ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN 1.1Quá trình hình thành và phát triển của thị trường Vào giữa thế kỹ 15, tại những trung tâm buôn bán lớn ở phương tây, các thương gia thường tụ tập
Trang 1Bài giảng chương 1 ( 3 tiết)
ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN (BÀI GIẢNG 01)
Trang 2ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
1.1Quá trình hình thành và phát triển của thị trường
Vào giữa thế kỹ 15, tại những trung tâm buôn bán lớn ở phương tây, các thương gia thường tụ tập ở các quán cà phê để thương lượng mua bán các loại hàng hóa như nông sản, khoáng sản, ngoại tệ và động sản Tại các phiên họp này, họ thống nhất với nhau những qui ước cho các cuộc thương lượng.Từ đó thị trường chứng khoán bắt đầu hình thành
Trang 3ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG
KHOÁN
Năm 1453, phiên họp đầu tiên diễn ra với quy mô
lớn tại Bruges (Bỉ) Đến năm 1547, được dời đến thị trấn Antwerpen một hải cảng lớn của Bỉ).Từ năm 1875-1913, là thời kỳ huy hoàng nhất của thị trường chứng khoán Ngày 29/10/1929 được gọi là ngày thứ năm đen tối mở đầu cho cuộc khủng hoảng thị trường chứng khoán New York
Năm 1987 và tháng 7/1997, cuộc khủng hoảng tài
chính xãy ra làm thị trường chứng khoán thế giới bị chao đảo Đến cuối năm 1997, trên thế giới có trên
160 sở giao dịch chứng khoán rải khắp các châu lục.
Trang 4ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
1.2 Bản chất và cơ cấu của thị trường chứng khoán trong nền
kinh tế thị trường hiện đại.
1.2.1 Bản chất của thị trường chứng khoán
Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các hoạt động mua
bán các loại chứng khoán trung và dài hạn
Xét về bản chất, thị trường chứng khoán phản ánh các
quan hệ trao đổi, mua bán quyền sở hữu về tư liệu sản xuất và vốn bằng tiền, tức là mua bán quyền sở hữu về vốn
Thị trường chứng khoán là hình thái phát triển cao của nền sản
xuất hàng hoá.
1.2.2.1 Căn cứ vào phương diện pháp lý của hình thức tổ chức
thị trường
Trang 51 Là thị trường hoạt động
theo các qui định pháp luật.
2 Là nơi mua bán các loại CK
đã được đăng ký và chứng
khoán ngoại lệ.
3 Có địa điểm và thời gian
mua bán rỏ rệt,
4 Giá cả được định theo thể
thức đấu giá công khai, có
sự kiểm soát của UBCK NN
5 Phương thức giao dịch : đấu
giá công khai
1 không theo qui định của pháp
luật
2 mua bán các loại CK không
được đăng ký, ít người biết hay
ít được mua bán
3 không có thời gian, địa điểm
tập trung,không có sự kiểm soát của UBCKNN
4 Giá cả, thủ tục do sự thoả
thuận của người mua và người bán.
5 thông qua mạng điện thoại và
vi tính
Trang 6ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
1.2.2.2 Căn cứ vào tính chất phát hành hay quá trình lưu hành của
a) Thị trường sơ cấp:
Còn gọi là thị trường cấp 1 hay thị trường phát
hành Đây là nơi diễn ra các hoạt động mua bán chứng khoán mới phát hành lần đầu nhằm thu hút vốn đầu tư
Thị trường sơ cấp là thị trường tạo vốn cho đơn vị phát
hành Thị trường này làm tăng vốn cho nền kinh tế đồng thời tạo ra hàng hoá chứng khoán cho thị trường thứ cấp
Trang 7ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG
KHOÁN
b)Thị trường thứ cấp:
Còn gọi là thị trường cấp 2 hay thị trường lưu thông
Đây là nơi diễn ra các hoạt động mua bán chứng khoán đến tay người thứ hai
Việc giao dịch mua bán ở thị trường thứ cấp diễn ra
rất nhộn nhịp, nhưng không làm tăng thêm qui mô đầu tư vốn
Nó có tác dụng chuyển dịch quyền sở hữu đảm bảo
tính thanh khoản của chứng khoán
Trang 8c Mối liên hệ giữa thị trường sơ cấp và thị trường thứ
cấp:
Hai thị trường này có mối liên hệ mật thiết với
nhau.Thị trường sơ cấp là tiền đề cho sự hoạt động của thị trường thứ cấp, ngược lại, thị trường thứ cấp tạo động lực cho sự phát triển của thị trường sơ cấp Tuy nhiên, cần phải coi trọng thị trường sơ cấp vì đây là thị trường tạo vốn cho đơn vị phát hành, đồng thời phải giám sát chặt chẽ thị trường thứ cấp, không để tình trạng đầu cơ lũng đoạn… Thị trường thứ cấp hoạt động có hiệu quả thì kéo theo thị trường sơ cấp hoạt đôïng hiệu quả
Trang 9ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
1.2.2.3 Căn cứ vào phương thức giao dịch:
a) Thị trường giao ngay (Spot market)
Còn gọi là thị trường thời điểm, tức là thị trường
thực hiện việc giao dịch mua bán chứng khoán theo giá thỏa thuận của ngày giao dịch, nhưng việc thanh toán và giao hoán sẽ diễn ra tiếp sau đó 2 ngày.
b) Thị trường tương lai (Future market)
Là thị trường mua bán chứng khoán theo một
hợp đồng định sẳn, giá cả được thoả thuận trong ngày giao dịch, nhưng việc thanh toán và giao hoán sẽ diễn ra trong một kỳ hạn nhất định trong tương lai
Trang 10ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG
KHOÁN
1.2.2.4 Căn cứ vào đặc điểm các loại hàng hoá lưu hành trên thị
trường chứng khoán
a)Thị trường cổ phiếu
b)Thị trường trái phiếu
c)Thị trường các công cụ có nguồn gốc chứng khoán
Trang 11ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG
KHOÁN
1.3 Mục tiêu và nguyên nhân khách quan thành lập TTCK Việt
Nam
1.3.1Mục tiêu thành lập thị trường chứng khoán
-Nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn
-Mở rộng nền tảng của quyền sở hữu của cả tài chính và bất
động sản.
-Tạo điều kiện cho nhiều người sử dụng vốn đầu tư, đảm bảo sẳn
sàng các nguồn vốn cho đầu tư dài hạn.
-Mở rộng các dịch vụ tài chính thông qua hoạt động của các
định chế tài chính.
-Tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút và nâng cao hiệu quả
sử dụng vốn đầu tư nước ngoài
Trang 12ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG
KHOÁN
1.3.2 Nguyên nhân khách quan thành lập thị trường
chứng khoán
Một là, Sự phân công lao động xã hội ngày càng
phát triển theo hướng chuyên môn hoá
Hai là, Chúng ta đang xây dựng một nền kinh tế thị
trường, đòi hỏi việc giao lưu, luân chuyển các yếu tố sản xuất đó phải thông qua thị trường.
Ba là, Quá trình quốc tế hoá nền kinh tế ngày càng
cao,
Trang 13ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG
KHOÁN
1.4 Các Điều Kiện Cần Thiết Cho Sự Hình Thành thị
trường chứng khoán
1.4.1 Yếu tố con người
Cần phải có một nguồn nhân lực để tham gia và
quản lý các hoạt động của thị trường chứng khoán, gồm có:
Các đối tượng tác nghiệp trên thị trường chứng
khoán: nhà đầu tư, nhà phát hành, nhà kinh doanh và môi giới
Các đối tượng tham gia quản lý nhà nước đối với
hoạt động của thị trường chứng khoán
Các chuyên gia chứng khoán
Trang 14ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG
KHOÁN
1.4.2 Yếu tố vật chất
Phải là một nền kinh tế hàng hoá phát triển, nhất là
hàng hoá và tiền tệ Và thị trường chứng khoán có phát triển hay không phụ thuộc rất nhiều vào thu nhập bình quân đầu người của người dân.
1.4.3 Yếu tố lưu thông tiền tệ ổn định
Lưu thông tiền tệ phải ổn định thì thị trường chứng
khoán mới hoạt động trôi chảy, vì nhà đầu tư chứng khoán thu lợi tức biểu hiện bằng tiền.
Trang 15ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG
KHOÁN
1.4.4 Cơ sở pháp lý
Cần phải có một nền tảng pháp lý cao Phải có các
văn bản pháp luật đảm bảo sự quản lý của nhà nước, đảm bảo quyền lợi và trách nhiệm của các chủ thể khác nhau tham gia trên thị trường chứng khoán
…
1.4.5 Điều kiện kỹ thuật
Cần phải trang bị đầy đủ máy móc thiết bị, phương
tiện thông tin, văn phòng giao dịch… cần thiết cho việc thành lập, vận hành hệ thống thông tin của thị trường chứng khoán
Trang 16ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
1.5 Vai Trò Của Thị Trường Chứng Khoán Trong Nền Kinh Tế
Thị Trường
(1) Là phương tiện huy động vốn đầu tư vào sản xuất kinh doanh,
thúc đẩy nền kinh tế phát triển
(2) Là công cụ khuyến khích dân chúng tiết kiệm và sử dụng
nguồn tiết kiệm này vào đầu tư, từ đó xã hội hoá việc đầu tư.
(3) Thúc đẩy các doanh nghiệp sử dụng vốn có hiệu quả.
(4) Góp phần điều hoà vốn giữa các ngành trong nền kinh tế, tạo
nên sự phát triển nhanh và đồng đều của nền kinh tế.
(5) Là công cụ thu hút và kiểm soát vốn đầu tư nước ngoài.
Trang 17ĐẠI CƯƠNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG
KHOÁN
1.6 Những mặt hạn chế của thị trường chứng khoán
1.6.1 Yếu tố đầu cơ
1.6.2 Mua bán nội gián
Một cá nhân nào đó lợi dụng việc nắm được những thông tin nội
bộ của doanh nghiệp để mua và bán cổ phiếu một cách không bình thường nhằm kiếm lợi nhuận hoặc để tránh rủi ro lỗ vốn, hoặc móc nối với thành viên Sở giao dịch chứng khoán làm ảnh hưởng đến giá cả cổ phiếu đó trên thị trường.Ở Mỹ đạo luật chứng khoán năm 1934 đã cấm loại mua bán này.
1.6.3 Lũng đoạn doanh nghiệp
Nhà đầu tư có thể tìm mọi cách để nắm giữ một tỷ lệ cổ phiếu lớn
để khống chế hoạt động của doanh nghiệp, dễ dàng thâu tóm doanh nghiệp đó Luật các nước đều qui định tỉ lệ sở hữu tài sản của mỗi cổ đông
Trang 18 T B MÔN Ổ Ộ GIÁO VIÊN
TS,NGUYỄN TRUNG TRỰC