Khi vô tình thấy một tổ ong nào đó thì có lẽ cảm nhận của chúng ta là đang gặp phải “cơn ác mộng”. Tuy nhiên, có không ít bài thơ viết về loài ong, nhắc về loài ong, đặc biệt là những chú ong mật người bạn thân thiết của con người đã góp cho đời biết bao giọt mật tan chảy ngọt ngào. Và khi nhắc đến ong mật, chúng ta không thể không nhắc đến nghề nuôi ong, văn bản “Thương nhớ bầy ong” của Huy Cận sẽ kể cho chúng ta nghe về công việc nuôi ong và tình cảm của người nuôi ong đối với bầy ong của mình.
Trang 1KẾ HOẠCH BÀI DẠY TRÒ CHUYỆN CÙNG THIÊN NHIÊN
Đọc hiểu văn bản 2:
THƯƠNG NHỚ BẦY ONG
Thời lượng: 2 tiết
I MỤC TIÊU DẠY HỌC
PHẨM CHẤT,
STT của YCC Đ NĂNG LỰC ĐẶC THÙ
NĂNG
LỰC
ĐỌC
Đọc hiểu nội
dung
Nêu được ấn tượng chung về văn bản; nhận biết được các chi tiết tiêu biểu, đề tài, trong tính chỉnh thể của tác phẩm
(1) Nhận biết và phân tích được chủ đề của văn bản (2) Nhận biết và phân tích được tình cảm, cảm xúc của
người viết thể hiện qua ngôn ngữ văn bản (3)
Đọc hiểu hình thức
Bước đầu nhận biết được đặc điểm thể văn hồi kí
(4)
Liên hệ
so sánh,
kết nối
Nhận biết được điểm giống nhau và khác nhau giữa
NĂNG
LỰC
VIẾT
(viết cho
phần
đọc)
Viết được đoạn văn kể lại trải nghiệm của bản thân
và thể hiện cảm xúc trước sự việc được kể
(6)
NĂNG
LỰC
Phát biểu ý kiến; Trình bày cảm nhận, suy nghĩ của bản thân (nhóm) về một vấn đề đặt ra từ văn bản
(7)
Trang 2VÀ
NGHE
(cho
phần
đọc)
Lắng nghe và nhận xét phần thuyết trình của bạn (nhóm)
(8)
NĂNG LỰC CHUNG
TỰ HỌC
VÀ TỰ CHỦ Năng lực tự học: nhận ra và điều chỉnh những sai
sót, hạn chế của bản thân khi được GV góp ý (9) GIAO TIẾP
VÀ HỢP TÁC
Biết lắng nghe và có phản hồi tích cực trong giao
PHẨM CHẤT CHỦ YẾU
YÊU NƯỚC,
TRÁCH NHIỆM
Bồi đắp tình yêu nước, sống có trách nhiệm (11)
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Thiết bị dạy học: máy chiếu, micro, máy tính, giấy A0, giấy A4, bút lông, keo
dán, nam châm
2 Học liệu: SGK, video, phiếu học tập,…
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động 1: MỞ ĐẦU (15 phút)
1.1 Khởi động (5 phút)
(PP/KTDH chủ đạo: PP trực quan; PP đàm thoại gợi mở)
* Mục tiêu: (1)
* Nội dung: GV cho HS xem video và đặt câu hỏi kết nối với nội dung văn bản
* Sản phẩm: Câu trả lời của HS
* Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV cho HS xem file hình ảnh và yêu cầu các em cho biết những hình ảnh ấy ghi lại cảnh gì và cảm nhận của các em thế nào? (ghi nhanh ra giấy)
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS xem đoạn video và trả lời câu hỏi
B
ước 3 : Báo cáo, thảo luận
+ GV yêu cầu một vài HS phát biểu ý kiến.
+ HS phát biểu ý kiến, các em khác theo dõi, nhận xét và bổ sung cho bạn
(nếu cần)
B
ước 4 : Kết luận, nhận định
Trang 3+ GV tổng hợp những cảm nhận từ HS nêu ra
+ GV dẫn dắt: Khi vô tình thấy một tổ ong nào đó thì có lẽ cảm nhận của chúng
ta là đang gặp phải “cơn ác mộng” Tuy nhiên, có không ít bài thơ viết về loài ong, nhắc về loài ong, đặc biệt là những chú ong mật - người bạn thân thiết của con người - đã góp cho đời biết bao giọt mật tan chảy ngọt ngào Và khi nhắc đến ong mật, chúng ta không thể không nhắc đến nghề nuôi ong, văn bản
“Thương nhớ bầy ong” của Huy Cận sẽ kể cho chúng ta nghe về công việc nuôi ong và tình cảm của người nuôi ong đối với bầy ong của mình
1.2 Trải nghiệm cùng văn bản: (10 phút)
* Mục tiêu: (1), (9), (10)
* Nội dung: Đọc văn bản, tìm hiểu về tác giả, tác phẩm
(PP/KTDH chủ đạo: PP trực quan; PP đàm thoại gợi mở)
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
* Nhiệm vụ 1: Đọc văn bản
GV hướng dẫn học sinh đọc và yêu
cầu học sinh dừng lại trả lời câu hỏi
theo dõi trong quá trình trải nghiệm
cùng văn bản
Câu hỏi 1: Câu văn nào trong đoạn
văn giải thích thế nào là “ong trại”?
* Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về tác giả,
tác phẩm
GV yêu cầu HS đọc thông tin về tác
giả, tác phẩm trong SGK trang 119,
trình bày những hiểu biết cơ bản về tác
giả, tác phẩm
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
+ HS đọc văn bản; trình bày những
hiểu biết của bản thân về tác giả, tác
phẩm
+ GV quan sát, nhắc nhở HS hoàn
thành nhiệm vụ học tập
B
ước 3 : Báo cáo, thảo luận
+ Một số HS trình bày kết quả
+ Những HS khác bổ sung (nếu có)
I Trải nghiệm cùng văn bản:
1 Tác giả:
- Huy Cận làm thơ và nổi tiếng từ trước cách mạng tháng 8
- Trong sự nghiệp văn học, ông vừa
là nhà thơ, vừa là nhà văn
2 Tác phẩm:
- Thể loại: Kí (hồi kí)
- Xuất xứ “Thương nhớ bầy ong” trích từ “Hồi kí Song đôi” của Huy
Cận và Xuân Diệu
- Bố cục: văn bản được chia theo mạch cảm xúc
+ Từ đầu đến “Và bầy ong vù vù không thôi”: Nỗi buồn vắng lặng của
chiều quê, nhất là khi “tôi” ở nhà một mình
+ Từ “Buồn nhất là mấy lần ong
“trại”… chú tôi ra đồng tra cày (cày ải)”: Nỗi buồn những lần ong trại, bỏ
Trang 4ước 4 : Kết luận, nhận định
+ HS nhận xét
+ GV nhận xét, chốt kiến thức
tổ, mang theo ong chúa Nếu được phát hiện sẽ kịp thời đưa trở về
+ Phần còn lại: Nỗi buồn khi ở
nhà một mình nhìn ong trại mà “tôi” không thể làm gì và buồn như hồn san
đi nơi khác
- Giải thích từ: “ong trại”
Hoạt động 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (55 phút)
Suy ngẫm và phản hồi
(PP/KTDH chủ đạo: PP trực quan; PP đàm thoại gợi mở, thảo luận
nhóm, khăn trải bàn)
2.1 Những dấu hiệu nhận biết “Thương nhớ bầy ong” thuộc thể loại hồi
kí (20 phút)
* Mục tiêu: (1), (2), (3), (4), (7), (8), (9), (10)
* Nội dung : Nhận biết đặc điểm của hồi kí qua văn bản “Thương nhớ bầy ong”.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi 1, 2 (SGK/
118) và thực hiện phiếu HT số 1
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS vận dụng kiến thức phần tri thức đọc
hiểu để đối chiếu với văn bản “Thương
nhớ bầy ong”, tìm ra dấu hiệu nhận biết
dấu hiệu của hồi kí và hoàn thành phiếu
học tập số 1
B ước 3 : Báo cáo, thảo luận
Đại diện 1 nhóm trình bày kết quả thảo
luận nhóm, các nhóm khác nhận xét, bổ
sung
B
ước 4 : Kết luận, nhận định
GV sử dụng rubric 1 đánh giá phiếu học
tập 1 của học sinh, tổng kết, chốt ý
II Suy ngẫm và phản hồi:
1 Những dấu hiệu nhận biết
“Thương nhớ bầy ong” thuộc thể
loại hồi kí:
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất, người
kể xưng “tôi” -> Đem lại sự chân thật
- Từ ngữ: “ngày xưa”, “sau này”, “ngày thơ bé” dùng từ ngữ
chỉ thời gian -> Giúp sự ghi chép bối cảnh, diễn biến sự việc, tâm trạng của người kể trở nên xác định, chân thật
- Vừa kể lại sự việc vừa kể lại cảm xúc, suy tư
- Những người tham gia: ông tôi, chú tôi
Trang 5- Thời gian: ngày thơ bé.
2.2 Tìm hiểu chủ đề của văn bản “Thương nhớ bầy ong” : (10 phút)
* Mục tiêu: (2), (7), (8), (9), (10)
* Nội dung : Học sinh tìm hiểu chủ đề của văn bản “Thương nhớ bầy ong”
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập: GV
yêu cầu học sinh thảo luận nhóm theo
phương pháp khăn trải bàn để trả lời 2
câu hỏi trong 5 phút
Câu hỏi 1: là câu hỏi 4 trong SGK
trang119
Câu hỏi 2: Từ đó, em hãy xác định chủ
đề của văn bản “Thương nhớ bầy
ong”.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS thảo
luận nhóm
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: Đại diện
1 nhóm trình bày kết quả thảo luận
nhóm, các nhóm khác nhận xét, bổ
sung
Bước 4: Kết luận, nhận định: GV
nhận xét, chốt ý, dùng thang đo đánh
giá khăn trải bàn của các nhóm
2 Tìm hiểu chủ đề của văn bản
“Thương nhớ bầy ong”:
Văn bản “Thương nhớ bầy ong” thể
hiện tình yêu da diết và nỗi buồn man mác đầu đời của con người với tự nhiên
2.3 Dòng hồi tưởng và tình cảm, cảm xúc của tác giả được thể hiện qua
ngôn ngữ của văn bản “Thương nhớ bầy ong” (20 phút)
* Mục tiêu: (3), (7), (8), (9), (10)
* Nội dung: Học sinh tìm hiểu dòng hồi tưởng và tình cảm, cảm xúc của người
viết được thể hiện quan ngôn ngữ của văn bản “Thương nhớ bầy ong”
* Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
- Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu sự kết hợp
giữa kể sự việc với kể lại cảm xúc,
suy tư.
GV chia 3 nhóm, yêu cầu HS hoạt
động nhóm hoàn thành phiếu học tập
* Sản phẩm:
3 Dòng hồi tưởng và tình cảm, cảm xúc của tác giả được thể hiện qua ngôn ngữ của văn bản “Thương nhớ bầy ong”:
* Dòng hồi tưởng:
Thời điểm Sự việc Cảm xúc,
Trang 6số 2 trong 5 phút, theo sự phân công
sau:
+ Dựa vào bố cục đã chia, nhóm 1
đọc kĩ phần 1, nhóm 1 đọc kĩ phần
2, nhóm 3 đọc kĩ phần 3
+ Câu hỏi 1: Hãy chỉ ra đâu là câu
kể lại sự việc đâu là câu kể lại cảm
xúc, suy tư?
+ Câu hỏi 2: Dựa vào những câu kể
sự việc và kể lại cảm cảm xúc suy tư,
em có nhận xét gì về cách quan sát,
cảm nhận thiên nhiên, loài vật của
nhân vật “tôi”?
+ Câu hỏi 3: Việc vừa kể lại sự
việc vừa kể lại cảm xúc, suy tư như
trên, theo em có tác dụng gì?
- Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về từ ngữ,
câu văn diễn tả nỗi buồn của nhân
vật “tôi” qua dòng hồi tưởng.
GV phân công HS làm câu hỏi số 3
trang 119 tiếp tục hoàn thành phiếu
HT số 2
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS
thảo luận nhóm và hoàn thành phiếu
học tập số 2
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: Đại diện
1 nhóm trình bày kết quả thảo luận
nhóm, các nhóm khác nhận xét, bổ
sung
Bước 4: Kết luận, nhận định: GV sử
dụng rubric 2 đánh giá phiếu học tập
suy tư
Chiều quê,
ở nhà một mình
+ Ong bay
ra họp đàn trước đõ,
và tôi hay
ra xem…
bị ong đốt + Lúc cả nhà đi vắng
+ Mê lắm
+ Buồn lắm Tôi buồn đến nỗi khóc một mình, nghe lòng
ép lại
Khi ong trại bỏ tổ, mang theo ong chúa, kịp thời phát hiện
+ Ong bay
không thôi; mấy lần ong trại, bỏ tổ nhà, mang theo ong chúa, chú tôi hay …
hô lên…
bắt mang
về đõ cũ
+ Buồn nhất
Khi ở nhà một mình, thấy ong trại mà không thể ngăn được
+ Ong trại
mà không thể làm gì được
+ Buồn không nói được Cái buồn của đứa bé rộng lớn đến bao nhiêu…Nó vấn vương hồn ta khiến
ta yêu mến
Trang 72 của học sinh, nhận xét, chốt ý Nhận xét: Quan
sát tinh tế, lời kể trong sáng theo góc nhìn của tuổi thơ.
Biểu cảm trực tiếp, bày tỏ niềm vui lẫn nỗi buồn một cách tự nhiên.
=> Kết hợp vừa kể sự việc vừa kể lại những cảm xúc, suy tư giúp hồi kí giàu chất thơ và truyền cảm, khiến người đọc vui buồn cùng nhân vật.
* Tình cảm, cảm xúc của tác giả:
Tác giả đã yêu thương, nhớ tiếc bầy ong với cả trái tim trẻ thơ của mình
2.4 Tổng kết nghệ thuật, nội dung của văn bản “Thương nhớ bầy ong” : (5 phút)
* Mục tiêu: (1), (2), (3), (4), (7), (8), (9), (10), (11)
* Nội dung: Chốt lại đặc điểm hình thức và nội dung của thể hồi kí qua văn bản
“Thương nhớ bầy ong”.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV giao nhiệm vụ cho HS:
H: Em có nhận xét về nghệ thuật kể
chuyện của tác giả?
(Lưu ý: các từ ngữ chỉ thời gian, trình tự
kể, sử dụng ngôi kể…)
H: Nêu nội dung chính của văn bản
“Thương nhớ bầy ong”?
H: Từ cảm xúc của của nhân vật “tôi” với
bầy ong, theo em, tác giả muốn gửi gắm
đến chúng ta thông điệp gì?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
+ HS thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu
+ GV quan sát, nhắc nhở HS hoàn thành
nhiệm vụ học tập, hỗ trợ HS khi cần thiết
III Tổng kết :
1 Nghệ thuật :
- Kết hợp giữa kể việc với miêu
tả và biểu cảm
- Sử dụng các từ ngữ chỉ thời gian, không gian làm cho sự việc, cảm xúc của nhân vật xác thực hơn, phù hợp với tâm lí lứa tuổi
2 Nội dung : “Thương nhớ bầy ong ” là hồi ức của nhân vật tôi về
Trang 8ước 3 : Báo cáo, thảo luận
HS trình bày cảm nhận cá nhân
B
ước 4 : Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung chốt ý
những đõ ong của gia đình mình khi còn nhỏ ; kèm theo đó là những nỗi buồn, luyến tiếc khi chúng rời xa
3 Thông điệp : Những vật vô tri
vô giác đều có một linh hồn, nó vương vấn với hồn ta và khiến ta yêu mến
Hoạt động 3: LUYỆN TẬP (10 phút)
(PP/ KTDH chủ đạo: Dạy học giải quyết vấn đề)
* Mục tiêu: (5), (7), (8), (9), (10)
* Nội dung: Nhận biết được điểm giống nhau và khác nhau giữa hai tác phẩm cùng chủ đề
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
+ GV yêu cầu HS chỉ ra điểm giống và
khác của 2 văn bản“Lao xao ngày hè” và
“Thương nhớ bầy ong”.
+ GV đưa ra các yêu cầu đánh giá sản
phẩm của HS thông qua thang đo
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
+ HS thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu
+ GV quan sát, nhắc nhở HS hoàn thành
nhiệm vụ học tập, hỗ trợ HS khi cần thiết
B
ước 3 : Báo cáo, thảo luận
HS trình bày cảm nhận cá nhân
B
ước 4 : Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung chốt ý
* Giống nhau: thể hồi kí
* Khác nhau:
- Về hình thức:
- Về nội dung:
Hoạt động 4: VẬN DỤNG (10 phút)
(PP/ KTDH chủ đạo: Dạy học giải quyết vấn đề)
Trang 9* Mục tiêu: (6), (11)
* Nội dung: Sau khi trải nghiệm, suy ngẫm cùng văn bản, HS liên hệ bản thân để vận dụng những kiến thức đã biết vào thực tiễn
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
+ GV yêu cầu HS viết đoạn văn khoảng 8
đến 10 câu kể lại sự gắn bó của bản thân
với loài cây em yêu
+ GV đưa ra các yêu cầu đánh giá sản
phẩm của HS thông qua bảng kiểm
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
+ HS thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu
+ GV quan sát, nhắc nhở HS hoàn thành
nhiệm vụ học tập, hỗ trợ HS khi cần thiết
B
ước 3 : Báo cáo, thảo luận
+ 1 đến 2 HS trình bày đoạn văn nêu cảm
nhận, ý kiến cá nhân
+ Những HS khác dựa vào bảng kiểm
đánh giá đoạn văn vừa được trình bày
B
ước 4 : Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá kết quả làm việc của
HS
Bài làm của HS
Trang 10IV HỒ SƠ DẠY HỌC:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 Nội dung: Tìm hiểu những dấu hiệu nhận biết đặc trưng của hồi kí; chủ đề
của văn bản “Thương nhớ bầy ong”
a Các yếu tố hình thức nhận biết thể hồi kí:
Người tham gia:
Thời gian: …………
………
Các dấu hiệu nhận biết đặc trưng của thể loại hồi kí Từ ngữ: …………
……….
……….….
Người kể: ………
………
Cách kể: ………
……….
……….….
Trang 11b Chủ đề của văn bản:
………
………
………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 Nội dung: Tìm hiểu dòng hồi tưởng và tình cảm, cảm xúc của người viết được thể hiện qua ngôn ngữ của văn bản “Thương nhớ bầy ong” Câu văn, từ ngữ, hình ảnh Thời điểm Sự việc Cảm xúc, suy tư Chiều quê, ở nhà một mình ………
… ………
… ………
… ………
………
………
Khi ong trại bỏ tổ, mang theo ong chúa, kịp thời phát hiện ………
… ………
… ………
… ………
… ………
………
………
………
Khi ở nhà một mình, ong trại mà không thể làm được gì ………
… ………
… ………
… ………
………
………
………
Trang 12… Nhận xét: ………
… ………
… ………
… ………
………
………
=> Vừa kể lại sự việc vừa kể lại cảm xúc, suy tư giúp hồi kí:………
………
Tình cảm, cảm xúc của tác giả:………
……….
CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ
Rubric đánh giá phiếu học tập số 1
* Mô tả công cụ:
- Yêu cầu cần đạt: (1), (2), (3), (4), (7), (8), (9), (10)
- Hoạt động: Hoạt động 2 – Hình thành kiến thức mới
- Thời điểm sử dụng: GV đưa yêu cầu đánh giá trước khi giao nhiệm vụ học tập cho HS.
- Người sử dụng:
+ GV đánh giá HS
+ Đánh giá đồng đẳng
- Cách sử dụng công cụ: Ở hoạt động 2, GV sử dụng phương pháp dạy học hợp tác tổ chức cho HS thực hiện thảo luận nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1 Sau khi HS hoàn thành nhiệm vụ, GV dùng công cụ này để đánh giá sản phẩm học tập của HS, HS đánh giá lẫn nhau.
Phần thông tin Chỉ ra được 1/5 Chỉ ra được 2,3,4/5 Chỉ ra được 5/5
Trang 13đặc điểm của hồi kí được thể hiện qua
văn bản “Thương nhớ bầy ong”.
đặc điểm của hồi kí được thể hiện qua
văn bản “Thương nhớ bầy ong”.
đặc điểm của hồi kí được thể hiện qua
văn bản “Thương nhớ bầy ong”.
Phần hình thức Chữ viết khó đọc,
trình bày chưa rõ ràng.
Chữ viết tương đối
dễ đọc, trình bày rõ ràng.
Chữ viết dễ đọc, trình bày rõ ràng, thu hút.
Rubric đánh giá phiếu học tập số 2
* Mô tả công cụ:
- Yêu cầu cần đạt: (3), (7), (8), (9), (10)
- Hoạt động: Hoạt động 2 – Hình thành kiến thức mới
- Thời điểm sử dụng: GV đưa yêu cầu đánh giá trước khi giao nhiệm vụ học tập cho HS.
- Người sử dụng:
+ GV đánh giá HS
+ Đánh giá đồng đẳng
- Cách sử dụng công cụ: Ở hoạt động 2, GV sử dụng phương pháp dạy học hợp tác tổ chức cho HS thực hiện thảo luận nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 2 Sau khi HS hoàn thành nhiệm vụ, GV dùng công cụ này để đánh giá sản phẩm học tập của HS, HS đánh giá lẫn nhau.
Phần thông tin Chỉ ra chưa đầy đủ
những sự việc trong dòng hồi tưởng và nêu chưa trọn vẹn cảm xúc, suy tư của người viết thể hiện qua sự việc trong từng thời điểm.
Chỉ ra tương đối đầy đủ những sự việc trong dòng hồi tưởng và nêu tương đối trọn vẹn cảm xúc, suy tư của người viết thể hiện qua sự việc trong từng thời điểm.
Chỉ ra đầy đủ những sự việc trong dòng hồi tưởng và nêu trọn vẹn cảm xúc, suy tư của người viết thể hiện qua sự việc trong từng thời điểm.