Năm 2020, tình hình khu vực, quốc tế diễn biến phức tạp; cạnh tranh chiến lược và thương mại giữa một số nền kinh tế lớn ngày càng gia tăng đặt ra những cơ hội, thách thức không nhỏ đối với Việt Nam. Việt Nam tiếp tục tham gia nhiều Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới với yêu cầu cao hơn và phải thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế, về thuế quan, mở cửa thị trường, sở hữu trí tuệ... tác động đến kinh tế nói chung và tình hình xuất nhập khẩu nói riêng. Bên cạnh đó sự bùng phát của đại dịch Covid19 với diễn biến phức tạp, khó lường, ảnh hưởng nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu, các biện pháp kiểm soát dịch bệnh như: đóng cửa biên giới, tạm ngừng các chuyến bay thương mại, cách ly, phong tỏa... đã tác động tiêu cực đến hoạt động xuất nhập khẩu, làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trang 1KHOA …
TIỂU LUẬN NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC GIÁM SÁT HẢI QUAN ĐỐI VỚI
HÀNG HÓA ĐƯA RA VÀ ĐƯA VÀO KHO NGOẠI QUAN
Họ tên học viên:
Lớp:……….,
- 2021
Trang 2MỤC LỤC
Trang
I.
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÔNG TÁC GIÁM SÁT HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG HÓA ĐƯA RA
II.
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁM SÁT HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG HÓA ĐƯA RA VÀ ĐƯA VÀO KHO NGOẠI QUAN
8
2.2 Đặc điểm công việc liên quan đến đề tài 10 2.3 Những khó khăn, hạn chế, nguyên nhân 10
III.
MỘT SỐ BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC GIÁM SÁT HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG HÓA ĐƯA
RA VÀ ĐƯA VÀO KHO NGOẠI QUAN
12
3.1 Xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp quy 12 3.2 Về công tác kiểm tra, giám sát hải quan 12 3.3 Kịp thời thu thập thông tin, kiểm soát rủi ro 14
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Năm 2020, tình hình khu vực, quốc tế diễn biến phức tạp; cạnh tranh chiến lược và thương mại giữa một số nền kinh tế lớn ngày càng gia tăng đặt ra những cơ hội, thách thức không nhỏ đối với Việt Nam Việt Nam tiếp tục tham gia nhiều Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới với yêu cầu cao hơn và phải thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế, về thuế quan, mở cửa thị trường, sở hữu trí tuệ tác động đến kinh tế nói chung và tình hình xuất nhập khẩu nói riêng Bên cạnh đó sự bùng phát của đại dịch Covid-19 với diễn biến phức tạp, khó lường, ảnh hưởng nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu, các biện pháp kiểm soát dịch bệnh như: đóng cửa biên giới, tạm ngừng các chuyến bay thương mại, cách
ly, phong tỏa đã tác động tiêu cực đến hoạt động xuất nhập khẩu, làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu
Công tác giám sát Hải quan đối với hàng hóa đưa ra và đưa vào Kho ngoại quan tiếp tục được tăng cường như hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; đẩy mạnh công tác cải cách hiện đại hóa, cải cách thủ tục hành chính; tăng cường ứng dụng hệ thống công nghệ thông tin trong công tác giám sát và các trang thiết bị hiện đại
Đặc biệt, đơn vị đã mạnh dạn đề xuất các cấp có thẩm quyền thay đổi phương thức quản lý đối với hoạt động kiểm tra chuyên ngành nhằm mục đích tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động xuất nhập khẩu, giảm thời gian thông quan; tháo gỡ các vướng mắc phát sinh cho cộng đồng doanh nghiệp
Tuy nhiên, trong thời gian qua, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại, trốn thuế có nhiều diễn biến phức tạp, các đối tượng lợi dụng việc không phải khai thông tin trước về hàng hóa để tập kết hàng hóa tại cửa khẩu biên giới đường bộ chờ vận chuyên trái phép, thẩm lậu vào nội địa; nhập khẩu hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ; nhập khẩu hàng không đúng với khai hải quan về chủng loại, số lượng, trị giá, hàng hóa thuộc diện cấm nhập khẩu; tự ý tiêu thụ hàng hóa đang chịu sự giám sát hải quan (hàng quá cảnh,
Trang 4sẽ làm ảnh hưởng lớn, gây thiệt hại kinh tế, ảnh hưởng sức khỏe người tiêu
dùng… Vì vậy, nghiên cứu vấn đề “Nâng cao hiệu quả công tác giám sát hải quan đối với hàng hóa đưa ra và đưa vào Kho ngoại quan” làm đề tài tiểu luận
có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc
2 Mục đích của đề tài
Làm rõ những vấn đề cơ bản về hoạt động giám sát hải quan đối với hàng hóa đưa ra và đưa vào Kho ngoại quan Trên cơ sở đó chỉ ra thực trạng và đề ra các giải pháp nâng cao hiệu quả giám sát hải quan đối với hàng hóa đưa ra và đưa vào Kho ngoại quan trong thời gian tới
Trang 5PHẦN NỘI DUNG
I MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÔNG TÁC GIÁM SÁT HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG HÓA ĐƯA RA VÀ ĐƯA VÀO KHO NGOẠI QUAN
1.1 Khái niệm
* Giám sát hải quan
Giám sát hải quan (Customs supervision) là biện pháp nghiệp vụ do cơ
quan hải quan áp dụng để bảo đảm sự nguyên trạng của hàng hóa, sự tuân thủ qui định của pháp luật trong việc bảo quản, lưu giữ, xếp dỡ, vận chuyển, sử dụng hàng hóa, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh phương tiện vận tải đang thuộc
đối tượng quản lí hải quan, (theo Điều 4 Luật Hải quan 2014) [3].
Các đối tượng chịu sự giám sát hải quan:
Đối tượng chịu sự giám sát của Hải quan bao gồm hàng hóa và phương tiện vận tải, cụ thể:
- Hàng hóa đã làm xong thủ tục hải quan xuất khẩu nhưng chưa được xuất khẩu
- Hàng hóa đã làm xong thủ tục hải quan nhập khẩu nhưng chưa được thông quan
- Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu chưa làm thủ tục hải quan được lưu trong kho, bãi thuộc phạm vi địa bàn hoạt động của cơ quan hải quan
- Hàng hóa, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh
- Hàng hóa, phương tiện vận tải chuyển cửa khẩu
- Hàng hóa, phương tiện vận tải chuyển cảng
Nguyên tắc tiến hành hoạt động giám sát:
Hoạt động giám sát hải quan dựa trên các nguyên tắc cơ bản sau đây:
- Giám sát hải quan phải được thực hiện trong suốt thời gian từ khi hàng
hóa xuất khẩu, nhập khẩu, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh được đặt trong địa bàn hoạt động của Hải quan cho đến khi hàng hóa, phương tiện vận tải được thông quan [4, tr.18]
Trang 6- Giám sát hải quan phải được tiến hành bình đẳng Tất cả các hàng hóa
hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh không phân biệt xuất xứ, quốc tịch khi đặt trong địa bàn hoạt động của Hải quan đều phải chịu sự kiểm tra, giảm sát của Hải quan
- Giám sát hải quan phải được tiến hành một cách công khai, minh bạch.
Thực hiện nguyên tắc này, cơ quan hải quan phải công khai các văn bản qui phạm pháp luật trên các phương tiện thông tin đại chúng, các qui định quyết định liên quan đến hoạt động giám sát của Hải quan, tuyên truyền giới thiệu, tư
vấn, hỗ trợ, giải đáp và giải quyết khiếu nại liên quan đến hoạt động giám sát hải quan.
- Các qui định liên quan đến hoạt động giám sát phải đảm bảo tính nhất quán, hợp pháp và theo hướng phù hợp với xu hướng hiện đại hóa hải quan
- Hoạt động giám sát phải tạo thuận lợi cho hoạt động giao lưu thương mại quốc tế và đảm bảo mục đích thực hiện các chức năng quản lí của cơ quan Hải quan
Mục tiêu giám sát hải quan:
Hoạt động giám sát hải quan được tiến hành thường xuyên và là nhiệm vụ
quan trọng để thực hiện tốt các nhiệm vụ quan trọng để thực hiện tốt các nhiệm vụ
khác của hải quan Vì thế, giám sát hải quan phải đạt được các mục tiêu như sau:
- Giám sát theo dõi đảm bảo tính nguyên trạng của hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh; và phối hợp với đơn vị có liên quan để nắm bắt, quản lí đảm bảo tất cả các hàng hóa tham gia hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, phương tiện vận tải xuất cảnh nhập cảnh, quá cảnh đều phải tuân thủ những qui định của pháp luật hải quan
Giám sát hải quan nhằm ngăn ngừa, phát hiện để xử lí những hành vi vi phạm pháp luật, che giấu, tàng trữ hàng hóa, phương tiện, hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và các hành vi vi phạm pháp luật liên quan khác
Trang 7- Giám sát có hiệu quả là tiền đề cho việc thực hiện thủ tục hải quan, kiểm tra hải quan, tính thuế và các vấn đề khác được thực hiện theo đúng qui định, đúng đối tượng
- Hoạt động giám sát phải tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động xuất nhập khẩu nhưng vẫn bảo đảm chức năng quản lí nhà nước về hải quan [2, tr.90]
* Kho ngoại quan
Kho ngoại quan là khu vực kho, bãi lưu giữ hàng hóa đã làm thủ tục hải
quan được gửi để chờ xuất khẩu; hàng hóa từ nước ngoài đưa vào gửi để chờ xuất khẩu ra nước ngoài hoặc nhập khẩu vào Việt Nam
Nếu theo dịch vụ giao hàng, Kho ngoại quan là khu vực kho, bãi được thành lập trên lãnh thổ Việt Nam, ngăn cách với khu vực xung quanh để tạm lưu giữ, bảo quản hoặc thực hiện một số dịch vụ đối với hàng hoá từ nước ngoài, hoặc từ trong nước đưa vào kho theo hợp đồng thuê kho ngoại quan được ký giữa chủ kho ngoại quan và chủ hàng
Theo quy định tại Khoản 10, Điều 4 Luật Hải quan năm 2014 thì Kho ngoại quan là khu vực kho, bãi lưu giữ hàng hóa đã làm thủ tục hải quan được gửi để chờ xuất khẩu; hàng hóa từ nước ngoài đưa vào gửi để chờ xuất khẩu ra nước ngoài hoặc nhập khẩu vào Việt Nam
Kho ngoại quan được phép thành lập ở các khu vực sau:
– Các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là đầu mối giao lưu hàng hoá giữa Việt Nam với nước ngoài, có điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu
– Các khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu chế xuất, các khu kinh tế đặc biệt khác (sau đây viết là Khu công nghiệp)
– Kho ngoại quan, hàng hoá, phương tiện vận tải ra, vào hoặc lưu giữ, bảo quản trong kho ngoại quan phải làm thủ tục hải quan, chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan
Trang 8Các dịch vụ được thực hiện trong kho ngoại quan:
Chủ hàng hóa gửi kho ngoại quan trực tiếp thực hiện hoặc ủy quyền cho chủ kho ngoại quan hoặc đại lý làm thủ tục hải quan thực hiện các dịch vụ sau đối với hàng hóa gửi kho ngoại quan:
Gia cố, chia gói, đóng gói bao bì; đóng ghép hàng hóa; phân loại phẩmcấphàng hóa, bảo dưỡng hàng hóa
Lấy mẫu hàng hóa để phục vụ công tác quản lý hoặc làm thủ tục hải quan Chuyển quyền sở hữu hàng hóa
Riêng đối với kho ngoại quan chuyên dùng chứa hóa chất, xăng dầu, nếu đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về hải quan và yêu cầu quản lýnhà nước chuyên ngành có liên quan được phép pha chế, chuyển đổi chủng loại hàng hóa
* Thủ tục hải quan
1) Hàng hóa từ nước ngoài hoặc từ nội địa, từ khu phi thuế quan đưa vào kho ngoại quan, chủ hàng hoặc người được chủ hàng ủy quyền phải làm thủ tục nhập kho ngoại quan tại Chi cục Hải quan quản lý kho ngoại quan
2) Hàng hóa từ kho ngoại quan đưa ra nước ngoài hoặc đưa vào nội địa hoặc các khu phi thuế quan, chủ hàng hoặc người được chủ hàng ủy quyền phải
kê khai thông tin hàng hóa xuất kho ngoại quan với Chi cục Hải quan quản lý kho ngoại quan Trường hợp nhập khẩu vào thị trường Việt Nam thì phải làm thủ tục hải quan như đối với hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài theo loại hình nhập khẩu tương ứng; thời điểm nhập khẩu thực tế hàng hóa là thời điểm cơ quan hải quan xác nhận hàng hóa đưa ra khỏi kho ngoại quan
Hàng hóa gửi kho ngoại quan thuộc diện buộc phải tái xuất theo quyết định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền thì không được phép nhập khẩu trở lại thị trường Việt Nam
3) Hàng hóa vận chuyển từ cửa khẩu nhập đến kho ngoại quan; hàng hóa
từ kho ngoại quan đến cửa khẩu xuất; hàng hóa từ nội địa đưa vào kho ngoại quan và ngược lại phải làm thủ tục hải quan như đối với hàng hóa vận chuyển đang chịu sự giám sát hải quan, trừ trường hợp hàng hóa đã làm thủ tục xuất
Trang 9khẩu từ nội địa hoặc hàng hóa khi làm thủ tục nhập khẩu vào nội địa đã mở tờ khai vận chuyển kết hợp
Thẩm quyền cấp phép: Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan.
* Thuận lợi
1) Hàng hóa của doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu từ nước ngoài chờ đưa vào thị trường trong nước, chưa phải nộp thuế nhập khẩu
2) Doanh nghiệp làm dịch vụ kho ngoại quan dễ bố trí sắp xếp hàng khoa học qua đó giảm được chi phí và thời gian, doanh nghiệp gửi hàng tại kho ngoại quan cũng dễ dàng theo dõi tình trạng hàng hóa của mình đang gửi tại kho
* Khó khăn
1) Hàng hóa từ nước ngoài hoặc từ nội địa, từ khu phi thuế quan đưa vào kho ngoại quan, chủ hàng hoặc người được chủ hàng ủy quyền phải làm thủ tục nhập kho ngoại quan tại Chi cục Hải quan quản lý kho ngoại quan
2) Hàng hóa từ kho ngoại quan đưa ra nước ngoài hoặc đưa vào nội địa hoặc các khu phi thuế quan, chủ hàng hoặc người được chủ hàng ủy quyền phải
kê khai thông tin hàng hóa xuất kho ngoại quan với Chi cục Hải quan quản lý kho ngoại quan Trường hợp nhập khẩu vào thị trường Việt Nam thì phải làm thủ tục hải quan như đối với hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài theo loại hình nhập khẩu tương ứng; thời điểm nhập khẩu thực tế hàng hóa là thời điểm cơ quan hải quan xác nhận hàng hóa đưa ra khỏi kho ngoại quan
Hàng hóa gửi kho ngoại quan thuộc diện buộc phải tái xuất theo quyết định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền thì không được phép nhập khẩu trở lại thị trường Việt Nam
3) Hàng hóa vận chuyển từ cửa khẩu nhập đến kho ngoại quan; hàng hóa
từ kho ngoại quan đến cửa khẩu xuất; hàng hóa từ nội địa đưa vào kho ngoại quan và ngược lại phải làm thủ tục hải quan như đối với hàng hóa vận chuyển đang chịu sự giám sát hải quan, trừ trường hợp hàng hóa đã làm thủ tục xuất khẩu từ nội địa hoặc hàng hóa khi làm thủ tục nhập khẩu vào nội địa đã mở tờ khai vận chuyển kết hợp
Trang 10- Luật Hải quan 2014.
- Thông tư số 13/2020/TT-BTC về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 13/2015/TT-BTC ngày 30/01/2015 quy định về kiểm tra, giám sát, tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu có yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; kiểm soát hàng giả và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ
- Nghị định 08/2015/NĐ-CP (NĐ 08) và Nghị định 59/2018/NĐ-CP về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan
- Nghị định số 68/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ quy định
về điều kiện kinh doanh hàng miễn thuế, kho bãi, địa điểm làm thủ tục hải quan, tập kết, kiểm tra, giám sát hải quan
- Nghị định số 67/2020/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 68/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ quy định về điều kiện kinh doanh hàng miễn thuế, kho bãi, địa điểm làm thủ tục hải quan, tập kết, kiểm tra, giám sát hải quan
- Thông tư số 38/2015/TT-BCT (được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 39/2018/TT-BTC) và hướng dẫn tại Điều 7 Quy trình thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thương mại ban hành kèm Quyết định
số 1966/QĐ-TCHQ ngày 10/7/2016 của Tổng cục Hải quan, kiểm tra tính hợp
lệ, đối chiếu thông tin khai trên tờ khai hải quan với bộ hồ sơ hải quan
- Thực hiện nghiêm túc công tác quản lý, kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa kinh doanh tạm nhập tái xuất, quá cảnh theo đúng quy định tại Nghị định số 69/2018/NĐ-CP ngày 15/5/2018 của Chính phủ, Nghị định số 08/2015/NĐ-CP ngày 21/01/2015 được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 59/2018/NĐ-CP ngày 20/04/2018 của Chính phủ
- Nghị định, Số: 08/2015/NĐ-CP, Hà Nội, ngày 21 tháng 01 năm 2015,
Quy định chi tiết và biện pháp thi hành luật hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan
II THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁM SÁT HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG HÓA ĐƯA RA VÀ ĐƯA VÀO KHO NGOẠI QUAN
Trang 112.1 Công tác triển khai
Để nâng cao hiệu quả công tác giám sát hải quan đối với hàng hóa đưa ra
và đưa vào kho ngoại quan, trong thời gian qua Tổng cục Hải quan đã triển khai, ban hành nhiều quy định, hướng dẫn để nâng cao hiệu quả giám sát như:
Tổng cục Hải quan đã ban Công văn Công văn 754/TCHQ-GSQL ngày 11/02/2020 về tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát, giám sát đối với hàng hóa vận chuyển chịu sự giám sát hải quan Theo đó, Tổng cục Hải quan yêu cầu các Cục Hải quan chỉ đạo các đơn vị thuộc và trực thuộc về việc thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa vận chuyển chịu sự giám sát hải quan như sau:
- Tuyên truyền, cảnh báo những thủ đoạn tráo hàng, rút hàng đã bị cơ quan Hải quan phát hiện
- Nâng cao ý thức trách nhiệm của cán bộ, công chức trong công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại; tiếp tục triển khai văn bản chỉ đạo về công tác kiểm soát phòng, chống buôn lậu của Tổng cục Hải quan, như sau:
+ Tại cửa khẩu xuất, chủ động phối hợi với các đơn vị chức năng tại cửa khẩu để đảm bảo hàng hóa thực xuất qua biên giới;
+ Lập chuyên án nhằm ngăn chặn hành vi thẩm lậu hàng hóa lại Việt Nam qua đường mòn, lối mở;
+ Tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát tại các địa bàn quản lý và giám sát chặt chẽ các phương tiện vận tải đang trong quá trình vận chuyển hàng hóa chịu sự giám sát hải quan
Thực hiện Quyết định 2722/QĐ-BTC ngày 29/12/2017 của Bộ Tài chính
về việc áp dụng thí điểm quản lý, giám sát hải quan tự động đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh tại cảng biển, cảng hàng không dân dụng quốc tế
Tổng cục Hải quan đã kịp thời có chỉ đạo nâng cao hiệu lực kiểm tra, kiểm soát hải quan tại công văn số 119/TCHQ-GSQL ngày 11/1/2021 Để thực triển khai có hiệu quả các giải pháp đề ra tại công văn 119/TCHQ-GSQL, Tổng cục Hải quan đã nâng cấp hệ thống thông tin để cung cấp các chức năng phục vụ việc