừng như đơn giản thế thôi nhưng cách thức để đi đến cái đích đó thật không đơn giản chút nào. Có được niềm vui cho trẻ không phải tạo ra được từ một giờ học, một ngày học hay một tuần học mà phải lôi cuốn, gây hứng thú cho học sinh trên một bình diện rộng ở mọi nơi, mọi lúc, qua giao tiếp, qua cách cư xử, bảo ban của giáo viên cho học sinh. Do vậy đòi hỏi người giáo viên phải thật nhẫn nại, có tình thương thực với học trò. Chỉ có tình thương yêu thực sự và lòng cảm thông của cô mới đem lại niềm vui cho học sinh khi đi học. Học sinh tiểu học là giai đoạn tất yếu của quá trình học. Đó là giai đoạn mở đầu cho một con người đến với văn hoá. Cũng từ giai đoạn này nhân cách của học sinh được hình thành và dần dần phát triển. Ví như trong xây dựng cơ bản, khi xây một toà nhà cao tầng hiện đại thì việc xử lý nền móng là hết sức quan trọng mà nền móng của ngôi nhà lại nằm dưới đáy nhà và một phần sâu trong lòng đất nên những người bình thường thì không nhìn thấy được mà chỉ có những nhà chuyên môn mới quan tâm và nhìn thấy bản chất, tầm quan trọng, giá trị đích thực của nền móng đó. Giai đoạn học sinh ở bậc tiểu học nhất là giai đoạn lớp một với học sinh là hết sức quan trọng. Đây chính là giai đoạn nền móng của quá trình phát triển năng lực tư duy và đặc biệt là quá trình phát triển nhân cách của học sinh sau này. Học sinh tiểu học rất ngây thơ, tâm hồn các em như một tờ giấy trắng, vẽ lên đó đẹp hay xấu phần lớn là tác động của thầy, cô chủ nhiệm. Đặc biệt là khi các trường có điều kiện tổ chức cho các em học ngày hai buổi thì phần lớn thời gian trong ngày các em được sống và giao tiếp với thầy cô chủ nhiệm, với bạn bè. Nếu trong quãng thời gian đó các cháu không may gặp phải người “thợ vẽ tồi”, người công nhân xây dựng thiếu trách nhiệm thì suốt đời “trang nhân cách” của các em sẽ giữ lại vết hằn khó xoá. Nhận thức được tầm quan trọng của một giáo viên chủ nhiệm đặc biệt là chủ nhiệm lớp hai tôi luôn tự nhủ, trước tiên mình phải là một tấm gương cho học sinh về cách ăn nói mẫu mực, xử sự với học trò đúng mực“ nghiêm túc” nhưng“ thân thiện ” thực sự có lòng yêu thương thông cảm với các em sao cho các em cảm nhận cô giáo như người mẹ thứ hai của các em , là chỗ để các em tin cậy về mặt tinh thần nhưng không quá thân thiết để học sinh có thể bỡn cợt quên khoảng cách giữa giáo viên và học sinh. Xã hội càng phát triển, nền kinh tế thị trường đã kéo theo sự suy giảm về đạo đức lối sống của một bộ phận không nhỏ thế hệ thanh thiếu niên thế hệ tương lai của đất nước. Là một người giáo viên, với suy nghĩ góp phần nhỏ bé của mình đào tạo thế hệ trẻ, tôi luôn suy nghĩ, trăn trở tìm ra phương án tốt nhất để góp phần mình giáo dục học sinh không chỉ có đầy đủ kiến thức cập nhật đảm bảo yêu cầu của xã hội mà còn là những em học sinh ngoan ngoãn trở thành người có ích cho đất nước. Chỉ mong thế hệ măng non này lớn lên sẽ đủ lông đủ cánh gánh vác vận mệnh giang sơn không thua kém bạn bè các nước trong khu vực và trên thế giới. Giáo viên, đặc biệt lại là giáo viên Tiểu học một người thấy tổng thể không chỉ dạy các em tri thức mà còn dạy các em cách làm người, hình thành những nhân cách ban đầu cho trẻ.Vậy phải làm thế nào để đạt được những yêu cầu này? Đó là một câu hỏi khó không phải ai cũng tìm được câu trả lời. Thấy rõ vấn đề này, tôi luôn coi trọng cả hai lĩnh vực dạy chữ và dạy người trong công tác giáo dục. Một mặt học tập đồng nghiệp, trau dồi thêm chuyên môn để không ngừng phát triển về năng lực giảng dạy, mặt khác tôi luôn coi trọng giáo dục đạo đức học sinh trong công tác chủ nhiệm lớp. Hơn nữa, trong một vài năm gần đây, việc đánh giá học sinh tiểu học không chỉ dừng lại ở kiến thức, văn hóa và hạnh kiểm tốt như truyền thống. Mà theo thông tư 22 của Bộ giáo dục ban hành, các con học sinh Tiểu học được khen thưởng toàn diện, xuất sắc khi các môn văn hóa đều hoàn thành tốt và yêu cầu về năng lực, phẩm chất cũng vậy.Thế năng lực, phẩm chất đánh giá về những phương diện gì? Về năng lực, học sin

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP ĐÀ NẴNG

Mã số:……

ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC VÀ PHẨM CHẤT CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

NĂM HỌC: 2020 - 2021

MỤC LỤC

STT NỘI DUNG Trang

1.6 Phạm vi và thời gian nghiên cứu (bắt đầu, kết thúc) 4

2.1 Những nội dung lý luận có liên quan trực tiếp đến vấn đề nghiên cứu 4

2.3 Mô tả, phân tích các giải pháp (hoặc biện pháp, các cách ứng dụng,

cách làm mới) mà tác giả đã thực hiện, đã sử dụng nhằm làm cho công

việc có hiệu quả hơn

NĂNG LỰC VÀ PHẨM CHẤT CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

1 Đặt vấn đề

1.1 Lí do chọn đề tài: Lý luận thực tiễn.

Ngay từ bé tôi đã mơ ước lên lên được làm người dạy trẻ và tôi quyết tâm vàonghề Sư phạm, tôi đã coi đó là: “cái nghề mình đã chọn, cái nghiệp mà mình phảitheo” và gắn bó suốt đời Xuất phát bởi một mục đích ấy nên tôi coi công việc hằngngày của mình như một phần lẽ sống Tôi muốn công việc mình đã và đang làm sẽthực sự có ích cho cộng đồng, cho chính bản thân mình Do vậy nên tôi thường trăntrở tìm mọi cách để công việc của mình thu được kết quả Kết quả ấy nằm ngay trongchất lượng giáo dục toàn diện của học sinh qua mỗi năm tôi dạy.Tôi nghĩ rằng: Nếumình yêu thích công việc của mình thì mình sẽ làm được tốt.Trẻ cũng vậy, các em đạtđược thành tích khen toàn diện hay khen từng mặt thì chính các em cũng phải yêuthích công việc của mình Vậy làm thế nào để các em yêu thích công việc học tập củamình?Làm thế nào để các em yêu thích các hoạt động ở trường? Để đạt được điều đótrước tiên các em phải thích học, thích tham gia các hoạt động.Từ kinh nghiệm thực tếtôi nhận thấy học sinh thích đi học là những học sinh tìm được niềm vui khi tới lớp,các em được thầy yêu, bạn mến và việc học tập đối với các em không mấy vất vả.Học sinh đến trường phải có niềm vui, có vui mới học được tốt Trong buổi Hội nghịCBCV nhà trường năm học 2019-2020, đồng chí Hiệu trưởng có kêu gọi tập thể giáoviên trong trường “làm thế nào mỗi ngày học sinh đến trường là một ngày vui để xâydựng, hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất cho các con ?”.Tôi rất tâm đắc với

ý kiến trên Bởi ý kiến đó đã trùng lặp với điều mình hằng băn khoăn bao lâu nay.Vào năm học mới, tôi định hướng trước cho mình phải gây được tâm thế cho học sinhtrong những ngày đầu năm học để rồi dẫn dắt các em bước vào năm học đầy tự tin vàphấn khởi Để có được kết quả tưởng chừng như đơn giản thế thôi nhưng cách thức để

đi đến cái đích đó thật không đơn giản chút nào Có được niềm vui cho trẻ không phảitạo ra được từ một giờ học, một ngày học hay một tuần học mà phải lôi cuốn, gâyhứng thú cho học sinh trên một bình diện rộng ở mọi nơi, mọi lúc, qua giao tiếp, quacách cư xử, bảo ban của giáo viên cho học sinh Do vậy đòi hỏi người giáo viên phảithật nhẫn nại, có tình thương thực với học trò Chỉ có tình thương yêu thực sự và lòngcảm thông của cô mới đem lại niềm vui cho học sinh khi đi học Học sinh tiểu học làgiai đoạn tất yếu của quá trình học Đó là giai đoạn mở đầu cho một con người đếnvới văn hoá Cũng từ giai đoạn này nhân cách của học sinh được hình thành và dầndần phát triển Ví như trong xây dựng cơ bản, khi xây một toà nhà cao tầng hiện đạithì việc xử lý nền móng là hết sức quan trọng mà nền móng của ngôi nhà lại nằm dướiđáy nhà và một phần sâu trong lòng đất nên những người bình thường thì không nhìnthấy được mà chỉ có những nhà chuyên môn mới quan tâm và nhìn thấy bản chất, tầmquan trọng, giá trị đích thực của nền móng đó Giai đoạn học sinh ở bậc tiểu học nhất

là giai đoạn lớp một với học sinh là hết sức quan trọng Đây chính là giai đoạn nền

móng của quá trình phát triển năng lực tư duy và đặc biệt là quá trình phát triển nhâncách của học sinh sau này Học sinh tiểu học rất ngây thơ, tâm hồn các em như một tờgiấy trắng, vẽ lên đó đẹp hay xấu phần lớn là tác động của thầy, cô chủ nhiệm Đặcbiệt là khi các trường có điều kiện tổ chức cho các em học ngày hai buổi thì phần lớnthời gian trong ngày các em được sống và giao tiếp với thầy cô chủ nhiệm, với bạn bè.Nếu trong quãng thời gian đó các cháu không may gặp phải người “thợ vẽ tồi”, ngườicông nhân xây dựng thiếu trách nhiệm thì suốt đời “trang nhân cách” của các em sẽgiữ lại vết hằn khó xoá Nhận thức được tầm quan trọng của một giáo viên chủ nhiệmđặc biệt là chủ nhiệm lớp hai tôi luôn tự nhủ, trước tiên mình phải là một tấm gươngcho học sinh về cách ăn nói mẫu mực, xử sự với học trò đúng mực“ nghiêm túc”nhưng“ thân thiện ” thực sự có lòng yêu thương thông cảm với các em sao cho các emcảm nhận cô giáo như người mẹ thứ hai của các em , là chỗ để các em tin cậy về mặttinh thần nhưng không quá thân thiết để học sinh có thể bỡn cợt quên khoảng cáchgiữa giáo viên và học sinh Xã hội càng phát triển, nền kinh tế thị trường đã kéo theo

sự suy giảm về đạo đức lối sống của một bộ phận không nhỏ thế hệ thanh thiếu niên thế hệ tương lai của đất nước Là một người giáo viên, với suy nghĩ góp phần nhỏ bécủa mình đào tạo thế hệ trẻ, tôi luôn suy nghĩ, trăn trở tìm ra phương án tốt nhất đểgóp phần mình giáo dục học sinh không chỉ có đầy đủ kiến thức cập nhật đảm bảo yêucầu của xã hội mà còn là những em học sinh ngoan ngoãn trở thành người có ích chođất nước Chỉ mong thế hệ măng non này lớn lên sẽ đủ lông đủ cánh gánh vác vậnmệnh giang sơn không thua kém bạn bè các nước trong khu vực và trên thế giới Giáoviên, đặc biệt lại là giáo viên Tiểu học - một người thấy tổng thể không chỉ dạy các

-em tri thức mà còn dạy các -em cách làm người, hình thành những nhân cách ban đầucho trẻ.Vậy phải làm thế nào để đạt được những yêu cầu này? Đó là một câu hỏi khókhông phải ai cũng tìm được câu trả lời Thấy rõ vấn đề này, tôi luôn coi trọng cả hailĩnh vực dạy chữ và dạy người trong công tác giáo dục Một mặt học tập đồng nghiệp,trau dồi thêm chuyên môn để không ngừng phát triển về năng lực giảng dạy, mặt kháctôi luôn coi trọng giáo dục đạo đức học sinh trong công tác chủ nhiệm lớp Hơn nữa,trong một vài năm gần đây, việc đánh giá học sinh tiểu học không chỉ dừng lại ở kiếnthức, văn hóa và hạnh kiểm tốt như truyền thống Mà theo thông tư 22 của Bộ giáodục ban hành, các con học sinh Tiểu học được khen thưởng toàn diện, xuất sắc khicác môn văn hóa đều hoàn thành tốt và yêu cầu về năng lực, phẩm chất cũng vậy.Thếnăng lực, phẩm chất đánh giá về những phương diện gì?

* Về năng lực, học sinh phải đạt được: Tự phục vụ, tự quản Hợp tác Tự học và giảiquyết vấn đề

* Về phẩm chất, học sinh phải đạt được: Chăm học, chăm làm Tự tin, tráchnhiệm Trung thực, kỉ luật Đoàn kết, yêu thương Xuất phát từ những suy nghĩ nhưvậy tôi đã chọn cho mình đề tài: “Một số biện pháp xây dựng, phát triển năng lực và

phẩm chất cho học sinh Tiểu học”, đúc rút một số kinh nghiệm về công tác này đồng

thời mong được bạn bè đồng nghiệp bổ sung góp ý thêm để công tác này có hiệu quảtrong trường học

1.2 Xác định mục đích nghiên cứu.

Từ thực trạng trên, đề tài tìm ra những nguyên nhân mà công tác chủ nhiệm chưađạt hiệu quả Qua đó đề xuất một số biện pháp hữu hiệu để giáo viên làm tốt công tácxây dựng, phát triển năng lực và phẩm chất và luôn đẩy mạnh được phong trào họctập

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

1 Đối tượng nghiên cứu: Một số kinh nghiệm của giáo viên chủ nhiệm và giáoviên bộ môn trong những năm học vừa qua

2 Vận dụng ở lớp trong lớp 4A3 trường Tiểu học , năm học 2019 – 2020

1.4 Đối tượng khảo sát thực nghiệm.

- Học sinh khối 3 trường Tiểu học …

1.5 Phương pháp nghiên cứu.

1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra, trực quan, nêu gương,hỏi đáp

3 Các phương pháp hỗ trợ: Thống kê mô tả,

1.6 Phạm vi và thời gian nghiên cứu.

- Tháng 8/ 2019: Đăng kí đề tài, lập đề cương

- Tháng 9/ 2019: Điều tra thực trạng nề nếp lớp học và lí lịch của học sinh ở lớp

và xử lí các số liệu điều tra

- Tháng 10/ 2019 đến tháng 12/ 2019: Thống kê, phân tích các số liệu

- Tháng 01/ 2020 đến tháng 6/ 2020: Viết đề tài, báo cáo sơ bộ.( Từ ngày

20/1/2020 đến ngày 3/5/2020 nghỉ tết Nguyên Đán và tiếp tục nghỉ dịch covid – 19)

- Tháng 7/ 2020: Chỉnh sửa và hoàn thiện đề tài

2 Nội dung

2.1 Những nội dung lý luận có liên quan trực tiếp đến vấn đề nghiên cứu.

Cơ sở lí luận:

Đặc điểm tâm lý và nhận thức của học sinh tiểu học:

Đối tượng của cấp tiểu học là trẻ em từ 6 đến 11 tuổi Học sinh tiểu học là mộtthực thể hồn nhiên, ngây thơ và trong sáng Ở mỗi trẻ em tiềm tàng khả năng pháttriển về trí tuệ, lao động, rèn luyện và hoạt động xã hội để đạt một trình độ nhất định

về lao động nghề nghiệp, về quan hệ giao lưu và chăm lo cuộc sống cá nhân, gia đình.Trẻ em ở lứa tuổi tiểu học là thực thể đang hình thành và phát triển cả về mặt sinh lý,tâm lý, xã hội các em đang từng bước gia nhập vào xã hội thế giới của mọi mối quan

hệ Do đó, học sinh tiểu học chưa đủ ý thức, chưa đủ phẩm chất và năng lực như mộtcông dân trong xã hội, mà các em luôn cần sự bảo trợ, giúp đỡ của người lớn, của gia

đình, nhà trường và xã hội Học sinh tiểu học dễ thích nghi và tiếp nhận cái mới vàluôn hướng tới tương lai Nhưng cũng thiếu sự tập trung cao độ, khả năng ghi nhớ vàchú ý có chủ định chưa được phát triển mạnh, tính hiếu động, dễ xúc động còn bộc lộ

rõ nét Trẻ nhớ rất nhanh và quên cũng nhanh Bên cạnh sự phát triển của tri giác, chú

ý có chủ định của học sinh tiểu học còn yếu, khả năng điều chỉnh chú ý có ý chí chưamạnh Vì vậy, việc sử dụng đồ dùng dạy học là phương tiện quan trọng để tổ chức sựchú ý cho học sinh Nhu cầu hứng thú có thể kích thích và duy trì chú ý không chủđịnh cho nên giáo viên cần tìm cách làm cho giờ học hấp dẫn để lôi cuốn sự chú ý củahọc sinh Trí nhớ có vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống và hoạt động của conngười, nhờ có trí nhớ mà con người tích lũy vốn kinh nghiệm đó vận dụng vào cuộcsống Đối với học sinh tiểu học có trí nhớ trực quan - hình tượng phát triển chiếm ưuthế hơn trí nhớ từ ngữ - logíc Tư duy của trẻ em mới đến trường là tư duy cụ thể, dựavào những đặc điểm trực quan của đối tượng và hiện tượng cụ thể Trong sự phát triển

tư duy ở học sinh tiểu học, tính trực quan cụ thể vẫn còn thể hiện ở các lớp đầu cấp vàsau đó chuyển dần sang tính khái quát ở các lớp cuối cấp Trong quá trình dạy học vàgiáo dục, giáo viên cần nắm chắc đặc điểm này Vì vậy, trong dạy học lớp ghép, giáoviên cần đảm bảo tính trực quan thể hiện qua dùng người thực, việc thực, qua dạy họchợp tác hành động để phát triển tư duy cho học sinh Giáo viên cần hướng dẫn họcsinh phát triển khả năng phân tích, tổng hợp, trừu tượng hóa, khái quát hóa, khả năngphán đoán và suy luận qua hoạt động với thầy, với bạn Học sinh tiểu học thường cónhiều nét tính cách tốt như hồn nhiên, ham hiểu biết, lòng thương người, lòng vị tha.Giáo viên nên tận dụng đặc tính này để giáo dục học sinh của mình nhưng cần phảiđúng, phải chính xác, đi học đúng giờ, làm việc theo hướng dẫn của giáo viên trongmôi trường lớp ghép.Tình cảm là một mặt rất quan trọng trong đời sống tâm lý, nhâncách của mỗi người Đối với học sinh tiểu học, tình cảm có vị trí đặc biệt vì nó làkhâu trọng yếu gắn nhận thức với hoạt động của trẻ em.Tình cảm tích cực sẽ kíchthích trẻ em nhận thức và thúc đẩy trẻ em hoạt động Tình cảm học sinh tiểu học đượchình thành trong đời sống và trong quá trình học tập của các em Vì vậy giáo viên dạyhọc lớp ghép cần quan tâm xây dựng môi trường học tập nhằm tạo ra xúc cảm, tìnhcảm tích cực ở trẻ để kích thích trẻ tích cực trong học tập Đặc điểm tâm lí của họcsinh dân tộc thể hiện ở tư duy ngôn ngữ - logíc dừng lại ở mức độ trực quan cụ thể.Ngoài ra tâm lí của học sinh dân tộc còn bộc lộ ở việc thiếu cố gắng, thiếu khả năngphê phán và cứng nhắc trong hoạt động nhận thức Học sinh có thể học được tính cáchhành động trong điều kiện này nhưng lại không biết vận dụng kiến thức đã học vàotrong điều kiện hoàn cảnh mới Vì vậy trong môi trường lớp ghép giáo viên cần quantâm tới việc việc phát triển tư duy và kỹ năng học tập cho học sinh trong môi trườngnhóm, lớp.Việc học tập của các em còn bị chi phối bởi yếu tố gia đình, điều kiện địa

lý và các yếu tố xã hội khác đòi hỏi nhà trường, gia đình, xã hội cần có sự kết hợpchặt chẽ để tạo động lực học tập cho học sinh

2.2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu.

1 Thuận lợi:

Giáo viên chủ nhiệm nhận được sự chỉ đạo, quan tâm sâu sát của Ban giám hiệu,của Công đoàn giáo dục cơ sở cùng sự giúp đỡ của tất cả các đoàn thể trong Hội đồngtrường Đội ngũ các thầy cô giáo bộ môn nhiệt tình, yêu nghề và trách nhiệm cao,chuyên môn vững vàng.

Lực học của học sinh khá đồng đều Hầu hết các phụ huynh học sinh đều quan tâmđến việc học của các em Cơ sở vật chất dạy và học của trường khang trang, đầy đủcác phòng học bộ môn, phòng chức năng, phòng truyền thống, phòng học thoáng mát,sân tập TDTT, nhà vệ sinh sạch sẽ

2 Khó khăn:

Đầu năm học 2019 - 2020, tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công chủ nhiệmlớp 2A3 Lực học của các em phần lớn tiếp thu nhanh nhưng có nhiều em chưa chămhọc, nghịch ngợm ảnh hưởng đến kết quả học tập Một số em do điều kiện gia đình

bố mẹ đi làm xa ở tỉnh khác vài tháng, có khi cả năm mới về một lần Các em ở vớiông bà nên gần như khoán trắng việc học của con em cho nhà trường, cho giáo viên

Kết quả khảo sát lớp 2A3- lớp do tôi làm chủ nhiệm- tháng 10 năm 2019:

Về Năng lực và Phẩm chất các em đều đạt ở mức Tốt và Đạt, không có em nào

2.3 Mô tả, phân tích các giải pháp (hoặc biện pháp, các cách ứng dụng, cách làm mới) mà tác giả đã thực hiện, đã sử dụng nhằm làm cho công việc có hiệu quả hơn.

2.3.1 Nắm vững tình hình lớp:

Muốn giáo dục học sinh thì phải hiểu được tâm tư tình cảm nguyện vọng của các

em Nhưng làm thế nào để hiểu được những đều ấy một cách tường tận? Theo tôi, đó

là tiếp cận với lớp chủ nhiệm nghĩa là chúng ta phải tiếp xúc gần gũi trò chuyện tìmhiểu về hoàn cảnh, đặc điểm tâm sinh lí, tính tình sở thích… của các em Vì vậy trướctiên khi phụ trách lớp, tôi đã tìm hiểu học sinh và tâm tư nguyện vọng của phụ huynhrồi tiến hành làm các công việc sau:

Bước 1: Điều tra lí lịch cơ bản của học sinh qua phiếu Sơ yếu lí lịch vào tuần đầu

tiên của năm học mới với các nội dung sau:

SƠ YẾU LÍ LỊCH HỌC SINH

1 Họ và tên học sinh:……….……… Giới tính:

2 Ngày … tháng… năm sinh…… Dân tộc:… … Tôn giáo:……

3 - Địa chỉ thường trú:

4 - Họ, tên cha: ……… Nghề nghiệp:…… … Số điện thoại:…… …

- Họ, tên mẹ: ……….Nghề nghiệp:…… ….Số điện thoại:……

5 Số anh……… chị……….… em………… trong gia đinh

6 Điều kiện kinh tế gia đình:……… …

7 - Xếp loại của năm học 2018 - 2019: - Học lực:……….Năng lực:… Phẩm chất ……

- Chức vụ đã làm ở năm học 2018 - 2019:… …

8 Năng khiếu:……… Sở thích:…… …… ……… ……

9 Các bạn thân hiện nay:………

10 Chỉ tiêu phấn đấu của em trong năm học này: ……… ………… …… ……

……… ………… …… ……

11 Em có ý kiến, đề nghị gì với GVCN và nhà trường:

……… ………… …… ……

12 PHHS có đề nghị gì với nhà trường và GVCN ? ……… ……… ………….……

……… ……… ………….……

……… ……… ………….……

……… ………… …… ……

……… ………… …… ……

……… ………… …… ……

……… ………… …… ……

……… ………… …… ……

., ngày tháng năm

Phụ huynh

Bước 2: Từ đó, tôi có những hình thức, những biện pháp giáo dục linh hoạt phù hợp với từng em bởi giáo dục không phải là một công thức chung có sẵn Bên cạnh đó, tôi còn trò chuyện với giáo viên chủ nhiệm của năm trước, liên hệ các giáo viên bộ môn trong lớp để có thêm những thông tin chính xác về các em

Bước 3: Đây là bước tiến hành thường xuyên ở từng giai đoạn Tôi cung cấp số điện thoại của bản thân, của nhà trường đến từng em và liên hệ với gia đình học sinh qua điện thoại Đây là sự liên hệ hai chiều qua lại giữa nhà trường với gia đình, giữa giáo viên chủ nhiệm với phụ huynh học sinh Bằng các hình thức liên hệ đó, tôi sẽ nắm được những diễn biến về đạo đức, về học tập của các em có thể đánh giá hiệu quả những tác động sư phạm đồng thời điều chỉnh phương pháp giáo dục sao cho phù hợp Vì đạo đức, học lực của từng em luôn biến đổi từng giờ, từng ngày chứ không phải là bất biến theo kiểu “ Đầu sao đuôi vậy”

* Tạo nhóm Zalo với cha mẹ học sinh để thông báo những vấn đề chung của lớp mình chủ nhiệm

* Tạo nhóm Zalo với giáo viên dạy chuyên để trao đổi về các thông tin qua trình học tập của các em

* Tạo nhóm Zalo với giáo viên dạy cùng tổ chuyên môn để hiểu thêm về tâm lí củatrẻ cùng lứa tuổi.

Nhìn chung là thường xuyên dùng công nghệ thông tin, Internet để cập nhật liên tụcthông tin để giáo dục các em kịp thời và hiệu quả

2.3.2 Xây dựng và phát triển năng lực, phẩm chất cho trẻ thông qua nề nếp lớp,giờ ra chơi và giờ hoạt động tập thể

Qua quan sát tìm hiểu tôi nhận thấy những ngày đầu năm học, các con học sinh lớptôi có những ưu điểm:

* Về năng lực:

- Tự phục vụ, tự quản: đầu tóc gọn gàng, sạch sẽ

- Hợp tác: Biết hợp tác với bạn để giải quyết các vấn đề

- Tự học, giải quyết vấn đề: biết tìm kiếm sự giúp đỡ của thầy cô giáo

* Về phẩm chất:

- Chăm học, chăm làm: biết giữ vệ sinh lớp học

- Tự tin,trách nhiệm: biết nhận lỗi khi sai

- Trung thực, kỉ luật: không biết nói dối

- Đoàn kết, yêu thương: yêu quý thầy cô giáo

Bên cạnh đạt được các nề nêp trên các con còn có rất nhiều những mặt hạn chế vềnăng lực và phẩm chất như: đi học muộn, chưa biết chuẩn bị đồ dùng học tập, còn rụt

rè, chưa tích cực tham gia hoạt động tổ, nhóm, chưa biết phối hợp với bạn bè tronglớp.Vậy, tôi cần phải làm gì để phát huy những điểm mạnh và giải quyết những mặthạn chế của các con lớp mình? Như chúng ta đã biết ngoài việc xây dựng, hình thànhnăng lực, phẩm chất cho trẻ thông qua các bài giảng ở trên lớp của tất cả các bộ mônđược giảng dạy trong nhà trường thì việc xây dựng, hình thành và giáo dục năng lực,phẩm chất cho trẻ thông qua nề nếp, các giờ chơi, giờ hoạt động tập thể là hết sức cầnthiết và bổ ích Vì vậy với khuôn khổ của đề tài này tôi chỉ đề cập đến vấn đề là: Xâydựng, phát triển năng lực và phẩm chất cho trẻ thông qua nề nếp lớp, giờ ra chơi vàgiờ hoạt động tập thể

Xây dựng nề nếp là một trong những nhiệm vụ trọng yếu hàng đầu của người giáoviên tiểu học Thực tế, nếu học sinh không có nề nếp thì việc giáo dục và dạy học sẽkhông đạt hiệu quả cao * Xây dựng nề nếp kỉ luật: Ngay từ đầu năm, sau khi đượcBGH nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 2A3, tôi bắt tay vào việc ổn định tổ chứclớp Tôi cho các em bầu cán sự lớp Như vậy các em được tự chọn ra bạn ngoan,gương mẫu, học tập tốt và có khả năng lãnh đạo lớp vào đội ngũ cán bộ lớp Đội ngũcán bộ lớp đã có, tôi họp riêng các em phân công nhiệm vụ cho từng em và luân phiênđổi theo hàng tuần, hàng tháng Chính vì thế khả năng tự phục vụ và tự quản của các

em được phát huy

+ Em lớp trưởng: quán xuyến chung cả lớp, thay mặt GV kiểm tra, đôn đốc việc thựchiện những qui định của lớp, của trường: đôn đốc các bạn thực hiện truy bài, kiểm trađồng phục, việc xếp hàng ra vào lớp, xếp hàng khi thể dục, sinh hoạt tập thể

+ Em lớp phó học tập: Kiểm tra việc làm bài và học bài ở nhà của các bạn và giúp đỡcác bạn khi các bạn chưa hiểu bài…

+ Lớp phó phụ trách văn nghệ: thường xuyên giữ nề nếp hát đầu giờ, giờ ra chơi vào,sinh hoạt văn nghệ cuối tuần, trong các đợt thi do trường tổ chức

+ Lớp phó phụ trách lao động: thường xuyên quán xuyến cả lớp khi làm vệ sinh “1phút sạch trường”, khi lớp lao động Giáo viên kiên trì huấn luỵên phong thái tự tincho học sinh làm lớp trưởng, luôn nghiêm túc trong công việc mà cô giáo giao Giáoviên hướng dẫn thật chi tiết, tỉ mỉ cho đội ngũ cán bộ lớp trong vài tuần đầu để các emquen thành nếp và dần dần có đội ngũ tự quản tốt Trên cơ sở đó giáo yên tâm quản líhọc sinh theo hướng chỉ đạo từ xa Ví dụ: Khi vệ sinh làm sạch trường lớp: Lớp phóphụ trách lao động điều khiển các bạn nhanh chóng vào vị trí tổ đã được phân công,bàn trực nhật ở lại làm vệ sinh trong lớp học Truy bài ngồi theo nhóm (bàn) 2 người

ôn lại bài cũ, kiểm tra việc học bài ở nhà của nhau Khi xếp hàng ra vào lớp hay thểdục giữa giờ: lớp trưởng là người điều động các bạn sao cho thật nhanh ngay ngắn.Sau mỗi tuần, giáo viên cần tổ chức sinh hoạt lớp để nhận xét công việc trong tuầnqua: cả lớp cùng nhận xét các việc mà lớp đã thực hiện, nhận xét được mặt tốt cầnphát huy cho lớp trong thời gian tới Ví dụ: Lớp có bạn đi học muộn nên nhắc nhở bạn

đi học đúng giờ Tuyên dương học sinh gương mẫu, nhúm tổ có nhiều cố gắng Giáoviên ghi nhận những ý kiến đóng góp của các em và qua đó giáo dục các em biết đượchành vi đúng sai Giúp các em phát huy những mặt mạnh sẵn có Với những việc các

em làm được giáo viên kịp thời khen ngợi, tuyên dương nhằm nhân rộng điển hìnhtrong lớp, giứp nhiều học sinh học hỏi theo Đặc biệt, tôi luôn quy định rõ ràng chocác con: Học sinh lớp một là phải học nhiều hơn học sinh mẫu giáo hơn nữa thời gianlại có hạn, chính vì vậy trong giờ học không ai nói chuyện riêng, không ai nói tự donhững việc ngoài lề Nếu phát hiện có em nói chuyện hay làm việc riêng trong giờ, tôingừng giảng và nhìn đúng tại nơi đó với ánh mắt nghiêm khắc Học sinh tự giác ổnđịnh lại ngay sau đó và giờ học lại được tiếp tục Đây là một biện pháp rất hiệu quảkhiến cho công tác chủ nhiệm của tôi nhàn hơn Đặc biệt, học sinh lớp một thườnghay mách cô Với những lần như vậy tôi luôn phải hỏi rõ ngọn nguồn Cả hai đốitượng đều được trình bày cùng với nhân chứng (nếu có) Từ đó giáo viên mới có cáchgiải quyết công bằng đối với các em Có những trường hợp giáo viên phải chỉ ra lỗi cụthể của một em hay cả hai đều mắc lỗi thì cần xin lỗi nhau để giải tỏa Sau những lầnnhư vậy giáo viên lại rút kinh nghiệm những trường hợp này các em không nên vàkhông cần thiết phải thưa cô vì việc đó không quan trọng Dần dần học sinh tự nhận

ra những việc gì thưa cô là chính đáng, cần thiết để giảm dần việc thưa mách cô Nhưvậy, tôi đã bắt đầu xây dựng và hình thànhnăng lực: khả năng giao tiếp, hợp tác: trìnhbày ngắn gọn, nói đúng nội dung cần trao đổi cho các con

* Xây dựng nề nếp học tập Học tập giúp các con có những kiến thức cơ bản, cần thiết

để phục vụ cho các lớp trên và cuộc sống sau này Học tập còn giúp các con xâydựng, phát triển năng lực: tự học và giải quyết vấn đề: biết thực hiện nhiệm vụ họccác nhân,, biết chia sẻ kết quả học tập với bạn, biết vận dụng kiến thức đã học vào

thực tế Nhưng không phải thích học là học, học như thế nào cũng được miễn đạtđược thành tích, được lên lớp Tất cả phải theo hướng mà tôi đưa ra nhằm cho các con

dễ tiếp thu hơn, yêu thích việc học hơn tạo điều kiện tốt nhất cho các con phát triểnnăng lực, phẩm chất của mình ngay từ những năm đầu cấp Giáo viên sử dụng một số

kí hiệu hoặc lệnh để điều khiển học sinh thực hiện trong giờ học Ví dụ: Khi GV chỉvào hình tròn có dấu chấm ở giữa là học sinh ngồi khoanh tay nhìn lên bảng Khi chỉvào hình chữ nhật học sinh lấy bảng con Khi đang dùng bảng mà giáo viên chỉ vào kíhiệu bảng thì học sinh lập tức cất bảng Khi bạn làm bài xong để cả lớp tập trung nhậnxét chữa bài giáo viên gõ 1 tiếng thước Khi yêu cầu học sinh lấy đồ dựng hay cất đồdựng thì giáo viên chỉ vào chữ Đ bên góc trái bảng Chia nhóm đôi, nhóm ba, nhómbốn, nhóm năm, nhóm sáu, muốn học sinh hoạt động theo nhóm nào giáo viên chỉthước vào kí hiệu đó viết sẵn ở góc trái của bảng lớp Giáo viên thường xuyên đến lớpsớm để cùng kiểm tra, truy bài với các em (Mặc dù đã giao cho em lớp phó phụ tráchhọc tập và các bàn trưởng) Công việc này cần được kiểm tra vào đầu giờ học để cóhiệu quả hơn Giáo viên khuyến khích tất cả học sinh hăng hái phát biểu xây dựng bài

Ví dụ: Khi gọi học sinh nhút nhát hoặc học sinh yếu trả lời được câu hỏi đề nghị cảlớp động viên bạn bằng tràng pháo tay Còn để học sinh khỏ giỏi không cảm thấybuồn chán thì để các em nhận xét ý kiến Giáo viên sử dụng phương pháp học màchơi - chơi mà học, nhưng không vì thế mà làm ảnh hưởng đến những lớp xungquanh Ví dụ: Trong khi học các em phải đảm bảo trật tự, không phát biểu chung cảlớp Còn trong khi chơi các em cũng phải tuân thủ luật chơi, cổ vũ nhưng không lalớn, không đập bàn Giáo viên qui định cách giơ tay, giơ bảng, đứng đúng cách khiphát biểu Ví dụ: Giơ tay phải, khuỷu tay chống xuống bàn, giơ tay đúng mới gọi phátbiểu Khi giơ bảng: hai khuỷu tay chống xuống bàn, bàn cuối cùng mới giơ cao tay.Đứng thẳng người, hai tay buông xuống khi được gọi phát biểu… Ngay cả việc họctập ở nhà, tôi cũng có yêu cầu rất rõ ràng Tôi phân tích cho các em thấy, học là việccủa chính bản thân các em Bố mẹ, thầy cô không thể học hộ các em được Do đó yêucầu cô giáo giao, các con phải tự giác làm Không có lí do gì lại nêu tại bố mẹ conkhông bảo con làm, hay tại bố mẹ con không nhắc nhở Tiếp đó, tôi kiểm tra thật sátsao, ai không thự hiện đúng yêu cầu, cô giáo nhắc nhở, phê bình Nhờ đó, tuy là họcsinh lớp một nhưng tôi được phụ huynh phản ánh là các em rất tự giác khi về nhà Bố

mẹ không cần giục giã, nhắc nhở con em họ Hay trong những giờ tập đọc, tôi khôngchỉ hướng các em đến cách đọc đúng mà còn hướng dẫn chúng đọc sao cho hay Bởitôi hiểu rằng, học sinh lớp một là cái gốc, bản lề để sau này lên lớp trên trẻ có kĩ năngđọc tốt Không chỉ chú trọng đến đọc hay, tôi còn lưu tâm đến yêu cầu chữ đẹp Tôihướng dẫn kĩ cho các em từng nét cơ bản và mẹo hay để viết các nét đó sao cho đúng,đẹp Từ đó các em rèn luyện nhiều thì chữ viết cũng đẹp hơn Song cũng phải nói mộtđiều rằng làm như vậy quả là vất vả đối với giáo viên chủ nhiệm Bởi lẽ, tính cách củacác con lớp một là: * Rất thích được thể hiện mình: Trong lớp tôi có một số học sinhthường thích mình là nhân vật trung tâm, muốn được làm mẫu để các bạn chú ý tánthưởng và đề cao mình Nắm được đặc điểm tâm lý đó tôi thường tranh thủ cho các