+ Xác định được nghĩa vụ của công dân có liên quan đến tình huống trong tác phẩm… Bước 2: Thực hiện kế hoạch bài học và xây dựng sản phẩm: Học sinh thực hiện ở nhà Nội dung Hoạt động củ[r]
Trang 1PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC.
I TÊN HỒ SƠ DẠY HỌC:
ÔN TẬP VĂN BẢN: “CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG” CỦA NGUYỄN DỮ THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA.
( NGỮ VĂN 9).
II MỤC TIÊU DẠY HỌC:
1 Về kiến thức:
* Với môn Ngữ văn 9: Học sinh khắc sâu được các kiến thức cơ bản sau:
+ Thể truyền kì là gì?
+ Tác giả, tác phẩm, thời gian của tác phẩm
+ Nhân vật Vũ Nương, Trương Sinh
+ Nguyên nhân dẫn đến cái chết của Vũ Nương
+ Các địa danh, con sông được nhắc đến trong văn bản
+ Nội dung, ý nghĩa và các chi tiết nghệ thuật trong truyện
+ Liên hệ thực tế và bản thân,…
* Với môn Địa lí 9:
+ Xác định được vị trí địa lí con sông Hoàng Giang (nơi Vũ Nương tự vẫn) thuộc xã Lí Nhân, Huyện Chân Lí, tỉnh Hà Nam
+ Xác định được vị trí địa lí của tỉnh Hà Nam thuộc khu vực Đồng bằng sông Hồng
* Với môn Lịch sử 7:
+ Xác định được tác phẩm ra đời vào thế kỉ XVI - thời kì phong kiến nhà Lê ở
nước ta
+ Xác định đúng giặc Chiêm được nhắc tới trong tác phẩm đánh chiếm nước
ta vào thế kỉ XIII, XIV, XV
+ Nắm bắt được tỉnh Hà Nam được tách ra từ tỉnh Hà Nam Ninh (ngày 26- 12-1991)
* Với môn Giáo dục công dân 9:
+ Xác định được hành vi của Trương Sinh: nghi oan, đánh, mắng chửi thậm tệ, đuổi Vũ Nương ra khỏi nhà là hành vi bạo lực ra đình, vi phạm luật Hôn nhân gia đình hiện nay
+ Xác định được nghĩa vụ của công dân trong việc chứng kiến hành vi bạo lực gia đình thì phải có trách nhiệm ngăn cản và báo cho chính quyền nơi gần nhất
để bảo vệ người bị hại
2 Về kỹ năng:
- Rèn thành thạo khả năng tư duy, nhận nhiệm vụ, thu thập thông tin, phân tích kênh hình, xử lí thông tin, liên hệ thực tế
Trang 2- Cảm nhận được nỗi bất hạnh của người phụ nữ trong xã hội phong kiến và sẵn lòng giúp đỡ người có hoàn cảnh bất hạnh
- Xử lí tình huống trong tác phẩm gắn với thực tế đời sống bản thân và địa phương Từ đó rút ra được cách xử lí tình huống theo chiều hướng tích cực nhất
3 Về thái độ:
- Giáo dục ý thức bảo vệ cuộc sống tình cảm và hạnh phúc gia đình
- Khơi gợi lòng đồng cảm với những số phận bất hạnh
- Có ý thức bảo vệ và phát huy truyền thống tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam
4 Các năng lực hướng tới của bài học.
4.1 Các năng lực chung:
* Năng lực giải quyết vấn đề:
- Tìm hiểu thông tin kiến thức văn bản “ Chuyện người con gái Nam Xương”
và các kiến thức có liên quan đến môn Địa lí, Lịch sử và GDCD
- Thu thập thông tin từ các nguồn khác nhau về nội dung kiến thức của văn bản thông qua sách giáo khoa, sách tham khảo và mạnh Internet
* Năng lực hợp tác:
- Làm việc cùng nhau, thống nhất, chia sẻ kinh nghiệm, thông tin kiến thức trong các nhóm chuẩn bị và ghi nhớ cá nhân
* Năng lực tự quản lý:
- Quản lí bản thân: Thực hiện công việc theo đúng thời gian, nhiệm vụ của mỗi nhóm
- Quản lí nhóm: Biết phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên trong nhóm
* Năng lực tự học:
- Học sinh xác định được mục tiêu học tập của bài học là: ôn tập - ngoại khóa
văn bản “ Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ.
- Học sinh lập và thực hiện được kế hoạch học tập bài học:
Nội dung công việc Người thực hiện Sản phẩm
- Nghiên cứu tài liệu về:
+ Thể truyền kì là gì?
+ Tác giả, tác phẩm, thời gian
+ Nhân vật Vũ Nương, Trương
Sinh
+ Nguyên nhân dẫn đến cái chết
của Vũ Nương
Học sinh cả lớp( 4 nhóm/ lớp):
+ Tham khảo sách giáo khoa và sách tham khảo Ngữ văn
9, Địa lí 9, Lịch sử 7, GDCD 9 và mạng
Ghi chép kết quả
về những nội dung kiến thức thu thập được trong quá trình tìm hiểu mà nhóm đã phân
Trang 3+ Các địa danh, con sông được
nhắc đến trong văn bản
+ Luật pháp liên quan đến bạo lực
gia đình
+ Nội dung, ý nghĩa và các chi tiết
nghệ thuật trong truyện
+ Liên hệ thực tế và bản thân,…
Internet để hoàn thành các nội dung theo nhóm
công
- Tập trung nhóm trao đổi, thống
nhất các nội dung đã tìm hiểu
- Thống nhất nội dung giữa các
nhóm trước lớp
- Học sinh theo nhóm
- Học sinh cả lớp
- Ghi nhớ cá nhân
- Ghi chép
* Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông:
- HS biết khai thác thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, đặc biệt là mạng internet
4.2 Các năng lực chuyên biệt ( Đặc thù của môn Ngữ Văn):
Các năng lực cần sử dụng thực hiện bài học:
- Năng lực tiếp nhận văn bản( Năng lực nghe, đọc): Tiếp thu, nắm bắt các
thông tin, câu hỏi
- Năng lực giao tiếp: Sử dụng các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, quan sát và
phản hồi thông tin một cách chính xác, nhanh chóng
+ Quan sát trên máy chiếu
+ Nghe, nhìn, đọc yêu cầu câu hỏi
+ Phản hồi thông tin bằng cách đưa ra đáp án chính xác
+ Viết đáp án, nội dung câu trả lời vào bảng con
III ĐỐI TƯỢNG DẠY HỌC:
* Đối tượng dạy học của chuyên đề là học sinh.
Số lượng học sinh: 74 em
Số lớp thực hiện: 2 lớp
Khối lớp: 9
* Một số đặc điểm cần thiết khác của học sinh:
Bài học mà tôi thực hiện là một chương trình ngoại khóa dùng để ôn tập kiến thức của một tác phẩm văn học Trung đại trong chương trình Ngữ văn lớp
9 Đồng thời, bản than trực tiếp giảng dạy với các em học sinh lớp 9 nên có nhiều thuận lợi trong quá trình thực hiện:
Thứ nhất: Các em học sinh lớp 9 đã tiếp cận 4 năm học với kiến thức
chương trình bậc THCS Không còn bỡ ngỡ, lạ lẫm với những hình thức kiểm tra, đánh giá mà giáo viên đề ra
Trang 4Thứ hai: Đối với bộ môn Ngữ văn các em đã được học rất nhiều bài từ
lớp 6 có liên quan đến vấn đề Lịch sử, Địa lí, GDCD, các tình huống liên quan thực tế mang tính giáo dục kĩ năng sống
Thứ ba: Đối với các môn học khác cũng vậy như môn Lịch sử, Địa lí,
GDCD… các em đã được tìm hiểu về kiến thức liên quan đến kĩ năng sống, những phẩm chất tốt đẹp, những địa danh, những thời điểm lịch sử có liên quan đên tác phẩm văn học được tích hợp trong các bài học Vì vậy nên khi cần thiết kết hợp kiến thức của một môn học nào đó vào bộ môn Ngữ văn để giải quyết một vấn đề trong bài học, các em sẽ không cảm thấy bỡ ngỡ
IV Ý NGHĨA CỦA BÀI HỌC:
Qua thực tế dạy học nhiều năm tôi thấy rằng việc kết hợp kiến thức giữa các môn học “tích hợp” vào để giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sức cần thiết Điều đó không chỉ đòi hỏi người giáo viên giảng dạy bộ môn không chỉ nắm bắt nhuần nhuyễn kiến thức bộ môn mình giảng dạy mà còn cần phải không ngừng trau dồi kiến thức của những môn học khác để giúp các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất Tôi đã trình bày và thực hiện thử nghiệm một bài học nhỏ đối với môn Ngữ văn lớp 9, học kỳ I năm học 2015
-2016
Đồng thời tôi thấy rằng “tích hợp” vận dụng kiến thức liên môn là một
khái niệm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực Đặc biệt trong giáo dục tích hợp kiến thức các môn học vào để giải quyết các vấn đề trong một môn học sẽ giúp học sinh hiểu rộng hơn, sâu hơn về vấn đề trong môn học đó
Tích hợp trong giảng dạy sẽ giúp học sinh phát huy sự suy nghĩ, tư duy,
sự sáng tạo trong học tập và ứng dụng vào thực tiễn Tích hợp kiến thức liên môn đòi hỏi người giáo viên bộ môn thật khéo léo Nếu không thì vô hình chung người thầy biến giờ dạy văn thành giờ dạy Lịch sử, Địa lí hay Giáo dục công dân
Cụ thể:
- Đối với bài học này, khi thực hiện sẽ giúp các em học sinh nắm được, hiểu rõ được mối liên hệ giữa sự việc trong tác phẩm với di tích đền thờ Vũ
Nương trong truyện Vợ chàng Trương ở Hà Nam Giúp các em hiểu được
những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ qua nhân vật Vũ Nương, hiểu được phần nào về hiện thực xã hội phong kiến ở nước ta thời kì Trung đại
- Từ nội dung, ý nghĩa tác phẩm, giúp các em tự tìm hiểu được tình hình
thực tế ở địa phương có liên quan như: bạo lực gia đình, tư tưởng Trọng nam khinh nữ, tình huống cụ thể giáo dục kĩ năng sống cho bản thân và mọi người
xung quanh
Trang 5* Trong thực tế:
Tôi thấy khi bài soạn có kết hợp với kiến thức của các môn học khác sẽ giúp giáo viên tiếp cận tốt hơn, hiểu rõ hơn, sâu hơn những vấn đề đặt ra trong sách giáo khoa Từ đó bài dạy sẽ trở nên sâu sắc, sinh động hơn Học sinh có hứng thú học bài, được tìm tòi, khám phá nhiều kiến thức và được suy nghĩ sáng tạo nhiều hơn Từ đó vận dụng kiến thức vào thực tế tốt hơn
V THIẾT BỊ DẠY HỌC, HỌC LIỆU:
* Tài liệu tham khảo:Sách giáo khoa Ngữ văn 9,Địa lí 9, Lịch sử 7, GDCD 9.
* Các thiết bị, đồ dùng dạy học, học liệu được sử dụng trong bài học:
- Thiết bị dạy học:
+ Máy tính, máy chiếu: Được sử dụng vào việc hỗ trợ giảng dạy bài học nhằm góp phần giải quyết nhanh, gọn các câu hỏi đặt ra và hỗ trợ hình ảnh làm bài giảng sinh động, hấp dẫn với người học
- Đồ dùng dạy học:
+ Lược đồ Việt Nam: dùng để giúp học sinh xác định được vị trí địa lí của một số địa danh liên quan trong tác phẩm ( Thể hiện trên máy chiếu)
- Học liệu dạy học:
+ Kiến thức lịch sử: Giúp người dạy và người học nắm được một số sự kiện lịch sử dân tộc thế kỉ XIII, XIV, XV, XVI; năm tách tỉnh Hà Nam từ tỉnh
Hà Nam Ninh (1991)
+ Kiến thức Địa lí: Học sinh xác định được vị trí địa lí tỉnh Hà Nam trên bản đồ và khu vực địa lí
+ Kiến thức môn GDCD: Giúp học sinh thấy được những phẩm chất tốt
đẹp của Vũ Nương Chỉ ra được hành vi của Trương Sinh là hành vi bạo lực gia đình, thuộc quy định của Luật Hôn nhân và gia đình
+ Kĩ năng giải quyết tình huống thực tiễn rút ra từ bài học
* Các ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học của bài học:
- Công nghệ thông tin được sử dụng trong bài học chủ yếu là phần mềm
Word, Powerpoint, phần mềm Violet để tạo các hiệu ứng đặt ra các câu hỏi,
đưa ra đáp án và âm thanh sôi động cho mỗi đáp án đúng nhằm cổ vũ tinh thần tích cực cho người học
VI HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Mục tiêu:
* Kiến thức:
- Khắc sâu các kiến thức về:
+ Thể loại truyền kì là gì?
+ Tác giả, tác phẩm, thời gian
+ Nhân vật Vũ Nương, Trương Sinh
Trang 6+ Nguyên nhân dẫn đến cái chết của Vũ Nương.
+ Các địa danh, con sông được nhắc đến trong văn bản
+ Nội dung, ý nghĩa và các chi tiết nghệ thuật trong truyện
+ Liên hệ thực tế và bản thân,…
- Xác định được vị trí địa lí con sông Hoàng Giang (nơi Vũ Nương tự vẫn) thuộc xã Lí Nhân, Huyện Chân Lí, tỉnh Hà Nam
- Xác định được vị trí địa lí của tỉnh Hà Nam thuộc khu vực Đồng bằng sông Hồng
- Xác định được tác phẩm ra đời vào thế kỉ XVI - thời kì phong kiến nhà Lê ở
nước ta
- Xác định đúng giặc Chiêm được nhắc tới trong tác phẩm đánh chiếm nước ta vào thế kỉ XIII, XIV, XV
- Nắm bắt được tỉnh Hà Nam được tách ra từ tỉnh Hà Nam Ninh (ngày 26- 12-1991)
- Xác định được hành vi của Trương Sinh: nghi oan, đánh, mắng chửi thậm tệ, đuổi Vũ Nương ra khỏi nhà là hành vi bạo lực ra đình, vi phạm luật Hôn nhân gia đình hiện nay
- Xác định được nghĩa vụ của công dân trong việc chứng kiến hành vi bạo lực gia đình thì phải có trách nhiệm ngăn cản và báo cho chính quyền nơi gần nhất
để bảo vệ người bị hại
* Kỹ năng:
- Rèn thành thạo khả năng tư duy, nhận nhiệm vụ, thu thập thông tin, phân tích kênh hình, xử lí thông tin, liên hệ thực tế
- Cảm nhận được nỗi bất hạnh của người phụ nữ trong xã hội phong kiến và sẵn lòng giúp đỡ người có hoàn cảnh bất hạnh
- Xử lí tình huống trong tác phẩm gắn với thực tế đời sống bản thân và địa phương Từ đó rút ra được cách xử lí tình huống theo chiều hướng tích cực nhất
* Thái độ:
- Giáo dục ý thức bảo vệ cuộc sống tình cảm và hạnh phúc gia đình
- Khơi gợi lòng đồng cảm với những số phận bất hạnh
- Có ý thức bảo vệ và phát huy truyền thống tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam
2 Nội dung:
- Thông qua hệ thống câu hỏi ôn tập văn bản " Chuyện người con gái Nam Xương" của Nguyễn Dữ
- Tổ chức cuộc thi " Rung chuông vàng"
Trang 7- Báo cáo kết quả chuẩn bị ở nhà do các nhóm học sinh tự phân công Tổng hợp ghép các nội dung đã chuẩn bị của các nhóm Thống nhất trước lớp và mỗi
cá nhân cùng khắc ghi để dự thi
- Đánh giá kết quả học tập của học sinh qua bài học
3 Phương pháp sử dụng: Phương pháp dạy học theo dự án.
4 Tổ chức giờ học.
Bước 1: Xây dựng kế hoạch:
( Thực hiện trong 1 tiết ngoại khóa)
Thời
gian
Nội dung
Hoạt động của giáo viên Hoạt động
của học sinh.
Đồ dùng học tập.
5 phút Xác định
nội dung
và hình thức của bài học
- Giáo viên nêu nội dung của bài học: Ôn tập văn bản “ Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ
- Hình thức thực hiện bài học: Tổ chức ngoại khóa “ Rung chuông vàng”
- Lắng nghe -Ghi chép
vào vở
10 phút Xác định
mục tiêu,
ý nghĩa của bài học
- Giáo viên giới thiệu khái quát mục tiêu, ý nghĩa của bài học
- Lắng nghe -Ghi chép
30 phút Lập kế
hoạch thực hiện bài học
- Yêu cầu học sinh thực hiện các nhiệm vụ của bài học
- Giáo viên gợi ý các nhiệm vụ cần thực hiện:
Ôn tập các kiến thức của văn bản “ Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ:
+ Trình bày được khái niệm về thể loại truyện truyền kì
+ Tác giả, tác phẩm, thời gian của tác phẩm
+ Phân tích được đặc điểm
- Căn cứ vào nội dung bài học, học sinh đưa ra các nhiệm vụ phải thực hiện
- Học sinh hình thành các nhóm học sinh để tìm hiểu các kiến thức có liên quan
- Dùng phấn viết các gợi ý lên bảng
Trang 8nhân vật: Vũ Nương, Trương Sinh
+ Các địa danh, con sông được nhắc đến trong truyện
+ Nắm chắc và hiểu rõ nội dung ý nghĩa và các yếu tố nghệ thuật của tác phẩm
+ Liên hệ thực tế và bản thân,…
- Tích hợp với các môn Địa lí 9, Lịch sử 7, Giáo dục công dân 9 để giải quyết một số nội dung liên quan đến nội dung văn bản
“ Chuyện người con gái Nam Xương”, như:
+ Xác định được vị trí địa
lí con sông Hoàng Giang
+ Xác định được vị trí địa
lí của tỉnh Hà Nam
+ Xác định được hoàn
cảnh tác phẩm ra đời
+ Xác định đúng giặc ngoại xâm được nhắc tới trong tác phẩm đánh chiếm nước ta vào thế kỉ XIII, XIV, XV
+ Xác định được hành vi của Trương Sinh
+ Xác định được nghĩa vụ của công dân có liên quan đến tình huống trong tác phẩm…
Bước 2: Thực hiện kế hoạch bài học và xây dựng sản phẩm:
( Học sinh thực hiện ở nhà)
Nội dung Hoạt động của giáo viên Hoạt động của
học sinh.
Đồ dùng học tập.
Trang 9hiểu, ôn
tập kiến
thức và
thu thập
thông tin
- Giáo viên yêu cầu học sinh nghiên cứu sách giáo khoa các môn có liên quan đến nội dung văn bản “ Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ:
+ Ngữ văn 9: Tiết 16,17- “
Chuyện người con gái Nam Xương”
+ Địa lí 9: Bài 20- Vùng đồng
bằng sông Hồng
+ Lịch sử 7: Bài 14- Ba lần
kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên ( Thế kỉ XIII); Bài 20- Nước Đại Việt thời Lê sơ( 1428-1527)
+ GDCD 9: Bài 12- Quyền và
nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân; Bài 15- Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp
lí của công dân
- Thực hiện theo
kế hoạch ( chia 4 nhóm/ lớp)
- Các nhóm cùng
nhiệm vụ
- Giấy A4, bút
2 Giao
nhiệm vụ
- Yêu cầu học sinh chuẩn bị các kiến thức có liên quan đến bài
học ( GV gợi ý cho học sinh hình thành nhóm chuẩn bị).
- Học sinh hình thành nhóm ->
chia nội dung ôn tập, tìm hiểu
- Vở, hoặc giấy A4, bút, máy tính kết nối mạng
3 Tổng
hợp thông
tin và hình
thành báo
cáo của
nhóm
Các nhóm thực hiện nhiệm vụ
và cá nhân khắc sâu kiến thức:
- Tập hợp nhóm, thống nhất nội dung theo kế hoạch
- Cá nhân học sinh tự ghi nhớ kiến thức để tham gia thi
- Ghi chép
Bước 3: Báo cáo kết quả thông qua cuộc thi “ Rung chuông vàng”:
Trang 10( Thực hiện trong 60 phút ngoại khóa)
Thời
gian
Trợ giúp của giáo viên Hoạt
động của học sinh
Nội dung cần đạt.
3 phút Hoạt động 1: GV Nêu mục tiêu
cần đạt trong bài dạy học liên môn giúp học sinh định hướng được kiến thức trong bài học.
GV yêu cầu HS quan sát trên màn hình, giáo viên nêu mục tiêu bài học:
* Về kiến thức:
- Môn Ngữ văn 9:
+ Thể truyền kì là gì?
+ Tác giả, tác phẩm, thời gian
+ Nhân vật Vũ Nương, Trương Sinh
+ Nguyên nhân dẫn đến cái chết của
Vũ Nương
+ Các địa danh, con sông được nhắc đến trong văn bản
+ Nội dung, ý nghĩa và các chi tiết nghệ thuật trong truyện
+ Liên hệ thực tế và bản thân,…
- Môn Địa lí 9:
+ Xác định được vị trí địa lí con sông Hoàng Giang
+ Xác định được vị trí địa lí của tỉnh
Hà Nam
- Môn Lịch sử 7:
+ Xác định được hoàn cảnh tác
phẩm ra đời
+ Xác định đúng giặc Chiêm được nhắc tới trong tác phẩm đánh chiếm nước ta vào thế kỉ XIII, XIV, XV
+ Nắm bắt được tỉnh Hà Nam được tách ra từ tỉnh nào?
* Nhận nhiệm vụ:
- Quan sát
- Lắng nghe
- Định hướng nội dung và mục tiêu cần đạt về:
kiến thức,
kĩ năng, thái độ.
I Mục tiêu cần đạt qua cuộc thi.
