BÁO CÁO MÔN SẢN XUẤT THUỐC TỪ DƯỢC LIỆU CHIẾT XUẤT ALCALOID

● LÝ TÍNH ● HÓA TÍNH DƯỢC LỰC TÍNH ● SẢN XUẤT HYOSCYAMIN SULFAT ● SẢN XUẤT ATROPIN SULFAT SẢN XUẤT SCOPALAMIN HYDROBROMID... TÍNH CHẤT ALCALOID CÓ NHÂN TROPANTrạng thái: Rắn t0 thường

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NAM CẦN THƠ

KHOA DƯỢC – BỘ MÔN DƯỢC LIỆU

BÁO CÁO MÔN SẢN XUẤT THUỐC TỪ DƯỢC LIỆU

CHIẾT XUẤT ALCALOID

● LÝ TÍNH

● HÓA TÍNH

DƯỢC LỰC TÍNH

● SẢN XUẤT HYOSCYAMIN SULFAT

● SẢN XUẤT ATROPIN SULFAT SẢN XUẤT SCOPALAMIN HYDROBROMID

Nhóm alcaloid không có oxy

- Gồm có 5 alcaloid : pyrolidin, nicotelin, anabazin, nicotyrin,

Nhóm alcaloid có oxy

-Gồm 7 alcaloid: atropin, hyoscyamin, pseudo hyoscyamin,

atropamin, benladonin, methelsidin, scopolamin

-Atropin, hyoscyamin, scopolamin là 3 alcaloid quan trọng Cả 3 alcaloid này đều có khung tropan

Nhóm alcaloid có oxy

Tropanol R + Acid Tropic R  Atropin

Tropanol R + Acid Tropic L  Hyoscyamin L (trái)

Scopinol + Acid Tropic L  Scopolamin

- Trong y học scopolamin dùng ở dạng hydrobromid

TÍNH CHẤT ALCALOID CÓ NHÂN TROPAN

Trạng thái: Rắn (t0 thường), đều kết tinh được,

 Đều kết tinh không ngậm nước

 (-) scopolamin kết tinh với 1 phân tử nước

Độ tan: ít tan /nước (scopolamin dễ tan hơn),

dễ tan / cồn & trong cloroform

Lý tính:

TÍNH CHẤT ALCALOID CÓ NHÂN TROPAN

Độ chảy: Hyoscyamin 108,50C

Atropin 1150C – 1170CScopolamin 590C

Năng suất quay cực: Tả tuyền

Lý tính:

(-) atropin là racemic

(-) atropin là racemic

TÍNH CHẤT ALCALOID CÓ NHÂN TROPAN

1 Amin bậc ba: mang lại tính kiềm cho phân tử

 Làm đỏ phenolphtalein

 Làm xanh giấy quỳ

 Tạo muối với các acid

Hóa tính:

TÍNH CHẤT ALCALOID CÓ NHÂN TROPAN

2 Hóa chức của oxy (ester): Có thể thuỷ phân để cho

tropanol và acid tropic

Atropin  Tropanol R + Acid Tropic R

Hyoscyamin L (trái) Tropanol R + Acid Tropic L

TÍNH CHẤT ALCALOID CÓ NHÂN TROPAN

NGUỒN GỐC THIÊN NHIÊN

Trong Atropa benladona :

Hyoscyamin racemic ( atropin)

Mọc nhiều : ở Nam Âu, Tây á và Bắc Phi

Được trồng : ở nhiều nước như Liên Xô cũ, Anh,

Pháp, ấn Độ, ở Việt Nam chưa tìm thấy loài này

NGUỒN GỐC THIÊN NHIÊN

SCOPOLAMIN:

cây Cà Độc Dược (scopolamin 0,24%, một ít hyoscyamin)

Cách dùng:

Thái lá nhỏ hút hay xông để chữa hen

Trong kháng chiến  thay thế cho benladona thấy kết quả tốt.

 Dạng dùng:

Cồn thuốc 1/10 (người lớn 0,5-3 g, trẻ em 0,1 g)

Sirô có 50g cồn trong 1 lít (10-60 g cho người lớn, trẻ em mỗi tuổi 2 g)

Mọc hoang ở Việt Nam, Lào, Campuchia

Ngoài ra còn có ở Trung Quốc, ấn Độ, Malaysia…

Sản xuất hyoscyamin sulfat

Hyoscyamin thô

DD làm lạnh Đến -5 0 C

DD trung tính

Cặn

Hyoscyamin sulfat

+ methanol khan

lọc qua than hoạt, ở t 0 lạnh

+ trung hòa dd lạnh H2SO4/ methanol

Điều chỉnh pH dung dịch bằng H 2 SO 4

(thử bằng giấy quỳ).

Dung dịch này

xử lý : với than hoạt, ở t 0 lạnh

bốc hơi dưới chân không, tại t 0 thấp

+ Aceton

PHƯƠNG PHÁP SẢN XUẤT

Tinh chế

Tinh chế chuyển dạng atropin sulfat

Kết tinh atropin sulfat

Tinh chế: tạo Atropin thô

racemic hóa

- Dung dịch trên được đun sôi có sinh

hàn ngược với 1-2% (trọng lượng)

phenol trong 36 giờ

Thử hoạt tính quang học:

xem hyoscyamin  atropin chưa ??

Nếu chưa hết thì phải làm thêm 1 thời

gian nữa

2 g alcaloid + 50 ml dd HCl 1N thử hoạt tính quang học

 Phải không có, nếu có tức là racemic hoá chưa tốt

 Phải chú ý rằng nguyên liệu thô ở đây chỉ có khoảng 75%

hyoscyamin

Cách thử:

Kết tinh : Atropin thô/ aceton

= Atropin nguyên liệu

xử lý với than hoạt

Tinh chế chuyển dạng atropin sulfat:

Kết tinh Atropin sulfat:

dd Atropin sulfat

Dịch lọc

½ thể tích Dịch lọc

Siro

Atropin sulfat kết tinh

Sấy Atropin màu trắng

+ 80 g than hoạt

t 0 = 50-60 0 C

lọc

bốc hơi ở áp suất thường

bốc hơi tại áp suất giảm

PHƯƠNG PHÁP SẢN XUẤT

Chiết xuất scopolamin từ Datura metel

Chuyển dạng scopolamin hydrobromid

Kết tinh scopolamin hydrobromid

Chiết xuất scopolamin:

+ 1000 lít methanol

Nước bỏ đi

Thu hồi Cloroform

Nước bỏ đi

Thu hồi Diclorometan

Nước bỏ đi

Chuyển dạng scopolamin

hydrobromid

Dd ALC / ether isopropyl

Lọc , Cất ở áp suất

Giảm

Để lạnh, kết tinh,Lọc, Sấy khô

Kết tinh Scopolamin hydrobromid

+ Na2SO4 khan

2 SẢN XUẤT ALKALOID CÓ NHÂN BERBERIN

ĐẠI CƯƠNG

●3 N HÓM ALCALOID

TÍNH CHẤT ALCALOID

CÓ KHUNG ISOQUINOLIN

LÝ TÍNH

PHƯƠNG PHÁP SẢN XUẤT

● SẢN XUẤT BERBERIN VÀ PALMATIN

● SẢN XUẤT L- TETRAHYDROPALMATIN TỪ CỦ BÌNH VÔI

ĐẠI CƯƠNG

- Trong nhóm này có 3 alcaloid chính : berberin, palmatin,

rotundin

- Cả 3 alcaloid này có cùng 1 khung isoquinolin

 Palmatin có nhiều trong cây hoàng đằng : tỷ lệ 1-8%

 L-tetrahydropalmatin (rotundin) có nhiều trong củ bình vôi

 Berberin có nhiều trong trong

- Cây vàng đắng : tỷ lệ khoảng 1-3%

- Cây hoàng bá : tỷ lệ khoảng 1,6%

- Cây hoàng liên gai : tỷ lệ khoảng 11%

TÍNH CHẤT ALCALOID CÓ KHUNG ISOQUINOLIN

– Hình thể: Là các alcaloid ở thể rắn, không mùi, vị đắng, ít

tan trong nước, tan trong dung môi hữu cơ

 Berberin và palmatin có màu vàng

 Rotundin có màu trắng

– Năng suất quay cực:

 Berberin và palmatin không có C bất đối không có đồng phân quang học

 Rotundin tả tuyền do có C bất đối

Lý tính:

TÍNH CHẤT ALCALOID CÓ KHUNG ISOQUINOLIN

– Hóa tính của N:

N của berberin và palmatin là hydroxyd amoni bậc 4 đem tính kiềm cho phân tử Có thể cho muối clorid với HCl

– Hóa tính của oxy: Có hóa chức ete có thể thuỷ phân cho alcol

Riêng OH trong hydroxyd amoni bậc 4: N không vững bền, trong môi trường kiềm dễ hỗ biến mở vòng, cho chức aldehyd gọi là

berberinal hay palmatinal tương ứng

Hóa tính:

TÍNH CHẤT ALCALOID CÓ KHUNG ISOQUINOLIN

– Berberin có tác dụng kháng sinh chữa lỵ, gần đây phát hiện được tính chất chống ung thư.

– Palmatin trước đây dùng làm thuốc chữa mắt (vì cho là có tác dụng kháng sinh) hiện nay dùng làm nguyên liệu điều chế DL – tetrahydro palmatin

– L – tetrahydro palmatin có tác dụng an thần gây ngủ

CÔNG DỤNG

Sản xuất palmatin

Thân Rễ Vàng Đắng

Bột Thô Vàng Đắng

Dịch chiết

berberin clorid thô

berberin clorid thô

Hòa tan nóng, tẩy màu, lọc bỏ bã than hoạt

Để kết tinh, vẩy bỏ Nước cái

Sấy, đóng gói

nghiệm đóng gói