Tính tất yếu khách quan, nội dung và những giải pháp nhằm mở rộng, nâng cao hiệu quả của hội nhập kinh tế ở việt nam hiện nay

Đại hội IX của Đảng đã đề ra chủ trương: “Chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực theo tinh thần phát huy tối đa nội lực, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế, bảo đảm độc lập tự chủ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH

KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

-

BÁO CÁO CUỐI KỲ HỌC KỲ II – NH: 2020-2021

MÔN:KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN

Đề tài : Tính tất yếu khách quan, nội dung và những giải pháp nhằm mở rộng, nâng cao hiệu quả của hội

nhập kinh tế ở Việt Nam hiện nay

Họ tên SV: Trần Đức Thành

Lớp HP: POLI200252

Thành phố Hồ Chí Minh, 29 tháng 9 năm 2021

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 2

1.1 Tính tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế quốc tế 2

1.1.1.Khái niệm về hội nhập kinh tế quốc tế 2

1.1.2 Tính tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế quốc tế 2

1.1.2.1 Là xu thế khách quan trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế 2

1.1.2.2 Là phương thức phát triển phổ biến của các nước, nhất là các nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay 3

1.2 Nội dung hội nhập kinh tế quốc tế 4

1.2.1 Chuẩn bị các điều kiện để thực hiện hội nhập hiệu thành công 4

1.2.2 Thực hiện đa hình thức, các mức độ hội nhập kinh tế quốc tế 4

CHƯƠNG 2: NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM MỞ RỘNG, NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA HỘI NHẬP KINH TẾ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 5

2.1 Nhận thức sâu sắc về thời cơ và thách thức do hội nhập kinh tế quốc tế mang lại 5

2.2 Xây dựng chiến lược và lộ trình hội nhập kinh tế phù hợp 5

2.3 Tích cực, chủ động tham gia vào các liên kết kinh tế quốc tế và thực hiện đầy đủ các cam kết của Việt Nam trong các liên kết 6

2.4 Hoàn thiện thể chế kinh tế và pháp luật 6

2.5 Nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế của nền kinh tế 7

2.6 Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ của Việt Nam 8

LỜI KẾT 9

TÀI LIỆU THAM KHẢO………

LỜI MỞ ĐẦU

Trước diễn biến toàn cầu hóa của nhân loại, quá trình hội nhập quốc tế là điều không thể tránh khỏi Sự ra đời và phát triển của kinh tế thị trường là động lực hàng đầu thúc đẩy quá trình hội nhập Nó đã và đang là xu thế của thế giới, ảnh hưởng sâu sắc đến nền kinh tế, đến đời sống của mọi nước trên thế giới Hầu hết các quốc gia trên thế giới hiện nay đều chọn chính sách mở cửa sẵn sàng hội nhập quốc tế Việt Nam cũng không nằm ngoài quỹ đạo của xu thế hội nhập kinh tế ấy Đại hội

IX của Đảng đã đề ra chủ trương: “Chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và khu

vực theo tinh thần phát huy tối đa nội lực, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế, bảo

đảm độc lập tự chủ và định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích dân tộc, an ninh

chuyên đề này sẽ chỉ ra tính tất yếu khách quan về quá trình hội nhập kinh tế quốc

tế của Việt Nam, đồng thời đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao tính hiệu quả của quá trình này

CHƯƠNG 1: HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ

1.1 Tính tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế quốc tế

1.1.1.Khái niệm về hội nhập kinh tế quốc tế

Hội nhập kinh tế quốc tế của một quốc gia là quá trình quốc gia đó thực hiện gắn kết nền kinh tế của mình với nền kinh tế thế giới dựa trên sự chia sẻ lợi ích đồng thời tuân thủ các chuẩn mực quốc tế nói chung (Giáo trình Kinh tế chính trị Mác-Lê nin, Bộ giáo dục và đào tạo)

1.1.2 Tính tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế quốc tế

1.1.2.1 Là xu thế khách quan trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế

Toàn cầu hóa là quá trình tạo ra liên kết và sự phụ thuộc lẫn nhau ngày cảng tăng giữa những quốc gia trên quy mô toàn cầu (Giáo trình Kinh tế chính trị Mác-Lê nin,

Bộ giáo dục và đào tạo)

Việc toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế ngày nay đã trở thành xu thế phát triển tất yếu đối với mọi quốc gia trong quá trình phát triển chung của nhân loại Trên thực tế, các quốc gia dù lớn hay nhỏ, phát triển hay chưa phát triển, giống hoặc khác về thể chế chính trị, điều kiện kinh tế-xã hội, sớm muộn gì cũng bị cuốn vào vòng xoay của xu thế toàn cầu hóa (Anh, 2014) Trong đó, toàn cầu hóa kinh tế là xu hướng nổi trội nhất

Sự phát triển về công nghệ, thông tin (mạng internet, tự động hóa, tin học,…) đã gia tăng xu thế quốc tế hóa, hình thành các mối liên hệ, hợp tác giữa các quốc gia với tốc độ ngày càng nhah chóng, làm cho sự phụ thuộc về kinh tế lẫn nhau ngày càng chặt chẽ, qua đó hình thành nên một nền kinh tế thống nhất, toàn cầu

Nền sản xuất thế giới có xu hướng trở thành dây chuyền sản xuất thống nhất, một công xưởng toàn cầu mang tính chuyên môn hóa cao Trong đó, mỗi khâu, mỗi mắt xích của quy trình sản xuất có quan hệ chặt chẽ và ràng buộc Ví dụ như máy bay Boeing của Mỹ có tới 46.000 linh kiện khác nhau và được sản xuất ở 65 quốc gia khác nhau Như vậy thực chất máy bay Boeing được sản xuất mang tính "đa quốc gia" và ở Mỹ chỉ lo khâu đầu là thiết kế và khâu cuối lắp ráp (Đức, 2012)

Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ các hệ thống công ty đa quốc gia với mạng lưới các công ty con dày dặc, rải khắp nhiều quốc gia liên kết lại tạo thành một mạng lưới trên toàn thế giới thúc đẩy gia tăng các hoạt động thương mại, đầu tư,… Đến nay có khoảng 15.000 công ty xuyên quốc gia, hoạt động mang tính toàn cầu, đang nắm khoảng 80% sáng chế ,60% xuất khẩu và 90% đầu tư trực tiếp từ nước ngoài toàn thế giới (Việt Nam bước đầu cũng đã có những Tập đoàn kinh tế đang đầu tư ra nước ngoài) (Đức, 2012)

Trước làn sóng toàn cầu hóa, hội nhập hóa, các quốc gia không thể nào tự duy trì một nền kinh tế khép kín, cô lập giữa trong nước được mà phải có những thay đổi

về chính sách hợp tác, mở cửa để hội nhập kinh tế với các nước, kết nối nền kinh tế nước nhà vào mạng lưới kinh tế toàn cầu nhằm tạo điều kiện phát triển kinh tế cũng như tạo tiền đề thúc đẩy toàn cầu hóa các lĩnh vực khác

1.1.2.2 Là phương thức phát triển phổ biến của các nước, nhất là các nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay

Mỗi quốc gia, tùy theo năng lực, điều kiện và mục tiêu có thể tiếp nhận những giá trị khác nhau từ tiến trình hội nhập Những quốc gia lớn, có nền kinh tế phát triển thì thông qua hội nhập có thể mở rộng hơn nữa thị trường, địa bàn, qui mô sản xuất, gia tăng đầu tư, tìm kiếm thêm nhiều thị trường tiêu thụ sản phẩm, tranh thủ khai thác tài nguyên, tận dụng nguồn nhân lực giá rẻ từ các nước có nền kinh tế kém phát triển hoặc chưa phát triển Ngược lại, các nước kém phát triển hoặc chưa phát triển nếu tham gia hội nhập, gắn kết nền kinh tế trong nước với kinh tế khu vực và thế giới có thể tranh thủ được nhiều nguồn lợi từ bên ngoài như hỗ trợ về vốn; tiếp nhận chuyển giao, ứng dụng các thành tựu khoa học, kỹ thuật, công nghệ mới; kinh nghiệm tổ chức quản lý, điều hành sản xuất, kinh doanh hiệu quả vì mục tiêu đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế Đã có nhiều quốc gia đạt được những thành tựu to lớn, ngoạn mục trên con đường phát triển kinh tế do biết tranh thủ, vận dụng tốt những cơ may từ quá trình hội nhập (như Singapore, Đài Loan, …) (Oanh, 2014) Trong những năm qua, hội nhập kinh tế của Việt Nam đã đạt được một số thành tựu nhất định, đóng góp chung vào sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước Tổng

kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2018 đạt 475 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt 239 tỷ USD, tăng 11,2% so với 2017 Hàng hóa Việt Nam tiếp tục khai thác các thị trường truyền thống và mở rộng sang các thị trường tiềm năng mới Khu vực thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đã ngày càng phát triển, trở thành một trong những khu vực năng động nhất của nền kinh tế Khu vực FDI góp phần tăng thu ngân sách, tạo việc làm cho người dân, góp phần ổn định xã hội (Tạp chí khoa học xã hội Việt, 2019)

Như vậy toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành xu thế khách quan chi phối sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia và quan hệ quốc tế, bắt nguồn từ quy luật phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động quốc tế Việt Nam cũng không nằm ngoài quy luật đó

1.2 Nội dung hội nhập kinh tế quốc tế

1.2.1 Chuẩn bị các điều kiện để thực hiện hội nhập hiệu thành công

Hội nhập là tất yếu, tuy nhiên, đối với Việt Nam, hội nhập không phải bằng mọi giá Quá trình hội nhập phải được cân nhắc với lộ trình và cách thức tối ưu Quá trình này đòi hỏi phải có sự chuẩn bị các điều kiện trong nội bộ nền kinh tế cũng như các mối quan hệ quốc tế thích hợp

1.2.2 Thực hiện đa hình thức, các mức độ hội nhập kinh tế quốc tế

Hội nhập kinh tế quốc tế có thể diễn theo nhiều mức độ tùy thuộc vào sự tham gia của một nước vào các quan hệ kinh tế đối ngoại, các tổ chức kinh tế quốc tế hoặc khu vực Theo đó, tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế được chia thành các mức độ cơ bản từ thấp đến cao là: Thỏa thuận thương mại ưu đãi (PTA), Khu vực mậu dịch tu

do (FTA), Liên minh thuế quan (CU), Thị trường chung (hay thị trường duy nhất), Liên minh kinh tế - tiền tệ

Xét về hình thức, Hội nhập kinh tế quốc tế gồm các hoạt động kinh tế đối ngoại của một nước như: ngoại thương, đầu tư quốc tế, hợp tác quốc tế, dịch vụ thu

ngoại tệ,… (Giáo trình Kinh tế chính trị Mác-Lê nin, Bộ giáo dục và đào tạo)

CHƯƠNG 2: NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM MỞ RỘNG, NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA HỘI NHẬP KINH TẾ Ở

VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Nhận thức sâu sắc về thời cơ và thách thức do hội nhập kinh tế quốc tế mang lại Nhận thức về hội nhập kinh tế quốc tế có tầm quan trọng và ảnh hưởng đến vấn

đề cốt lõi của hội nhập, về thực chất là sự nhận thức quy luật vận động khách quan của lịch sử xã hội Trước hết cần phải thấy rằng hội nhập kinh tế là một thực tiễn khách quan, là xu thế của thời đại và không có quốc gia nào có thể đứng ngoài vòng xoay của nó Việt Nam cũng không thể đứng ngoài dòng chảy của lịch sử Đại hội

IX (năm 2001) xác định chủ trương “chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực” Đại hội X (năm 2006) khẳng định chủ trương “chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực khác” Đại hội

XI (năm 2011) đã mở rộng từ hội nhập kinh tế quốc tế sang “chủ động và tích cực hội nhập quốc tế”một cách toàn diện (Lâm, 2021) Qua đó thấy được rằng, hội nhập quốc tế không chỉ là “khẩu hiệu thời thượng” mà phải là “phương thức tồn tại và phát triển” của nước ta hiện nay

2.2 Xây dựng chiến lược và lộ trình hội nhập kinh tế phù hợp

Chiến lược hội nhập kinh tế cần phải xác định rõ lộ trình hội nhập một cách hợp

lý Đây là việc làm cần thiết và có ý nghĩa quan trọng để đảm bảo hội nhập kinh tế

có hiệu quả , tránh gây tổn hại đến nền kinh tế và các doanh nghiệp Việc xây dựng chiến lược cần phải hiệu quả, phù hợp với thực tiễn kinh tế, khả năng và tiềm lực của đất nước và tránh đi vào vào vết xe đổ, những sai lầm mà các nước đã từng phải gánh chịu hậu quả

Ngay từ những năm 1980 của thế kỷ 20, Đảng và Nhà nước đã sớm nhận thức được tính cần thiết và tất yếu của hội nhập kinh tế quốc tế Từ đó tới nay, đường lối, chủ trương hội nhập kinh tế của Đảng đã được đề ra nhất quán, không ngừng được

hoàn thiện và triển khai tích cực, phù hợp với tình hình cụ thể của từng giai đoạn,

và hội nhập quốc tế, từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, quy mô nhỏ bé, đến nay GDP của Việt Nam đạt 262 tỷ USD, tăng hơn 18 lần, đứng thứ 44 trên thế giới Trong bảng xếp hạng chỉ số quyền lực châu Á (Asia Power Index) năm 2020 do Viện Lowy - viện nghiên cứu chính sách đối ngoại hàng đầu của Úc công bố vào ngày 19-10-2020,Việt Nam vượt New Zealand, xếp thứ 12 về sức mạnh tổng hợp trong số 26 quốc gia, vùng lãnh thổ được đánh giá (Lâm, 2021). Đây là cũng là minh chứng cho đường lối, chủ trương chính sách hoàn toàn đúng đắn của Đảng và Nhà nước trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế

2.3 Tích cực, chủ động tham gia vào các liên kết kinh tế quốc tế và thực hiện đầy

đủ các cam kết của Việt Nam trong các liên kết

Việc tích cực tham gia các liên kết kinh tế quốc tế và thực hiện nghiêm túc các cam kết của các liên kết góp phần nâng cao uy tín, vai trò của Việt Nam trong các tổ chức này; tạo được sự tin cậy, tôn trọng của cộng đồng quốc tế đồng thời giúp quốc gia nâng tầm hội nhập quốc tế trên các tầng nấc, tạo cơ chế liên kết theo hướng đẩy mạnh chủ động đóng góp, tiếp cận đa ngành, đa phương, đề cao nội hàm phát triển

để đảm bảo các lợi ích cần thiết trong hội nhập kinh tế

Thứ trưởng Trần Quốc Khánh cho biết, hiện Việt Nam đã hội nhập kinh tế quốc tế

ở mức rất cao với 16 Hiệp định thương mại tự do (FTA) đã được ký kết; đặc biệt là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đã có hiệu lực từ năm 2019, Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA) thực thi từ 01/8/2020 và Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực RCEP đã hoàn tất đàm phán và chuẩn bị ký kết vào cuối năm 2020 (VPB, 2020) Đến nay, đã có 71 quốc gia công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường (Tạp chí khoa học xã hội Việt Nam) Được sự công nhận từ khắp thế giới như vậy đều là nhờ sự tích cực trong công cuộc hội nhập vào quốc tế

2.4 Hoàn thiện thể chế kinh tế và pháp luật

Vấn đề lớn hiện nay là cơ chế thị trường nước ta chưa hoàn thiện; hệ thống luật pháp, cơ chế, chính sách chưa đồng bộ, chính sách điều chỉnh kinh tế trong nước chưa phù hợp với điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế; môi trường cạnh tranh hạn chế Vì vậy, để nâng cao hiệu quả của hội nhập kinh tế quốc tế, cần hoàn thiện cơ chế thị trường

Đi đôi với nó, nhà nước cần rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật Hội nhập kinh

tế đòi hỏi phải cải cách hành chính, chính sách kinh tế, cơ chế quản lý minh bạch hơn, làm thông thoáng môi trường đầu tư, kinh doanh trong nước để thúc đẩy mạnh

mẽ đầu tư của các thành phần kinh tế, các nhà đầu tư trong và ngoài nước

Văn kiện Đại hội XIII tiếp tục khẳng định kinh tế tư nhân là một động lực quan

trọng của nền kinh tế và xác định: cần xóa bỏ mọi rào cản, định kiến, tạo mọi điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế tư nhân, khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân

ở tất cả các ngành, lĩnh vực mà pháp luật không cấm; hỗ trợ kinh tế tư nhân đổi mới sáng tạo, hiện đại hóa công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, khuyến khích phát triển những tập đoàn kinh tế tư nhân lớn, có tiềm lực mạnh, có sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế (THẠO, 2021)

2.5 Nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế của nền kinh tế

Hiệu quả của hội nhập kinh tế quốc tế phụ thuộc rất nhiều vào năng lực cạnh tranh của nên kinh tế cũng như của các doanh nghiệp Để đứng vững trong cạnh tranh, các doanh nghiệp cần chú trọng đến đầu tư, cải tiến công nghệ để nâng cao khả năng cạnh tranh của mình Nhà nước cần tăng cường hỗ trợ các doanh nghiệp, giúp các doanh nghiệp vượt qua những thách thức trong thời kì hội nhập

Mặc dù là nước đang phát triển có mức thu nhập trung bình thấp (thứ 127), nhưng nước ta vẫn đạt vị trí 70 về Môi trường kinh doanh năm 2019 (tăng 20 bậc so với năm 2015) và thứ 67 về Năng lực cạnh tranh toàn cầu 4.0 (tăng 10 bậc so với năm 2018) Trong 5 năm qua, Năng lực cạnh tranh du lịch tăng 12 bậc, xếp thứ 63; Hiệu quả logistics tăng 25 bậc, xếp thứ 39; Đổi mới sáng tạo toàn cầu tăng 17 bậc, xếp thứ 42 Đặc biệt, xếp hạng về phát triển bền vững tăng 34 bậc, từ thứ 88 năm 2016

lên thứ 49 năm 2020 Ngoài ra, không ít chỉ số, tiêu chí cụ thể của nước ta được ghi nhận tiến bộ vượt bậc như: Tiếp cận điện năng tăng 81 bậc, xếp thứ 27; ứng dụng công nghệ thông tin tăng 54 bậc, xếp thứ 41 (NTH, 2021)

2.6 Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ của Việt Nam

Nền kinh tế độc lập tự chủ là nền kinh tế không bị phụ thuộc vào nước khác, người khác, hoặc vào một tổ chức kinh tế nào đó về đường lối, chính sách phát triển, không bị bất cứ ai dùng những điều kiện kinh tế, tài chính, thương mại, viện trợ… để áp đặt, khống chế, làm tổn hại đến chủ quyền quốc gia và lợi ích cơ bản của dân tộc

Đảng Cộng sản Việt Nam luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 2011-2020 được thông qua tại đại hội XI của Đảng nhấn mạnh “ Phát huy nội lực và sức mạnh dân tộc là yếu tố quyết định, đồng thời tranh thủ ngoại lực và sức mạnh thời đại là yếu tố quan trọng để phát triển nhanh, bền vững và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ

Giữ vững độc lập, tự chủ là nền tảng của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Song, độc lập tự chủ không có nghĩa là biệt lập, “đóng cửa” với thế giới, vì điều đó không phù hợp với xu thế khách quan của thời đại, sẽ không thể phát triển và tất yếu làm suy yếu nền độc lập, tự chủ Vừa giữ vững độc lập, tự chủ, vừa tích cực, chủ động hội nhập quốc tế là phương thức kết hợp sức mạnh dân tộc với sực mạnh thời đại trong sự nghiệp xây dựng Chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam