Tư tưởng hồ chí minh về nhà nước pháp quyền và việc vận dụng vào xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện nay 7

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần IX của Đảng đã chỉ rõ: "Quá trình ấy phải dựa trên cơ sở vận dụng một cách sáng tạo chủ nghĩa Mác -Lênin, t tởng Hồ Chí Minh, xuất phát từ thực

emở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đại hội lần VII Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, t tởng Hồ Chí Minh làm nền tảng kim chỉ nam cho hành động của Đảng và dân tộc

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục khẳng định:

T tởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nớc ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Đó là t tởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con ngời; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnh của nhân dân, của khối đại

đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nớc thật sự của dân, do dân, vì dân

T tởng Hồ Chí Minh soi đờng cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng

và dân tộc

Do vậy, học tập, nghiên cứu t tởng Hồ Chí Minh là một trong những nhiệm vụ đặt ra trong giai đoạn hiện nay, trong đó có t tởng về Nhà nớc pháp quyền Nhà nớc của dân, do dân, vì dân

Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nớc đã và đang đặt ra nhiều vấn đề: Cần hoàn thiện Nhà nớc, Nhà nớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Khi chúng ta đang trong quá trình vận động của nền kinh tế thị trờng theo định hớng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi phải có sự quản lý ở trình

độ tơng ứng Hơn nữa xu hớng toàn cầu hóa, đa phơng hóa quan hệ quốc tế cũng đang đặt ra nhiệm vụ không nhỏ đối với Nhà nớc, bởi lẽ thực trạng hoạt động của bộ máy Nhà nớc ta hiện nay vẫn còn nhiều bất cập, đợc thể hiện trên nhiều phơng diện Đội ngũ cán bộ công chức vừa thiếu vừa yếu, đặc biệt là sự hiểu biết và cập nhật pháp luật cha cao để đáp ứng nhu cầu trong xã hội mới Hơn nữa tình trạng vi phạm pháp luật, áp dụng không đúng pháp luật còn diễn ra nhiều ở vùng trong cả nớc Có thể nói, đó là sự tác động của nền kinh tế thị trờng một phần, một phần khác

là trong chúng ta cha có sự quan tâm đúng mức về nó hoặc quan tâm cha

đồng bộ đến việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống hành lang pháp lý của Nhà nớc Nửa thập niên qua, Nhà nớc ta do Hồ Chủ tịch sáng lập và lãnh

đạo dần đợc củng cố và hoàn thiện, đã đạt đợc những thành tựu lớn,

điều này đã đợc các văn kiện của Đảng đánh giá cao Tuy nhiên còn nhiều bất cập

Sinh thời Nguyễn ái Quốc rất ít dùng khái niệm "Nhà nớc pháp quyền", nhng qua hành động thực tiễn thì đã toát lên t tởng của mình về việc xây dựng Nhà nớc trong đó việc tuân thủ tính tối cao của Hiến pháp và pháp luật Thực tế cải cách nền hành chính và bộ máy Nhà nớc trong giai đoạn hiện nay là tất yếu Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần IX của Đảng đã chỉ rõ: "Quá trình ấy phải dựa trên cơ sở vận dụng một cách sáng tạo chủ nghĩa Mác -Lênin, t tởng Hồ Chí Minh, xuất phát từ thực tiễn đất nớc và những kinh nghiệm xây dựng Nhà nớc Việt Nam qua hàng chục năm qua, có tính đến kiến thức và kinh nghiệm tiên tiến trên thế giới" Vì những nhu cầu lý luận và thực tiễn nêu trên,

chúng tôi chọn " Tư tưởng Hồ Chớ Minh về Nhà nước phỏp quyền và việc vận dụng vào xõy dựng và hoàn thiện Nhà nước phỏp quyền xó hội chủ nghĩa hiện nay ở nước ta " làm chủ đề nghiên cứu của luận

văn này

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Vấn đề Nhà nớc trong t tởng Hồ Chí Minh đã đợc một số học

giả trong nớc nghiên cứu, đề cập nh cuốn: ''Nghiên cứu t tởng Hồ Chí Minh về Nhà nớc và pháp luật'' của Viện Nghiên cứu khoa học pháp

lý, Bộ t pháp, 1993; "T tởng Hồ Chí Minh về nhà nớC kiểu mới - quá trình hình thành và phát triển'' của Hoàng Văn hảo, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995; ''T tởng Hồ Chí Minh về Nhà nớc của dân, do dân, vì dân'', Nguyễn Đình Lộc (chủ biên), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1998; ''Tìm hiểu t tởng Hồ Chí Minh về Nhà nớc pháp luật'' của Nguyễn Xuân Tế, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999; ''Pháp quyền nhân nghĩa Hồ Chí Minh'' của Vũ Đình Hòe, Nxb Văn hóa thông tin,

Hà Nội, 2001, TS Phạm Ngọc Anh - PGS.TS Bùi Đình Phong: "T tởng

Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nớc pháp quyền Việt Nam", Nxb Lao

động, Hà Nội, 2003 v.v và một số bài viết trên các báo, tạp chí nh

bài: "Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt nền móng xây dựng Nhà nớc pháp quyền Việt Nam'' của Song Thành, Tạp chí Ngời đại biểu nhân dân, số

39, 1991; "Nghĩ về Hồ Chí Minh và những điều kiện nâng cao hiệu lực của pháp luật'' của Phạm Ngọc Anh, Báo Pháp luật, ngày 3/6/1997;

"Chủ tịch Hồ Chí Minh ngời đặt nền móng cho sự ra đời một Nhà nớc pháp quyền Việt Nam'' của Nguyễn Thị Kim Dung trong cuốn "Việt Nam trong thế kỉ XX", Nxb Thế giới, Hà Nội, 2000 Tuy nhiên, việc

nghiên cứu t tởng Hồ Chí Minh về Nhà nớc pháp quyền, từ đó vận dụng vào việc xây dựng, hoàn thiện Nhà nớc pháp quyền hiện nay ở Việt Nam còn là vấn đề mới

Các công trình khoa học đã công bố mới chỉ dừng lại ở việc khảo sát các nội dung riêng lẻ, cha đi sâu nghiên cứu một cách hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về Nhà nớc pháp quyền Thực tiễn Việt Nam luôn có sự biến đổi, với mỗi một thời kì thì lại đặt ra những yêu cầu khác nhau Do đó, nghiên cứu và vận dụng t tởng Hồ Chí Minh về Nhà nớc pháp quyền trong thời kì hiện nay, đặc biệt khi chúng ta đã bớc vào thế kỷ XXI sẽ có ý nghĩa lí luận và thực tiễn sâu sắc

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

- Mục đích:

Nghiên cứu, phân tích có hệ thống và làm sáng tỏ t tởng của Hồ Chí Minh về Nhà nớc pháp quyền Qua đó đa ra những nhận xét đánh giá khoa học về những sáng tạo lý luận của Ngời về Nhà nớc pháp quyền

- Nhiệm vụ:

Để thực hiện mục tiêu trên, cần giải quyết các nhiệm vụ sau + Nêu bật những yếu tố ảnh hởng (lý luận - thực tiễn) đến sự hình thành t tởng về Nhà nớc pháp quyền của Hồ Chí Minh

+ Xác định các giai đoạn hình thành, phát triển t tởng Hồ Chí Minh về Nhà nớc pháp quyền

+ Nghiên cứu nội dung t tởng của Ngời về xây dựng Nhà nớc pháp quyền của dân, do dân, vì dân

+ Trên cơ sở đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động của Nhà nớc ta hiện nay, đa ra một số giải pháp để vận dụng t tởng Hồ Chí Minh vào xây dựng, hoàn thiện Nhà nớc ta hiện nay

4 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

a) Phạm vi nghiên cứu đề tài

- Những yếu tố cơ bản ảnh hởng đến t tởng Hồ Chí Minh về việc xây dựng Nhà nớc pháp quyền

- Quá trình hình thành và phát triển t tởng Hồ Chí Minh về Nhà nớc pháp quyền

- Nội dung t tởng Hồ Chí Minh về Nhà nớc pháp quyền ở Việt Nam

b) Giới hạn nghiên cứu của đề tài

- T tởng Hồ Chí Minh về Nhà nớc pháp quyền ở Việt Nam

- Vận dụng t tởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào việc xây dựng

và hoàn thiện Nhà nớc pháp quyền Việt Nam từ 1991 đến nay

5 Cơ sở lý luận và phơng pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phơng pháp biện chứng duy vật về lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, phơng pháp luận Hồ Chí Minh, quan điểm của

Đảng Cộng sản Việt Nam về Nhà nớc, pháp luật

Ngoài ra, còn sử dụng các phơng pháp cụ thể: phân tích, tổng hợp, lịch sử và lôgíc, phơng pháp văn hóa học, gắn lý luận với thực tiễn

6 Đối tợng nghiên cứu

Trong đề tài này chủ yếu tập trung tìm hiểu, nghiên cứu, phân tích quá trình hình thành, phát triển và những nội dung cơ bản t tởng của Hồ Chí Minh Đặc biệt là việc vận dụng t tởng của Ngời vào việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nớc pháp quyền trong quá trình xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc và làm cơ sở lý luận định hớng cho việc xây dựng hoàn thiện Nhà nớc ta trong giai đoạn hiện nay

7 ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Với những kết quả bớc đầu, luận văn đặt hy vọng vào việc góp phần nghiên cứu cơ bản về t tởng Hồ Chí Minh về Nhà nớc pháp quyền NNPQ trong mối quan hệ với định hớng XHCN ở Việt Nam hiện nay Những kết quả đó sẽ góp phần vào việc thống nhất nhận thức và hoạt

động thực tiễn nhằm xây dựng thành công Nhà nớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa đảm bảo sự phát triển đất nớc theo đúng định hớng XHCN ở Việt Nam hiện nay

Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo trong việc nghiên cứu và giảng dạy môn T tởng Hồ Chí Minh trong các trờng đại học, cao đẳng

8 Kết cấu của luận văn

Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn vµ danh môc tµi liÖu tham kh¶o, néi dung cña luËn v¨n gåm 3 ch¬ng, 11 tiÕt

nội dung cơ bản của luận văn

Chơng 1

cơ sở, quá trình hình thành và phát triển

t tởng hồ chí minh về Nhà nớc pháp quyền

1.1 Cơ sở hình thành

1.1.1 Cơ sở lý luận

1.1.2 Cơ sở thực tiễn trong việc hình thành t tởng Hồ Chí Minh

1.2 Quá trình hình thành và phát triển t tởng Hồ Chí Minh

về Nhà nớc pháp quyền

1.2.1 Thời kỳ trớc 1945

1.2.2 Thời kỳ từ 1945 đến 1969

Chơng 2

những nội dung cơ bản trong t tởng hồ chí minh

về Nhà nớc pháp quyền

2.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về bản chất của Nhà nớc pháp quyền

2.2 Quan niệm của Hồ Chí Minh về một Nhà nớc hợp hiến, hợp pháp

2.3 Vai trò của luật pháp trong quản lý xã hội

2.4 Tính nghiêm minh và hiệu lực của pháp luật

2.5 Sự kết hợp giữa "Đức trị" với "Pháp trị" trong t tởng

Hồ Chí Minh về Nhà nớc pháp quyền

2.6 Những sáng tạo lý luận của Hồ Chí Minh về Nhà nớc pháp quyền

Chơng 3

vận dụng t tởng Hồ Chí Minh vào xây dựng và hoàn thiện Nhà nớc pháp quyền

trong giai đoạn hiện nay ở việt nam

3.1 T tởng Hồ Chí Minh về Nhà nớc pháp quyền - cơ sở lý luận và hoàn thiện Nhà nớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện nay

3.2 Tổ chức, hoạt động của Nhà nớc pháp quyến ở nớc ta hiện nay - thực trạng và những vấn đề đặt ra

3.3 Phơng hớng, nội dung và biện pháp xây dựng, hoàn thiện Nhà nớc pháp quyền Việt Nam theo t tởng Hồ Chí Minh

kết luận danh mục tài liệu tham khảo