Giáo án điện tử gió lạnh đầu mùa (ngữ văn 6)

Biết tự họcChủ động, tích cực học tập Ghi chú được các ý chính trong bài giảng Nhận ra và điểu chỉnh những sai sót, hạn chế của bản thân Thái độ Biết quan tâm chia sẻ và giúp đỡ những h

TRƯỜNG THCS

KHỞI ĐỘNG

Quan sát hai bức tranh, em nhận

ra được điều gì từ hai bức tranh ?

SAU BÀI HỌC , CÁC EM SẼ

- Nhận biết được người kể chuyện ngôi thứ ba.

- Nhận biết được chủ đề của văn bản.

-Tóm tắt được văn bản một cách ngắn gọn.

-Phân biệt được lời người kể chuyện và lời nhân vật, nhận biết thái độ người kể chuyện thông qua lời kể và cách miêu tả.

-Nêu được bài học về cách nghĩ và cách ứng xử của cá nhân do văn bản gợi ra.

Biết tự học

Chủ động, tích cực học tập

Ghi chú được các ý chính trong bài giảng

Nhận ra và điểu chỉnh những sai sót, hạn chế của bản thân

Thái độ

Biết quan tâm chia sẻ và giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn, bất hạnh xung quanh mình.

I, ĐỌC VĂN BẢN

* Đọc sao cho hay?

Đọc rõ ràng, lưu loát, tránh phát âm sai

Cần bộc lộ được cảm xúc, tình cảm của nhân vật trong quá trình đọc văn bản

Trong quá trình đọc, các em cần chú ý các từ khó được giải thích dưới chân trang để nắm được nội dung văn bản hiệu quả hơn

- Tác giả Thạch Lam(1910 - 1932).

- Tên khai sinh là Nguyễn Tường Vinh, sinh năm 1910, mất năm 1942

- Quê gốc Hà Nội, thuở nhỏ sống

ở quê ngoại Hải Dương

Phong cách : nhẹ nhàngtinh tế, nhạy cảm đặc biệt trong việc khai thác thế giới cảm xúc, cảm giác của con người

Tôi là Thạch Lam

Em đã tìm hiểu

được gì về tôi?

Một số tác phẩm tiêu biểu : Gió đầu

mùa, Hà Nội băm sáu phố phường, Hai đứa trẻ, Nắng trong vườn, Sợi tóc….

Xuất xứ: “Gió lạnh 

đầu mùa” là truyện ngắn đặc sắc rút ra từ  tập truyện cùng tên  của Thạch Lam, năm  1937.

Phiếu học tập số 1: Ngôi kể và người kể chuyện

Ngôi kể và người kể chuyện

Ngôi kể thứ 3 Người kể chuyện:

Không xuất hiện trực tiếp mà “giấu mình” Người kể chuyện có mặt ở khắp mọi nơi, chứng kiến và thấu hiểu tất cả

-> Kể lại câu chuyện một cách khách quan và

toàn diện

Phiếu học tập số 2: Tìm hiểu cốt truyện

Phiếu học tập số 2: Tìm hiểu cốt truyện

1 Những cơn gió lạnh đầu mùa thổi đến xóm chợ nghèo

Chị em Lan, Sơn xúng xính trong những chiếc áo ấm;

những đứa trẻ nghèo hàng xóm vẫn mặc những chiếc áo mong manh thường ngày, riêng Hiên vẫn mặc

2 chiếc áo rách tơi tả, đang co ro vì lạnh

3 Ái ngại về hoàn cảnh của Hiên, Sơn và Lan quyết định về

nhà lấy áo bông của Duyên (đứa em xấu số đã mất sớm), giấu mẹ, mang sang cho Hiên

4 Chuyện đến tai người nhà, Sơn và Lan sợ bị mẹ mắng, đi

đòi lại áo không được, không dám về nhà

5 Mẹ Hiên mang áo bông sang nhà trả lại, may mắn được

mẹ Sơn và Lan cho vay tiền mua áo ấm cho Hiên

6 Mẹ Sơn và Lan ôm hai con vào lòng và khen ngợi hai

con

Câu chuyện giản dị, không

có những đột biến gây cắng

thẳng, kịch tính

Bên cạnh sự việc, còn những đoạn văn miêu tả thiên nhiên rất sinh động, tinh tế, giàu cảm xúc

Sự việc kết thúc truyện sâu

sắc, thể hiện tấm lòng nhân

ái sẻ chia với những hoàn

cảnh khó khắn trong cuộc

sống

II, KHÁM PHÁ

Tìm hiểu nhân vật Sơn qua 3 giai đoạn:

- Cảm xúc của Sơn trước khung cảnh thiên nhiên và cảnh sinh hoạt trong gia đình.

- Thái độ và suy nghĩ của hai chị em Sơn với những người bạn nghèo.

- Hành động cho áo của hai chị em Sơn.

Phiếu học tập số 3: Cảm xúc của Sơn trước khung cảnh thiên

nhiên và sự thay đổi của thời thời tiết

Yếu tố Chi tiết miêu tả Cảm xúc của Sơn Khung cảnh

? Em có nhận xét gì về những hình ảnh thiên nhiên được miêu

tả trong phần đầu truyện ngắn? Cảm xúc của cậu bé Sơn trước trước cảnh vật đó khiến em hiểu gì về nhân vật này?

“Giời hãy còn nắng

ấm và hanh, cái năng làm nứt nẻ ruộng đất, làm giòn khô những chiếc lá rơi.”

- Sau một đêm mưa rào:

“Trời bỗng đổi gió bấc, rồi cái lạnh ở đâu đến làm cho người ta tưởng đang

ở giữa mùa đông rét mướt”.

+ “ Trời không u ám, toàn một màu trắng đục.”

+ “ Những cây lan trong chậu, lá rung động và hình như sắt lại vì rét.”

=> Biện pháp nhân hoá khiến cho cái rét

trở nên chân thực và rõ nét.

Nhận

xét:

Những chi tiết chân thực, sống động gợi lên khung cảnh đặc trưng của những ngày đầu đông ở miền bắc Những cơn gió mùa đông bắc đã quét sạch cái ấm áp, hanh hao còn sót lại của mùa thu, mang cái giá rét về khắp đất trời

=> Những cảm nhận của nhân vật Sơn trước

sự thay đổi của thời tiết lúc chuyển mùa giúp ta thấy được đây là cậu bé có sự quan

sát tinh tế và có tâm hồn nhạy cảm

Phiếu học tập số 4: Cảm xúc và hành động của Sơn trước cảnh sinh hoạt trong

gia đình

Yếu tố Chi tiết miêu tả Cảm xúc của Sơn

“đã trở dậy, đang ngồi quạt hỏa lò

để pha nước chè uống Mọi người

+ Vú già: lật đi lật lại xem cái áo, tay mâm mê các

là cậu bé nhạy cảm trước sự thay đổi cảm xúc người sống tình cảm.

Phiếu học tập số 5: Thái độ, suy nghĩ của hai chị em Sơn khi

thấy những người bạn nghèo trong xóm.

Những đứa trẻ nghèo trong xóm Chị em Sơn và Lan

Xuất thân: con của những gia đình nghèo khổ,

hay tới nhà Sơn vay mượn

Trang phục:  ăn mặc quần áo không khác ngày

thường, vẫn những bộ quần áo nâu bạc đã vá nhiều chỗ

Ngoại hình: môi tím lại, da thịt thâm đi Mỗi

cơn gió đến, chúng lại run lên, hàm răng đập

vào nhau

=> Nhưng vì vẫn còn là những đứa trẻ, nên chúng thể hiện rõ

sự khao khát, thèm thuồng cuộc sống no ấm, đủ đầy như Sơn và Lan

=> Những đứa trẻ ý thức rõ về “cái phận nghèo hèn” của chúng cũng như khoảng cách giàu nghèo với những đứa trẻ con nhà khá giả như chị em Sơn

ẩn Đặc biệt cậu bé Sơn biết đồng cảm, thương yêu các bạn có hoàn cảnh kém may mắn, thiệt thòi

hơn mình

Nhận xét:

+ Sơn nhận ra những người bạn nghèo của mình tím tái lại vì cái lạnh đầu mùa

Nhận xét gì về đặc

điểm của hai chị em?

Hai chị em Sơn và Lan là những đứa trẻ có tâm hồn trong sáng và có lòng nhân hậu, trắc ẩn Đặc biệt cậu

bé Sơn biết đồng cảm, thương yêu các bạn có hoàn cảnh kém may mắn, thiệt thòi hơn mình

Phiếu học tập số 6: Hành động cho áo của hai chị em Sơn

Yêu cầu Chi tiết/ hình ảnh

Khi cùng chị Lan mang chiếc áo

bông cũ cho Hiên, Sơn cảm thấy

thế nào?

+………

=>………

+ Mẹ Hiên chỉ có nghề mò cua, bắt ốc, lấy đâu tiền sắm áo ấm cho con.

=> Cô bé có dáng vẻ bề ngoài hết sức đáng thương.

+ Tiến lại gần và hỏi han bạn.

+ Sơn thấy động lòng thương cũng như ban sáng Sơn đã nhớ thương đến

em Duyên ngày trước vẫn chơi cùng với Hiên.

+ Ý nghĩ tốt bỗng thoáng qua trong tâm trí của Sơn.

+ Hành động: rủ chị về nhà lấy áo bông cũ của em Duyên để cho Hiên Sau đó chị Lan hăm hở chạy về nhà lấy áo.

Khi cùng chị Lan

mang chiếc áo bông

cũ cho Hiên, Sơn cảm

Phiếu học tập số 7:  Hành động tìm Hiên để đòi áo

và kết thúc của câu chuyện

Yêu cầu Chi tiết/ hình ảnh

Tình huống già nói việc tuỳ tiện đem cho Hai chị em trở về, nghe vú

áo sẽ bị mẹ trách phạt.

Hành động của

hai chị em Sơn

và Lan

Thái độ của Sơn:  nhưng bỏ đũa đứng lo quá, sắp ăn

dậy van vú già

Hành động:

hai chị em lo sợ, chạy đi khắp nơi tìm Hiên để đòi áo; Sơn và Lan trách lẫn nhau nhưng vẫn nắm tay, an ủi nhau

và dắt nhau về nhà

NHẬN

XÉT

+ Hành động thể hiện sự hồn nhiên, ngây thơ

và rất tự nhiên theo tâm lí của con trẻ

+ Hai chị em làm việc tốt không hề suy xét nên khi nghe nói mẹ sẽ giận thì hai chị em lại hốt hoảng đi tìm để đòi lại áo

=> Hành động ấy không đáng trách

=> Hai chị em chưa ý thức rõ về những việc mình làm, về những kết quả mà hành động của mình mang lại Hai chị

em vẫn chưa có lòng tin mạnh mẽ vào những việc tốt sẽ

nhận được sự đồng tình của mọi người

Sơn cũng hạnh phúc nhận ra sự đồng tình của mẹ về hành động tốt của hai chị em, đã biết đồng cảm và chia sẻ, giúp

đỡ những bạn nghèo khổ.

Phiếu học tập số 8: Câu chuyện về cách ứng xử của hai người mẹ

+……….

+……….

Nhận xét +,,……….

+,,,,……….

Vì sao mẹ Sơn không cho Hiên

luôn chiếc áo bông cũ?

………

……….

Mẹ

Hiên

- Lời nói của mẹ Hiên khi sang nhà Sơn trả áo:

+ “Bẩm nhà cháu độ này khổ lắm, chẳng để ra được đồng nào may áo cho con cả”

+ “Tôi về thấy cháu nó mặc cái áo bông tôi hỏi ngay Nó bảo cậu Sơn cho nó Tôi biết cậu ở đây đùa, nên tôi phải vội vàng đem lại đây trả mợ.”

=> Nhận xét:

+ Người mẹ thương con nhưng lực bất tòng tâm

+ Đây là người mẹ nghèo khổ nhưng có cách cư xử đúng đắn, đầy tự trọng - "đói cho sạch, rách cho thơm"

Mẹ Sơn

Cách cư xử với con cái:

+ Nghiêm nghị hỏi con: “Thế áo bông của tôi đâu

mà tự tiện đem cho đấy?”

+ Âu yếm ôm con vào lòng: “Hai con tôi quý quá, dám tự do đem áo cho người ta không sợ mẹ

mắng ư?”

Nhận xét

+ Người mẹ nghiêm khắc, chỉ ra lỗi sai và nhắc nhở con

+ Người mẹ nhân từ, ngợi khen việc làm tốt của các con

=> Người mẹ vừa ấm áp vừa yêu thương

=> Người mẹ khá giả và có cách cư xử vừa tế nhị vừa nhân hậu.

+ Vì mẹ Sơn biết mẹ Hiên cũng

là người trung thực, giàu lòng

tự trọng nên không muốn lấy chiếc áo ấy để cho.

? Cách cư xử của hai

người mẹ đã đem đến

một kết thúc như thế

nào cho câu chuyện?

- Câu chuyệncó kết thúc nhẹ nhàng, thể hiện sự lan toả của tình yêu

thương.

- Kết thúc cũng gợi ra nhiều suy ngẫm cho chúng ta về cách cư xử khéo léo, tế nhị và đày

tự trọng của hai người

mẹ dù họ đối lập nhau

về hoàn cảnh.

? Truyện có nhan đề là Gió lạnh đầu mùa nhưng có phải câu chuyện chỉ mang đến cảm giác lạnh lẽo, buốt giá của thời tiết đầu đông hay không? Em hãy cho biết ý nghĩa của biểu tượng Gió lạnh đầu mùa?

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

những con người nghèo khổ; đặc biệt

là những em nhỏ

+ Sự ấm áp của tình người, của lòng trắc ẩn

và sẻ chia giữa người với người ( hành động cho áo của hai chị em Sơn và nghĩa cử cao đẹp của người mẹ.)

-> Sự lạnh lẽo của thời tiết không thể ảnh hưởng đến sự ấm áp trong tấm lòng của mỗi con người.

TỔNG KẾT NGHỆ

TỔNG KẾT NỘI DUNG

Ca ngợi tình yêu thương, sự sẻ chia và đồng cảmvới những hoàn cảnh thiếu

thốn, nghèo khổ và bất hạnh trong cuộc sống.

Hãy chỉ ra một vài

điểm giống nhau và

khác nhau giữa hai

nhân vật cô bé bán

diêm (Cô bé bán

diêm) và Hiên (Gió

lạnh đầu mùa)

Điểm giống nhau:

Kết thúc

+ Cô bé bán diêm không

không nhận được sự quan

tâm, đồng cảm, yêu thương từ

những người thân ( người cha

sữ đòn) và những người qua

đường Cuối cùng em phải

chết trong giá lạnh đêm giao

mẹ chăm sóc quan tâm.

Bước 1: Xác định yêu cầu của đề

- Chủ đề viết: Viết về một nhân vật trẻ em mà em thấy thú vị trong truyện Gió lạnh đầu

mùa( Sơn,Lan, Hiên)

- Dung lượng đoạn văn: 5 – 7 câu (khoảng một phần hai trang giấy)

- Nhân vật bộc lộ tính cách, thái độ ra sao?

- Nhân vật đem đến cho em bài học cư xử gì?

Bước 3: Viết đoạn

Tiến hành viết đoạn văn

Chú ý diên đạt cũng chính tả

Bước 3: Viết đoạn

Tiến hành viết đoạn văn

Chú ý diên đạt cũng chính tả

VẬN DỤNG

Tạm biệt