Tài liệu Mây nếp - cây công nghiệp mới của Hải Hà ppt

Trong những năm đầu tiên, gia đình tôi và các gia đình khác trồng thử nghiệm cây mây nếp, các hộ được huyện hỗ trợ 70% vốn đầu tư, gia đình chỉ phải bỏ ra 30% số tiền vốn.. Thu hoạch mây

Quảng Ninh: Mây nếp - cây công nghiệp mới của Hải Hà

Hải Hà có điều kiện khí hậu phù hợp cho việc trồng cây mây nếp Trước đây cây mây nếp vốn là cây mọc hoang dã ở nhiều khu vực rừng núi của huyện Mây nếp có đặc tính

vỏ trắng ngà, bóng đẹp, bền, độ cảm quang mạnh khi nhuộm màu, chịu nhiệt và kháng

ẩm cao Từ bẹ lá, vỏ ruột cây đều dễ uốn, dễ định hình, chế tác cùng các vật liệu khác như gỗ, tre, da.

Thấy rõ lợi ích của cây mây nếp, năm 2006 huyện đã đầu tư gần 170 triệu đồng trồng thử nghiệm mây nếp trên diện tích 2 ha ở 2 xã Quảng Sơn và Quảng Đức Sau hơn một năm trồng, hiện nay, cây mây nếp phát triển khá tốt, mang lại nhiều triển vọng Qua thực

tế trồng cho thấy đưa mây nếp vào trồng ở Hải Hà không những góp phần phủ xanh đồi trọc, mà còn mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân Mây nếp chỉ cần trồng 1 lần nhưng thu hoạch được nhiều lần và trong nhiều năm Trong tương lai, mây nếp sẽ đồng hành cùng cây chè góp phần thúc đẩy kinh tế Hải Hà phát triển

Đi thăm đồi mây nếp của gia đình ông Đặng Văn Sơn, xã Quảng Sơn, chúng tôi càng thấy rõ lợi ích mà cây công nghiệp mới này mang lại Ông Sơn cho biết: Trước khi huyện có chủ trương đưa cây mây nếp vào trồng ở Hải Hà, chúng tôi được đi tham quan

mô hình trồng cây mây nếp ở tỉnh Thái Bình, và thấy rằng đầu ra của sản phẩm này là hoàn toàn khả quan Hiện nay số lượng mây nếp được trồng ở Thái Bình không đủ đáp ứng cho nhu cầu trong nước và nước ngoài Các doanh nghiệp của tỉnh Thái Bình cũng đặt mua sản phẩm mây nếp của Hải Hà khi được thu hoạch Ông Sơn cho biết thêm: Hiện nay trên thị trường 1 kg cật mây nếp khô có giá bán 120 nghìn đồng; ruột mây nếp dùng để làm giấy cao cấp vì nó có độ trắng cao, và cũng được bán với giá 35 nghìn đồng/kg Trong những năm đầu tiên, gia đình tôi và các gia đình khác trồng thử nghiệm cây mây nếp, các hộ được huyện hỗ trợ 70% vốn đầu tư, gia đình chỉ phải bỏ ra 30% số tiền vốn Mây nếp chỉ phải trồng 1 lần, nhưng có thể khai thác được 20 năm Cây trồng đến năm thứ ba là có thể khai thác, năm đầu tiên sẽ cho sản lượng khoảng 7 tấn/ha, và cho thu nhập khoảng 49 triệu đồng Những năm tiếp theo, sản lượng mây nếp sẽ tiếp tục tăng 30%/năm, và nguồn lợi đó kéo dài khoảng 20 năm mới phải cải tạo lại Mây nếp vốn là giống cây sống hoang dã nay lại được chăm bón, do vậy chúng sống rất khoẻ Mây nếp có thể trồng ở những nơi đất tận dụng như ở bờ ao, kênh mương, vừa là hàng rào, vừa cho thu nhập về kinh tế

Từ thành công cây mây nếp được trồng ở gia đình ông Sơn, và nhiều hộ gia đình khác ở

2 xã Quảng Sơn, Quảng Đức, hiện nay diện tích trồng cây mây nếp đã được nhân rộng ở Quảng Thành thêm 5 ha, trong đó có 4 ha trồng thâm canh và 4 ha trồng dưới tán rừng

Hy vọng rằng trong những năm tiếp theo, mây nếp sẽ được trồng rộng rãi hơn và trở thành cây đặc sản của Hải Hà

Theo website Chuyện nhà nông

(2007-09-21)

Trồng mây nếp góp phần phát triển kinh tế lâm nghiệp

www.kinhtenongthon.com.vn - 8 tháng trước

KTNT - Kon Chiêng (Mang Yang-Gia Lai) là xã vùng sâu vùng

xa, thuộc diện đặc biệt khó khăn Nơi đây có diện tích rừng tự nhiên rộng lớn, tuy nhiên rừng thuộc loại nghèo và thưa Do trình độ dân trí thấp nên bà con chưa biết khai thác tiềm năng

từ rừng

Trước thực trạng này, ngành chức năng đã khuyến khích bà con phát triển kinh tế lâm nghiệp, với cây trồng chủ lực là mây nếp Cây mây nếp phù hợp với điều kiện tự nhiên, góp phần tăng cường làm giàu hệ sinh thái thực vật, tăng độ che phủ đất, chống xói mòn.

Cây mây nếp rất thích hợp trồng dưới tán rừng, trồng quanh vườn hộ và trên đất đồi Sợi mây nếp dùng làm đồ thủ công mỹ nghệ phục vụ cho tiêu dùng

và xuất khẩu Để dự án đạt hiệu quả cao, Phòng Kinh tế huyện Mang Yang đã phối hợp với UBND xã và các đoàn thể vận động nhân dân hưởng ứng tham gia mô hình thí điểm Dự án chọn được 7 nhóm hộ gồm 98 người tham gia tại làng Đê Tar Mỗi nhóm hộ trồng 1 ha Các chuyên viên Phòng Kinh tế, Trạm Khuyến nông huyện trực tiếp về tận làng hướng dẫn kỹ thuật trồng mây cho đồng bào

Sau một năm thực hiện dự án, chúng tôi đến một mô hình nhóm hộ, do anh Bưm phụ trách Đây là mô hình trồng mây nếp dưới tán rừng Anh Bưm cho biết, từ khi nhận khoán đến nay, rừng của nhóm hộ anh phụ trách đã xanh trở lại Được cán bộ huyện về cung cấp giống mây nếp, hướng dẫn kỹ thuật để bà con trồng dưới tán rừng nên bà con mừng lắm, ai cũng hồ hởi tham gia Hiện, những khóm mây được đồng bào trồng dưới tán rừng đã lên xanh tốt, hứa hẹn mùa thu hoạch hiệu quả, góp phần giúp bà con cải thiện đời sống.

Anh Phạm Ngọc Cơ, Phó trưởng phòng Kinh tế huyện Mang Yang cho chúng tôi biết: Trồng mây nếp cho hiệu quả kinh tế rất cao, nếu trồng dưới tán rừng có đầu tư phân bón, chăm sóc tốt thì chỉ sau 3-4 năm sẽ cho thu hoạch lứa đầu, ước tính đạt 5 triệu đồng/ha, những năm tiếp theo cho giá trị tăng gấp hai lần Người nông dân chỉ tập trung đầu tư năm đầu, các năm sau chỉ bỏ công chăm sóc là có thể thu hoạch 15-17 năm liền Nếu trồng thâm canh, sản lượng thu hoạch năm đầu đạt 30-40 tấn/ha, những năm sau thu hoạch 2 đợt/năm, sản lượng 50-75 tấn Giá mây hiện nay khoảng 10.000 đồng/kg, bình quân mỗi năm thu nhập khoảng 65 triệu đồng/ha Trồng mây giải quyết việc làm tại chỗ cho nhân dân, nâng cao thu nhập, góp phần giảm nhanh tỷ lệ đói nghèo, nâng cao nhận thức bảo vệ tài nguyên, sinh thái rừng bền vững Mô hình đã trang bị kiến thức cho cộng đồng dân cư biết bố trí, sắp xếp lại sản xuất, áp dụng các tiến bộ kỹ thuật để sử dụng hiệu quả đất lâm nghiệp tại địa phương.

Hương Trà

Ky thuat trong cay May Nep

*Chọn đất trồng

Từ lâu đời nhân dân vùng đồng bằng và trung du Bắc bộ đã có kinh nghiệm trồng mây nếp quanh nhà, quanh vườn làm hàng rào và khai thác làm nguyên liệu cho đan lát và làm dụng cụ sinh hoạt hàng ngày Đất ở những nơi này thường ẩm xốp nhiều chất hữu cơ rất thích hợp với sinh trưởng của mây nếp Hơn nữa cây làm giá thể cho mây leo cũng sẵn nên mây phát triển rất tốt Nếu muốn trồng mây nếp thành rừng, có thể chọn nơi có các điều kiện sau đây:

- Rừng thứ sinh đã qua khai thác chọn và không có kế hoạch khai thác trong 10 năm tới

Mô hình trồng mây nếp ở

đất đồi cạnh rừng

- Rừng non đang phục hồi với các loài cây tiên phong khác nhau

- Đất sau nương rẫy cũng có thể trồng mây nếp nhưng trước khi trồng phải trồng cây gỗ làm cây che bóng và giá thể cho mây nếp leo

- Các đai rừng ven suối đất màu mỡ, độ ẩm cao rất thích hợp trồng mây nếp

* Chuẩn bị đất trồng

Trồng quanh nhà, ven hàng rào, dọc mương máng, nhìn chung đất ở đây chuẩn

bị không đòi hỏi cầu kỳ Cuốc hố trồng gốc cây giá thể 0,5-1m, kích thước hố 15

x 15 x 15cm Hố trồng đào liên tục cách nhau 1m dọc theo hàng rào Trường hợp giá thể là tre phải chú ý: nếu tre thành bụi lớn mới trồng này thì mây khó sống và kém phát triển Kinh nghiệm nhân dân thường đào mương sâu 1m rộng 0,8m cạnh hàng tre và trồng mây bên kia bờ mương cách bờ 0,5m, khi mây lớn cho leo lên cây tre

Khi trồng mây dưới rừng tự nhiên: phát theo băng rộng 2m, dọn sạch cây Băng phát cách nhau 5m Trên băng đào hố trồng mây, khoảng cách hố là 2m hoặc 4m Kích thước hố 15 x 15 x 15cm Mỗi hố trồng 2-3 cây con

* Trồng cây

Trồng mây tốt nhất là vào mùa Xuân thời tiết ẩm và có mưa phùn, hoặc có thể trồng vào đầu mùa mưa

Khi vận chuyển mây từ vườn ươm đến nơi trồng tránh làm tổn hại đến rễ hay rễ

bị khô

Không làm vỡ bầu đất khi xé túi bầu bằng chất dẻo Không đào hố sâu dưới tán rừng, lá khô rụng xuống sẽ che lấp và làm chết cây con Khi lấp đất phải nén chặt để cây mau bén rễ và lấp đất ngang cổ rễ cây để mây dễ đẻ nhánh sau này

* Chăm sóc cây trồng

Trong 2 năm đầu, mỗi năm làm cỏ 2-3 lần kết hợp với vun xới Trồng mây dưới tán rừng phải thường xuyên kiểm tra, đề phòng lá cây rụng xuống phủ kín làm chết cây con Hàng năm phải luỗng phát dây leo bụi rậm một lần để đảm bảo ánh sáng cho mây phát triển Khi mây lớn và leo lên giá thể cần tiến hành phát cành cây để điều chỉnh ánh sáng giúp cho mây vươn lên sinh trưởng tốt

Nơi trồng mây đề phòng trâu bò và châu chấu có thể ăn lá mây non

Thu hoạch mây sợi

Mây trồng quanh hàng rào, trong vườn rừng và nơi đất tốt thì sau khi trồng 3-4 năm có thể thu hoạch lứa đầu tiên, sau đó hàng năm thu hoạch một lần

Mây trồng dưới tán rừng, thời gian thu hoạch lứa đầu tiên có lâu hơn 8-10 năm Khi thấy

bẹ lá ở phần gốc bị chết và rụng đi để lộ sợi mây màu xanh hay trắng là có thể khai thác được Sau đó hai năm thu hoạch một lần

Triển vọng phát triển cây mây nếp ở Phúc Lai

- 11h giờ trưa – nắng hoa mắt, cái nắng đầu hè như nhuộm vàng cả đoạn đường

làng vốn đỏ quạch màu đất ở xã Phúc Lai (huyện Đoan Hùng) Phá tan vẻ tĩnh lặng, yên bình vốn có của một làng quê nghèo buổi ban trưa, khắp thôn trên xóm dưới râm ran tiếng người cười nói, tiếng thảo luận sôi nổi về loại cây lần đầu tiên được đưa

về trồng đại trà ở xã: Cây Mây nếp Hôm ấy là ngày 19-4, ngày những cây mây giống được trao tới tận tay người nông dân.

Phúc Lai là xã trung du nằm ở phía Bắc huyện Đoan Hùng Toàn xã có 865 hộ với tổng số 3.275 nhân khẩu được chia làm 7 khu hành chính Dân cư phân

bố không tập trung, trình độ dân trí không đều cộng với đường xá đi lại khó khăn nên ảnh hưởng nhiều đến việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Năm 2008, xã còn trên 30% hộ nghèo, thu nhập của người dân chủ yếu trông vào trồng trọt, chăn nuôi nên đời sống rất khó khăn Một số gia đình có đất, có rừng trồng thêm chè nhưng do thời tiết không ủng hộ, rồi dịch bệnh, thêm vào đó giá cả luôn lên xuống thất thường, cây chè nhiều lúc khiến người nông dân điêu đứng.

Xã Phúc Lai còn là xã được hưởng lợi từ chương trình 134 – 135 giai đoạn II của Chính phủ trong việc đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, hỗ trợ sản xuất, đầu tư giáo dục đào tạo… nhưng nhiều chỉ tiêu về phát triển kinh tế của xã vẫn chưa đạt so với kế hoạch đề ra Trong đó tổng sản lượng lương thực năm 2008 chỉ đạt 1.327 tấn, giảm so với kế hoạch đầu năm 148,6 tấn, bình quân lương thực chỉ đạt 388kg/người/năm.

Trong lúc người dân đang bế tắc vì chưa tìm ra cách cải thiện cuộc sống, thoát nghèo đi lên thì được nghe cán bộ xã thông báo: Chi cục Hợp tác xã và Phát triển nông thôn thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh bắt đầu triển khai mô hình trồng mây nếp làm nguyên liệu phục vụ sản xuất hàng mây giang đan xuất khẩu Lấy nguồn vốn từ chương trình 135 của Chính phủ, dự án trồng mây nếp lần này được triển khai tại xã Phúc Lai với tổng số vốn lên tới

150 triệu đồng, trồng trên tổng diện tích 35ha, trong đó bao gồm cả diện tích đồi còn trống và trồng xen với các loại cây khác, trồng ở vườn nhà…

Được biết, cây mây là cây lâm sản ngoài gỗ, có thể trồng dưới tán rừng, xung quanh nhà, quanh vườn, trồng làm hàng rào bảo vệ, đường ranh giới Thân cây mây nếp có màu trắng ngà, bóng đẹp, độ cảm quang mạnh khi nhuộm màu, chịu nhiệt và kháng ẩm cao Đặc biệt cây mây

dễ uốn, dễ định hình, chế tác cùng các vật liệu khác như gỗ, tre, da, chỉ cần trồng một lần nhưng thu hoạch được nhiều lần trong nhiều năm; có thể tận dụng bờ rào, kênh mương để trồng Sợi mây còn có thể làm lạt buộc, đan rổ, rá, bàn ghế… đặc biệt có giá trị kinh tế cao, được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng, sử dụng tiêu dùng trong nước và xuất khẩu sang nhiều nước trên thế giới Cây mây nếp nhiều gai, có thể làm bờ rào bảo vệ rất tốt Không chỉ vậy, cây mây còn có tác dụng giữ được độ phì nhiêu cho đất, chống rửa trôi xói mòn, giúp người nông dân tận dụng đất đồi bạc màu để thâm canh tăng thu nhập.

Mặc dù chưa hiểu nhiều về giống, cách chăm sóc cũng như khả năng phát triển và đầu ra của việc trồng loại cây mới nhưng sau những buổi hội thảo, tập huấn giới thiệu về cây mây nếp của Chi cục HTX và Phát triển nông thôn tại địa phương, nhiều hộ dân háo hức xin đăng ký trồng trên đất đồi hoặc vườn nhà Để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả của dự án, Chi cục HTX

và Phát triển nông thôn đã kết hợp với Hội nông dân xã tổ chức các cuộc họp thôn, xóm, xã, bình bầu ra những hộ gia đình có đủ điều kiện nhận trồng mây với các tiêu chí như: Có đất trồng, có đủ điều kiện về kinh tế, nguồn nhân lực chăm sóc cho cây mây phát triển Các cuộc họp được tổ chức công khai, minh bạch và thu hút được đông đảo quần chúng tham gia, đóng góp ý kiến Trong đợt thực hiện dự án này, đã có 118 hộ dân được nhận cây mây giống với trên

Người dân chăm

sóc cây mây nếp

Ảnh minh họa

11 vạn cây và gần 12 tấn phân đạm.

Trồng mây nếp khó nhất là khi mới bắt đầu trồng, nhưng chỉ cần mây sống thì lại rất dễ chăm sóc Trong hai năm đầu, mỗi năm cần làm cỏ 2-3 lần kết hợp với vun xới quanh gốc, đề phòng

lá cây rụng xuống làm chết cây con Sau khi trồng khoảng 3 – 4 năm có thể bắt đầu khai thác Giá 1kg mây tươi (khoảng 3 - 4 sợi mây) có thể bán được từ 5 đến 6 nghìn Mặc dù đây là lần đầu tiên đưa cây mây vào trồng thử nghiệm ở xã Phúc Lai nhưng ông Nguyễn Hải Minh – Chi cục trưởng Chi cục HTX và Phát triển nông thôn vẫn tự tin khẳng định với bà con: “Hiện tại các sản phẩm mây tre đan đang rất được thị trường ưa chuộng vì đây là những sản phẩm thân thiện với môi trường, có giá trị thẩm mỹ cao Có nhiều làng nghề mây tre đan trong tỉnh và một

số tỉnh lân cận đang phát triển rất mạnh mẽ nhưng vùng nguyên liệu lại dần cạn kiệt Việc hình thành vùng nguyên liệu mây ở Phúc Lai không chỉ để cung ứng nguyên liệu cho các làng nghề

mà tương lai còn có thể xây dựng các cơ sở sản xuất mây tre đan ngay tại đây”.

Vĩnh Hà

Kỹ thuật ươm giống mây nếp

Theo kết quả điều tra, hiện nay có 2 loài mây trồng phổ biến trong nhân dân vùng đồng bằng Bắc bộ:

* Mây nếp

Còn gọi là mây vườn, mây ruột gà, mây tắt Tên khoa học: Calamus tetradactylus Hance

Là loài cây mọc thành rừng tự nhiên đã được thuần dưỡng Cây mọc thành từng cụm dày đặc, thân khí sinh mảnh và sít nhau Số lượng lá ít hơn 30, mọc thành cụm cách nhau không đều trên trục lá

* Mây nước (Mái)

Tên khoa học: Calamus armarus Lour Cây mọc thành cụm thưa, thân khí sinh mập hơn

Số thùy nhiều hơn 30 cách đều nhau trên trục Mái chịu được ngập nước nên thường trồng ven mương ao

Hai loài mây trên hiện đang được trồng phổ biến ở nhiều nơi, thông thường trồng ở trong các vườn hộ gia đình Với nhu cầu sử dụng mây ngày càng tăng thì việc phát triển trồng mây cũng ngày càng được mở rộng, đặc biệt là việc trồng mây dưới tán rừng cũng đã được thực hiện và đem lại những kết quả đáng nể

Mây nếp và mái có những đặc điểm sinh trưởng gần giống nhau, vì vậy biện pháp kỹ thuật ươm giống cho 2 loài mây trên về cơ bản giống nhau

Tạo cây con

* Chuẩn bị đất gieo

Đất gieo hạt tốt nhất là đất pha cát ở vùng núi chọn nơi đất bằng, gần suối độ ẩm lớn nhưng không ngập khi có lũ

Có thể gieo hạt mây nếp trong các vườn ươm của lâm trường hoặc đội sản xuất lâm nghiệp

Đất vườn ươm được dọn sạch cỏ, làm tơi nhỏ rồi đánh thành luống, mặt luống rộng 0,8-1m, độ dài luống tùy địa hình của vườn Mặt luống gieo được san thật phẳng

Bón lót phân chuồng hoai, đập nhỏ phân trộn đều với đất vào lúc bừa lần cuối Đất gieo hạt bón 3-4kg/m2 mặt luống Đất ươm cây con bón 1-2kg/m2 mặt luống

Phun thuốc chống kiến, sâu trên mặt luống trước khi gieo, sau đó cứ 10 ngày một lần phun thuốc sulfat đồng pha loãng để chống nấm và giun

* Xử lý hạt

Hạt mây có lớp cứng như sừng, bình thường sau một thời gian dài nằm dưới đất hạt mới nảy mầm Để rút ngắn thời gian nảy mầm của hạt chúng ta cần xử lý hạt trước khi gieo

- Xử lý bằng axit sulfuric loãng (nồng độ 3-5%) ngâm hạt trong 3-5 phút sau đó vớt ra rửa sạch gieo ngay hoặc ủ cho nứt nanh rồi đem gieo

- Xử lý bằng công thức nước ấm: 2 sôi + 3 lạnh (nhiệt độ nước 40-45oC) Đổ hạt vào nước ấm đã pha, ngâm trong 12 giờ Sau đó rửa sạch đem gieo ngay hoặc ủ trong bao tải mỗi ngày rửa chua một lần cho đến khi hạt nứt nanh mới đem gieo

Gieo sau 25-40 ngày hạt bắt đầu nảy mầm, thời gian nảy mầm kéo dài 1-2 tháng

Có hai cách gieo hạt:

- Gieo hạt có trát bùn: hạt được rải đều kín trên mặt luống, không để hạt chồng lên nhau Bình quân 0,2kg hạt gieo trên 1m2 mặt luống Rải một lớp đất bột dày 1cm lên lớp hạt rồi dùng rạ hay rơm phủ kín lên trên để hạt khỏi bị khô Trên cùng trát một lớp bùn ao hoai dày 1-2cm, để giữ độ ẩm cho luống tránh mưa làm xói và gà bới Bùn ao cũng là lớp phân cho cây mạ sau này

- Gieo hạt không trát bùn: Gieo vãi đều hạt trên mặt luống rồi phủ một lớp đất bột dày 2-3cm Trên mặt luống phủ kín bằng rơm rạ để giữ độ ẩm và tránh mưa xói

* Chăm sóc cây mạ

Sau khi gieo hạt xong cần làm giàn che chống nắng cho cây mạ sau này và giữ độ ẩm Giàn che làm bằng phên nứa hoặc bằng thân đay, sậy phủ lá hay cây guột lên trên Độ che sáng 80-100% và giàn che cao hơn mặt luống 20-50cm và rộng hơn mặt luống 20cm Hàng ngày tưới nước hai lần vào buổi sáng và buổi chiều đảm bảo đủ độ ẩm cho hạt chóng nảy mầm Sau một tháng rưỡi, ngày tưới một lần vào buổi sáng

* Cấy cây mạ

Mây nếp sau khi gieo 2-3 tháng thấy lá đầu tiên có dạng mũi kim đâm qua lớp đất phủ trên luống là có thể cấy được Trong trường hợp cần vận chuyển cây mạ đi xa để cấy cây thì phải chờ cây mọc 2-3 lá, cây có độ cao từ 5cm trở lên (khoảng tháng 8-9 dương lịch) tức là 4 đến 5 tháng sau khi gieo

Chọn ngày râm mát, tưới đẫm nước mặt luống rồi đánh cây mạ, tránh làm đứt rễ cây Rũ

và rửa sạch đất ở rễ cây, sau đó hồ rễ bằng bùn ao nhuyễn hoặc bùn ao có trộn thêm ít phân lân rồi bó thành từng bó xếp trong hộp kín, tránh nắng và gió làm khô rễ Trong quá trình vận chuyển phải luôn luôn giữ ẩm cho bộ rễ Thời gian vận chuyển có thể đi xa 2-3 ngày trong điều kiện bảo quản như trên bảo đảm tỷ lệ sống cây rất cao

Có hai phương pháp cấy cây: cấy trên luống và cấy cây vào bầu

* Cấy cây vào bầu

- Vỏ bầu làm bằng chất dẻo (PE) theo dạng ống hay túi có đục lỗ, cao 11-13cm, đường kính bầu 5-8cm

- Đất đóng bầu: Đất ruột bầu được trộn theo công thức sau: trong 100kg đất đóng bầu gồm có: 89kg đất pha cát (8 phần đất + 2 phần cát sông) + 10kg phân chuồng + 1kg phân lân

Hoặc có thể trộn đất theo công thức: 90kg đất cát pha + 8kg đất bùn ao phơi khô đập nhỏ + 2kg phân lân

Hỗn hợp đất đóng bầu phải được trộn đều, trường hợp đất khô phải tưới cho đủ ẩm Với loại ống bầu: cho đất trước vào đáy bầu 1-2cm nén chặt để cố định đáy bầu, giữ cho đất không bị rơi vãi sau đó tiếp tục cho đất vào bầu đầy tới miệng

Với loại túi bầu chỉ cần đổ đất vào đầy tới miệng túi không nén chặt để đảm bảo độ tơi xốp của đất Công việc đóng bầu phải làm trước khi cấy cây 5-10 ngày

- Xếp bầu: Luống đặt bầu phải rẫy sạch cỏ, san phẳng nền, luống rộng 1m, nện chặt luống Rãnh luống rộng 0,5m, luống dài 5-10m (tùy thuộc vào địa hình của vườn ươm) Nền luống được xử lý bằng thuốc diệt nấm Bầu được xếp trên luống sát vào nhau, xung quanh luống đắp thành gờ cao 3-4cm

* Cấy cây trên luống

Làm đất và đánh luống như luống gieo hạt để cấy mầm (hay cây mạ) Cấy trên luống nên

để lá xòe hết thùy mới cấy Trước khi đánh cây phải tưới nước đẫm mặt luống rồi dùng bay đánh cây mạ lên Chú ý không được để cho rễ cây bị khô Khoảng cách cây cấy từ 5-10cm

* Làm giàn che và chăm sóc cây con

Khi còn non, mây không chịu được ánh sáng trực xạ, bởi vậy phải làm giàn che Ngoài ra giàn che còn có tác dụng hạn chế mưa làm xói mòn lở đất trơ rễ mây, chống sương muối

và gió lạnh

Tỷ lệ che sáng tốt nhất của giàn là 50-70% Chiều cao của giàn che là 0,5m trên mặt luống hoặc cao 1,2-1,5m, để dễ tưới cây và chăm sóc

Mỗi ngày tưới 1-2 lần tùy điều kiện thời tiết, khi thùy lá xòe hết có thể tưới phân Dùng nước tiểu pha loãng hay phân đạm nồng độ 0,05% để tưới, 10-15 ngày tưới một lần Trước khi đem trồng 2 tháng ngừng tưới phân Trong quá trình chăm sóc thấy lá cây con vàng xanh biểu hiện cây thiếu phân cần tăng lượng phân tưới cho cây

(Nguồn: Gây trồng song mây, NXB Văn hóa-Dân tộc, 2000, tr.84-97)

Kinh nghiệm trồng Mây nếp (Calamus tetradacylus Hance ) tại một số vùng ở Hà Tĩnh

Ngày 8/11/2009 8:49:44 AM

Mây nếp

là cây thuộc

họ Cau dừa,

có độ bền, dẻo

và lực chịu kéo tốt, mặt ngoài

có màu trắng ngà, bóng đẹp,

dễ uốn

và được dùng

để làm các

đồ thủ công

mỹ nghệ cao cấp

có giá trị kinh

tế cao trong xuất khẩu

và tiêu thụ nội địa.

Đặc tính của mây nếp là cây trung tính, ưa sáng giai đoạn cây trưởng thành, thích hợp độ tàn che 0,4 - 0,5 và được phân bố tương đối rộng từ các tỉnh phía bắc, đồng bằng Bắc bộ đến các tỉnh duyên hải miền trung Đặc biệt, tỉnh Hà Tĩnh cây Mây nếp không chỉ mọc tự nhiên trong rừng, ven khe suối, xung quanh vườn hộ gia đình mà được trồng nhiều các huyện như: Cẩm xuyên, Vũ Quang, Hương sơn, Can Lộc Mây nếp sinh trưởng tốt mang lại hiệu quả kinh tế cao cho các hộ dân.

Điều kiện gây trồng Mây nếp: Thích hợp nơi đất tốt, tầng đất dày, còn có tính chất đất rừng, dưới tán rừng tự nhiên độ tàn che 0,4 - 0,5, ven khe suối và quanh vườn hộ gia đình.

Kỹ thuật gây trồng:

- Thu hái giống: Mây nếp ở Hà Tĩnh thông thường thu hái từ tháng 4 - 6, khi quả chín có võ chuyển từ màu xanh sang màu trắng vàng, nếm có vị chua, hạt có màu đen và thu hoạch ở những cây trên 7 tuổi (hạn chế: nguồn giống chủ yếu thu hái tự nhiên, chưa có nguồn gốc xuất xứ giống chọn lọc và cải thiện ).

- Xử lý hạt và gieo ươm:

* Trường hợp có thể ủ quả trong vài hôm cho chín đều rồi đem gieo trực tiếp lên luống hoặc bầu, trường hợp này tỷ lệ nẩy mầm thấp, sau 3 - 4 tháng mới nẩy mầm nên kéo dài khâu chăm sóc.

* Trường hợp tách vỏ quả bằng cách ngâm vào nước lạnh khoảng 24 giờ sau đó xát vỏ, để ráo nước, trộn hạt với cát ẩm theo tỷ lệ 1 : 3, đến khoảng 1

-2 tháng hạt bắt đầu nứt nanh đem gieo trực tiếp vào bầu hạt mới nẩy mầm nhanh và đều hoặc đem phơi khô hạt, bảo quản tạm nơi thoáng mát được 2 - 3 tuần , trước khi gieo ngâm hạt trong nước ấm 40 - 45 0 c (2 sôi 3 lạnh) trong thời gian 12 giờ vớt ra rửa chua để ráo đem gieo trên luống Luống gieo phải làm đất

kỹ, bón lót 3 - 4kg phân chuồng hoai/m 2 , tiến hành gieo vãi 2kg hạt/ m 2 , phủ đất dày 1cm, phủ rơm rạ kín mặt luống, thường gieo vào tháng 5 và làm dàn che, độ che bóng 90 - 100%, hàng ngày tưới nước đủ ẩm Khi cây mạ có 1 - 2 lá mầm tiến hành cấy cây vào bầu, kích cở bầu rộng 6-10cm, cao 12-15cm, thành phần ruột bầu 89% đất thịt tầng mặt + 10% phân chuồng hoai + 1% phân lân; làm dàn che nắng bảo đảm che bóng tốt nhất khoảng 70%; thường xuyên tưới nước cho cây đủ ẩm, định kỳ làm cỏ phá váng cho cây con; huấn luyện cây con trước khi xuất vườn (mở dần dàn che, hạn chế tưới nước, bón thúc, đảo bầu phân loại cây ).

Cây con đưa trồng đạt 18 tháng tuổi, chiều cao trên 20 cm, có 3-4 lá/cây, sinh trưởng tốt không sâu bệnh Đối với rừng tự nhiên nghèo kiệt phát thực bì theo băng chiều rộng băng phát 2m, phát dọn sạch thực bì, chừa lại cây gỗ tái sinh, trên băng phát tiến hành đào hố băng thủ công, kích thước hố 30 x 30 x 30cm trong trường hợp trồng kép (trồng 3 cây/hố theo hình chân chó), nếu trường hợp trồng đơn (1 hố/1cây), kích thước hố 20 x 20 x 20 cm hoặc 15 x 15x

15 cm; mật độ hố 3300 hố/ha; lấp hố trước khi trồng 20-30 ngày Thời vụ trồng tốt nhất vụ xuân thời tiết ẩm có mưa phùn, hoặc có thể trồng đầu mùa mưa; khi vận chuyển cây con từ vườn ươm đến nơi trồng rừng không làm tổn thương đến cây, tránh làm vỡ bầu; Trồng cây phải bóc bỏ vỏ bầu, lấp đất phải nén chặt đẻ cây chóng bén rễ và lấp đất ngang cổ rễ; sau khi trồng tiến hành chăm sóc (thường xuyên kiểm tra, trồng dăm cây chết, nâng đở cây nghiêng ngã, nhặt cành lá che kín cây); Trong 2 năm đầu, mỗi năm chăm sóc 2-3 lần, cuốc cỏ vun xới gốc, thường xuyên kiểm tra, đề phòng lá cây rụng phủ kín làm chết cây con

(chú ý không để gốc bị vùi quá sâu để cây đẻ nhánh tốt) Luỗng phát dây leo bụi rậm mở dần cường độ chiếu sáng cho cây sinh trưởng tốt, khi cây đã lớn leo lên giá thể tiến hành phát cành cây điều chỉnh ánh sáng cho thích hợp và bảo vệ cấm trâu bò và gia súc vào khu vực rừng trồng.

Sau khi trồng được 3-4 năm cho thu hoạch, khi thấy bẹ lá ở phần gốc bị chết và rụng đi để lộ sợi mây màu xanh hay trắng là có thể khai thác được, sau

đó cứ 2 năm thu hoạch một lần.

Hiện nay, Mây nếp đã được trồng rộng rãi trên địa bàn không những ở các vườn hộ mà còn được trồng dưới tán rừng tự nhiên, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế và có tác dụng cải tạo rừng tự nhiên nghèo kiệt khi trồng dưới tán rừng.

Nguyễn Xuân Lê – Chi cục Lâm nghiệp Hà Tĩnh

Nghệ An: Trồng mây theo quy trình cải tiến

11/09/2008

Cây mây có nguồn gốc từ bao đời nay, mọc tự nhiên trong rừng và trong vườn hộ, con người chỉ biết lợi dụng cái sẵn có để khai thác mà chưa chú ý đến các biện pháp kỹ thuật như đầu tư thâm canh hoặc trồng với mật độ cao Nguồn nguyên liệu ngày càng cạn kiệt, trong khi nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu ngày càng lớn.

Bởi vậy trồng mây nếp theo qui trình cải tiến đòi hỏi phải thực hiện mới đáp ứng được nguồn nguyên liệu Trong những năm qua, tỉnh có nhiều chính sách trợ giá giống, xây dựng dự án và các mô hình trồng mây ở các huyện như Thanh Chương, Đô Lương, Tân kỳ, Anh Sơn, Tương Dương và một số huyện khác.

Hiện tại hội làm vườn huyện Tân kỳ đã phối hợp với hội làm vườn các xã như: Nghĩa Bình, Nghĩa Hợp, Kỳ Tân, Nghĩa Khánh, Nghĩa Hành, Thị trấn Tân Kỳ, đang triển khai phong trào trồng mây với qui mô hàng chục ha và hàng trăm vạn cây Ngoài kỹ thuật trồng mây thông thường ra, để đạt được hiệu quả kinh tế cao theo qui trình cải tiến, chúng tôi giới thiệu với bà con và các nhà kỹ thuật cần chú ý thêm một số điểm sau:

- Gieo ươm cây giống: cây giống có thể gieo ươm từ hạt hoặc tách chổi từ các gốc cây mẹ để trồng khi cây đã có

từ 3-4 lá thật, thân cây bắt đầu có gai nhỏ, cao 12-15 cm khỏe mạnh (tức 16-18 tháng tuổi).

- Thời vụ trồng: có thể trồng mây được quanh năm, nếu chủ động được nguồn cây giống và điều kiện khí hậu, thời tiết thuận lợi Tuy nhiên với điều kiện như chúng ta nên trồng vào vụ xuân và vụ thu là tốt nhất.

- Trồng chuyên canh: đất đồi và đất cấy cưỡng, lên luống rộng 1,5 m, trên luống trồng thành 3 hàng kép theo hình nanh sấu cách nhau 50 cm, cây cách cây 50 cm.

+ Mật độ: từ 45.000 -50.000 cây/ ha, luống này cách luống kia 1m để tiện lợi cho việc đi lại, chăm sóc và thu hoạch Với qui trình trồng cải tiến là trồng 3 hàng kép kết hợp với việc cắt tỉa cành thường xuyên thì sẽ giúp cho cây sinh trưởng và phát triển tốt, không bị đổ; rút ngắn thời gian từ chỗ 4-5 năm xuống chỉ còn 2,5- 3 năm là thu hoạch lứa đầu, năng suất mây sợi tăng gấp 2-3 lần, hiệu quả và lợi nhuận sẽ cao hơn Đặc biệt có 3 hàng kép dựa vào nhau để đỡ phải làm dàn hay nẹp đỡ.

+ Lượng phân bón: Nếu trồng 45.000 - 50.000 cây/ha thì lượng phân bón từ 2-3 tấn NPK + 100- 200 kg urê/ha/năm.

Trồng đúng qui trình này sau 2,5 đến 3 năm sau sẽ cho thu hoạch sản phẩm, từ năm thứ 5 trở đi sẽ đạt năng suất trên 16 tấn/ha/năm; với giá hiện nay 5.000- 6.000đ/kg như cũng thu được xấp xỉ trên 80 triệu đồng/ha/năm.