Phân tích đường lối của đảng trong thời kỳ kháng chiến chống pháp ý nghĩa của đường lối đó đến sự thành công của cuộc kháng chiến chống pháp (1945 1954)

Giữa năm 1947, Tổng Bí thư Trường Chinh đã viết một loạt bài báo nhằm hướng dẫn việc thực hiện đường lối của Đảng, những bài viết này được tập hợp thành cuốn sách Trường kỳ kháng chiến n

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐÔNG Á

KHOA: CNKT Ô TÔ

HỌC PHẦN: Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam

Họ và tên: Trần Nhân Đức

ID:43563 LỚP: AE18A2B

ĐỀ TÀI 3: Phân tích đường lối của Đảng trong thời

kỳ kháng chiến chống Pháp Ý nghĩa của đường lối

đó đến sự thành công của cuộc kháng chiến chống

Pháp (1945-1954).

GVHD:Th.s Nguyễn Thị Thu Vân

Mục lục:

I Hoàn cảnh lịch sử đề ra đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp(1946-1954).

II Quá trình hình thành đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp(1946-1954).

III Nội dung đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp(1946-1954).

1 Mục đích kháng chiến

2 Tính chất cuộc kháng chiến

3 Phương châm tiến hành kháng chiến

4 Kháng chiến toàn dân

5 Kháng chiến toàn diện

6 Kháng chiến lâu dài

7 Dựa vào sức mình là chính

8 Triển vọng kháng chiến, công tác chính sách

VI Ý nghĩa lịch sử.

Lời mở đầu:

Đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp và can thiệp Mỹ được đề ra ngay từ đầu cuộc kháng chiến và không ngừng được bổ sung hoàn chỉnh trong quá trình tiến hành kháng chiến Đường lối kháng chiến được thể hiện rõ trong nhiều văn kiện quan trọng của Đảng: bắt đầu từ bản Chỉ thị về Kháng chiến kiến quốc (ngày 25-11-1945), tiếp đến là Công việc khẩn cấp bây giờ (tháng 10-1946), Chỉ thị Toàn dân kháng chiến ngày 12-12-1946 và Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh (ngày 19-12-1946), những quan điểm cơ bản của đường lối kháng chiến đã hình thành Giữa năm 1947, Tổng Bí thư Trường Chinh đã viết một loạt bài báo nhằm hướng dẫn việc thực hiện đường lối của Đảng, những bài viết này được tập hợp thành cuốn sách Trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi Tác phẩm Trường kỳ kháng chiến nhất định thắnq lợi đã thể hiện những quan điểm cơ bản về đường lối kháng chiến của Đảng, đó là đưòng lối: "toàn dân, toàn diện, lâu dài và dựa vào sức mình là chính” đưa cuộc kháng chiến của nhân dân ta đi đến thắng lợi.

I Hoàn cảnh lịch sử đề ra đường lối kháng chiến chống thực dân

Pháp(1946-1954).

-Tháng 11/1946 quân Pháp mở nhiều cuộc chiếm đóng các thành phố

và địa phương tại Việt Nam Chúng chiếm đóng Tp Hải Phòng sau đó

là thị xã Lạng Sơn tỉnh Lạng Sơn Bên cạnh đó chúng còn gây nhiều cuộc khiêu khích sau khi đổ bộ lên vào Đà Nẵng Tại Hà Nội thực dân Pháp đã tàn sát đồng bào ta một cách dã man

-Trước tình hình đó TW Đảng đã chỉ đạo tìm cách liên lạc với phía Pháp với mục đích muốn giải quyết vấn đề bằng biện pháp thương lượng và đàm phán Bên cạnh đó quân Pháp còn gửi tối hậu thư đòi kiểm soát an ninh trật tự ở Thủ đô bằng việc tước vũ khí của tự vệ Hà Nội

-Trước tình hình đó Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã họp Hội nghị mở rộng tại làng Vạn Phúc vào ngày 19-12-1946 Hội nghị này được chủ trì bởi Hồ Chí Minh để hoạch định chủ trương đối phó Tại hội nghị này Đảng ta đã đề ra đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp 1946-1954

-Hội nghị cho rằng hành động của Pháp chứng tỏ chúng cố ý muốn cướp nước ta một lần nữa Hội nghị đã cử phái viên đi gặp phía Pháp

để đàm phán, song không có kết quả Hội nghị cũng đưa ra nhận định hòa hoãn nữa sẽ dẫn đến họa mất nước – khả năng hòa hoãn không còn Trước tình hình đó, Hội nghị đã quyết định hạ quyết tâm phát động cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp

-Cuộc kháng chiến này được chỉ đạo chủ động tiến công trước khi thực dân Pháp thực hiện màn kịch đảo chính quân sự ở Hà Nội Vào lúc 20 giờ ngày 19-12-1946 mệnh lệnh kháng chiến được phát đi Sau mệnh lệnh tất cả các chiến trường trong cả nước đã đồng loạt nổ súng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến, được phát vào lúc rạng sáng ngày 20-12-1946 trên Đài Tiếng nói Việt Nam

II Quá trình hình thành đường lối kháng chiến chống thực dân

Pháp(1946-1954).

Đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp 1946-1954 của Đảng được hình thành, bổ sung, hoàn chỉnh qua thực tiễn Trung ương Đảng và Hồ Chí Minh

đã chỉ đạo kết hợp đấu tranh quân sự, chính trị với ngoại giao để làm thất bại

âm mưu của Pháp định tách Nam Bộ ra khỏi Việt Nam

Thường vụ Trung ương Đảng mở Hội nghị Quân sự toàn quốc lần thứ nhất diễn ra vào ngày 19-10-1946 do Tổng Bí thư Trường Chinh chủ trì Hội nghị

đề ra nhận định “ Không sớm thì muộn, Pháp sẽ đánh mình và mình cũng nhất định phải đánh Pháp”

Cũng tại hội nghị Đảng ta đã đề ra những biện pháp, chủ trương cụ thể cả về

tổ chức và tư tưởng Hồ Chí Minh đã nêu lên chỉ thị Công việc khẩn cấp bây giờ (5-11-1946) những việc có tầm toàn cục khi bước vào cuộc kháng chiến toàn cục và khẳng định lòng tin vào thắng lợi cuối cùng

Đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp 1946-1954 được thể hiện tập trung trong ba văn kiện lớn Các văn bản này bao gồm văn kiện Toàn dân kháng chiến của Trung ương Đảng (12-12-1946); Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Hồ Chí Minh (19-12-1946); tác phẩm Kháng chiến nhất định thắng lợi của Trường Chinh

III Nội dung đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp(1946-1954).

1 Mục đích kháng chiến:

Kế tục và phát triển sự nghiệp Cách mạng Tháng Tám- “Đánh phản động thực dân Pháp xâm lược – Giành thống nhất và độc lập”

2 Tính chất cuộc kháng chiến:

Là một cuộc chiến tranh tiến bộ Vì tự do, độc lập, dân chủ và hòa bình”

“Cuộc kháng chiến của dân tộc ta là một cuộc chiến tranh cách mạng của nhân dân, chiến tranh chính nghĩa Nó có tính chất toàn dân, toàn diện và lâu dài” Đó

là cuộc kháng chiến có tính chất dân chủ mới và dân tộc giải phóng

3 Phương châm tiến hành kháng chiến:

“Tiến hành cuộc chiến tranh nhân dân, dựa vào sức mình là chính, thực hiện kháng chiến toàn dân, toàn diện, lâu dài.”

Bất chấp nguyện vọng yêu chuộng hòa bình của Nhân dân ta, mặc dù chúng

ta đã nhân nhượng, chúng ta càng nhân nhượng thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng muốn cướp nước ta một lần nữa Ngày 19-12-1946, Ban Thường vụ Trung ương công bố Chỉ thị Toàn dân kháng chiến và cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến Thực hiện chủ trương kháng chiến của Đảng và đáp lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhân dân cả nước đã nhất tề đứng lên với quyết tâm: “thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”

Với đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, đánh lâu dài, dựa vào sức mình là chính, vừa kháng chiến vừa kiến quốc, Đảng ta đã tổ chức, lãnh

đạo Nhân dân vượt qua mọi khó khăn, giành thắng lợi vĩ đại trong cuộc kháng chiến 09 năm chống thực dân Pháp xâm lược

4 Kháng chiến toàn dân:

Thực hiện mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi làng xóm là một pháo đài “Bất

kỳ đàn ông đàn bà không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc, bất kỳ người già, người trẻ Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp” thực hiện mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi làng xóm là một pháo đài

5 Kháng chiến toàn diện:

Đánh địch về mọi mặt: Ngoại giao, kinh tế, chính trị, quân sự, văn hóa.

+ Về chinh trị, phải đoàn kết toàn dân chống Pháp xâm lược, phải thống nhất toàn dân, làm cho mặt trận dân tộc thống nhất ngày càng vững chắc và rộng rãi Phải củng cố chế độ cộng hoà dân chủ, xây đựng bộ máy kháng chiến vững mạnh, thống nhất quân, dân, chính trong toàn quốc, phát triển các đoàn thể cứu quốc, củng cố bộ máy lãnh đạo kháng chiến toàn dân Phải cô lập kẻ thù, kéo thêm nhiều bạn, làm cho nhân dân Pháp và nhân dân các thuộc địa Pháp tích cực ủng hộ ta, chống lại thực dân phản động Pháp Coi trọng xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền nhà nước và Mặt trận dân tộc thống nhất vững mạnh Thống nhất Việt Minh, Liên Việt thành mặt trận Liên Việt (1951)

+ Về quân sự, triệt để dùng "du kích vận động chiến", tiến công địch ở khắp nơi, vừa đánh địch vừa xây dựng lực lượng; tản cư nhân dân ra xa vùng chiến

sự Xây dựng căn cứ địa kháng chiến và hậu phương vững mạnh Chủ động làm thất bại các kế hoạch chiến tranh lớn của dịch, phối hợp chặt chẽ các chiến trường với sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung thống nhất

+ Về kinh tế, xây dựng nền kinh tế kháng chiến theo nguyên tắc vừa kháng chiến vừa kiến quốc, toàn dân tăng gia sản xuất, tự túc tự cấp về mọi mặt; ra sức phá kinh tế địch không cho chúng thực hiện mưu đồ lấy chiến tranh nuôi chiến tranh Kinh tế kháng chiến về hình thức là kinh tế chiến tranh, về nội dung là dân chủ mới, chú trọng phát triển nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp

và công nghiệp Phát triển các thành phần kinh tế, từng bước thực hiện chính sách ruộng đất đối với nông dân (giảm tô và cải cách ruộng dất) Phái triển kinh

tế quốc doanh, gây mầm cho chủ nghĩa xã hội

+ Về văn hoá, thực hiện hai nhiệm vụ: xoá bỏ nền văn hoá nô dịch ngu dân, xâm lược của thực dân Pháp và xây dựng nền văn hoá dân chủ mới, dựa trên ba nguyên tắc: dân tộc hoá, khoa học hoá, đại chúng hoá Phát triển giáo dục, đào tạo các bậc phổ thong trung học chuyên nghiệp và đại học Tiến hành cải cách giáo dục Phát triển văn học, nghệ thuật, coi văn nghệ là một mặt trận và văn nghệ sĩ là chiến sĩ trên mặt trận này

+ Về đấu tranh ngoại giao, triệt để cô lập kẻ thù, tranh thủ thêm nhiều bầu bạn, làm cho nhân dân thế giới kể cả nhân dân Pháp hiểu, tán thành và ủng hộ cuộc kháng chiến chính nghĩa của nhân dân Việt Nam Tranh thủ sự ủng hộ giúp đỡ

về mọi mặt trận các nước xã hội chủ nghĩa nhất là Liên Xô, Trung Quốc Năm

1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ Việt Nam là bạn của các nước dân chủ trên thế giới, không gây thủ oán với một ai

6 Kháng chiến lâu dài:

- Kháng chiến trường kỳ nhằm chống âm mưu đánh nhanh, thắng nhanh của Pháp Từ đó có thời gian phát huy yếu tố “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” của nước ta Có cơ hội chuyển hóa tương quan lực lượng từ chỗ ta yếu hơn địch đến chỗ ta mạnh hơn địch, đánh thắng địch

-Xuất phát từ sự so sánh lực lượng, ban đầu địch mạnh, ta yếu nên Đảng chủ trương đánh lâu dài Vừa đánh vừa xây dựng phát triển lực lượng, đồng thời tích cực tiêu hao, tiêu diệt địch để so sánh lực lượng sẽ dần có lợi cho và ta sẽ

chuyển từ yếu thành mạnh, tiến tới đánh thắng thù Song, Đảng khẳng định đánh lâu dài nhưng phải tạo thế chủ động phát triển thế và lực, tạo thời cơ giành thắng lợi quyết định

7 Dựa vào sức mình là chính:

“Phải tự cấp, tự túc về mọi mặt” Việt Nam hiện tại đang bị bao vây bốn phía.Nước ta phải tự lực cánh sinh do chưa được nước nào giúp đỡ Kể cả sau này khi nước nhận được sự giúp đỡ của các nước cũng không được ỷ lại

Khi cơ hội tìm kiếm giải pháp hòa bình không còn, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng chủ động mở đầu cuộc kháng chiến đúng thời điểm và kịp thời chuyển cả nước vào thời chiến, xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân

Về phía Pháp, với bản chất cố hữu của kẻ thực dân, nên sau khi được tăng cường lực lượng, chúng mở rộng vùng chiếm đóng, ráo riết thực hiện đòn tấn công quyết định sớm kết thúc chiến tranh Thu - Đông năm 1947, Bộ Chỉ huy quân viễn chinh Pháp ở Đông Dương huy động lực lượng lớn, mở cuộc hành quân lên Việt Bắc nhằm tiêu diệt cơ quan đầu não, tiêu diệt quân chủ lực, phá tan căn cứ kháng chiến của ta Nhưng dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Trung ương Đảng và tinh thần sáng tạo, quân, dân ta chiến đấu ngoan cường, giành thắng lợi vẻ vang trong chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông năm 1947, làm thất bại hoàn toàn chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp, mở ra giai đoạn mới cho cuộc kháng chiến Không thể sớm kết thúc chiến tranh theo ý định, các nhà cầm quân Pháp buộc phải chuyển sang “đánh kéo dài”, thực hiện chính sách “dùng người Việt đánh người Việt, lấy chiến tranh nuôi chiến tranh”, đồng thời tiến hành “Chiến tranh tổng lực”, tăng cường đánh phá nhiều cơ sở của ta Đến năm 1950, lực lượng kháng chiến của ta trưởng thành về mọi mặt, Đảng và Chính phủ quyết định mở Chiến dịch Biên giới nhằm tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực địch, giải phóng một phần vùng biên giới phía Bắc,

mở rộng và củng cố căn cứ địa Việt Bắc, khai thông đường liên lạc quốc tế với các nước XHCN

Lợi dụng sự sa lầy cuộc chiến tranh Đông Dương của thực dân Pháp, đế quốc

Mỹ tăng cường viện trợ cho Pháp, ngày càng can thiệp sâu vào cuộc chiến này

nhằm thực hiện âm mưu ngăn chặn phong trào cộng sản tràn xuống Đông Nam

Á và sẵn sàng thay Pháp để kéo dài chiến tranh Trước tình hình đó, Đại hội toàn quốc lần thứ II của Đảng (tháng 2-1951) xác định nhiệm vụ chủ yếu của cách mạng Việt Nam lúc này là tiêu diệt thực dân Pháp xâm lược và đánh bại bọn can thiệp Mỹ, giành độc lập, thống nhất hoàn toàn, bảo vệ hòa bình thế giới Phát huy thế tiến công chiến lược, quân dân ta giành được những thắng lợi quan trọng trên các chiến trường như Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào,…

Chiến tranh nhân dân phát triển đã đẩy quân địch lún sâu vào thế bị động Trong khi đó, thế và lực của cuộc kháng chiến ngày càng được củng cố, lực lượng vũ trang ba thứ quân được tăng cường, bộ đội chủ lực ngày càng mạnh, hậu phương được củng cố là chỗ dựa, góp phần quan trọng vào thắng lợi của tiền tuyến Hòng xoay chuyển tình thế, dựa vào viện trợ của Mỹ, Pháp lập kế hoạch Nava nhằm lấy lại quyền chủ động, tiến tới tiêu diệt bộ đội chủ lực ta để kết thúc chiến tranh

Tuy nhiên, trước sự chỉ đạo chủ động, linh hoạt của Trung ương Đảng, Bộ Tổng tư lệnh, sự chiến đấu kiên cường dũng cảm của quân và dân ta, kế hoạch trên bị thất bại, buộc Nava phải đưa quân chủ lực lên Điện Biên Phủ, biến nơi đây thành tập đoàn cứ điểm khổng lồ để tiêu diệt “chủ lực Việt Minh” Sau 56 ngày đêm chiến đấu kiên cường, quân và dân ta đập tan căn cứ quân sự lớn nhất của thực dân Pháp, tạo nên “cột mốc bằng vàng” trong lịch sử chống ngoại xâm, tạo điều kiện thuận lợi cho đấu tranh ngoại giao đi đến ký kết Hiệp định

Genève, chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương Miền Bắc nước ta được hoàn toàn giải phóng Cách mạng Việt Nam bước vào một thời kỳ mới: thời kỳ xây dựng CNXH ở miền Bắc, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ ở miền Nam, tiến tới thống nhất Tổ quốc

8 Triển vọng kháng chiến, công tác chính sách:

Mặc dù lâu dài, gian khổ, khó khăn, song nhất định thắng lợi

Ngay sau khi được thành lập, Phòng Thương binh thuộc Chính trị Cục và Ban Thương binh các khu đã chủ động, tích cực làm tốt công tác thương binh liệt sĩ, với nhiều hình thức sáng tạo, gây dựng được phong trào cả nước ủng hộ thương binh; đề xuất và tổ chức tốt Lễ phát động ngày thương binh toàn quốc, vận động toàn dân chăm sóc thương binh và gia đình liệt sĩ (ngày 27/7/1947 tại

xóm Bàn Cờ, xã Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên) Từ đó, ngày 27/7

hàng năm được lấy là ngày thương binh liệt sĩ

Các mặt công tác chính sách được hình thành và phát triển đáp ứng yêu cầu xây dựng, phát triển, chiến đấu và chiến thắng vẻ vang của Quân đội nhân dân

Việt Nam Chính sách cung cấp đảm bảo mức sinh hoạt cần thiết tối thiểu cho cán bộ, chiến sỹ Công tác thương binh, tử sĩ là một mặt hoạt động rất quan trọng, góp phần giữ vững tinh thần chiến đấu của bộ đội Chính sách khen thưởng, động viên, cổ vũ kháng chiến, nâng cao chí khí chiến đấu của quân và dân, ấn định các hình thức khen thưởng, tuyên dương công trạng, đặt Bảng vàng danh dự và Gia đình vẻ vang, trao cờ “Quyết chiến, quyết thắng” cho quân đội Công tác chính sách hậu phương quân đội ngày càng phát triển và trở thành một mặt quan trọng của công tác chính sách Nhiều cuộc vận động quyên góp nuôi dưỡng bộ đội, ủng hộ kháng chiến đã trở thành phong trào sâu rộng trong nhân dân như quỹ độc lập, quỹ đảm phụ giải phóng, Hội mẹ chiến sĩ, phong trào mùa đông binh sĩ

Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, mặc dù hoàn cảnh với muôn vàn khó khăn, nhưng Đảng và Nhà nước đã quan tâm giải quyết chính sách và công tác chính sách Là một bộ phận của công tác chính trị trong quân đội, công tác chính sách đã hình thành và từng bước phát huy hiệu quả tích cực góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp

VI Ý nghĩa lịch sử:

- Chấm dứt cuộc chiến tranh xâm lược và ách thống trị thực dân của Pháp trong gần một thế kỷ trên đất nước ta

- Miền Bắc được giải phóng, chuyển sang cách mạng xã hội chủ nghĩa, tạo cơ

sở để nhân dân ta giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc

- Miền Nam tiếp tục đấu trang chống Mỹ, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, thống nhất đất nước

- Giáng đòn nặng nề vào tham vọng xâm lược, nô dịch của chủ nghĩa đế quốc sau Chiến tranh thế giới thứ hai

- Góp phần làm tan rã hệ thống thuộc địa, cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới ở Á, Phi, Mỹ Latinh

- Tuy nhiên, miền Nam chưa được giải phóng, nhân dân ta còn phải tiếp tục cuộc đấu tranh gian khổ chống đế quốc Mĩ nhằm hoàn thành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, thống nhất đất nước

Kết luận: Đường lối kháng chiến của Đảng là sự kế thừa và nâng lên tầm cao mới tư tưởng quân sự truyền thống của dân tộc, là sự vận dụng lý luận chiến