- Pit-tông được trục khuỷu dẫn động đi xuống, làm thể tích xilanh tăng nên áp suất trong xilanh giảm, không khí từ đường ống nạp sẽ qua cửa nạp đi vào xilanh nhờ sự chênh lệch áp suất.. [r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Môn dạy: Công Nghệ 11
GIÁO ÁN DẠY LÝ THUYẾT
Chương 5: ĐẠI CƯƠNG VỀ ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG
Bài 21: NGUYÊN LÍ LÀM VIỆC CỦA ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG
Tiết 01
A CHUẨN BỊ
1 Mục tiêu bài học:
Mục tiêu kiến thức: Qua bài học HS cần hiểu được:
- Khái niêm cơ bản về động cơ đốt trong
- Nguyên lí làm việc của động cơ 4 kì
Mục tiêu kĩ năng:
- Hiểu được sơ lược bài học khi đọc trướCs GK
- Hình thành khả năng quan sát, khả năng tư duy, phân tích, so sánh
Mục tiêu thái độ:
- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường trong ngành động cơ đốt trong
- Nghiêm túc trong giờ học, tích cực phát biểu ý kiến
2 Phương tiện dạy học
Sự chuẩn bị của giáo sinh
Nội dung
- Nghiên cứu kĩ nội dung bài 21 trang 97-100/ SGK,
- Xác định các kiến thức cơ bản của bài, đọc các tài liệu có nội dung liên quan tới bài giảng
- Soạn giáo án, lập kế hoạch giảng dạy
Trang 2 Đồ dùng dạy học
- Chuẩn bị những tranh ảnh (hình 21.1, bảng biểu, phiếu học tập), dụng cụ phục vụ cho bài dạy
Phương pháp dạy học
- Sử dụng phương pháp nêu vấn đề, kết hợp với phương pháp thuyết trình, diễn giảng, phương pháp dạy học tích cực (làm việc nhóm…)
Sự chuẩn bị của học sinh
- Đọc trước nội dung bài trong sgk
- Tìm hiểu và ghi lại những nội dung khó
B TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
1 Ổn định lớp: (1 phút)
- Kiểm tra sĩ số lớp học
- Tác phong, nề nếp của học sinh
2 Kiểm tra bài cũ: (3 phút)
a Phương pháp kiểm tra: vấn đáp
b Số học sinh dự kiến sẽ kiểm tra: 01
c Câu hỏi kiểm tra:
- ĐCĐT là gì? Có mấy dấu hiệu phân loại ĐCĐT?
- Cấu tạo chung của ĐCĐT có bao nhiêu cơ cấu, hệ thống? Kể tên?
d Đáp án câu hỏi:
- Động cơ đốt trong là loại động cơ nhiệt mà quá trình đốt cháy nhiên liệu sinh nhiệt và quá trình biến đổi nhiệt năng thành công cơ học diễn ra ngay trong xilanh Người ta dựa vào 2 dấu hiệu đặc trưng của ĐCĐT
+Theo nhiên liệu: động cơ xăng, động cơ điêzen, động cơ gas Trong đó động cơ xăng, điêzen là phổ biến nhất
+Theo hành trình của pittông trong một chu trình làm việc: động cơ 2 kì, động cơ 4 kì
- Gồm có 2 cơ cấu và 4 hệ thống sau:
Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền
+Cơ cấu phân phối khí
+Hệ thống bôi trơn
+Hệ thống cung cấp nhiên liệu và không khí
Trang 3+Hệ thống làm mát +Hệ thống khởi động
3 Giảng bài mới: (39 phút)
a Giới thiệu bài mới: (1 phút)
Qua bài 20, chúng ta đã cơ bản hiểu được đi xe máy thì phải thường xuyên đổ xăng vào là
để vận hành động cơ đốt trong bên trong xe Vậy bộ phận nào của ĐCĐT sử dụng lượng xăng đó và quá trình biến đổi từ nhiệt lượng đốt ra tạo thành cơ năng cho xe chuyển động như thế nào, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu bài 21 NGUYÊN LÍ LÀM VIỆC CỦA ĐỘNG
CƠ ĐỐT TRONG (tiết 1)
Thời
Hoạt động
18
phút
Hoạt động 1: Tìm hiểu về một số khái nệm cơ bản
I MỘT SỐ KHÁI
NIỆM CƠ BẢN:
1 Điểm chết của
pit-tông
Điểm chết của pittông là
vị trí tại đó pit-tông đổi
chiều chuyển động Có 2
loại điểm chết: điểm
chết trên (ĐCT) và điểm
chết dưới (ĐCD)
- ĐCT: là điểm chết mà
tại đó pit-tông ở xa tâm
trục khuỷu nhất
- ĐCD: là điểm chết mà
tại đó pit-tông ở gần tâm
trục khuỷu nhất
2 Hành trình pittông
(S)
Là quãng đường
pit-tông đi được giữa 2 ĐC
Khi pít-tông chuyển
dịch được một hành
trình thì trục khuỷu sẽ
quay được 1 góc 1800
Nếu gọi R là bán kính
- Thế nào là điểm chết của pit-tông ?
=> Điểm chết của pittông là vị trí tại đó pit-tông đổi chiều chuyển động
- ĐCT, ĐCD là gì?
=> ĐCT: là điểm chết mà tại đó pit-tông ở xa tâm trục khuỷu nhất
- ĐCD: là điểm chết mà tại đó pit-tông ở gần tâm trục khuỷu nhất
- Thế nào là hành trình pittông?
=> Là quãng đường pit-tông đi được giữa 2 ĐC (khoảng cách giữa ĐCT và ĐCD)
- Khi pit-tông chuyển dịch 1 hành trình thì trục
-Quan sát hình 21.1 SGK/97, lần lượt trả lời các câu hỏi
-Lắng nghe, ghi chép
Trang 4quay của trục khuỷu thì:
S = 2R
3 Thể tích toàn phần
(Vtp)
Là thể tích xilanh giới
hạn bởi nắp máy, xi lanh
và đỉnh tông khi
pit-tông ở ĐCD
4 Thể tích buồng cháy
(Vbc)
Là thể tích không gian
giới hạn bởi nắp máy,
xilanh và đỉnh pit-tông
khi pit-tông ở ĐCT
5 Thể tích công tác (
Vct)
Là không gian thể tích
được giới hạn bởi 2
điểm chết
V ct = V tp – V bc
𝐕𝐜𝐭= 𝝅𝑫
𝟐𝑺 𝟒 (D là đường kính xilanh)
6 Tỉ số nén
Là tỉ số giữa thể tích toàn
phần và thể tích buồng
cháy
𝛆 = 𝐕𝐭𝐩
𝐕𝐛𝐜 Động cơ Điêzen có tỉ số nén
𝜀 = 15 ÷ 21 cao hơn so
khuỷu quay mấy vòng?
=> 1 vòng
- So sánh các thể tích xilanh?
Vtp < Vct < Vbc
Vct = V tp – V bc
- Tỉ số nén là gì? Khi có được tỉ số nén ta sẽ biết được điều gì của động cơ?
=> Tỉ số nén là tỉ số giữa thể tích toàn phần và thể tích buồng cháy
Khi có được tỉ số nén ta sẽ biết được động cơ đó mạnh hay yếu, so sánh các đ/c với nhau
Trang 5với động cơ xăng
𝜀 = 6 ÷ 10 Tỉ số nén
càng cao động cơ càng
mạnh
7 Chu trình làm việc của
động cơ
Gồm các quá trình : nạp ,
nén, cháy dãn - nở và thải
8 Kì
Là một phần của chu trình
diễn ra trong một hành trình
pit-tông
Động cơ 4 kì là loại động
cơ mà một chu trình làm
việc được thực hiện trong
bốn hành trình của pit-tông
Động cơ 2 kì là loại động
cơ mà một chu trình làm
việc được thực hiện trong
hai hành trình của pit-tông
- Chu trình làm việc của động cơ xảy ra ở đâu ? Bao gồm những quá trình nào?
=> Chu trình làm việc của động cơ diễn ra ở trong xilanh, gồm 4 quá trình : nạp , nén, cháy dãn - nở và thải
- Động cơ 4 kì là gì? Động cơ 2 kì là gì?
=> Động cơ 4 kì là loại động cơ mà một chu trình làm việc được thực hiện trong bốn hành trình của pit-tông
Động cơ 2 kì là loại động cơ mà một chu trình làm việc được thực hiện trong hai hành trình của pit-tông
Hoạt động 2:Tìm hiểu nguyên lí làm việc của động cơ Điêzen 4 kì
II NGUYÊN LÍ
LÀM VIỆC CỦA
ĐỘNG CƠ XĂNG 4
KÌ
1 Nguyên lí làm
việc của động cơ Điêzen 4
kì
a Kì 1 : Nạp
- Pit-tông đi từ ĐCT
xuống ĐCD, xupap
nạp mở, xupap thải
đóng
-Đọc kĩ nội dung SGK
- Phân tích,
so sánh để hoàn thành phiếu học tập
NÉN NẠP
Trang 620
phút
- Pit-tông được trục
khuỷu dẫn động đi
xuống, làm thể tích
xilanh tăng nên áp
suất trong xilanh
giảm, không khí từ
đường ống nạp sẽ qua
cửa nạp đi vào xilanh
nhờ sự chênh lệch áp
suất
b Kì 2: Nén
- Pit-tông đi từ ĐCD
lên ĐCT, hai xupap
đều đóng
- Pit-tông được trục
khuỷu dẫn động đi lên
làm thể tích xilanh
giảm nên áp suất và
nhiệt độ trong xilanh
tăng
- Cuối kì nén, vòi
phun phun một lượng
nhiên liệu điêzen với
áp suất cao vào buồng
cháy
c Kì 3: Cháy - Dãn
nở
- Pit-tông đi từ ĐCT
xuống ĐCD , hai
xupap đều đóng
- Nhiên liệu được
phun tơi vào buồng
cháy (từ cuối kì nén)
hòa trộn với khí nóng
tạo thành hòa khí
Trong điều kiện áp
Tổ chức hoạt động nhóm: (10 phút) Chia lớp ra 8 nhóm, mỗi tổ gồm 2 nhóm, cùng thảo luận nội dung như sau:
Đọc nội dung trong SGK/99,100 cho biết các hoạt động diễn ra lần lượt trong các kì và trả lời câu hỏi trong phiếu học tập?
Phân công:
Nhóm 1, 2: Cho biết các hoạt động diễn ra trong kì nạp? Vì sao trục khuỷu lại đi lên?
Trục khuỷu đi lên do hệ thống khởi động làm quay bánh đà
Nhóm 3,4: Cho biết các hoạt động diễn ra trong kì nén? Dầu Điezen được cấp vào ở giai đoạn nào ?
Dầu diezen được cấp vào cuối kì nén khi áp suất trong xilanh lớn nhất
Nhóm 5,6: Cho biết các hoạt động diễn ra trong kì cháy-dãn nở? Vì sao kì cháy –dãn nở được gọi là kì sinh công ?
Nhiên liệu cháy sinh ra áp suất cao đẩy pit-tông đi xuống, qua thanh truyền làm trục khuỷu quay và sinh công Vì vậy kì này còn được gọi là kì sinh công
Nhóm 7,8: Cho biết các hoạt động diễn ra trong kì thải? Vì sao trục khuỷu lại đi lên?
Do quán tính của bánh đà gắn ở trục cam
-Chép vào
vở, học thuộc
Trang 7suất và nhiệt độ trong
xilanh cao, hòa khí tự
bốc cháy sinh ra áp
suất cao đẩy pit-tông
đi xuống, qua thanh
truyền làm trục khuỷu
quay và sinh công Vì
vậy kì này còn được
gọi là kì sinh công
d Kì 4: Thải
- Pit-tông đi từ ĐCD
lên ĐCT, xupap nạp
đóng, xupap thải mở
- Pit-tông được trục
khuỷu dẫn động đi lên
đẩy khí thải trong
xilanh qua đường ống
thải ra ngoài
Khi pit-tông đi đến
ĐCT, xupap thải
đóng, xupap nạp lại
mở, trong xilanh diễn
ra kì 1 của chu trình
mới
2 Nguyên lí làm việc
của đ/c xăng 4 kì
Tương tự như
nguyên lí làm việc
động cơ Điêzen 4 kì,
chỉ khác ở 2 điểm:
- Trong kì nạp : khí
nạp vào xilanh của
động cơ điêzen là
không khí, còn động
cơ xăng là hoà khí
(hỗn hợp xăng –
không khí) Hòa khí
Kì Nạp Nén
Cháy-dãn
nở
Thải
Pit-tông
ĐCT xuống ĐCD
ĐCD lên ĐCT
ĐCT xuống ĐCD
ĐCD lên ĐCT
Xupap nạp
Mở (cho khí đi vào)
Đóng Đóng Đóng
Xupap thải Đóng Đóng Đóng
Mở (thải khí ra ngoài) Thể
tích Tăng giảm Tăng Giảm
Áp suất Giảm Tăng
Tăng (cao) Giảm
Nhiệt
độ Giảm Tăng
Tăng (cao) Giảm
- Động cơ xăng nạp gì để hoạt động?
=> Hỗn hợp xăng – không khí (hòa khí)
-Hoà khí được đốt cháy do yếu tố nào ?
=> Hòa khí muốn đốt cháy phải đạt được một
áp suất và nhiệt độ tới hạn kết hợp với tia lửa điện của bugi do đó không tự cháy được
-Đọc SGK trả lời
- Vận dụng kiến thức đã học ở để trả lời
Trang 8này được chế tạo bởi
bộ chế hòa khí lắp trên
đường ống nạp
- Cuối kì nén : ở động
cơ điêzen diễn ra quá
trình phun nhiên liệu,
còn ở động cơ xăng
thì bugi bật tia lửa
điện để châm cháy
hoà khí
Trang 9PHIẾU HỌC TẬP
Nhóm 1, 2: Cho biết các hoạt động diễn ra trong kì
nạp?
Kì Pittong Thể
tích
Áp suất
Xupap nạp
Xupap thải
Nhiệt
độ
Nạp
Vì sao trục khuỷu lại đi lên?
Nhóm 3,4: Cho biết các hoạt động diễn ra trong kì nén?
Kì Pittong Thể
tích
Áp suất
Xupap nạp
Xupap thải
Nhiệt
độ
Nén
Dầu Điezen được cấp vào ở giai đoạn nào?
Nhóm 5,6: Cho biết các hoạt động diễn ra trong kì
cháy-dãn nở?
Kì Pittong Thể
tích
Áp suất
Xupap nạp
Xupap thải
Nhiệt
độ
Cháy-dãn
nở
Vì sao kì cháy –dãn nở được gọi là kì sinh công ?
Nhóm 7,8: Cho biết các hoạt động diễn ra trong kì thải?
Kì Pittong Thể
tích
Áp suất
Xupap nạp
Xupap thải
Nhiệt
độ
Thải
Vì sao trục khuỷu lại đi lên?
Trang 104 Củng cố (2 phút)
Qua nội dung bài học HS cần nắm chắc các nội dung sau:
- Khái niệm ĐCT, ĐCD, V toàn phần , V buồng cháy , V công tác , tỉ số nén
- Nguyên lí làm việc của động cơ diezen 4 kì
5 Câu hỏi và bài tập về nhà
- Trả lời câu hỏi trong SGK/103
- Chuẩn bị phần III NGUYÊN LÍ LÀM VIỆC CỦA ĐỘNG CƠ 2 KÌ (Bài
21 (tt))
C RÚT KINH NGHIỆM VÀ BỔ SUNG
Ngày tháng năm 2014 Ngày tháng năm 2014