Một số vấn đề về thực trạng và giải pháp phòng ngừa, ngăn chặn, xử lý bạo lực học đường hiện nay

Bạo lực trong xã hội tồn tại ởnhiều dạng khác nhau, trong đó Bạo lực gia đình, bạo lực học đường, bạo lực nơicông cộng là ba dạng nổi bật hơn cả, và giữa chúng cũng có những điểm tươngđồ

KHOA LUẬT ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI



BỘ MÔN XÃ HỘI HỌC PHÁP LUẬT

GS TS Hoàng Thị Kim Quế

1 Hai dẫn chứng minh hoạ cho mỗi dạng thức bạo lực

a Bạo lực học đường

a.1 6 nam sinh bị giáo viên đánh chỉ vì một cái ghế gãy

- Ngày 22/10, mạng xã hội một lần nữa xôn xao khi một số phụ huynh phản ánh

việc con mình bị thầy giáo dạy chủ nhiệm ở trường Tiểu học - THCS bến Ván(xã Lộc Bổn, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên - Huế) dùng thước đánh vào đùi vàmông bầm tím

- Theo đó, 6 nam sinh đều học lớp 7/1 đều bị thầy Lâm Minh H đánh Nguyên

nhân, do trùng lịch nên không có ai dạy lớp 7/1 Giáo viên chủ nhiệm lớp là thầyLâm Minh H nghe ồn ào trong lớp mình chủ nhiệm đã chạy qua

- Thấy lớp lộn xộn khi các em học sinh chơi đùa với nhau làm gãy ghế nên thầy

H.đã gọi 6 em học sinh liên quan đứng thành hàng ở trước bảng đen, đánh cáccháu và đùi, mông bằng thước gỗ

a.2 Cô giáo đánh tím mặt học sinh vì viết sai chính tả

- Tháng 3/2016, cháu P.C.T - học sinh lớp 1, điểm lẻ trường tiểu học xã Phìn

Ngan (Bát Xát, Lào Cai) bị cô giáo T.T.T.Tr đánh tím mặt mũi trong giờ học do

em này viết sai chính tả và viết chậm khiến dư luận rất bức xúc

- Theo gia đình cháu bé, trước đó 1 tuần, cháu T đã bị cô giáo Tr đánh Tuy

nhiên, cô Tr có đến xin lỗi gia đình Không ngờ một tuần sau, cô giáo Tr lạiđánh cháu lần nữa

- Một số em học sinh cùng lớp kể, trong giờ tập viết, T viết bài chậm đã khiến cô

giáo Tr bực tức, nổi nóng và tát cháu T nhiều cái vào mặt Tại buổi họp Hộiđồng kỷ luật, cô giáo Tr cho biết, mình đánh học sinh T vào đầu, thái dương Vật dụng cô giáo dùng để đánh, được xác định là thước kẻ, gậy tre và điện thoại.Cũng trong buổi họp này, cô Tr đã khóc và hối hận nhận ra hành động của mìnhvới học sinh T là quá tàn nhẫn

- Theo Phó trưởng Phòng GD&ĐT huyện Bát Xát, cô giáo Tr đánh em T vào

vùng đầu và bị sưng Sau khi đánh, do lo sợ, cô đã dùng mật gấu bôi cho học sinhkhiến tác dụng phụ gây ra làm tím mặt Mặc dù vậy, Hội đồng kỉ luật đã áp dụngmức xử lý cao nhất là kỉ luật và buộc thôi việc với cô giáo Tr

b Bạo lực gia đình

- Sự việc mới nhất đang gây xôn xao dư luận là một vụ bạo hành diễn ra ở Long

Biên, Hà Nội.Clip ghi lại cảnh người chồng ra tay hành hung vợ (đang bế con 2tháng tuổi) được anh trai của người vợ chia sẻ lên mạng xã hội Được biết, chỉ vì

lý do vợ chuyển tivi vào phòng con trai lớn mà không hỏi ý kiến chồng, anh này

đã gây gổ và đấm đá liên tiếp vào người vợ đang bế con nhỏ khiến chị ngã xuốngsàn nhà

- Sự việc xảy ra khi trong nhà đang có mặt cậu con trai 6 tuổi và một người phụ nữ

lớn tuổi khác

- Theo lời chia sẻ của anh trai người vợ, sự việc xảy ra vào lúc chiều tối ngày 26/8

ở phòng khách của gia đình Trước đó, trong 9 năm chung sống, người vợ này đãnhiều lần bị chồng bạo hành, gây ảnh hưởng tâm lý nặng nề

- Hành động của người chồng bị dân mạng chỉ trích mạnh mẽ hơn khi biết anh ta

hiện là một võ sư.Sau khi sự việc xảy ra, người phụ nữ đã được nhà ngoại đưa cả

2 mẹ con về nhà, tuy nhiên tinh thần của chị vẫn khá hoảng loạn Không nhữngthế, người chồng sau đó còn liên tục nhắn tin đe doạ sẽ giết cả nhà chị

b.2 Chồng đánh vợ trước mặt con trai

- Một vụ việc tương tự khác cũng xảy ra vào cuối tháng 8 khi người chồng ra tay

với vợ ngay trước mặt con trai lớn và trên tay chị cũng đang bế đứa nhỏ

- Anh ta thẳng tay đấm đá, tát vợ trước sự chứng kiến của cậu con trai đang ngồi

cạnh

- Được biết, 2 vợ chồng này hiện đang sống ở TP Bắc Kạn Mặc dù thừa nhận

đánh vợ là không đúng nhưng để bao biện cho hành động của mình, anh này nói:

‘Tôi đánh vợ nhưng gia đình nào cũng có những lúc mâu thuẫn, xảy ra xô xát’

- Người chồng cũng cho biết, hiện quan hệ 2 vợ chồng đã trở lại bình thường, vui

vẻ

- Xung quanh sự việc này cũng có những tranh cãi khi có người tự nhận là hàng

xóm của đôi vợ chồng cho biết, chị vợ là người ‘đanh đá, chua ngoa’ và thườngxuyên ‘đổ tội cho mẹ chồng lấy cắp tiền’

- Nhiều người đặt nghi ngờ ‘chắc chị vợ phải làm gì’, hay ‘láo thì phải đánh’.

Ngược lại, một luồng ý kiến khác cho rằng ‘dù có chuyện gì xảy ra thì cũngkhông có quyền đánh đập người khác, huống chi là người vợ chung nhà vớimình’

c Bạo lực nơi công cộng

c.1 Hành hung nữ nhân viên

- sự việc xảy ra khoảng hơn 14 giờ ngày 23.11, tại khu vực phía ngoài điểm kiểm

tra giấy tờ tùy thân của hành khách

- Các đối tượng chửi bới, hành hung nữ nhân viên hàng không là Phạm Hữu An

(thường trú phường Đông Vệ, thành phố Thanh Hóa), Lê Văn Nhị (thường trú xãXuân Quang, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa) và Lê Trung Dũng (thường trú thịtrấn Thọ Xuân, Thanh Hóa)

Ba người này tiễn ông Lê Sỹ M đi chuyến bay VN1271 chặng bay Thanh Hoá

-TP.HCM dự kiến cất cánh lúc 15 giờ cùng ngày

- Sau khi ông M., đã hoàn tất thủ tục, 3 người này nhờ nhân viên sân bay là chị Lê

Thị G chụp ảnh tại khu vực sảnh ga đi Sau đó tiếp tục đề nghị chị G., chụp ảnhchung nhưng chị G., từ chối vì lý do công việc

- Đáng nói, sau khi bị từ chối, An, Nhị, Dũng đã to tiếng chửi bới, hành hung chị

G Trong đó, An dùng điện thoại đánh vào đầu và tát vào mặt chị G, Nhị cũng tátvào mặt nạn nhân

- Một đại diện hãng hàng không Vietjet chứng kiến sự việc trên và ra can ngăn đã

bị Nhị tát vào mặt, đạp vào bụng

- Nhân viên kiểm soát an ninh sau đó có mặt để ngăn cản thì bị Dũng giật mũ và

đấm vào mặt Một nhân viên an ninh thực hiện nhiệm vụ tại điểm kiểm tra soichiếu xách tay chứng kiến sự việc, đến hỗ trợ giải quyết vụ việc thì bị Dũng tấncông vào tay và cổ

c.2 Thiếu niên và một bạn nữa đánh nhau ngay giữa đường

- Mới đây, mạng xã hội xôn xao chia sẻ đoạn clip ghi lại sự việc 1 nam thiếu niên

và 1 cô gái trẻ lao vào đánh nhau tay đôi ngay giữa đường, cô gái bị giật tóc, ngãdúi dụi xuống đất Theo nội dung đoạn clip, nam thiếu niên) và cô gái gặp nhautại 1 con đường làng được cho là để giải quyết mâu thuẫn Sau một hồi cãi cọ, cả

2 đều bỏ dép rồi lao vào đánh nhau tới tấp Nam thiếu niên nhanh chóng thắngthế, đánh nhiều cái vào vùng đầu, giật tóc cô gái quăng quật khiến cô này ngã dúidụi xuống đất

- Sau khi bị đánh mà không thể "phản đòn", cô gái tỏ ra đau đớn, từ từ đứng lên.

Nam thiếu niên cũng không đánh đập thêm mà quay trở về vị trí cũ

- Đáng chú ý, sự việc diễn ra trước sự chứng kiến của nhiều nam nữ thiếu niên

khác Những cô nàng trong trang phục sành điệu được cho là bạn của cô gái bịđánh ngay từ đầu đã phân bua lớn tiếng, thấy bạn mình bị đánh không can ngăn,xong việc thì chỉ gào hét chửi bới đối thủ và hút thuốc lá nhả khói phì phèo

- Đoạn clip: nhieu-ban-be-dung-chui-boi-xung-quanh-phi-pheo-hut-thuoc-20200803171532617.chn

https://kenh14.vn/thieu-nien-va-mot-ban-nu-lao-vao-danh-nhau-ngay-giua-duong-2 Điểm tương đồng giữa các loại hình bạo lực nêu trên

- Hiện nay, vấn đề bạo lực trong xã hội ngày càng trở nên nghiêm trọng và thường

xuyên hơn, đòi hỏi chúng ta phải có một cái nhìn tổng quan về nó để có thể đưa

ra các giải pháp khắc phục và hạn chế hậu quả Bạo lực trong xã hội tồn tại ởnhiều dạng khác nhau, trong đó Bạo lực gia đình, bạo lực học đường, bạo lực nơicông cộng là ba dạng nổi bật hơn cả, và giữa chúng cũng có những điểm tươngđồng nhất định, cụ thể:

- Khi nhắc đến bạo lực, dù ở bất kỳ dạng nào, thì chúng đều mang nghĩa là hành vi

sử dụng sức mạnh thể chất hoặc tinh thần, với mục đích gây thương vong, tổn hạimột ai đó Trong đó, Bạo lực về thể chất có thể là điểm tột đỉnh của các cuộcxung đột

- Thứ hai, cả ba loại bạo lực nêu trên đều có nguyên nhân trực tiếp xuất phát từ

trình độ nhận thức của con người, coi bạo lực như là một giải pháp cần thiết và

tối ưu nhất cho mọi vấn đề trong xảy ra trong cuộc sống xã hội, là một công cụđắc lực để thể hiện sức mạnh và cái tôi của con người khi có sự xung đột về lợiích giữa các bên.

- Thứ ba, bất kỳ loại bạo lực nào cũng đều để lại các hậu quả nghiêm trọng cả về

thể chất lẫn tinh thần, không chỉ ảnh hưởng đến những người trong cuộc, bạo lựccòn ảnh hưởng đến cộng đồng xung quanh, làm mất trật tự an toàn xã hội, xâmphạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người – nhữngquyền được nhà nước công nhận và bảo vệ một cách triệt để

3 Điểm khác biệt giữa các loại hình bạo lực nêu trên

a Bạo lực học đường

- Hiểu một cách sơ khái nhất bạo lực học đường chính là những hành vi gây ảnh

hường đến thể xác, sức khỏe như đánh đập mà những hành vi xúc phạm đến tinhthần như chửi bới, quấy rối,… đều là những hình thức bạo lực học đường đángphải lên án

- Bạo lực học đường không chỉ là vấn đề bạo hành giữa học sinh với học sinh Bạo

lực học đường còn bao gồm cả những hành, hành động bạo lực của giáo viên đốivới học sinh hay của học sinh dối với giáo viên Trường hợp này diễn ra nhiều ởmẫu giáo, tiểu học, bởi lẽ ở độ tuổi này học sinh còn quá nhỏ để ý thức được vấn

đề bạo lực học đường Hơn nữa lại thêm tâm lý sợ cô sợ thầy, các em nhỏ khôngdám lên tiếng khi bị bạo hành

- Bạo lực học đường diễn ra dưới rất nhiều hình thức, với nhiều đối tượng học sinh

khác nhau Chúng ta có thể liệt kê một số hình thức bạo lực:

o Bạo lực thể chất

o Bạo lực bằng lời nói

o Bạo lực xã hội

o Bạo lực điện tử

- Bạo lực học đường đang là vấn nạn gây nhức nhối không chỉ Việt Nam, các nước

Á Đông mà nó còn là vấn nạn của thế giới

b Bạo lực gia đình

- Căn cứ theo quy định của Luật phòng, chống bạo lực năm 2007 quy định:

1.Các hành vi bao lực gia đình bao gồm:

a Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khỏe, tínhmạng

b Lăng mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự nhân phẩm…

Hành vi bạo lực gia đình được chia là 4 nhóm: bạo lực tinh thần, bạo lực thể chất, bạolực kinh tế, bạo lực tình dục

Nhóm 1: bạo lực tinh thần bao gồm các hành vi lăng mạ hoặc hành vi cố ýkhác xúc phạm danh dự nhân phẩm hay cô lập xua đuổi hoặc gây áp lựcthường xuyên về tâm lý gây hậu quả nghiêm trọng hoặc ngăn cản việc thựchiện quyền nghĩa vụ trong quan hệ gia đình

Nhóm 2: bạo lực về thể chất hay thể xác bao gồm hành vi hành hạ, ngược đãi,đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khỏe tính mạng

Nhóm 3: bạo lực kinh tế bao gồm chiếm đoạt, hủy hoại đập phá hoặc có hành

vi khác cố ý làm hư hỏng tài sản riêng của của thành viên khác trong gia đìnhhoặc tài sản chung của các thành viên gia đình hay cưỡng ép thành viên giađình lao động quá sức, đóng góp tài chính quá khả năng của họ hoặc kiểm soátthu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ra tình trạng phụ thuộc tài chính.Nhóm 4: bạo lực tình dục gồm có hành vi cưỡng ép quan hệ tình dục

c Bạo lực nơi công cộng

- Ứng xử nơi công cộng kông chỉ là một kỹ năng sống, mà còn thể hiện văn hóa

của cá nhân Từ chen lấn, xô đẩy, không xếp hàng, nói tục, chửi bậy,bôi bẩn, viếtbậy lên công trình công cộng, không tuân thủ luật lệ…tới hành động bạo lực, xảy

ra khá nhiều mà trước hết đó là hành vi phạm pháp, gây tâm lý bất ổn cho ngườikhác, đem đến cái nhìn thiếu tích cực về xã hội, về cuộc sống Bạo lực nơi côngcộng không chỉ do nam giới gây ra mà một số trường hợp người thực hiện hành

vi bạo lực lại là phụ nữ, nữ sinh

4 Hậu quả, mức độ thiệt hại của các loại hình bạo lực nêu trên

a Bạo lực học đường

- Hậu quả của bạo lực học đường không chỉ nằm ở tổn thương thân thể mà còn ở

tâm lý và quá trình phát triển của trẻ bị xâm hại lẫn trẻ bắt nạt người khác Trongnhiều vụ bạo lực được nói tới, không ít những vụ bạo lực đã gây ra những hậuquả nghiêm trọng về mặt thể xác Tồi tệ hơn khi không ít vụ bạo lực đã cướp đisinh mạng của những học sinh vô tội để lại sự thiệt thòi, đau đớn không chỉ vềmặt thể xác mà cả tinh thần cho học sinh và gia đình

- Những đứa trẻ bị bạo lực, nhất là bạo lực về tinh thần, bạo lực ngôn ngữ thường

cảm thấy bị tổn thương, chán nản, lo âu, cô đơn, suy sụp… Sự sợ hãi hoặc nỗi ámảnh làm thế nào để đối phó những kẻ bắt nạt có thể khiến trẻ bị stress Thậm chí,tình trạng này có thể kéo dài suốt cuộc đời Những hậu quả mà bạo lực họcđường gây ra kể cả thể xác hay tinh thần cũng đều trực tiếp ảnh hưởng đến côngviệc học tập cũng như tương lai của học sinh nếu không được can thiệp kịp thời

- Với những ảnh hưởng về mặt sức khỏe cùng với tâm lý lo lắng, căng thẳng, sợ

hãi, học sinh không thể học tập với kết quả tốt nhất có thể Thậm chí, sự căngthẳng quá mức về mặt tâm lý có thể buộc học sinh kết thúc việc học của mình,hoặc cũng có thể vì gây ra hành vi bạo lực mà học sinh phải nhận kỷ luật đuổihọc Từ đó, tương lai của các em rẽ sang một bước ngoặt khác không mấy khảquan

- Đặc biệt, những đứa trẻ có hành vi bạo lực, lạm dụng vũ lực từ khi còn nhỏ, khi

lớn lên có thể mắc phải những hành vi tội ác nhiều hơn những đứa trẻ khác Trẻ

em liên lụy vào hành vi bạo lực dù ở vai trò nào cũng đều có nguy cơ lạm dụngrượu, thuốc lá, và các loại ma túy

- Bạo lực học đường còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến mối quan hệ của những

thành viên trong gia đình Nếu những hành vi bạo lực của học sinh để lại hậu quảnghiêm trọng về mặt thể xác thì gia đình phải mất thêm một khoản tài chính lớn

để giải quyết hậu quả Đó là chưa kể, gần đây có những vụ bạo lực học đường đã

dẫn tới những vụ tự sát thương tâm của những em học sinh vô tội Nỗi đau đó đốivới bất cứ gia đình nào cũng không thể bù đắp được Trước thực trạng bạo lựchọc đường trở nên nghiêm trọng thì sự lo lắng của các bậc phụ huynh càng đượcđẩy lên cao Không chỉ lo lắng cho việc học, mà còn lo lắng cho sự an toàn củacon cái, lo lắng cho tương lai và cả tính mạng của con mình

- Bên cạnh đó bạo lực học đường gây ảnh hưởng tới sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm

nên có thể phải bồi thường thiệt hại dân sự do xâm phạm sức khoẻ Thiệt hại dosức khỏe bị xâm phạm bao gồm: Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng,phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại Chiphí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hạitrong thời gian điều trị, nếu người bị thiệt hại mất khả năng lao động và cần phải

có người thường xuyên chăm sóc thì thiệt hại bao gồm cả chi phí hợp lý cho việcchăm sóc người bị thiệt hại

b Bạo lực gia đình

- Bạo lực gia đình luôn để lại những hậu quả nghiêm trọng về cả thể xác lẫn tinh

thần cho nạn nhân, đặc biệt là đối với phụ nữ và trẻ em Các hành vi đánh đập,dùng vũ lực, hay bạo hành tình dục không tránh khỏi sức khỏe bị hủy hoại,thương tích đau đớn, có thể bị khuyết tật suốt đời, thậm chí dẫn đến tử vong

- Ngoài ra, bạo hành gia đình gây ám ảnh về tinh thần, luôn chán nản, buồn rầu, lo

lắng, sợ hãi, mất tự tin, hoang mang, trầm cảm; cảm thấy cuộc sống nặng nề,căng thẳng và tuyệt vọng

- Không những thế, bạo lực gia đình còn ảnh hưởng đến giáo dục của quốc gia, bởi

lẽ trẻ em bị bạo lực gia đình sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới quá trình phát triển thểchất và trí tuệ Khi chứng kiến bạo lực gia đình, các em sẽ trong tình trạng căngthẳng, sợ hại, tâm lý tiêu cực, và không có khả năng chơi tích cực, lẩn tránh cácmối quan hệ với các bạn cùng lứa tuổi, có xu hướng kép kín với mọi người xungquanh Bên cạnh đó, nhiều trẻ còn theo chiều hướng thích gây rối, bỏ học, phạm

tội, thậm chí nghiện ma túy, vướng vào các tệ nạn xã hội Nghiêm trọng hơn trẻcòn có thể trở nên bạo lực như người lớn hoặc cố gắng tự tử

- Bạo lực gia đình là nguyên nhân dẫn tới li thân, li hôn và tan vỡ bao gia đình.

Tốn tiền chữa trị và phục hồi sức khỏe thể chất và sức khỏe tinh thần cho nạnnhân và người chứng kiến bạo lực gia đình Giảm thời gian và năng suất lao động

từ đó giảm thu nhập gia đình Khi bạo lực gia đình tác động tới nạn nhân lẫnngười gây bạo lực sẽ giảm sự đóng góp của họ tới xã hội Tạo ra lực lượng laođộng tương lai có sức khỏe thể chất và tinh thần yếu, thiếu sáng tạo, thiếu sự chủđộng

c Bạo lực nơi công cộng

- Hậu quả của việc bạo lực nơi công cộng không chỉ ảnh hưởng và gây thiệt hại

nặng nề cho nạn nhân mà còn vạ lây đến những người xung quanh Bạo lực nơicông cộng cũng như hai loại bạo lực trên, tổn hại về thân thể, mà còn để lại tổnthương nặng nề về tinh thần, tình cảm cho người bị xâm phạm Hiện nay có rấtnhiều vụ xô xát, bạo lực công cộng xảy ra vì những lý do rất đơn giản Có nhiềutrường hợp chủ thể là bạn bè, người thân vì không thể giải quyết những mâuthuẫn tranh chấp trong cuộc sống nên đã dùng đến bạo lực để giải quyết vấn đề

- Hậu quả không chỉ phải trả giá bằng các hình thức xử phạt theo quy định của

pháp luật mà những hành vi hung hãn còn để lại nỗi day dứt suốt một thời giandài vì hậu quả mà chúng mang lại

- Ngoài ra người xâm phạm đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người khác là

vi nguy hiểm, gây mất trật tự an ninh và hậu quả trực tiếp là vi phạm pháp luật,

có thể vướng vào vòng lao lý

5 Yếu tố tác động đến các loại hình bạo lực nêu trên:

- Vấn nạn về bạo lực hiện nay còn là mối lo lắng và quan tâm lớn của pháp luật xã

hội, nó xảy ra ở tất cả các nhóm xã hội cơ bản, vượt qua ranh giới về khu vực,văn hoá, thu nhập, mức sống, tuổi tác, địa vị, gây ra nhiều hậu quả nghiêmtrọng cho con người và toàn xã hội Đó không những là bạo lực học đường, bạo

lực gia đình mà còn cả bạo lực nơi công cộng Có thể thấy pháp luật cũng đãđiều chỉnh các mối quan hệ này bằng những văn bản quy phạm pháp luật nhưLuật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Luật Hiến pháp, Trước khi đi tìmnhững biện pháp lâu dài, bền vững để ngăn chặn, xử lý các hành vi bạo lực này,trước hết ta cần phải làm rõ nguyên nhân, yếu tố tác động đến các loại hình bạolực đó.

a Bạo lực học đường

- Yếu tố tác động đến loại hình bạo lực này có thể là cá nhân, nhà trường, yếu tố

gia đình hoặc ngay cả yếu tố xã hội Theo giác độ lý thuyết kiểm soát xã hội là sựphạm tội bắt nguồn sâu xa từ sự yếu kém trong khả năng tự kiểm soát hành vi của

cá nhân và thiếu vắng các biện pháp kiểm soát phù hợp từ phía xã hội Các yếu tốtạo sự kiềm chế bên trong chủ yếu bao gồm các yếu tố thuộc về cá nhân như: sựkiểm soát, sự tự giác tuyệt đối trong việc tuân thủ chuẩn mực hay còn gọi là sự tự

ý thức cao độ, khả năng chịu đựng thất bại tốt, khả năng chống lại những cám dỗ,tinh thần trách nhiệm cao Sự kiềm chế bên ngoài bao gồm những yếu tố thuộc vềthế giới xung quanh cá nhân Đó có thể là sự hiện diện của những giới hạn về đạođức có tác dụng giữ cá nhân ở bên trong các giới hạn cho phép, những tác nhânthể chế khuyến khích sự chuẩn mực, sự giám sát của bố mẹ và nhà trưởng, sựđoàn kết trong các nhóm bạn bè,

- Cũng có nghiên cứu cho rằng học sinh có nhận thức quy tắc của trường và tin

tưởng họ càng tốt thì càng ít có xu hướng bạo lực học đường diễn ra Khi đó, họcsinh sẽ có mối quan hệ tích cực với giáo viên, cảm thấy thân thiện với ngôitrường của họ, cảm thấy môi trường tích cực và trật tự Như vậy, càng thiếu vắng

sự kiểm soát xã hội (cả bên trong và bên ngoài) thì học sinh có hành vi bạo lựchọc đường càng nhiều

b Bạo lực gia đình

- Bạo lực gia đình ngày càng có xu hướng gia tăng và tính chất ngày càng phức

tạp Nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực gia đình vừa là nguyên nhân kinh tế,

vừa là nguyên nhân về văn hoá - xã hội, phong tục, tập quán Sự căng thẳngthường xuyên trong gia đình đã gây sức ép nặng nề làm nhiều cặp vợ chồngkhông yên tâm sản xuất, có sản xuất thì cũng không hiệu quả Như vậy, nghèođói và bạo lực như một vòng tròn luẩn quẩn bám lấy nhau, không tách rời Nghèođói làm tăng nguy cơ bạo lực và bạo lực làm cho gia đình khó thoát khỏi cảnh đóinghèo

- Về mặt xã hội, sự ảnh hưởng của nền văn hóa phong kiến với những quan niệm

mang đậm màu sắc định kiến giới thể hiện trong đời sống xã hội như tư tưởngtrọng nam khinh nữ, chồng chúa vợ tôi, tính gia trưởng của người đàn ông xuấtphát và bị ảnh hưởng từ hệ tư tưởng Nho giáo đã thấm sâu vào tiềm thức các thế

hệ Việt Nam và hiện nay còn thể hiện ở nhiều người, trong nhiều gia đình Chừngnào mà xã hội còn nhìn nhận người phụ nữ ở địa vị thấp kém, còn coi phụ nữ như

là người lệ thuộc vào chồng con, chừng đó việc sử dụng bạo lực trong gia đìnhcòn chưa bị lên án mạnh mẽ, người chồng còn coi việc đánh đập vợ như một thứquyền bất thành luật, là điều hiển nhiên

- Một yếu tố khác dẫn đến vấn nạn bạo lực gia đình không thể không nhắc đến đó

là công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật liên quan đến bạo lực gia đình ở nước

ta hiện nay còn chưa thực sự hiệu quả Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước

đã ban hành nhiều văn bản pháp luật và chính sách thể hiện rõ nguyên tắc bìnhđẳng nam nữ, không phân biệt, đối xử với phụ nữ dưới bất kỳ hình thức nào Tuynhiên, những chính sách và các văn bản luật được đưa ra dù rất phù hợp thựctiễn, rất dễ hiểu nhưng lại chưa đi sâu vào cuộc sống của nhân dân và hiệu quảmang lại chưa cao do công tác tuyên truyền trong phòng, chống bạo lực gia đình

ở nước ta vẫn chưa phát huy hết tính tích cực Vai trò của các cơ quan chức năng,các tổ chức chính trị xã hội trong công tác phòng chống bạo lực gia đình cònchưa rõ rệt Sự phối hợp giữa các ban ngành trong công tác phòng, chống bạo lựcgia đình hiệu quả chưa cao, đôi khi còn mang tính hình thức, phạm vi phối hợpcòn hạn chế, thiếu đồng bộ, chưa sâu rộng

c Bạo lực tại nơi công cộng

- Có lẽ chưa bao giờ xu hướng sử dụng bạo lực trong các ứng xử xã hội, đặc biệt là

ở nơi công cộng lại đáng báo động như hiện nay Dường như chúng ta đang cómột cái nhìn lệch lạc rằng, cách giải quyết khúc mắc bằng thỏa hiệp hay thươnglượng là kém cỏi hoặc không hiệu quả

- Hành vi ứng xử giữa con người với con người ở nơi công cộng thể hiện văn hóa

và hiểu biết của mỗi cá nhân Tuy nhiên, người ta thường lấy nhiều lý do để biệnminh cho những ứng xử phản văn hóa vốn vẫn gặp nhan nhản ngoài đường nhưchen lấn, xô đẩy, dọa nạt hay bất tuân thủ quy định, luật lệ… Đây chính là tiền đềtạo ra sự bất ổn cho xã hội và gieo mầm cho những quan niệm tiêu cực trong đờisống

- Theo một nghiên cứu của Đại học Quốc gia Hà Nội, đánh giá về các nguyên nhânđưa tới hành vi ứng xử không phù hợp của người dân nơi công cộng trên địa bànthành phố Hà Nội, phần lớn nhận định tập trung vào các lý giải, như: Nhận thức,

ý thức của người dân khi tham gia dịch vụ nơi công cộng còn yếu (chiếm 76,4%);công tác giáo dục, định hướng hành vi ứng xử nơi công cộng chưa được quan tâm(64,9%); do thói quen lối sống (61,8%); các chế tài, quy định xử phạt còn thiếu(61,3%); chưa có bộ quy tắc ứng xử cho người dân ở nơi công cộng (60,2%); cácgiá trị đạo đức truyền thống bị xem nhẹ (59,2%); việc xử lý, xử phạt người dân viphạm còn chưa nghiêm (58,1%)… Thiết nghĩ đây là các nguyên nhân có thực,làm cho xu hướng bạo lực có phần nghiêm trọng hơn, dễ khởi phát hơn, hậu quả

để lại nặng nề hơn Trong các nguyên nhân đó, nguyên nhân từ nhận thức, tâm lý,lối sống của cá nhân là quan trọng hơn cả, bởi cách hành xử của mỗi người trướchết chịu sự chi phối của nhận thức, tư duy, trình độ, tình cảm của riêng bản thânhọ

- Về vấn đề gia tăng hành vi bạo lực, nghiên cứu chỉ ra rằng những cảm xúc tiêucực khiến con người khó chịu, có thể sử dụng bạo lực để giải phóng sự giận dữ,thất vọng hay bất lực của bản thân ra bên ngoài Nhiều khi hành vi bạo lực được

thực hiện để người khác thấy sức mạnh, uy lực của cá nhân Nhưng ẩn sau đó là

sự thiếu tự tin, sự yếu đuối, thiếu hụt nội tâm mà cá nhân không chấp nhận điều

đó, giống như phản ánh ngược che đậy sự thật của bản thân

- Ngoài ra, xu hướng ứng xử theo lối ăn thua, được mất cũng là phản ứng của một

số người, khi có bất đồng là họ nghĩ phải có người được, kẻ mất, người thắng, kẻthua, và phải sử dụng bạo lực khiến người khác phải thua, mình phải thắng Cùngvới nguyên nhân tâm lý, thì lối sống thiếu lành mạnh, không hướng theo cácchuẩn mực xã hội cũng là nguyên nhân gây ra hành vi bạo lực Khi hành xử trướccộng đồng, nếu mỗi cá nhân không tự giác đặt mình trong sự chi phối của cácchuẩn mực xã hội, nền tảng đạo đức, văn hóa, truyền thống,… họ rất dễ có hành

vi lệch chuẩn, điển hình là bạo lực, hoặc nhẹ hơn là nói tục, chửi bậy, sống bừabãi…

6 Các điều kiện ( Biện pháp, giải pháp cấp bách và lâu dài, bền vững ) đảm bảo hiệu lực, hiệu quả phòng ngừa, ngăn chặn, xử lý các loại hành vi bạo lực nêu trên:

a Các điều kiện đảm bảo phòng ngừa, ngăn chặn, xử lý các loại hành vi bạo lực học đường

- Từ chính bản thân học sinh Giai đoạn này hình thành nhân cách ở con người,

cùng với đó là tâm lý không ổn định và với một cái tôi cá nhân quá cao (màkhông biết sử dụng đúng cách) Trong giai đoạn này chỉ cần những tác động kíchthích xấu từ thế giới bên ngoài cũng khiến các em học theo, dẫn đến nhiều vụđánh nhau tại trường học hay cũng chính là nguyên nhân dẫn đến bạo lực họcđường Học sinh, sinh viên, cần có ý thức tự rèn luyện và tìm hiểu, nâng cao ýthức về hành động cũng như hậu quả của những hành động bạo lực đó Đối vớimột số học sinh cá biệt, cần có sự kết hợp giữa gia đình và nhà trường để uốnnắn, điều hướng các em vào phong trào của lớp, tránh sự phân biệt đối xử

- Từ gia đình Mỗi gia đình là một tế bào của xã hội, truyền thống gia đình, đạo

đức gia đình và tấm gương của bố, mẹ ảnh hưởng rất lớn tới nhận thức, suy nghĩ

của những học sinh (thường là những người chưa thành niên) Vì thế bố, mẹ phảigương mẫu cả về đạo đức và lối sống, cách hành xử phải có chuẩn mực, và cần

có thời gian hợp lý để chăm sóc, giáo dục con em mình, phải là chỗ dựa tinh thầncho con em mình đặc biệt là người chưa thành niên và phải thường xuyên kết hợpchặt chẽ với nhà trường, đoàn thể, chính quyền, cơ quan pháp luật để kịp thời uốnnắn, giáo dục khi có hành vi vi phạm pháp luật do con em mình gây ra

- Từ phía xã hội chúng ta cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục

pháp luật cho nhóm đối tượng là học sinh Giáo dục pháp luật chính là quá trìnhcung cấp tri thức, tình cảm niềm tin pháp luật, từ đó tạo cho học sinh có thói quensống và hành xử theo pháp luật Đó là biện pháp cơ bản, thường xuyên có ý nghĩaquyết định trong các biện pháp bảo đảm quyền của người học sinh (người chưathành niên) Đồng thời đây cũng là biện pháp cơ bản phòng ngừa hành vi có thểdẫn đến phạm tội trong các vụ bạo lực học đường hiện nay

o Xây dựng cộng đồng văn hoá tạo môi trường lành mạnh, vững chắc, cơ hội

sống tích cực: Chúng ta tạo các mối quan hệ xã hội tích cực cho ngườichưa thành niên nói chung và học sinh nói riêng bằng cách mở rộng cácchương trình đào tạo kỹ năng sống, tăng cường các hoạt động ngoài giờ,các hoạt động văn hoá, thể dục thể thao, tạo các sân chơi lành mạnh đểthanh thiếu niên sống tích cực, không tham gia vào các hoạt động tiêu cực.Đồng thời cần chủ động đưa người chưa thành niên tham gia vào các hoạtđộng cộng đồng có ích, tránh để người chưa thành niên rơi vào tình trạng

“nhàn cư vi bất thiện” hoặc trầm cảm, suy nghĩ lệch lạc và có hành vi tiêu

cực

- Vai trò của Nhà trường Ngoài việc dạy chữ, truyền đạt những kiến thức cơ bản

cần hết sức quan tâm và giành nhiều thời lượng dạy về kỹ năng sống, kỹ nănglàm người thông qua việc giáo dục về đạo đức truyền thống, lịch sử, pháp luật,giao tiếp trong gia đình và xã hội Cần có sự liên hệ chặt chẽ giữa nhà trường vàgia đình, thông báo thường xuyên, kịp thời về kết quả học tập, thời gian học tập

những thay đổi về tư cách đạo đức, những biểu hiện lệch lạc trong lối sống củacác em với gia đình để có biện pháp kết hợp cùng giáo dục giữa nhà trường vàgia đình.

b Bạo lực gia đình

- Hạ nhiệt hành vi bạo lực Hạ nhiệt có nghĩa là khi chồng nóng thì vợ bớt lời,

làm cho chồng nguôi ngoai, sau đó tìm cơ hội thích hợp khuyên lơn để ngườichồng thấy rằng hành vi bạo hành vừa qua là một sai lầm cần thay đổi Ngược lạinếu người vợ cũng nóng tính vì muốn chứng minh mình chính là nạn nhân oan ứccủa sự sai lầm do chồng gây ra, đứng trên cương vị người vợ, chúng ta cũng hành

động nói năng như người chồng thì chỉ “đổ dầu vào lửa” Sau khi đã hạ nhiệt

được cơn nóng giận người còn lại phải biết tư vấn, bao gồm lắng nghe lý do tạisao chồng/vợ, bố/mẹ lại hành động như vậy, sau đó tâm sự giải bày Tuy nhiên,thực tế nhiều người lại không hiểu và cư xử khéo léo để tháo gỡ tình huống đổnát trở thành lành lặn

- Nhu cầu trợ giúp Nếu hai nỗ lực nhường nhịn và tư vấn hỗ trợ không thành

công thì không còn cách nào khác, nạn nhân cần sáng suốt để có thái độ cầu việntrợ Rất nhiều người hiểu sai rằng bạo hành gia đình chỉ là vấn đề nội bộ, do đónên đóng cửa nhà mà dạy nhau Đóng cửa nhà thì làm sao dạy?! Cần phải có tácđộng của xã hội thì bạo hành mới có thể chấm dứt Tuy nhiên, nỗ lực của chínhtác nhân gây bạo hành gia đình mới được xem là yếu tố quan trọng nhất Chúng

ta cần phát triển những trung tâm dành cho người có thói quen bạo lực có cơ hộiquay đầu

o Sau những nỗ lực cá nhân thì nỗ lực xã hội cũng cần lưu tâm Chúng ta cần

phát triển những trung tâm lánh nạn để nạn nhân của bạo hành gia đìnhcảm thấy bình an khi tạm trú Dĩ nhiên công việc phục hồi bệnh trầm cảmcủa nạn nhân trong thời gian ở trung tâm rất quan trọng, nhưng sau khiphục hồi thì công tác hòa giải lại hiếm khi được để ý Sau đó nếu cần thiết

mới tính đến chuyện ly hôn “Giang sơn dễ đổi, bản tánh khó dời”, phần