Hệ quả pháp lý Giao dịch do người hạn chế năng lực hành vi dân sự thực hiện, xác lập là không có hiệu lực pháp luật bị vô hiệu, trừ trường hợp được sự đồng ý của người đại diện hoặc gi
Trang 1Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh Lớp Chất lượng cao CLC45C
BUÔI THẢO LUẬN THỨ NHẤT
CHỦ THẺ CỦA PHAP LUAT DAN SU
Môn: Những quy định chung về luật dân sự, tài sản và thừa kế
Giảng viên: ThS Nguyễn Tấn Hoàng Hải
Trang 2MUC LUC
VAN DE 1: NANG LUC HANH VI DẪN SỰ CÁ NHÂN 5-5-«- 1
Câu 1.1 Những điểm giống nhau và khác nhau giữa hạn chế năng lực hành vi dân
sự và mất năng lực hành vi dân sỰ - c2 132 1311111111111 1111111111151 1111112 xx2 ] Câu 1.2 Những điểm khác nhau cơ bản giữa người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự và là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vI 2
Câu 1.3 Trong quyết định trên, Toà án nhân dân tối cao đã xác định năng lực hành vi dân sự của ông Chang như thế nào ? xxx c sEcv xei 3 Câu 1.4 Hướng của Toà án nhân dân tối cao trong câu hỏi trên có thuyết phục
Câu 1.5 Theo Toa án nhân dân tối cao, ai không thể là người giám hộ và ai mới
có thể là người giám hộ của ông Chảng? Hướng của Toả án nhân dân tối cao như vậy có thuyết phục không, VÌ SaO? - «5xx E 8 1E ng re rkg 4 Câu 1.6 Cho biết các quyền và nghĩa vụ của người giám hộ đối với tài sản của người được giám hộ (nêu rõ cơ sở pháp Ìý) -.- << <5 <5 c5 +11 11111 1315515355535 2x2 5 Câu 1.7 Theo quy định và Toà án nhân dân tối cao trong vụ án trên, người giám
hộ của ông Chảng có được tham gia vào việc chia di sản thừa kế (mà ông Chảng được hưởng) không? Vì sao? Suy nghĩ của anh/chị về hướng xử lý của Toà án nhân dân tối cao về vẫn đề vừa nêu ¿2-6 + k+E+E#E#EEEEEEEEEEEEE E511 cee, 6
VẤN ĐÈ 2: TƯ CÁCH PHÁP NHÂN VÀ HỆ QUÁ PHÁP LÝ 8 Câu 2.1 Những điều kiện để tổ chức được thừa nhận là một pháp nhân (nêu rõ từng điều kiỆN) - «kh 11110111111 11T TT H1 HH cưng rep 8
Câu 2.2 Trong Bản án số 1117, theo Bộ tài nguyên và môi trường, Cơ quan dai diện của Bộ tài nguyên và môi trường có tư cách pháp nhân không? Đoạn nào của Ban An CO Cau tra LOL aaai 9
Cau 2.3 Trong Ban an số 1117, vi sao Tòa án xác định Cơ quan đại diện của Bộ
tài nguyên và môi trường không có tư cách pháp nhân? - - - -<<<+ 10 Câu 2.4 Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Tòa án 1] Câu 2.5 Pháp nhân và cá nhân có gì khác nhau về năng lực pháp luật dân sự? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời (nhất là trên cơ sở quy định của BLDS 2005 và BLDS 2015) ố II Câu 2.6 Giao dịch do người đại diện của pháp nhân xác lập nhân danh pháp nhân
có ràng buộc pháp nhân không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 12
Trang 3Câu 2.7 Trong tình huống trên, hợp đồng ký kết với Công ty Nam Hà có rang buộc Công ty Bắc Sơn không? Vì sao? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 13 VẤN ĐÈ 3: TRÁCH NHIỆM DẦN SỰ CỦA PHÁP NHẦN 14 Câu 3.1 Trách nhiệm của pháp nhân đôi với nghĩa vụ của các thành viên và trách nhiệm của các thành viên đôi với nghĩa vụ của pháp nhân - - 14
Câu 3.2 Trong Bản án được bình luận, bà Hiền có là thành viên của Công ty
Xuyên Á không? VÌ SaO? c-c tt 1 H191 TH TH HT ng 14
Câu 3.3 Nghĩa vụ đối với Công ty Ngọc Bích là nghĩa vụ của Công ty Xuyên Á hay của bà Hiền? Vì SaO?2 ch TH 11111011111 11T T TT H1 HT ng ng rkt 15 Câu 3.4 Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết của Tòa cấp sơ thấm và Tòa cấp phúc thâm liên quan đến nghĩa vụ đối với Công ty Ngọc Bích 16
Câu 3.5 Lam thé nao dé bảo vệ quyên lợi của Công ty Ngọc Bích khi Công ty Xuyên Á đã bị giải tHỂ!? - ch nE 1 1111111 11101 111111 g0 Hung rkt 16
DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO
Trang 4VAN DE 1: NANG LUC HANH VI DAN SỰ CÁ NHÂN
Tóm tắt quyết định số 52/2020/DS-GĐT ngày 11/9/2020 của Hội đồng thâm
phán Toà án nhân dan toi cao
Nguyên đơn là ông Lê Văn Tiếu, bị đơn là ông Lê Văn Chỉnh Tòa án sơ thấm thành phó Hà Nội đã phân chia tài sản gây thiệt hại cho ông Chảng nhưng bà Bích không kháng cáo yêu cầu chia lại Bà Chung dù là vợ hợp pháp của ông Chảng nhưng không được Tòa án xác định là người đại diện hợp pháp của ông Chảng làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của ông Chảng
Quyết định của Tòa án nhân dân tối cao là hủy Bản án dân sự phúc thấm số
07/2009/DSPT ngày 14/01/2009 của Tòa phúc thắm Tòa án nhân dân tối cao tại Hà
Nội và bản án dân sự sơ thâm số 10/2008/DSST ngày 31/01/2008 của Tòa án nhân
dân thành phố Ha Noi Sau do, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố Hà
Nội xét xử lại theo thủ tục sơ thâm đúng quy định của pháp luật
Trang 5Câu 1.1 Những điểm giống nhau và khác nhau giữa hạn chế năng lực hành vi dân sự và mắt năng lực hành vì dân sự
minh Một người bị xem là mat năng lực hành vi dân sự hoặc hạn chê năng lực hành vi dân sự khi và chỉ khi có Quyết định của
Tòa án tuyên bô người đó mât hoặc hạn chê năng lực hành vi
dân sự
Kha năng thực
hiện giao dịch Cá nhân không thể tự mình tham gia các giao dịch, giao dịch phải do người đại diện theo pháp luật thực hiện
Khôi phục năng
lực hành vi dần
sự Khi không còn căn cứ cho rang ho bi mat nang luc hanh vi
dân sự hoặc bị hạn chê năng lực hành vi dân sự thì họ có
quyên được khôi phục lại năng lực hành vi dân sự của mình
Khác nhau
Đối tượng Người nghiện ma túy,
nghiện các chất kích thích khác dẫn đến phá tán tải sản cua gia dinh
Người bị bệnh tâm thân hoặc
Theo yêu cầu của người có quyên lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan
Kết luận giám định pháp y tam than
Hệ quả pháp lý Giao dịch do người hạn chế
năng lực hành vi dân sự thực hiện, xác lập là không có
hiệu lực pháp luật (bị vô hiệu), trừ trường hợp được
sự đồng ý của người đại
diện hoặc giao dịch phục vụ
cho nhu câu sinh hoạt hàng ngày
Giao dịch do người mất năng
lực hành vi dân sự thực hiện, xác lập là không có hiệu lực
pháp luật (bị vô hiệu) Giao dịch phải do người đại
điện theo pháp luật thực hiện
Người đại điện
Người đại diện của người
Người đại diện có thể được
chỉ định hoặc đương nhiên trở
thành người đại diện theo quy định của pháp luật
Trang 6
Câu 1.2 Những điểm khác nhau cơ bản giữa người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự và là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vị
Người bị hạn chế năng lực hành vi dân Người có khó khăn trong nhận thức, làm
Người thanh niên do tình trạng thể chất
hoặc tinh than ma
khong du kha nang
nhan thuc, lam chu
hành vi nhưng chưa đến mức mất năng lực
hành vi dân sự
Thời điểm xác định
đôi tượng Khi Tòa án ra quyết định Khi Tòa án ra quyết
định tuyên bô
Người đại điện Người đại diện theo
pháp luật Người giám hộ do Tòa án chỉ định
hủy bỏ quyết định
tuyên bố hạn chế năng
lực hành vi dân sự Khi không còn căn cứ
tuyên bố một người có khó khăn trong nhận
Câu 1.3 Trong quyết định trên, Toà an nhân dân tôi cao đã xác định năng lực
hành vi dan sw cua 6ng Chang nhu thé nao?
Tại “Biên bản giám định khả năng lao động” sô 84/GDYK-KNLD ngay 18/12/2007, Hội đồng giám định y khoa Trung ương — Bộ Y tế xác định ông Chang:
“Không tự đi lại được Tiếp xúc khó, thất vận ngôn nặng, liệt hoàn toàn 1⁄2 người
phải Rối loạn cơ tròn kiểu trung ương tai biến mạch máu não lần 2 Tâm thần: Sa
sút trí tuệ Hiện tại không đủ năng lực hành vi lập di chúc Được xác định tỉ lệ mat khả năng lao động do bệnh tat la: 91% ”
Theo điều 23 BLDS năm 2015:
Trang 71 Nguoi thanh nién do tinh trang thé chat hodc tinh than ma khéng du kha năng nhận thức, làm chủ hành vi nhưng chưa đến mức mắt năng lực hành vi dân sự thì theo yêu cẩu của người này, người có quyên, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tô chức hữu quan, trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thân, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành
vi va chỉ định người giám hộ, xác định quyên, nghĩa vụ của người giảm hộ
2 Khi không còn căn cứ tuyên bô một người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi thì theo yêu cầu của chính người đó hoặc của người có quyên, lợi ích liên guan hoặc của cơ quan, lô chức hữu quan, Tòa án ra quyết định huỷ bỏ quyết định tuyên bố người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi
Câu 1.4 Hướng của Toà án nhân dân tôi cao trong câu bỏi trên có thuyết phục không? Vì sao?
Theo tôi hướng giải quyêt của tòa án trong câu hỏi trên rât thuyết phục Vì sai sót khi chia tài sản cho ông Chính và ông Chảng vậy nên đã gây thiệt hại cho ông Chinh vệ vân đề chia tài sản
Vấn để bà Chung mặc dù là vợ hợp pháp của ông Chảng nhưng lại không được tảo án xác nhận là người đại diện hợp pháp vậy nên quyết định” kháng nghị tái
thấm số 4/2020/KN-DS ngày 23/6/2020” của chánh án tòa án nhân dân tối cao, hủy
“bản án dân sự phúc thâm số 7/2009/DSPT ngày 14/01/2009” cùa tòa phúc thấm tòa
án nhân dân tối cao tại Hà Nội và bản án” dân sự sơ thấm số 10/2008/DSST ngày
31/01/2008” của tòa án nhân dân thành phố Hà Nội và “quyết định giao hồ sơ cho
tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xét xử lại” là thuyết phục
Câu 1 5 Theo Toà án nhân dân tôi cao, di không thể là người giám hộ và ai moi
có thê là người giám hộ của 6ng Chang? Huong cua Toa an nhân dan toi cao nhu vay co thuyét phuc không, vì sao?
Tòa án sơ thâm đã căn cứ vào “Biên bản giám định khả năng lao động” và
“Giấy chứng nhận kết hôn - Đăng lí lại” ngày 15 tháng 10 năm 2001, do ba Bich xuất trình để xác định bà Bích là vợ và người giám hộ hợp pháp của ông Chảng là
không đúng qui định tại khoản 1 Điều 22, Điều 58, Điều 62 Bộ luật dân sự 2005 Với những tài liệu thể hiện chứng cứ giữa bà Bích và ông Chang do bà Bích xuất
trình là không thực tế và không có việc đăng ký kết hôn giữa bà Bích và ông Chảng Tại thời điểm Tòa án giải quyết vụ án bà Bích không phải là vợ hợp pháp của ông Chảng Do đó, bà Bích không đủ điều kiện được cử làm người giám hộ cho ông
Trang 8Chang theo quy dinh tai khoan 1 Điều 62 Bộ luật dân sự năm 2005 Ngoài ra, tài
liệu có trong hồ sơ vụ án thể hiện bà Chung chung sống với ông Chảng từ năm
1975, có tổ chức đám cưới và có con chung Do đó, có căn cứ xác định bà Chung và ông Chảng chung sống với nhau như vợ chồng từ trước ngày 03/01/1987, trường hợp này bà Chung và ông Chảng được công nhận là vợ chồng hợp pháp theo quy
định tại điểm a mục 3 Nghị quyết số 35/2000/NQ-QHI0 ngày 09 tháng 06 năm
2000 của Quốc Hội về việc thi hành Luật Hôn nhân và gia đình
Hướng của Tòa án nhân dân tối cao không thuyết phục ở giai đoạn sơ thâm
và phúc thấm không rõ ràng về việc xác định người giám hộ cho ông Chang Tai thời điểm việc phân chia tài sản gây thiệt hại cho ông Chảng nhưng bà Bích (người
tự xưng là giám hộ của ông Chảng và được Tòa sơ thâm và phúc thâm đồng ý) không kháng cáo yêu cầu chia lại, dẫn đến quyên và lợi ích hợp pháp của ông Chang không được pháp luật bảo vệ Còn bà Chung, mặc dù là vợ hợp pháp nhưng không được Tòa xác định là người đại diện hợp pháp của ông Chảng, nên bà Chung không thực hiện được quyền kháng cáo để bảo vệ quyển lợi hợp pháp của ông
Chảng Tuy nhiên, bị kháng cáo nên Tòa phúc thấm tại Bản án số 07/2009/DSPT
ngày 14 tháng 01 năm 2009 đã quyết định bà Nguyễn Thị Chung là vợ hợp pháp của ông Lê Văn Chảng nên hướng giải quyết của Tòa được thuyết phục hơn Từ việc xác định không đúng người đại diên hợp pháp cua ong Chang, da lam anh hưởng đến quyên lợi hợp pháp của ông Chảng
Câu 1.6 Cho biết các quyên và nghĩa vụ của người giám hộ đổi với tài sản của người được giảm hộ (nêu rõ cơ sở pháp l)
Căn cứ vào khoản 1, 2 Diéu 58 BLDS 2015 cho biết quyền của người giám
hộ đối với tài sản của người được giám hộ:
- _ Sử dụng tài sản của người được giám hộ đề chăm sóc, chỉ dùng cho những nhu cầu thiết yếu của người được giám hộ;
- Được thanh toán các chỉ phí hợp ý cho việc quan lý tài sản của người được giảm hộ,
-_ Đại diện cho người được giảm hộ trong việc xác lập, thực hiện giao dich dân sự;
- Người giám hộ của người có khó khăn trong nhận thức, làm chu hành vị có quyên theo quyết định của Tòa án trong số các quyên quy định tại khoản 1 Diéu nay
Trang 9Theo Điều 59 BLDS 2015 về quản lý tài sản của người được giám hộ
l Người giảm hộ của người chưa thành niên, người mát năng lực hành vì dán sự
có frách nhiệm quản lý tài sản của người được giảm hộ như tài sản của chính
mình, được thực hiện giao dịch dán sự liên quan đến tài sản của người được giảm
hộ vì lợi ích của người được giảm hộ
Việc bán, trao đổi, cho thuê, cho mượn, cho vay, câm cố, thé chấp, đặt cọc
và giao dịch dân sự khác đối với tài sản có giá trị lớn của người được giám hộ phải được sự động ý của người giám sát việc giám hộ
Người giảm hộ không được đem tài sản của người được giảm hộ tặng cho người khác Các giao dịch dán sự giữa người giảm hộ với người được giảm hộ có liên quan đến tài sản của người được giám hộ đếu vô hiệu, trừ trường hợp giao
dịch được thực hiện vì lợi ích của người được giám hộ và có sự đồng ý của người
giảm sat việc giám hộ
2 Người giảm hộ của người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vì được quản lý tài sản của người được giám hộ theo quyết định của Tòa án trong phạm vi được quy định tại khoản 1 Điễu này
Căn cứ vào Điều 55, 56, 57 BLDS 2015 cho biết nghĩa vụ của người giám hộ
đối với tài sản của người được giám hộ:
- _ Đối với người được giám hộ chưa đủ mười lăm tuổi:
®© Đại diện cho người được giảm hộ trong các giao dịch dán sự, trừ trường
hợp pháp luật quy định người chưa đủ mười lăm tuổi có thể tự mình xác lập,
thực hiện giao dịch dân sự
e Quan ly tài sản của người được giảm hộ
- _ Đối với người được giám hộ từ đu mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tắm
tuoi:
e Dai dién cho ngudi duoc giam hộ trong các giao dịch dán sự, trừ trường
hợp pháp luật quy định người từ đủ mười Iam tuoi đến chưa đủ mười tam
tuôi có thể tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dán sự
e Quan ly tai san cua người được giám hộ, trừ trường hợp pháp luật có quy
định khác.
Trang 10- Déi với người được giám hộ mắt năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi:
® Đại điện cho người được giảm hộ trong các giao dịch dân sự;
e Quan ly tài sản của người được giám hộ,
Câu 1.7 Theo quy định và Toà án nhân dân tôi cao trong vụ án trên, người giám
hộ của ông Chảng có được tham gia vào việc chia di sản thừa kế (mà ông Chảng được hưởng) không? Vì sao? Suy nghĩ của anh/chị về hướng xử lý của Toà án nhân dân tôi cao về vẫn đề vừa nêu
Người giám hộ (đồng thời là vợ) của ông Chảng là bà Nguyễn Thị Bích (dựa trên “Giây đăng kí kết hôn - đăng kí lại” ngày 15/10/2001 — Theo “Tạp chí Ngày Mới online”, “Người giám hộ bỏ mặc quyên lợi của người được giám hộ, hệ lụy từ một bản án”) từ đó Tòa án cấp sơ thấm xác định bà Bích là vợ hợp pháp của ông Chang, ctr ba Bich lam ngudi giám hộ hợp pháp của ông Chang có quyên lợi nghĩa
vụ liên quan đền vụ án
Thế nhưng, sau khi xét xử phúc thấm, UBND phường Yên Nghĩa, quận Hà
Đông, TP Hà Nội đã có Công văn số 31/UBND-TP ngày 8/3/2019 xác nhận: "Qua
kiểm tra xác minh số đăng kí kết hôn năm 2001 của phường cho thấy không có
trường hợp đăng kí kết hôn nào có tên ông Lê Văn Chảng và bà Nguyễn Thị Bích"(Theo “Tạp chí Ngày Mới online”, “Người giám hộ bỏ mặc quyên lợi của
người được giám hộ, hệ lụy từ một bản án”)
Như vậy, tại thời điểm Tòa án giải quyết vụ án bà Bích không phải là vợ hợp
pháp của ông Chảng, bà Bích không đủ điều kiện được cử làm người giám hộ cho ông Chảng theo quy định tại Khoản 1 Điều 53 Bộ luật Dân Sự năm 2015 (Trường hợp vợ là người mắt năng lực hành vi dân sự thì chồng là người giám hộ; nếu chồng
là người mất năng lực hành vi dân sự thì vợ là người giám hộ) Vì thế, bà Bích
(người giám hộ không hợp pháp của ông Chảng) không được tham gia vào việc chia
di sản thừa kế mà ông Chảng được hưởng
Theo tôi, hướng xử lý của TAND Tối cao là hợp lý vì vẫn còn rất nhiều
khuất tất trong vụ án, cần phải đưa vụ án ra TAND TP Hà Nội xét xử lại theo thủ
tục sơ thâm đúng quy định của pháp luật
