Tiểu luận pháp luật về trung gian thương mại 3

Theo khoản 11 Điều 3 Luật Thương mại 2005 quy định: “Các hoạt động trung gian thương mại là hoạt động của thương nhân để thực hiện các giao dịch thương mại cho một hoặc một số thương nhâ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

***

TIỂU LUẬN CUỐI KÌ MÔN: LUẬT THƯƠNG MẠI 2

Họ và tên sinh viên: Lại Thu Hương

Mã sinh viên: 17031863 Lớp: Kép 11 Luật học Ngày sinh: 19/07/1999 Giảng viên: ThS Nguyễn Đăng Duy

Hà Nội, tháng 6 năm 2021

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học môn Luật Thương mại 2, dưới sự dạy dỗ, chỉ bảo tận tình của ThS Nguyễn Đăng Duy chúng em đã hoàn thành học phần này Cảm ơn thầy vì những bài giảng hay và bổ ích mà thầy đã dạy cho chúng em Nhờ có thầy nên môn học khó và trừu tượng này chúng em có thể tiếp thu dễ dàng Em xin kính chúc thầy có thật nhiều sức khỏe và thành công trong cuộc sống

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN 1

MỞ ĐẦU 3

I Khái niệm 3

II Bản chất 5

III Phân biệt các loại trung gian thương mại 5

IV Các vấn đề pháp lí về trung gian thương mại 8

V Bất cập trong quy định của pháp luật hiện hành 9

KẾT LUẬN 10

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

Chủ đề 4: Pháp luật về trung gian thương mại

MỞ ĐẦU

Hoạt động trung gian thương mại phát triển làm cho khối lượng hàng hoá lưu thông trên thị trường tăng lên, giao lưu kinh tế giữa các vùng trong một nước cũng như giữa các nước với nhau được đẩy mạnh, góp phần thúc đẩy hoạt động kinh tế của đất nước Hơn nữa thông qua các trung gian thương mại mà người sản xuất có thể thiết lập một hệ thống phân phối hàng hoá đa dạng Mặt khác, các trung gian thương mại giúp thương nhân nắm bắt những thông tin cần thiết về nhu cầu thị trường trong nước, thị trường ngoài nước một cách kịp thời Từ đó, đánh giá chính xác nhu cầu thị trường và tiến hành các hoạt động kinh doanh theo nhu cầu của thị trường Trên cơ sở đó mà mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hoá, nâng cao hiệu quả

và sức cạnh tranh của nền kinh tế

Trên thực tế, hoạt động thương mại qua trung gian được đánh giá là một phương thức kinh doanh có lợi cho người tiêu dùng Trên thế giới, hoạt động thương mại qua trung gian đã xuất hiện từ lâu, do nhu cầu của việc mở rộng quy

mô và cường độ buôn bán hàng hoá của thương nhân Pháp luật về trung gian thương mại là một lĩnh vực con người cần nắm được một cách rõ ràng để phục vụ lợi ích kinh doanh của bản thân và những người xung quanh

Đối với nền kinh tế sản xuất hàng hóa thì hoạt động trao đổi hàng hóa, dịch vụ

là điều kiện quan trọng cho sự duy trì để xã hội tồn tại và sự phát triển của xã hội Khi mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ cho thị trường thì thương nhân có thể lựa chọn hình thức mua bán phù hợp Điều đó phụ thuộc vào đối tượng giao dịch, thời gian giao dịch, thị trường và tính chất, thời cơ của từng lần giao dịch

Từ xưa đến nay, có rất nhiều phương thức giao dịch để thương nhân có thể trao đổi, mua bán hàng hóa Nhưng phổ biến nhất có lẽ là phương thức giao dịch trực tiếp bởi nó thường đem lại hiệu quả cao và đem lại cho thương nhân cảm giác

an tâm khi tự tay thực hiện việc giao dịch mà không thông qua ai khác

Đối với phương thức giao dịch trực tiếp thì người bán và người mua sẽ trực tiếp bàn bạc với nhau để thống nhất về nội dung như giá cả, đối tượng, phương thức thành toán… Ưu điểm của phương thức giao dịch này là các bên trực tiếp trao đổi nội dung hợp đồng, trực tiếp thỏa thuận với nhau nên sẽ xảy ra rất ít hiểu lầm, sai sót, nhờ vậy mà nâng cao hiệu quả của đàm phán giao dịch Bên cạnh đó, thương nhân có điều kiện trực tiếp tiếp cận thị trường và qua đó có thể nhanh chóng thích ứng với nhu cầu thị trường một cách hiệu quả nhất Ngoài ra thương nhân còn có thể trực tiếp phát triển mối quan hệ với những thương nhân khác, hoặc với các đầu mối khác một cách nhanh chóng

Phương thức giao dịch trực tiếp sẽ hạn chế khi thương nhân mua bán hàng hóa

ở những thị trường mới đối với sản phẩm mới sẽ gặp nhiều bỡ ngỡ, việc bị ép giá là điều không tránh khỏi nên có thể gặp rủi ro lớn dẫn đến thất thu Giao dịch trực tiếp

sẽ đạt được hiệu quả tối đa nếu thương nhân giàu kinh nghiệm hoặc có đội ngũ thực hiện giàu kinh nghiệm thì mới có thể hoàn thành một cách tổng thể nhất Các thương nhân lần đầu tiên mua bán, các thương nhân vừa và nhỏ lần đầu tiên giao dịch mà sử dụng phương thức trực tiếp rất dễ gặp rủi ro Chính vì vậy thương nhân

có thể chọn phương thức giao dịch qua trung gian để đem lại hiệu quả kinh doanh cao nhất

Theo khoản 11 Điều 3 Luật Thương mại 2005 quy định: “Các hoạt động trung gian thương mại là hoạt động của thương nhân để thực hiện các giao dịch thương mại cho một hoặc một số thương nhân được xác định, bao gồm hoạt động đại diện

cho thương nhân, môi giới thương mại, uỷ thác mua bán hàng hoá và đại lý thương mại.”1

II Bản chất

Hoạt động trung gian thương mại là loại hoạt động cung ứng dịch vụ thương mại được thực hiện qua trung gian Bên trung gian được bên thuê dịch vụ trao quyền để tham gia vào việc xác lập, thực hiện giao dịch thương mại và được hưởng quyền lợi đúng năng lực Hoạt động trung gian thương mại có sự tham gia của ba bên: bên ủy quyền, bên thực hiện dịch vụ và bên thức ba Trong các hoạt động dịch

vụ trung gian thương mại, bên được thuê làm dịch vụ là người trung gian nhận sự

ủy quyền của bên thuê dịch vụ và thay mặt bên thuê dịch vụ thực hiện các hoạt động thương mại với bên thức ba

Bên trung gian thương mại phải là thương nhân và có tư cách pháp lí độc lập Với mỗi hình thức trung gian thương mại, bên trung gian còn lại luôn phải đáp ứng các điều kiện mà pháp luật đặt ra Điều này giúp ta phân biệt được trung gian trong hoạt động thương mại với các thành phần khác như chi nhánh văn phòng đại điện

do thương nhân lập ra, giám đốc doanh nghiệp, thành viên hợp danh của công ty hợp danh… Các chủ thể nêu trên không có tư cách pháp lí độc lập mà thực hiện trong quyền hạn của nội bộ thương nhân

Hoạt động trung gian thương mại tồn tại song song hai nhóm quan hệ là quan

hệ giữa bên thuê dịch vụ và bên trung gian thực hiện dịch vụ, quan hệ giữa bên bên thuê dịch vụ, bên trung gian thực hiện dịch vụ với bên thứ ba Các hợp đồng này bắt buộc phải thực hiện bằng hình thức văn bản hoặc hình thức khác có giá trị pháp

lý tương đương

III Phân biệt các loại trung gian thương mại

1

Luật thương mại 2005

Có 4 hình thức trung gian thương mại bao gồm: Đại diện cho thương nhân, môi giới thương mại, ủy thác mua bán hàng hóa, đại lí thương mại

Thứ nhất, đại diện cho thương nhân: Căn cứ pháp lý: mục 1 chương 5 Luật thương mại 2005 Đại diện cho thương nhân là việc một thương nhân nhận uỷ nhiệm (gọi là bên đại diện) của thương nhân khác (gọi là bên giao đại diện) để thực hiện các hoạt động thương mại với danh nghĩa, theo sự chỉ dẫn của thương nhân đó

và được hưởng thù lao về việc đại diện Đại diện cho thương nhân có chủ thể là bên giao đại diện và bên đại diện Với điều kiện là cả hai bên đều phải là thương nhân Trong quan hệ đại diện, người làm đại diện phải giao dịch với bên thứ ba trên danh nghĩa của bên giao đại diện và phải hành động theo sự hướng dẫn của bên giao đại diện Phạm vi đại diện: Các bên có thể thỏa thuận về phạm vi của việc đại diện; bên đại diện có thể thực hiện một phần hoặc toàn bộ các hoạt động thương mại thuộc phạm vi hoạt động của bên giao đại diện Hình thức pháp lý: Thông qua Hợp đồng đại diện cho thương nhân Hợp đồng phải được thể hiện bằng văn bản hoặc các hình thức khác có giá trị tương đương Quyền hưởng thù lao đại diện: Bên đại diện được hưởng thù lao đối với hợp đồng được giao kết trong phạm vi đại diện Quyền được hưởng thù lao phát sinh từ thời điểm do các bên thoả thuận trong hợp đồng đại diện

Thứ hai, môi giới thương mại: Căn cứ pháp lý: mục 2 chương 5 Luật thương mại 2005 Môi giới thương mại là hoạt động thương mại; theo đó một thương nhân làm trung gian (gọi là bên môi giới) cho các bên mua bán hàng hóa, cung ứng dịch

vụ (gọi là bên được môi giới) trong việc đàm phán, giao kết hợp đồng mua bán hàng hóa, dịch vụ và được hưởng thù lao theo hợp đồng môi giới Môi giới thương mại có đặc điểm là chủ thể là bên môi giới và bên được môi giới Điều kiện: Theo quy định của Luật Thương mại 2005, bên môi giới bắt buộc phải là thương nhân và phải có đăng kí kinh doanh ngành nghề môi giới thương mại Phạm vi môi giới: Phạm vi môi giới thương mại khá rộng, bao gồm tất cả các hàng hóa, dịch vụ mà

pháp luật cho phép Hình thức pháp lí: Thông qua hợp đồng môi giới Quyền hưởng thù lao môi giới: Phát sinh từ thời điểm các bên được môi giới đã ký hợp đồng với nhau

Thứ ba, ủy thác mua bán hàng hóa: Căn cứ pháp lý: mục 3 chương 5 Luật thương mại 2005 Ủy thác mua bán hàng hóa là hoạt động thương mại, theo đó bên nhận ủy thác thực hiện việc mua bán hàng hoá với danh nghĩa của mình theo những điều kiện đã thỏa thuận với bên ủy thác và được nhận thù lao ủy thác Đặc điểm của

ủy thác mua bán hàng hóa là chủ thể là bên ủy thác và bên nhận ủy thác Điều kiện: Bên ủy thác có thể là thương nhân hoặc không phải là thương nhân; nhưng bên nhận ủy thác bắt buộc phải là thương nhân Bên nhận ủy thác sử dụng danh nghĩa của chính bên nhận ủy thác để mua hoặc bán hàng hóa thay cho bên ủy thác Đồng thời, bên nhận ủy thác không được quyền ủy thác lại cho bên thứ ba thực hiện hợp đồng ủy thác mua bán hàng hóa nếu như không có sự chấp thuận bằng văn bản của bên ủy thác Phạm vi: Bên nhận ủy thác thực hiện việc mua bán hàng hóa trong phạm vi ủy thác của bên ủy thác Hình thức pháp lý: Hợp đồng ủy thác mua bán hàng hóa bắt buộc phải được lập bằng văn bản hoặc bằng hình thức khác có giá trị tương đương

Thứ tư, đại lí thương mại: Căn cứ pháp lý: mục 3 chương 5 Luật thương mại

2005 Đại lý thương mại là hoạt động thương mại; theo đó bên giao đại lý và bên đại lý thoả thuận việc bên đại lý nhân danh chính mình mua, bán hàng hoá cho bên giao đại lý hoặc cung ứng dịch vụ của bên giao đại lý cho khách hàng để hưởng thù lao Đặc điểm của đại lí thương mại là: Chủ thể: Bên giao đại lý và bên đại lý Điều kiện: Cả hai bên đều phải là thương nhân Trong quan hệ thương mại này, bên đại

lý sẽ nhân danh chính mình để giao dịch với khách hàng Phạm vi: Bên đại lý sẽ theo thỏa thuận, thực hiện bán hàng cho bên giao đại lý hoặc mua hàng hóa cho bên giao đại lý hoặc cung ứng dịch vụ giao đại lý cho khách hàng Hình thức pháp lý:

Hợp đồng đại lý phải được lập thành văn bản hoặc bằng hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương

IV Các vấn đề pháp lí về trung gian thương mại

Dưới giác độ pháp lý, hiện tượng thương nhân nhận ủy quyền của người khác

để tiến hành các hoạt động vì lợi ích của bên ủy quyền để mua, bán hàng hoá hoặc cung ứng dịch vụ thương mại được pháp luật một số nước khái quát bằng khái niệm

“trung gian tiêu thụ” hoặc “đại diện thương mại” Các hiện tượng này được khái quát theo luật Anh - Mĩ dưới khái niệm Agency, luật Pháp: Agent commercial, luật Đức: Absazmittler

Ở Việt Nam, hoạt động trung gian thương mại được xác định là hoạt động của thương nhân để thực hiện các giao dịch thương mại cho một hoặc một số thương nhân được xác định và bao gồm hoạt động đại diện cho thương nhân, môi giới thương mại, ủy thác mua bán hàng hoá và đại lý thương mại (Khoản 11 Điều 3 Luật Thương mại năm 2005)

Hiện nay ở Việt Nam, pháp luật điều chỉnh hoạt động trung gian thương mại gồm Bộ luật Dân sự 2015, Luật Thương mại 2005, Các luật khác có quy định về các hoạt động thương mại đặc thù như: Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000 (sửa đổi, bổ sung năm 2010), Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015, Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2009), Luật Du lịch năm 2017, Luật Quản lý thuế năm 2006 (sửa đổi, bổ sung năm 2012, 2014 và 2016), Luật Chứng khoán năm

2006 (sửa đổi, bổ sung năm 2010), Luật Kinh doanh bất động sản năm 2014 Ngoài ra, các văn bản dưới luật hướng dẫn thi hành Luật Thương mại và các luật khác có liên quan đến hoạt động trung gian thương mại

Chức năng chủ yếu của pháp luật về hoạt động trung gian thương mại nhìn chung được xây dựng nhằm đảm bảo an toàn pháp lý cho các củ thể tham gia các

quan hệ này, đảm bảo lợi ích của các bên không đi ngược lại với lợi ích của nhà nước Với chức năng như vậy, nội dung cơ bản của pháp luật về hoạt động trung gian thương mại là những quy phạm ghi nhận quyền tự do thực hiện hoạt động trung gian thương mại cũng như những quy định nhằm đảm bảo lợi ích của các chủ thể tham gia các hoạt động trung gian thương mại, hạn chế rủi ro có thể xảy ra cho các bên cũng như cho toàn xã hội

Do đối tượng điều chỉnh là các quan hệ xã hội dựa trên sự thống nhất ý chí của các chủ thể tham gia quan hệ nên pháp luật về các hoạt động trung gian thương mại, sử dụng phương pháp điều chỉnh của luật sư (tự do, bình đẳng, thỏa thuận) Các quan hệ phát sinh trong hoạt động trung gian thương mại do các bên tự quyết định nhưng phải phù hợp với ý chí của nhà nước Bằng quy định của pháp luật, nhà nước định hướng và tạo cơ sở pháp lí để các bên căn cứ vào đó thỏa thuận nội dung

cụ thể phù hợp với khả năng và điều kiện của mình Mặt khác, pháp luật cũng là căn cứ để giải thích rõ đồng thời nhằm bổ sung các phần mà các bên chưa xác định

để đảm bảo quyền lợi của họ

V Bất cập trong quy định của pháp luật hiện hành

Nhược điểm lớn nhất của phương thức kinh doanh này là bên thuê dịch vụ sẽ không liên hệ trực tiếp với thị trường mà hoạt động thông qua người trung gian Do

đó, việc kinh doanh của bên thuê dịch vụ sẽ bị phụ thuộc vào năng lực và phẩm chất của người trung gian và lợi nhuận cùa họ bị chia sẻ cho bên trung gian Thực

tế đã cho thấy, có nhiều tranh chấp phát sinh trong hoạt động trung gian thương mại Các tranh chấp này khá phong phú, đa dạng về chủ thể cũng như nội dung Chúng có thể là tranh chấp giữa bên thuê dịch vụ và bên trung gian phát sinh từ việc bên trung gian không trung thực làm ảnh hưởng tới lợi ích của bên thuê dịch

vụ hoặc khi bên thuê dịch vụ không thực hiện nghĩa vụ trả thù lao hay đã đơn phương chấm dứt hợp đồng hoặc là tranh chấp giữa bên thứ ba với bên thuê dịch

vụ, bên trung gian do các bên không thực hiện đúng và đầy đủ nghĩa vụ của mình

KẾT LUẬN

Việc sử dụng các dịch vụ trung gian thương mại có vai trò quan trọng đối với

sự phát triển kinh doanh của thương nhân cũng như nền kinh tế quốc dân, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hoá, bởi hoạt động trung gian thương mại mang lại hiệu quả lớn cho các thương nhân trong quá trình tổ chức mạng lưới phân phối, tiêu thụ hàng hoá, dịch vụ ở trong nước cũng như ở ngoài nước

Việc liên kết với các trung gian thương mại thông qua các hợp đồng đem lại cho nhà sản xuất, nhà cung ứng dịch vụ một số lợi ích quan trọng như: Giúp cho nhà sản xuất chuyên tâm vào việc sản xuất, các trung gian thương mại có thể tư vấn cho nhà sản xuất, nhà đầu tư những điều tốt nhất trong lĩnh vực điều phối hàng hóa Các trung gian thương mại có khả năng đẩy mạnh việc giao lưu buôn bán, hạn chế được rủi ro và nhiều khi mua, bán được hàng hoá, cung ứng dịch vụ với giá cả có lợi hơn cho bên thuê dịch vụ của họ

Ngày nay, trong điều kiện toàn cầu hoá, hoạt động thương mại vượt ra ngoài lãnh thổ của một nước, vai trò của các trung gian thương mại không chỉ được quan tâm trong hoạt động thương mại nội địa mà được chú trọng trong thương mại quốc

tế Thương nhân không thể mở rộng sản xuất kinh doanh, nâng cao uy tín của mình nếu không vươn tới thị trường nước ngoài Khi xuất khẩu hàng hoá, dịch vụ ra nước ngoài, các nhà xuất khẩu sẽ gặp nhiều khó khăn và luôn phải đối mặt với những rủi ro về việc lựa chọn đối tác, về thị trường, về tín dụng, về sự am hiểu pháp luật của nước nhập khẩu Các rủi ro này có thể hạn chế được nếu nhà xuất khẩu hợp tác với các trung gian thương mại của nước nhập khẩu