Tư tưởng hồ chí minh về thi đua yêu nước và sự vận dụng vào đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước của hội phụ nữ tỉnh bắc giang hiện nay

Đây là dịp để đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước, gắn với việc triển khai sâu rộng và có hiệu quả cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

GIÁP THỊ THANH NGA

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ THI ĐUA YÊU NƯỚC VÀ

SỰ VẬN DỤNG VÀO ĐẨY MẠNH PHONG TRÀO THI ĐUA YÊU NƯỚC CỦA HỘI PHỤ NỮ TỈNH BẮC GIANG HIỆN NAY

Ngành: Hồ Chí Minh học

Mã số: 60 31 02 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ HỒ CHÍ MINH HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS, TS Phạm Hồng Chương

HÀ NỘI - 2013

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ THI ĐUA YÊU NƯỚC 9

1.1 Khái niệm 9

1.2 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước 11

1.3 Ý nghĩa của tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước 41

Chương 2: VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ THI ĐUA YÊU NƯỚC VÀO ĐẨY MẠNH PHONG TRÀO THI ĐUA YÊU NƯỚC CỦA HỘI PHỤ NỮ TỈNH BẮC GIANG HIỆN NAY 51

2.1 Những nhân tố tác động đến phong trào thi đua yêu nước của Hội phụ nữ tỉnh Bắc Giang hiện nay 51

2.2 Thực trạng phong trào thi đua yêu nước của Hội phụ nữ tỉnh Bắc Giang 63

2.3 Giải pháp xây dựng phong trào thi đua yêu nước của Hội phụ nữ tỉnh Bắc Giang 83

KẾT LUẬN 97

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

PHỤ LỤC 105

TÓM TẮT LUẬN VĂN 108

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, đã để lại cho dân tộc ta một

di sản lớn lao là hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh Một trong di sản vĩ đại đó

có tư tưởng của Người về thi đua yêu nước

Tư tưởng Hồ Chí minh thi đua yêu nước là sự vận dụng sáng tạo quy luật tiến hóa của xã hội loài người và tâm lý cầu tiến bộ của con người vào thực tiễn Việt Nam, đồng thời phát huy truyền thống yêu nước, ý chí kiên cường anh dũng chống giặc ngoại xâm, tinh thần lao động cần cù, sáng tạo vượt qua mọi khó khăn xây dựng đất nước của nhân dân ta có từ hàng ngàn năm Tư tưởng đó đã giác ngộ, tập hợp toàn dân ta mang hết tài, lực để thực hiện các mục tiêu vì dân tộc, vì con người Việt Nam, theo tiêu chí Độc lập,

Tự do, Hạnh phúc

Nhận thức được tầm quan trọng thi đua yêu nước, ngày 4/3/2008, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 258 về việc lấy ngày 11/6 hàng năm là Ngày Truyền thống thi đua yêu nước Đây là dịp để đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước, gắn với việc triển khai sâu rộng và có hiệu quả cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp uỷ đảng, chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân đối với công tác tổ chức, vận động và hưởng ứng phong trào thi đua yêu nước trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế Qua đó, nhằm làm cho cán bộ, đảng viên và nhân dân thấy

rõ vai trò, tác dụng to lớn của thi đua yêu nước đối với những thắng lợi của cách mạng Việt Nam; nhận thức sâu sắc vai trò của thi đua yêu nước là động lực to lớn thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước vì mục

tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; rút ra những bài học kinh nghiệm trong phương pháp giáo dục, động viên các tầng lớp nhân dân phát huy tinh thần yêu nước, vượt qua mọi khó khăn, thử thách, hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị trong từng giai đoạn cách mạng Đồng thời sự phát triển của phong trào thi đua yêu nước sẽ phát huy truyền thống yêu nước, truyền thống anh hùng, lòng tự hào dân tộc, động viên toàn Đảng, toàn dân, toàn quân giữ gìn và phát huy truyền thống quý báu đó của dân tộc

và góp phần giáo dục thế hệ trẻ nâng cao ý thức trách nhiệm với gia đình, cộng đồng, dân tộc, đất nước; phát hiện, bồi dưỡng, nhân rộng và biểu dương các điển hình tiên tiến, nhân tố mới, đẩy lùi tiêu cực

Tuy nhiên, hiện nay phong trào thi đua phát triển chưa đều, chưa thường xuyên, liên tục Công tác tổ chức phát động phong trào thi đua có lúc, có nơi còn lúng túng, chưa xác định rõ mục tiêu, nội dung thi đua, chưa kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm kịp thời Nội dung, hình thức tổ chức phong trào thi đua ít cải tiến, chậm đổi mới; thiếu sự quan tâm chỉ đạo, đôn đốc thực hiện của các cấp, các ngành, dẫn đến việc buông lỏng quản lý nên phong trào thi đua đã có thời kỳ lắng xuống Công tác khen thưởng còn có trường hợp thiếu khách quan, chưa chính xác, chưa đúng đối tượng, tiêu chuẩn Một số ngành, địa phương công tác khen thưởng tập thể,

cá nhân có thành tích chưa kịp thời, làm giảm ý nghĩa động viên, giáo dục, nêu gương trong quần chúng

Bắc Giang là một trong những tỉnh vận dụng khá thành công tư tưởng

Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước Trong đó, Hội phụ nữ tỉnh Bắc Giang đã phát động các phong trào thi đua yêu nước và đạt được nhiều thành tựu Qua các phong trào thi đua yêu nước do Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh phát động đã cho thấy phụ nữ ngày càng khẳng định rõ vai trò, vị trí, tầm quan trọng và ảnh hưởng của mình trong xã hội Mặc dù còn nhiều khó khăn, song thời gian

qua, phụ nữ Bắc Giang nói chung, nữ cán bộ tham gia công tác lãnh đạo, quản lý, công tác xã hội nói riêng đã có nhiều cố gắng khắc phục khó khăn, vươn lên hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao và đã hình thành nên lớp cán bộ

nữ tiêu biểu trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội Với những kết quả đạt được, tổ chức Hội phụ nữ tỉnh Bắc Giang ngày càng khẳng định

rõ vai trò là người đại diện, bảo vệ quyền bình đẳng, dân chủ, lợi ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ; là cầu nối để đoàn kết tập hợp tuyên truyền giáo dục, vận động, tổ chức, hướng dẫn phụ nữ thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; tham gia xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh Phong trào phụ nữ tỉnh nhiều năm liền được Trung ương Hội LHPN Việt Nam công nhận là đơn vị xuất sắc Năm 2009, Hội LHPN tỉnh vinh dự được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba, nhiều tập thể, cá nhân được Thủ tướng Chính phủ, Bộ, Ngành Trung ương tặng Bằng khen

Tuy nhiên, Hội phụ nữ tỉnh Bắc Giang vẫn còn những khuyết điểm, hạn chế như: công tác nắm bắt tình hình, tư tưởng, tâm tư nguyện vọng của hội viên và giải quyết các vấn đề có liên quan đến phụ nữ chưa kịp thời; một

số cơ sở hội chậm đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động, chưa quan tâm xây dựng mô hình mới mang tính đặc thù địa phương; chưa phát huy tính liên hiệp của tổ chức hội trong việc tập hợp, thu hút hội viên; một bộ phận phụ nữ còn tư tưởng an phận, ngại học tập, phấn đấu vươn lên…

Nhằm đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới đất nước và hội nhập quốc tế hiện nay, góp phần xây dựng cơ sở khoa học cho những phong trào thi

đua yêu nước của Hội phụ nữ tỉnh Bắc Giang, tác giả chọn đề tài: “Tư tưởng

Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước và sự vận dụng vào đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước của hội phụ nữ tỉnh Bắc Giang hiện nay” làm luận văn tốt

nghiệp thạc sĩ khoa học chính trị, chuyên ngành Hồ Chí Minh học

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Thời gian qua, đã có nhiều công trình nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước Có thể nêu lên một số công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến đề tài như:

- Nguyễn Thị Thập (1980): Lịch sử phong trào phụ nữ Việt Nam, NXB Phụ nữ, Hà Nội

- Dương Thoa (1982) Công trình khoa học: “Bác Hồ với phong trào phụ nữ Việt Nam” ghi lại những tư tưởng, quan điểm của Hồ Chí Minh về

con đường giải phóng phụ nữ nước ta và gợi lên những hình ảnh đẹp đẽ về tấm lòng nhân đạo cao cả của Người

- Nguyễn Chí Dũng (2003): “Tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua khen thưởng”, Luận văn tốt nghiệp Cao cấp lý luận chính trị Học viện Chính trị

quốc gia Hồ Chí Minh Luận văn phân tích một số nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua khen thưởng và liên hệ với công tác thi đua khen thưởng ở Đài tiếng nói Việt Nam

- Ban thi đua - Khen thưởng Trung ương, Tạp chí Thi đua - Khen

thưởng (2008): Đảng, Bác Hồ với thi đua yêu nước và công tác thi đua khen thưởng, Nhà xuất bản Lý luận chính trị, Hà Nội Cuốn sách là tài liệu tham

khảo cho các ban ngành, đoàn thể, tổ chức, cá nhân để triển khai các phong trào thi đua yêu nước và công tác thi đua khen thưởng ngày một tốt hơn

- Lê Quang Thiệu (2008): Chủ tịch Hồ Chí Minh với phong trào thi đua yêu nước, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội Cuốn sách trình bày một số

bài viết chọn lọc về phong trào thi đua yêu nước nhằm tìm hiểu một cách hệ thống tư tưởng thi đua của Chủ tịch Hồ Chí Minh Những nội dung đó cho thấy sự phong phú, những nét đặc sắc, sáng tạo, độc đáo, nhất quán xuyên suốt trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước, đồng thời phản ánh thực tiễn sống động của phong trào thi đua ở các cấp, các ngành và

các địa phương qua các thời kỳ cách mạng Cuốn sách cũng cung cấp một số văn kiện của Đảng về thi đua yêu nước như các chỉ thị của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư từ năm 1948 đến nay, cho thấy sự chỉ đạo sát sao của Trung ương Đảng đối với phong trào thi đua trong từng thời kỳ cách mạng

- PGS, TS Bùi Đình Phong (2008): Chủ tịch Hồ Chí Minh với phong

trào thi đua yêu nước, Tạp chí Lịch sử Đảng, Số 4

- PGS, TS Nguyễn Mạnh Hưởng (2008) Viện khoa học xã học nhân văn quân sự, Bộ Quốc Phòng: Bản chất, động lực thi đua yêu nước trong tư

tưởng Hồ Chí Minh, Tạp chí Thi đua yêu nước

- Trương Quốc Bảo (2010): Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật thi đua, khen thưởng”,

NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội Cuốn sách bước đầu làm rõ thêm giá trị, nội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước và nêu lên thực trạng

và giải pháp nhằm tiếp tục vận dụng có hiệu quả tư tưởng của Người về thi đua yêu nước trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật thi đua khen thưởng ở nước ta hiện nay

- Nguyễn Văn Vinh (2010): “Tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước và sự vận dụng của Đảng trong giai đoạn từ 1960 - 1975”, Luận văn tốt

nghiệp thạc sĩ khoa học chính trị, chuyên ngành Hồ Chí Minh học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Luận văn phân tích nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước và sự vận dụng của Đảng ta trong lãnh đạo phong trào thi đua yêu nước ở miền Bắc giai đoạn 1960 – 1975

- Phạm Hùng (2011), Những mốc son vàng trong phong trào thi đua yêu nước, NXB Lao động, Hà nội Cuốn sách gồm các nội dung: Chủ tịch Hồ

Chí Minh Người khai sáng phong trào thi đua ái quốc Sự vận dụng sáng tạo

tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm đẩy mạnh, nhân rộng phát huy hiệu quả phong trào thi đua yêu nước trong giai đoạn cách mạng mới Giới thiệu mốc son vàng trong phong trào thi đua yêu nước

- Bảo tàng Hồ Chí Minh Kỷ yếu Hội thảo khoa học: Chủ tịch Hồ Chí Minh với thi đua yêu nước Tập hợp bài viết của nhiều tác giả về nghiên cứu

và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước

Các bài viết trên các tạp chí ít nhiều đã đề cập đến sự quan tâm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với phong trào thi đua yêu nước, đưa ra những luận giải về tính đúng đắn, sáng tạo cũng như tầm quan trọng của quan điểm của Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước

Ngoài ra còn nhiều công trình nghiên cứu, luận án, luận văn và các bài nghiên cứu được công bố trên các tạp chí chuyên ngành của nhiều tác giả có

đề cập đến vấn đề thi đua yêu nước khi nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đều đề cập đến nhiều góc

độ khác nhau về tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước Nhưng đến nay chưa có một công trình nào đi sâu nghiên cứu có tính hệ thống dưới góc độ một luận văn khoa học về tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước và việc vận dụng tư tưởng đó trong xây dựng các phong trào thi đua yêu nước của Hội phụ nữ tỉnh Bắc Giang hiện nay Tuy nhiên, các công trình khoa học trên đây là những tài liệu quan trọng giúp cho tác giả về phương pháp và trí lực để thực hiện đề tài này

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước

và thực trạng việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước vào xây dựng phong trào thi đua yêu nước của hội phụ nữ tỉnh Bắc Giang, luận văn đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm xây dựng phong trào thi đua yêu nước của hội phụ nữ tỉnh Bắc Giang đáp ứng yêu cầu của thời kỳ phát triển mới của đất nước, thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước

- Phân tích tình hình, đánh giá khoa học thực trạng việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước vào xây dựng các phong trào thi đua của Hội phụ nữ tỉnh Bắc Giang

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả và đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước của Hội phụ nữ của tỉnh Bắc Giang đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới của nước ta hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

+ Tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước

+ Thực trạng việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước của hội phụ nữ tỉnh Bắc Giang (Từ năm 2001 đến năm 2012)

Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về thi đua yêu nước

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu chuyên

ngành và liên ngành của Hồ Chí Minh học, phương pháp lịch sử - lôgic, phân tích - tổng hợp, thống kê, so sánh v.v

6 Những đóng góp mới về khoa học của luận văn

- Luận văn góp phần làm rõ hơn những quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước

- Nêu rõ thực trạng các phong trào thi đua yêu nước của Hội phụ nữ tỉnh Bắc Giang từ 2001 đến nay, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm xây dựng các phong trào thi đua của hội phụ nữ trên bàn tỉnh trong giai đoạn tới

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Góp phần cung cấp luận cứ về cơ sở lý luận và thực tiễn cho lãnh đạo Tỉnh Bắc Giang, Hội phụ nữ tỉnh nâng cao chất lượng các phong trào thi đua yêu nước của địa phương trong giai đoạn hiện nay

- Luận văn là tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu và xây dựng các phong trào thi đua yêu nước của Hội phụ nữ tỉnh Bắc Giang

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 2 chương, 6 tiết

Chương 1

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ THI ĐUA YÊU NƯỚC

1.1 Khái niệm

1.1.1 Khái niệm về thi đua

Theo Từ điển tiếng Việt, thi đua là việc cùng nhau đem hết tài năng, sức lực ra làm nhằm thúc đẩy lẫn nhau đạt thành tích tốt nhất trong chiến đấu, sản xuất, công tác và học tập [71, tr.930]

Theo Luật thi đua khen thưởng: “Thi đua là hoạt động có tổ chức với

sự tham gia tự nguyện của cá nhân, tập thể nhằm phấn đấu đạt thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [3, tr.15]

Như vậy, có thể hiểu thi đua là động từ biểu hiện hoạt động của con người, tác động của con người vào tự nhiên, vào các quá trình xã hội để đạt mục đích đề ra; là hoạt động có ý thức, có tính tổ chức, tính tập thể cao, gồm nhiều người cùng tham gia, diễn ra mọi lúc, mọi nơi Thi đua là sự đua tài, đua sức của mỗi cá nhân, tập thể trong quá trình lao động sản xuất, học tập và hoạt động thực tiễn của con người, thôi thúc con người phát huy tính năng động, sáng tạo nhằm đạt được kết quả cao hơn so với những thành tích đã đạt được trong mối quan hệ hợp tác và phát triển

C.Mác và Ph.Ăngghen đã chỉ ra rằng chính thi đua nảy nở trong quá trình hợp tác lao động, trong hoạt động chung và có kế hoạch của con người Theo C.Mác, “ngay sự tiếp xúc xã hội cũng đã đẻ ra thi đua”, thi đua làm tăng năng suất lao động của người công nhân

Những quan điểm cơ bản của C.Mác về cạnh tranh và thi đua là cơ sở

để V.I.Lênin nghiên cứu, soi rọi vào thực tiễn công cuộc xây dựng chủ nghĩa

xã hội ở nước Nga Xô viết, qua đó tổng kết thành những vấn đề lý luận kinh điển về thi đua Theo V.I.Lênin, thi đua là một tất yếu, một nguồn tiềm năng

to lớn của chủ nghĩa xã hội:

Chủ nghĩa xã hội không những không dập tắt thi đua, mà trái lại, lần đầu tiên, đã tạo ra khả năng áp dụng thi đua một cách thật

sự rộng rãi, với một quy mô thật sự to lớn, tạo ra khả năng thu hút thật sự đa số nhân dân lao động vào vũ đài hoạt động khiến họ có thể tỏ rõ bản lĩnh, dốc hết năng lực của mình, phát hiện những tài năng mà nhân dân sẵn có cả một nguồn vô tận, những tài năng mà chủ nghĩa tư bản đã giày xéo, đè nén, bóp nghẹt mất hàng nghìn, hàng triệu Nhiệm vụ của chúng ta hiện nay, khi chính phủ xã hội chủ nghĩa đang cầm quyền là phải tổ chức thi đua [50, tr.234 - 235] Thi đua là một công việc được hết sức coi trọng trong tổ chức, phát động phong trào thi đua xã hội chủ nghĩa Vì, “Tổ chức thi đua có nghĩa là có thể tìm ra con đường đúng đắn nhất, tiết kiệm nhất để cải tổ chế độ kinh tế của nước Nga” [51, tr.187]

Như vậy, cả C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin đều khẳng định thi đua

là tất yếu khách quan, được nảy sinh từ chính cuộc sống của con người Con người sống trong xã hội luôn có quan hệ tiếp xúc với nhau, do đó tất yếu nảy sinh thi đua

Từ những phân tích trên, có thể hiểu khái niệm thi đua như sau: Thi đua là hoạt động xã hội có ý thức, có tổ chức, tạo thành phong trào cách mạng rộng lớn với sự tham gia của các cá nhân, tập thể, mọi thành phần, lứa tuổi, dân tộc, tôn giáo trên tinh thần tự nguyện, tự giác nhằm phấn đấu đạt được thành tích cao nhất trong lao động sản xuất, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

1.1.2 Khái niệm thi đua yêu nước

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng “Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua Và những người thi đua là những người yêu nước nhất” [41, tr.407] Có thể thấy rằng, thi đua yêu nước là một quan niệm mới,

thể hiện sự sáng tạo độc đáo trong tư tưởng về thi đua của Chủ tịch Hồ Chí

Minh Người đã gắn kết và chỉ ra mối quan hệ bản chất giữa yêu nước – một truyền thống quý báu của dân tộc với thi đua – một động lực khơi nguồn, phát huy cao độ sức mạnh toàn dân tộc, đưa sự nghiệp cách mạng nước ta đến thắng lợi

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, thi đua phải xuất phát từ tinh thần yêu nước, ý thức dân tộc, trách nhiệm công dân với ý chí phấn đấu và phát huy sức mạnh cả vật chất và tinh thần Thi đua không chỉ là hoạt động tích cực và sáng tạo trong công việc hàng ngày, trong lao động sản xuất, mà còn là hoạt động tư tưởng và tinh thần, là biểu hiện của lòng yêu nước, của tình cảm đối với Tổ quốc, quê hương “Thi đua lấy tinh thần yêu nước làm gốc” sẽ làm cho phong trào thi đua của nhân dân ta có sức mạnh tinh thần vô cùng mạnh mẽ, lâu dài, phát triển không ngừng, gắn liền với sự phát triển của dân tộc, vì nhân dân ta có truyền thống yêu nước nồng nàn từ bao đời nay Ngược lại,

“yêu nước phải tỏ ra trong công việc thực tế, trong Thi đua ái quốc”[41, tr.188], phải thể hiện trong công việc hàng ngày, bằng hành động trong lao động sản xuất và chiến đấu ngày càng tốt hơn

Nhận thức rõ vai trò của thi đua trong chỉ đạo cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn gắn thi đua với yêu nước và yêu nước với thi đua Chính vì vậy, Người đã thổi hồn cho phong trào thi đua của nhân dân ta mang bản sắc của dân tộc Việt Nam, mang tính nhân văn sâu sắc Như vậy, có thể khẳng định yêu nước và thi đua tuy là hai khái niệm không đồng nhất với nhau nhưng luôn gắn bó thống nhất với nhau

1.2 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước

Từ những quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về thi đua, từ thực tiễn Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh sớm nhận thấy vị trí, vai trò của thi đua đối với sự nghiệp cách mạng nước ta Chính vì vậy, trong quá trình lãnh đạo Đảng, lãnh đạo chính quyền, Người đã khởi xướng và chỉ đạo tổ chức rất

thành công nhiều phong trào thi đua yêu nước của nhân dân ta Cũng chính quá trình đó, tư tưởng của Người về thi đua yêu nước đã hình thành, phát triển và trở thành cơ sở để cùng Đảng, chính quyền và các đoàn thể nhân dân

ta phát động, tổ chức thành công nhiều phong trào thi đua yêu nước thiết thực, sôi nổi, góp phần quan trọng vào thành công của cách mạng nước ta Tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước bao gồm những nội dung cơ bản sau:

1.2.1 Bản chất, vai trò của thi đua yêu nước

- Phát huy tinh thần dân chủ của mỗi cá nhân trong xã hội

Dân chủ là bản chất của chế độ XHCN Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định mục tiêu của cách mạng Việt Nam là “đi tới xã hội cộng sản” Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến phong trào thi đua yêu nước cũng như công tác thi đua khen thưởng, coi thi đua, khen thưởng là một trong những nội dung quan trọng của công tác lãnh đạo, quản lý nhà nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động, thể hiện đạo lý đối với những người có công với cách mạng

Thi đua yêu nước có tầm quan trọng đặc biệt trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN Trong mọi giai đoạn cách mạng không thể thiếu phong trào thi đua, đúng như lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Cách mạng càng khó khăn càng cần phải tổ chức phong trào thi đua xã hội chủ nghĩa bởi thi đua là biện pháp cực kỳ quan trọng thúc đẩy phong trào nhằm thực hiện mục tiêu cách mạng

Thi đua là một hiện tượng lịch sử xã hội đặc thù, nó chỉ ra đời và thể hiện trọn vẹn bản chất của nó khi xã hội đã phát triển đến trình độ xóa bỏ hoàn toàn cơ sở kinh tế tư hữu – nguyên nhân của sự bất công, bất bình đẳng, bóc lột giữa người với người và giữa dân tộc này với dân tộc khác

Thật vậy, ta có thể thấy trong chế độ tư bản chủ nghĩa, vấn đề thi đua thực chất là sự cạnh tranh khốc liệt, thi đua làm cho nhân lao động ngày càng bần cùng hóa Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận xét:

Dưới chế độ tư bản thực dân và phong kiến không thể có phong trào thi đua yêu nước vì giai cấp lao động không dại gì mà ra sức thi đua làm giàu thêm cho bọn chủ để rồi lại bị chúng áp bức bóc lột thêm Chỉ có chế độ dân chủ nhân dân và xã hội chủ nghĩa, dưới chế độ mà nhân dân lao động làm chủ, thì mới có phong trào thi đua [45, tr.495]

Người chỉ rõ: “Ở các nước đế quốc, không bao giờ có và không thể có phong trào thi đua tăng gia sản xuất và tiết kiệm Vì nhân dân lao động các nước ấy không dại gì mà làm lợi cho những giai cấp bóc lột họ, áp bức họ” [41, tr.407]

Như vậy, chính sự bất công trong xã hội bóc lột đã thui chột tính sáng tạo và thi đua của người dân lao động Thi đua yêu nước là một tất yếu khách quan, nó sẽ xuất hiện dưới chế độ xã hội chủ nghĩa – chế độ xã hội đảm bảo cho con người sự công bằng, hạnh phúc Trên con đường xây dựng xã hội chủ nghĩa, một nền dân chủ thực sự cho người dân lao động và tất cả mọi người trong xã hội sẽ được hình thành Đó là nguồn gốc, nguyên nhân thúc đẩy mỗi người dân hăng hái, tích cực lao động sản xuất, diệt giặc lập công để bảo vệ

Tổ quốc và xây dựng cuộc sống ấm no, tự do, bình đẳng, hạnh phúc Trong không khí thực sự dân chủ và phấn khởi đó, mọi công việc của con người dân đều được thực hiện với tinh thần thi đua nhằm lập thành tích cao nhất, do đó phong trào thi đua yêu nước sẽ tất yếu ra đời

Là tất yếu khách quan, thi đua yêu nước được hình thành, nảy nở cùng với cuộc sống hàng ngày của con người Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định:

“Công việc hàng ngày là nền tảng của thi đua” [40, tr.117] Nói đến công việc

hàng ngày tức là nói đến quá trình lao động sản xuất, chiến đấu, công tác của con người Nhờ có những hoạt động này mà con người và xã hội loài người tồn tại và phát triển Chính vì vậy, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, làm việc gì cũng cần phải có thi đua, thi đua gắn liền với mỗi con người, gắn liền với công việc hàng ngày, chừng nào con người còn phải tiến hành lao động sản xuất để nuôi sống mình, tạo ra phương tiện để thỏa mãn nhu cầu vật chất và tinh thần cho mình và cho xã hội, chừng đó thi đua vẫn còn tồn tại và phát huy tác dụng Hơn nữa, trong chế độ dân chủ mới – dân chủ xã hội chủ nghĩa tạo điều kiện cho tất cả mọi người trong xã hội, không khí dân chủ thực sự

Vì vậy, thi đua yêu nước cũng từ đó nảy sinh, phát triển và trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy mỗi người tích cực hơn, hăng hái hơn trong công cuộc kiến thiết xây dựng đất nước

Như vậy có thể khẳng định, thi đua yêu nước chỉ hình thành và phát triển dưới chế độ xã hội chủ nghĩa và chính phong trào thi đua yêu nước dưới chế độ xã hội đó mới có thể phát huy tinh thần dân chủ của mỗi người trong

xã hội Thông qua các phong trào yêu nước đã phát huy được tinh thần dân chủ của mỗi cá nhân trong xã hội

- Động viên các tầng lớp nhân dân tham gia cách mạng

Thi đua là biện pháp quan trọng thúc đẩy phong trào cách mạng nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu cách mạng đã đề ra, nhằm xây dựng con người mới Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng lao động, muốn nâng cao tính tự giác, khơi dậy và nâng cao tính tích cực chính trị của nhân dân lao động, phải hướng họ vào hành động cụ thể để thực hiện thắng lợi các mục tiêu cách mạng Muốn làm được điều đó thì phải

tổ chức các phong trào thi đua yêu nước Đó là quan điểm tư tưởng đầu tiên rất quan trọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh Chính qua các phong trào thi đua yêu nước đã động viên các tầng lớp nhân dân tham gia cách mạng Chủ tịch

Hồ Chí Minh là người khởi xướng và là tấm gương tiêu biểu của phong trào thi đua yêu nước Người đã biến tiềm năng sáng tạo và tinh thần yêu nước của nhân dân thành động lực cách mạng thông qua phong trào “Thi đua ái quốc” Đây là tư tưởng chủ đạo trong phương pháp vận động cách mạng được Chủ tịch Hồ Chí Minh thực hiện xuyên suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ của dân tộc Quan điểm này được Đảng và Nhà nước ta kế thừa và phát triển trong sự nghiệp đổi mới, thực tế cho thấy, qua các phong trào thi đua yêu nước đã động viên mọi tầng lớp nhân dân tham gia vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Xuất phát từ quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin: tinh thần chỉ có thể trở thành lực lượng vật chất khi thâm nhập vào quần chúng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chủ trương phát động phong trào “Thi đua ái quốc” một cách sâu rộng, liên tục, trong tất cả các ngành, các giới Qua đó, làm tăng cường tinh thần đoàn kết và động viên hết thảy quần chúng tham gia cách mạng Trong “Lời kêu gọi thi đua ái quốc” ra ngày 11/6/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Mục đích thi đua ái quốc là gì? diệt giặc đói khổ; diệt giặc dốt nát; diệt giặc ngoại xâm Cách làm là: dựa vào lực lượng của dân, tinh thần của dân để gây hạnh phúc cho dân Vì vậy bổn phận của người dân Việt Nam, bất kỳ, nông, công, thương, binh; bất kỳ làm việc gì, đều cần phải thi đua nhau” [39, tr.556]

Hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cả nước dấy lên phong trào thi đua sôi nổi và mạnh mẽ Khẩu hiệu: “Người người thi đua; nhà nhà thi đua; ngành ngành thi đua; ta nhất định thắng; địch nhất định thua!” [40, tr.23] đã thực sự trở thành khẩu hiệu hành động của đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đến thắng lợi hoàn toàn

Thật vậy, để động viên các tầng lớp nhân dân tham gia cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động hàng loạt phong trào thi đua yêu nước ở mọi

ngành nghề, mọi đối tượng quần chúng nhân dân, động viên, thu hút hàng triệu người hăng hái thi đua, gây khí thế mạnh mẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp

để giành những thắng lợi to lớn trong phong trào diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm Cũng chính từ quan điểm đúng đắn này, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã tiếp tục lãnh đạo phát động, tổ chức rất nhiều phong trào thi đua yêu nước trong mọi tầng lớp nhân dân, ở mọi ngành nghề, lĩnh vực trong cuộc xây dựng và bảo vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa, đấu tranh chống

đế quốc Mỹ xâm lược ở miền Nam, giành độc lập, thống nhất cho Tổ quốc

- Nâng cao năng xuất, chất lượng, hiệu quả, phát huy trí tuệ của mọi cá nhân

Bản chất tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua là nhằm khơi dậy, phát huy hành động cách mạng, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc cách mạng, thực hiện tốt hơn những công việc hàng ngày, vì mục tiêu độc lập dân tộc, tự do, hạnh phúc cho con người Việt Nam

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, “Thi đua” không phải là “ganh đua”, bất chấp mọi mánh khóe để đạt được thắng lợi; “Thi đua” phải là hình thức

tổ chức để thu hút, tập hợp quần chúng tham gia và cùng nhau tiến bộ Thi đua để nâng cao năng xuất, chất lượng, hiệu quả, phát huy trí tuệ của mọi

cá nhân Nhận thức được sức mạnh của phong trào thi đua yêu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết thư động viên đồng bào cả nước nhân dịp đầu năm mới 1962: “Chúc miền Bắc thi đua phấn khởi; Bốn mùa hoa Duyên Hải, Đại Phong” [47, tr.335] Vì vậy, trong phong trào thi đua vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đã có rất nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật, nhiều tấm gương lao động chiến đấu quên mình…tạo ra nguồn động lực vật chất quan trọng, nhờ đó đưa miền Bắc vượt qua khó khăn trở ngại, hoàn thành kế hoạch 5 năm lần thứ nhất

Khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh xâm lược trên cả hai miền Nam - Bắc, một lần nữa Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi nhân dân cả nước hăng

hái tham gia phong trào thi đua yêu nước, dồn tất cả sức người, sức của cho cuộc chiến đấu bảo vệ nền độc lập tư do Người khẳng định: “Lúc này, chống

Mỹ cứu nước là nhiệm vụ thiêng liêng nhất của người Việt Nam yêu nước” Người kêu gọi nhân dân miền Bắc: “Hãy đẩy mạnh phong trào thi đua mỗi người làm việc bằng hai, kiên quyết vượt khó khăn, ra sức xây dựng và bảo

vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa, hết lòng ủng hộ cuộc đấu tranh yêu nước của đồng bào miền Nam!” [39, tr.625]

Hưởng ứng lời kêu gọi chống Mỹ cứu nước thiêng liêng của Chủ tịch

Hồ Chí Minh, cả nước lại dấy lên phong trào thi đua: “Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, vừa xây dựng và bảo vệ miền Bắc, vừa kiên quyết chiến đấu giải phóng miền Nam Các khẩu hiệu thi đua sản xuất giỏi, vì miền Nam ruột thịt: “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người” của các địa phương trên miền Bắc; Khẩu hiệu thi đua quyết thắng, giết giặc lập công ở miền Nam đã động viên lớp lớp thế hệ Việt Nam xung phong ra chiến trường

Như vậy, qua các phong trào thi đua yêu nước đã nâng cao chất lượng, hiệu quả và phát huy trí tuệ của mọi người dân nhằm thực hiện thắng lợi các mục tiêu cách mạng đề ra

1.2.2 Mục đích của thi đua yêu nước

- Thi đua yêu nước có mục đích cụ thể, rõ ràng nhằm giải quyết tốt những nhiệm vụ mà cách mạng đặt ra

Thi đua là hoạt động tích cực, sáng tạo, là sự phấn đấu vươn lên giành lấy cái hay, cái tốt đẹp hơn trước Muốn đạt được những kết quả như mong muốn, thi đua phải có mục đích nhất định Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, việc đặt ra mục đích thi đua phải rất khoa học, toàn diện và cụ thể Người khẳng định mục đích của thi đua yêu nước là cao cả nhưng không phải là cái gì đó cao xa, khác lạ mà thi đua ngay từ những công việc hàng ngày như những vấn

đề ăn, mặc, ở cho hợp thời; thi đua tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm; thi đua phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật, tăng năng suất lao động…

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, khi phát động phong trào thi đua, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn căn cứ vào tình hình cụ thể của từng giai đoạn cách mạng mà đề ra mục đích thi đua cụ thể, thiết thực, có tính khả thi Khi cả nước cùng thực hiện nhiệm vụ kháng chiến – kiến quốc, thi đua yêu nước có mục đích là: “diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm” Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang trên đà phát triển, ta đã giành được thế chủ động, thực dân Pháp ngày càng bị đẩy vào thế bị động, Chủ tịch Hồ Chí Minh lại xác định: “Hiện nay, kháng chiến đã đến thời kỳ đẩy mạnh cuộc cầm cự, chuẩn bị tổng phản công, thì phong trào Thi đua ái quốc cũng phải nhằm vào mục đích ấy” [40, tr.170] Trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội

ở miền Bắc và chống Mỹ ở miền Nam, mục đích của thi đua yêu nước được người xác định: Mỗi người làm việc bằng hai, kiên quyết vượt khó khăn, ra sức xây dựng và bảo vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa, hết lòng ủng hộ cuộc đấu tranh yêu nước của đồng bào miền Nam!

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, mục đích của thi đua không chỉ phải có

kế hoạch rõ ràng tỉ mỉ, thiết thực mà còn phải xác định rõ mục tiêu thi đua cụ thể cho từng giới, từng ngành, nghề và cho mọi đối tượng trong xã hội Trong Lời kêu gọi về thi đua ái quốc ngày 11/6/1948 Người viết:

Các cụ phụ lão thi đua ái quốc đốc thúc con cháu hăng hái tham gia mọi công việc

Các cháu nhi đồng thi đua học hành và giúp việc người lớn; Đồng bào công thương thi đua mở mang doanh nghiệp;

Đồng bào công nông thi đua sản xuất;

Đồng bào trí thức và chuyên môn thi đua sáng tác và phát minh; Nhân viên Chính phủ thi đua tận tụy làm việc phụng sự nhân dân;

Bộ đội và nhân dân thi đua giết cho nhiều giặc, đoạt cho

nhiều súng… [39, tr.557]

Bên cạnh đó, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh thi đua yêu nước còn phải có mục tiêu hướng tới thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ mà cách mạng đề ra:

“Thi đua không nên thiên về một phía Phải điều hòa 3 nhiệm vụ với nhau: tăng gia sản xuất, công việc hàng ngày và học tập”[41, tr.146]

- Công việc hàng ngày là nền tảng của thi đua:

Trong thi đua yêu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng tính

thiết thực, hăng hái thi đua thì phải làm tốt công việc hàng ngày của mỗi

người Trong lời kêu gọi thi đua ái quốc ngày 1/8/1949, Người viết: “Tưởng lầm rằng thi đua là một việc khác với những công việc hàng ngày Thật ra công việc hàng ngày chính là nền tảng thi đua Mọi việc đều thi đua” Đây là

vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn sâu sắc trong tư tưởng thi đua yêu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh Người đã đề cập đến một vấn đề rất cơ bản về cơ

sở gốc rễ nền tảng của thi đua đó chính là công việc hàng ngày Chính công

việc hàng ngày mà công tác thi đua sẽ được nảy sinh và diễn ra liên tục

Nói đến công việc hàng ngày, tức là nói đến hoạt động lao động sản xuất, chiến đấu, công tác của con người Nhờ có hoạt động này mà con người và xã hội loài người tồn tại và phát triển Nêu lên công việc hàng ngày là nền tảng của thi đua, có thể khẳng định đây là sự khám phá tài tình, một sự am hiểu thực tiễn sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh về hoạt động thi đua của con người trong cuộc sống Tuy Người không nói nhiều, phân tích nhiều về tầm quan trọng và sự cần thiết khách quan của thi thi đua, nhưng đọc lại những lời dạy của Người, chúng ta thấy toát lên tư tưởng: làm việc gì cũng cần phải có thi đua, thi đua gắn liền với mỗi con người, gắn liền với công việc hàng ngày Xã hội càng phát triển thì nhu cầu về vật chất và tinh thần của con người không ngừng đòi hỏi, nhưng không phải là một sự đòi hỏi cố định, thụ động, mà đòi hỏi ngày càng cao, do đó, con người cũng phải không ngừng lao động sáng tạo với mong muốn tạo ra

những sản phẩm ngày càng tốt hơn, đẹp hơn, nhiều hơn đó là lẽ đương nhiên, mang tính khách quan

Theo sát phong trào, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kịp thời uốn nắn những lệch lạc, những cách hiểu không đúng về thi đua Trong Lời kêu gọi thi đua

Ái quốc ngày 1/8/1949, sau khi khen ngợi, biểu dương kết quả thi đua của đồng bào và chiến sỹ cả nước, Người đã chỉ rõ:

Còn nhiều nơi nhân dân, trước hết là cán bộ chưa hiểu thật rõ ràng ý nghĩa của phong trào thi đua yêu nước Do đó mà có những khuyết điểm như sau: Tưởng lầm rằng thi đua là một việc khác với những công việc hàng ngày Thật ra công việc hàng ngày chính là nền tảng thi đua Thí dụ từ trước đến giờ ta vẫn ăn mặc, vẫn ở Nay

ta thi đua ăn mặc, ở cho sạch, cho hợp vệ sinh, cho khỏi ốm đau Xưa nay ta vẫn làm ruộng, nay ta thi đua làm cho ruộng tốt hơn, sản xuất nhiều hơn Mọi việc đều thi đua như vậy [40, tr.169] Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định, thi đua không ở đâu xa mà chính trong những công việc rất đỗi thường ngày của con người Đó là một sự sáng tạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong tư tưởng thi đua yêu nước Từ những tư tưởng đó ta có thể khẳng định: chừng nào con người còn phải tiến hành lao động sản xuất, lao động và chiến đấu để duy trì sự tồn tại và phát triển của mình, thỏa mãn những nhu cầu về vật chất và tinh thần của con người thì chừng đó thi đua còn tồn tại và phát huy tác dụng Từ những công việc hàng ngày mà nảy sinh thi đua Thi đua gắn với công việc hàng ngày làm cho công việc hàng ngày tốt hơn

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, phạm vi của thi đua là hết sức rộng rãi và không giới hạn ở bất cứ một lĩnh vực nào Thi đua trong mọi công việc, mọi lĩnh vực: công nghiệp, nông nghiệp, thủ công nghiệp, xây dựng, giao thông, thương mại, các công việc trong ngành giáo dục, văn hóa, y tế, văn học, nghệ

thuật v.v… Thi đua cả trong đời sống riêng của mỗi người, từ việc ăn mặc, ở, học tập, tu dưỡng đến quan hệ với cha mẹ, gia đình, đồng chí, bè bạn với nhân dân trong nước và nhân dân các nước Đây là điểm phát triển về mặt lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Thi đua không phải nhất thời mà phải thường xuyên, liên tục, bền bỉ Người nói: “thi đua phải lâu dài và rộng khắp, không phải chỉ trong một thời gian nào… chớ tưởng lầm rằng thi đua chỉ nhất thời Thật ra thi đua phải trường kỳ Ta phải thi đua kháng chiến thắng lợi, kiến quốc thành công” [43, tr.658] Phấn đấu vươn lên để đạt được những kết quả tốt đẹp, loại bỏ cái xấu, cái sai không thể là công việc làm trong chốc lát, mà phải kiên trì, bền bỉ, thường xuyên, liên tục Thi đua hàng ngày, thường xuyên, liên tục có tác dụng thúc đẩy mỗi người tùy theo công việc của mình kiên trì phấn đấu làm việc tốt hơn, đạt kết quả cao hơn, không

bị tụt hậu, từ đó xã hội sẽ phát triển không ngừng, hết thời kỳ này chuyển sang thời kỳ khác ngày càng tốt đẹp hơn

- Thi đua yêu nước nhằm góp phần thực hiện mục tiêu, độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành…” [18,tr.16] Đó là mục tiêu cao nhất trong cuộc đời của Người và cả cuộc đời của Người vất vả cũng chỉ vì mục đích đó Thực chất, mục đích đó

là khát vọng thực hiện độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, khát vọng giải phóng toàn diện con người, đó cũng chính là khát vọng ngàn đời của dân tộc

ta Vì vậy, mọi tư tưởng, quan điểm cũng như hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đều nhằm hướng về mục tiêu chung cao cả đó Thi đua yêu nước với tư cách là động lực to lớn để động viên mọi lực lượng của dân tộc

hăng hái, tích cực, quyết tâm trong chiến đấu và trong sản xuất cũng chỉ vì mục đích cuối cùng là thực hiện thành công độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Mở đầu Lời kêu gọi thi đua ái quốc ngày 1/8/1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Mục đích của thi đua yêu nước là gì? Diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm” [39, tr.556] Người chỉ rõ mục đích trước mắt là động viên quần chúng nhân dân vừa kháng chiến kiến quốc, khắc phục hậu quả nặng nề do ách thống trị của thực dân phong kiến để lại, kiên quyết đấu tranh chống sự xâm lược trở lại của thực dân Pháp Đồng thời, Người cũng xác định mục đích lâu dài, tốt đẹp của thi đua yêu nước là “để gây hạnh phúc cho dân”, thi đua ái quốc sẽ giúp ta dẹp tan mọi nỗi khó nhọc và mọi

âm mưu của địch để đi đến thắng lợi cuối cùng Những ngôn từ rất ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu đó đã thể hiện rõ nét mục tiêu tổng quát, lâu dài và tốt

đẹp của thi đua yêu nước

Năm 1952, khi cuộc kháng chiến chống Pháp đang ở hồi quyết liệt, với niềm tin sắt đá vào thắng lợi cuối cùng của quân và dân ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chuẩn bị cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Vì vậy, thi đua yêu nước trong giai đoạn này cũng phải nhằm mục đích lâu dài và phù hợp với công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Người khẳng định: Nhân dân

ta thi đua tăng gia sản xuất và tiết kiệm để cải thiện đời sống tinh thần và vật chất của quân và dân, cung cấp đầy đủ cho kháng chiến, chuẩn bị chuyển sang tổng phản công Quân đội ta thi đua diệt giặc lập công để tiêu diệt nhiều sinh lực địch, chuẩn bị chuyển sang tổng phản công, để kháng chiến thắng lợi, kiến quốc thành công, hoàn thành dân chủ mới, tiến lên chủ nghĩa

xã hội [23, tr.469]

Miền Bắc được hoàn toàn giải phóng nhân dân ta bắt tay vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, thi đua yêu nước có mục đích là góp phần

xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội Năm 1958, trong bài phát biểu tại Đại hội liên hoan anh hùng chiến sĩ thi đua lần thứ hai, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh:

Các anh hùng và chiến sĩ thi đua cần phải luôn dắt dìu, giúp đỡ những người xung quanh cùng tiến bộ Mọi người đều phải cố gắng tiến kịp các anh hùng, chiến sĩ; anh hùng, chiến sĩ cần tiến mãi không ngừng Như vậy, thì Đại hội lần sau chúng ta sẽ có hàng trăm anh hùng, hàng chục vạn chiến sĩ Như vậy kế hoạch Nhà nước năm nay cũng như kế hoạch 3 năm chắc chắn sẽ hoàn thành

và hoàn thành vượt mức Như vậy đời sống của nhân dân ta chắc chắn sẽ cải thiện hơn nữa Như vậy, chúng ta sẽ vững bước tiến dần lên chủ nghĩa xã hội và nhất định thắng lợi trong sự nghiệp thống nhất nước nhà [45, tr.497]

Miền Nam vẫn tiếp tục sự nghiệp chống Mỹ cứu nước, đất nước chưa được thống nhất toàn vẹn, thì thi đua yêu nước trong giai đoạn này phải vì mục tiêu cao cả là góp phần làm cho cuộc đấu tranh chống đế quốc Mỹ ở miền Nam nhanh chóng giành thắng lợi, thực hiện thống nhất nước nhà, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết:

Chúng ta ra sức xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đồng thời từng giờ từng ngày chúng ta phải nhớ đến đồng bào ta ở miền Nam đau khổ dưới chế độ phát xít dã man của Mỹ - Diệm và đang đấu tranh vô cùng anh dũng Mỗi một tấn than, mỗi một cái máy, mỗi một tạ lương thực,v.v., mà chúng ta tăng gia thêm và tiết kiệm được đều giúp vào tốc độ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đều là ủng hộ cuộc đấu tranh anh dũng cua đồng bào miền Nam, đều

là góp phần thực hiện hòa bình thống nhất nước nhà [47, tr.389]

Như vậy, mỗi giai đoạn lịch sử nhất định tùy theo nhiệm vụ và tình hình thực tiễn đất nước mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đề ra mục tiêu thi đua riêng sao cho phù hợp để động viên sức người sức của cho công cuộc thống nhất

Tổ quốc Song bao trùm lên tất cả những biện pháp và mục tiêu ấy chính là thực hiện thành công độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Việc xác định đúng đắn mục tiêu tổng quát như vậy chính là nền tảng, cơ sở để đề ra mục tiêu của thi đua yêu nước trong từng giai đoạn và từng lĩnh vực cụ thể, chính là thành công lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi phát động và lãnh đạo tổ chức thực hiện thành công nhiều phong trào thi đua yêu nước ở nước ta

- Thi đua sản xuất và tiết kiệm chống tham ô, lãng phí, chống bệnh quan liêu

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, nội dung hàng đầu của thi đua yêu nước phải là thi đua sản xuất nhằm nâng cao đời sống của nhân dân Đồng thời, Người cũng khẳng định “thi đua sản xuất, thực hành tiết kiệm là hai việc then chốt để khôi phục kinh tế, phát triển văn hóa, để cải thiện đời sống nhân dân” Mục đích của thi đua sản xuất, thực hành tiết kiệm là để “ăn no, đánh thắng kẻ thù”, do đó tăng gia sản xuất và tiết kiệm phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, hàng ngày Điều này đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập đến rất nhiều lần: Đi đôi với tăng gia sản xuất phải thực hành tiết kiệm thì chúng ta cải thiện được đời sống nhân dân Tháng 3 năm 1952, trong buổi phát động phong trào sản xuất, tiết kiệm Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi:

“Tăng gia và tiết kiệm

Ta cố gắng làm mau

Thế là: Kháng chiến thắng lợi, dân giầu, nước sang” [41, tr.348]

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã động viên nhân dân ta thi đua trên tất cả các lĩnh vực; sản xuất, lao động, học tập, chiến đấu đạt năng xuất, chất lượng, hiệu quả và thực hành tiết kiệm rất cụ thể, thiết thực đó là: “Tăng

năng xuất, làm mau, làm tốt, làm nhiều” và ra sức tiết kiệm : nguyên vật liệu, thì giờ” [41, tr.403]

Về ý nghĩa của tiết kiệm, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Tiết kiệm không phải là bủn xỉn, không phải là “xem đồng tiền to bằng cái nống”, gặp việc gì đáng làm cũng không làm, đáng tiêu cũng không tiêu Tiết kiệm không phải là ép bộ đội, cán bộ và nhân dân nhịn ăn, nhịn mặc Trái lại, “tiết kiệm cốt để giúp vào tăng gia sản xuất, mà tăng gia sản xuất

để dần dần nâng cao mức sống của bộ đội, cán bộ và nhân dân Nói theo lối khoa học, thì thiết kiệm là tích cực chứ không phải tiêu cực”[41,tr.352] Theo Người, tiết kiệm là biết chi tiêu một cách khoa học, hiệu quả nhất Tiết kiệm là để tăng năng suất lao động, để đầu tư tái sản xuất, mở rộng sản xuất, phát triển kinh tế - xã hội Người chỉ dẫn: Chúng ta chỉ có cách là một mặt tăng gia sản xuất, một mặt tiết kiệm để tích thêm vốn cho công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế của ta”

Thi đua đẩy mạnh sản xuất và thực hành tiết kiệm được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với nhau Có thực hiện đồng thời cả hai nội dung này mới có thể có một phong trào thi đua hiệu quả, thiết thực Là người khởi xướng các phong trào thi đua, Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở những quan điểm chung cơ bản mà đã có những chỉ dẫn rất cụ thể sâu sắc: “Thi đua là một cách tốt, thiết thực để làm cho mọi người tiến bộ Thi đua phải lâu dài, rộng khắp, không chỉ một thời gian” [41, tr.146] Trong các cuộc nói chuyện với cán bộ chiến sĩ và nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường đề cập tới vấn đề thi đua ở mỗi cơ quan, đơn vị, địa phương Người nói: “Chủ nghĩa xã hội là nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân

và do nhân dân xây dựng lấy Muốn đạt mục đích thì nhân dân phải ra sức thi đua, tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm, mỗi người phải trở thành lao động, mỗi người phải nâng cao tinh thần làm chủ nước nhà” [47, tr.387]

Một vấn đề quan trọng nữa đặt ra là thi đua sản xuất, thực hành tiết kiệm cần chú ý đến hiệu quả, tránh lãng phí sức người, tiền của và thời gian Người viết:

Bây giờ, Chính phủ, Đoàn thể, nhân dân, bộ đội đang ra sức thi đua tăng gia sản xuất và tiết kiệm, cũng như đang vun trồng một rừng cây Rừng cây thì chắc chắn nở hoa sinh quả; nhưng cũng có những con sâu mọt rút lá, cắn hoa, khoét quả Chúng ta phải tiêu diệt các con sâu mọt ấy: ấy là bệnh quan liêu, nạn tham ô lãng phí Cho nên Chính phủ, Đoàn thể đề ra việc chống tham ô lãng phí, chống bệnh quan liêu và kêu gọi các cơ quan, các ngành, các địa phương tiến hành công tác này [41, tr.345]

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dùng hình ảnh rất gần gũi, dễ hiểu để cho thấy bệnh quan liêu, tham ô, lãng phí nếu không được khắc phục, tẩy sạch thì sẽ mọc lên khắp nơi và rất nguy hại cho chế độ và cho cuộc sống của con người

Để thực hiện việc chống tham ô, lãng phí, quan liêu có hiệu quả, trước hết phải hiểu cho thấu đáo thế nào là tham ô Trong bài “Thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí, chống bệnh quan liêu”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lý giải: “Tham ô là gì?

- Đứng về phía cán bộ mà nói, tham ô là: ăn cắp của công của tư, đục khoét của nhân dân, ăn bớt của bộ đội”[41, tr.355]

“- Đứng về phía nhân dân mà nói, tham ô là: Ăn cắp của công, khai gian, lậu thuế

Tham ô là trộm cướp Lãng phí tuy không lấy của công đút túi, song kết quả cũng rất tai hại cho nhân dân, cho Chính phủ Có khi tai hại hơn tham ô

Mà nạn tham ô và lãng phí vì bệnh quan liêu Bệnh quan liêu đã ấp ủ, dung túng, che chở cho nạn tham ô, lãng phí Như vậy, muốn trừ sạch nạn tham ô, tham nhũng, lãng phí phải tẩy sạch bệnh quan liêu Tham ô, lãng phí

và bệnh quan liêu là kẻ thù của nhân dân vì vậy, chống tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu cũng quan trọng và cần kíp như việc đánh giặc trên mặt trận

Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi mọi người và mọi ngành đều phải hăng hái thi đua yêu nước, tăng gia sản xuất và tiết kiệm, tôn trọng bảo vệ của công, tẩy trừ nạn tham ô, lãng phí Tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm là hai việc cần thiết nhất để phát triển chế độ dân chủ nhân dân tiến dần lên chủ nghĩa xã hội…Vì vậy theo Người, chống đầu cơ, tích trữ, chống tham ô, lãng phí, là nhiệm vụ hết sức quan trọng của cán bộ và nhân dân Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi:

Chúng ta từ trên đến dưới phải đồng tâm hiệp lực để đánh thắng lợi trong phong trào này Mà thắng lợi trong phong trào này sẽ giúp chúng ta đoàn kết hơn nữa, nâng cao giác ngộ, thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật thà phụng sự bộ đội và nhân dân Nó giúp chính quyền ta thành một chính quyền trong sạch, xứng đáng với lòng tin tưởng và sự hy sinh của chiến sĩ đồng bào Nó sẽ giúp chúng ta hoàn thành đầy đủ kế hoạch tăng gia sản xuất và tiết kiệm của Chính phủ và của Đoàn thể Nó sẽ giúp chúng ta mau đầy đủ để tiến sang tổng phản công [41, tr.363]

Hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, phong trào thi đua sản xuất và tiết kiệm, phong trào chống tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu được cán bộ và nhân dân hưởng ứng, tích cực tham gia, thu được nhiều thành tích lớn, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và buổi đầu xây dựng CNXH ở miền Bắc

Hòa bình lập lại, trong công cuộc khôi phục và phát triển kinh tế, Chủ tịch

Hồ Chí Minh càng nhấn mạnh tầm quan trọng của phong trào này Người viết:

“mọi người và mọi ngành đều phải hăng hái thi đua yêu nước, tăng gia sản xuất và tiết kiệm, tôn trọng và bảo vệ của công, tẩy trừ nạn tham ô, lãng phí” [44, tr.103]

Như vậy, tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm là hai việc cần thiết nhất để phát triển chế độ dân chủ nhân dân, tiến dần lên chủ nghĩa xã hội, đó

là những việc làm phù hợp với đặc điểm truyền thống của dân tộc Việt Nam Tuy nhiên, việc ra sức tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm mà không thực hiện chống tham ô, lãng phí thì sẽ làm ảnh hưởng rất xấu đến phong trào Vì vậy, tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm và chống tham ô, lãng phí, quan liêu là một việc làm hết sức cần thiết, là nhiệm vụ chung của cả cán

bộ, chiến sĩ và quần chúng nhân dân

Trên thực tế trong suốt 24 năm giữ cương vị Chủ tịch nước, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã giành nhiều thời gian tới thăm rất nhiều địa phương, đơn vị, nhà máy, trường học…để động viên các phong trào thi đua như: Duyên Hải, Đại phong, Ba nhất, Ba sẵn sàng, Ba đảm đang…Đặc biệt, Người đã tới dự, phát biểu và trực tiếp gặp gỡ các đại biểu của cả bốn Đại hội anh hùng chiến

sĩ thi đua toàn quốc trong các năm 1952, 1958, 1962 và 1967 Người căn dặn cán bộ, đảng viên và nhân dân phải ra sức thi đua sản xuất, tiết kiệm chống lãng phí, xa hoa, đồng thời tổ chức phong trào thi đua thật tốt để kịp thời khen thưởng biểu dương người tốt việc tốt; gắn thi đua với khen thưởng, khen thưởng phải có tác dụng động viên, cổ vũ phong trào, thi đua khen thưởng phải là nhân tố quan trọng để tăng năng suất lao động, nâng cao hiệu quả công tác và hoàn thành vượt mức chỉ tiêu đặt ra

- Thi đua yêu nước nhằm góp phần xây dựng con người mới phát triển toàn diện

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “thi đua là một cách rất tốt, rất thiết thực để làm cho mọi người tiến bộ”; “thi đua cải tạo con người” Muốn

phong trào thi đua yêu nước phát triển rộng khắp, giành được nhiều thắng lợi phải dựa vào lực lượng và tinh thần của nhân dân, phải giáo dục bồi dưỡng tư tưởng cho nhân dân, động viên nhân dân hăng hái thi đua không ngừng, lấy phong trào thi đua là trường học thực tiễn rộng lớn để xây dựng con người mới Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng của cách mạng xã hội chủ nghĩa là vì sự tiến bộ của con người Chính vì vậy, trong tư duy, quan niệm của Người khi tổ chức phát động các phong trào thi đua thì phải luôn tìm cách giáo dục, động viên, nâng đỡ, khích lệ những mặt tốt, việc tốt và con người tốt, Người chỉ rõ: “Mỗi con người đều có thiện và ác ở trong lòng

Ta phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con người ấy nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi, đó là thái độ của người cách mạng” [49, tr.672]

Vì vậy, trong suốt quá trình lãnh đạo, tổ chức, vận động thi đua, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn chú trọng việc giáo dục, bồi dưỡng xây dựng con người mới với những nội dung phong phú, nhất quán, sâu sắc cụ thể và thiết thực Nhờ

có phong trào thi đua xây dựng con người mới mà nhân dân ta đã phát huy truyền thống đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ nhau, văn hóa mới được xây dựng

và phát triển, thuần phong mỹ tục được giữ gìn, xã hội trong sạch

Từ trong phong trào “mọi người đều thi đua, mọi việc đều thi đua và đều có thành tích” những con người Việt Nam mới đã được hình thành Trong quá trình đấu tranh xóa bỏ cái cũ, cải tại và xây dựng cái mới từ thấp đến cao,

từ chưa hoàn thiện đến hoàn thiện, từ chỗ từng bước chiến thắng bản thân đến chỗ chiến thắng những cám dỗ xung quanh

Thi đua yêu nước đã thực sự trở thành động lực của phong trào cách mạng cả nước, là một trong những thắng lợi to lớn của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc phát huy sức mạnh của phong trào quần chúng Khi nói

về những anh hùng chiến sĩ thi đua, những người có thành tích, giàu tinh thần trách nhiệm, đi đầu trong các phong trào, Người nhấn mạnh, họ thực sự “là những người tiên phong trong sản xuất, mà cũng gương mẫu về đạo đức cách

mạng Họ đặt lợi ích chung của dân tộc lên trên lợi ích cá nhân Họ toàn tâm toàn ý phục vụ nhân dân chứ không phải nửa tâm, nửa ý”[ 45, tr.497]

Trưởng thành trong phong trào thi đua yêu nước, những anh hùng lao động, những chiến sĩ thi đua, những con người có tinh thần sáng tạo, ý chí quật cường, vượt mọi khó khăn để không ngừng nâng cao năng xuất lao động, hoàn thành vượt mức kế hoạch đề ra, đã thực sự trở thành những người đầu tàu lôi cuốn mọi người cùng tiến bộ Họ đã là những con người Việt Nam mới, đang chế ngự thiên nhiên, chiếm lĩnh dần đỉnh cao tri thức, cố gắng học hỏi không ngừng để trở thành những người chủ thực sự, “những người luôn

cố gắng thực hành cần, kiệm, liêm, chính, là những người tôi trung của nhân dân, con hiếu của tổ quốc” [41, tr.409]

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Hiện nay chúng ta mới

có hàng vạn chiến sĩ thi đua, từ nay chúng ta phải có hàng triệu chiến sĩ thi đua” [41, tr.409], tức là đã có hàng triệu những con người mới xã hội chủ nghĩa Để có thể có hàng triệu những con người Việt Nam mới xã hội chủ nghĩa, “trưởng thành trong một phong trào quần chúng sâu rộng vừa làm nên lịch sử vừa rèn luyện con người”, nhân tố quyết định việc thực hiện thắng lợi đường lối CNH, HĐH nền kinh tế nước nhà, rõ ràng phải tổ chức thực hiện các phong trào thi đua sôi nổi, nối tiếp nhau của các tầng lớp nhân dân Hơn ai hết, Đảng ta hiểu rõ rằng “thi đua cải tạo con người”, nên việc phát động, tổ chức thực hiện các phong trào thi đua thiết thực, có hiệu quả, đảm bảo được tính hợp lý giữa thi đua và khen thưởng sẽ là con đường hiệu quả nhất, là biện pháp sâu rộng nhất để chúng ta kiên định con đường độc lập dân tộc và CNXH, để chống sự suy thoái về đạo đức, lối sống để “trong cái mới, chúng ta phát triển những đức tính tốt đẹp của tổ tiên ta và học tập gương tốt của nhân dân các nước anh em” [48, tr.276] như Chủ tich Hồ Chí Minh đã từng nói

1.2.3 Thi đua phải có lãnh đạo, nguyên tắc và phương pháp

- Thi đua phải có sự lãnh đạo đúng

Thi đua là hoạt động quần chúng rộng lớn, mang tính cách mạng, năng động, sáng tạo vì vậy đòi hỏi phải được tổ chức và lãnh đạo khoa học Không lãnh đạo tốt thì phong trào thi đua không thể mang lại hiệu quả thiết thực Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Thi đua phải có sự lãnh đạo đúng” [41, tr.146] Câu nói đó của Người tuy ngắn gọn nhưng chứa đựng nhiều ý nghĩa sâu sắc Thi đua phải có sự lãnh đạo đúng, là một tất yếu, là đòi hỏi, yêu cầu khách quan của phong trào

Để phong trào thi đua phát triển mạnh mẽ, liên tục thu được hiệu quả cao, cần có sự lãnh đạo thống nhất và có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và các đoàn thể nhân dân, bảo đảm các mặt hoạt động thi đua ăn khớp với nhau, nhằm vào mục đích chung, vào mục tiêu đã định theo đúng đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết:

Thi đua phải có sự lãnh đạo đúng Trước khi thi đua phải chuẩn

bị đầy đủ (giải thích, cổ động, xét kỹ kế hoạch mỗi nhóm, mỗi người) Trong lúc thi đua phải thiết thực đôn đốc, giúp đỡ, sửa chữa Sau mỗi đợt thi đua, phải thiết thực kiểm tra, tổng kết, phổ biến kinh nghiệm, khen thưởng những người kiểu mẫu, nâng đỡ những người kém cỏi [41, tr.146]

Xuất phát từ tính toàn dân, toàn diện của thi đua yêu nước, việc lựa chọn các gương mặt tiêu biểu điển hình: anh hùng thi đua, chiến sĩ thi đua, cán bộ gương mẫu, lao động tiên tiến, lao động xuất sắc…phải được thực hiện dưới sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng Đó chính là sản phẩm của đường lối phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng của quần chúng nhân dân, nhằm

“đẩy mạnh thi đua cho rộng khắp hơn nữa, làm cho ai nấy, bất kỳ làm việc gì, đều thi đua lập được thành tích hơn nữa, ngành nào cũng thi đua tiến bộ mạnh

hơn nữa, học tập và đào tạo được nhiều anh hùng chiến sĩ hơn nữa” [44, tr 99] Muốn đạt được như vậy thì nhất thiết phải có sự lãnh đạo đúng

Để có được sự lãnh đạo đúng đắn đòi hỏi Đảng phải không ngừng vận động quần chúng hăng hái phấn đấu phát huy trí tuệ của mình, khắc phục mọi khó khăn thử thách từ thực tiễn, kết hợp hài hòa giữa lợi ích cá nhân và tập thể,

cá nhân và xã hội, quyết tâm xây dựng thành công CNXH ở Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ ra lãnh đạo đúng phong trào thi đua không chỉ là trách nhiệm của cán bộ lãnh đạo mà còn là lợi ích của bản thân người lãnh đạo

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh đạo phong trào thi đua phải được coi

là nhiệm vụ công tác quan trọng của lãnh đạo cơ quan các cấp Nhấn mạnh sự lãnh đạo thi đua của các cấp ủy đảng, Người nói: “Dưới sự lãnh đạo chung của Đảng, các đồng chí thủ trưởng các bộ, các ngành các địa phương, cùng các công đoàn và Đoàn Thanh niên Lao động phải bảo đảm lãnh đạo phong trào thi đua cho thật tốt”[47, tr.521] Thực tiễn phong trào thi đua do Đảng và Chủ tịch

Hồ Chí Minh phát động trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp cho thấy có phần lắng xuống và kém sôi nổi Cắt nghĩa nguyên nhân của vấn

đề này Người đã khẳng định: nhân dân ta sau những năm kháng chiến gian khổ

có xu hướng muốn nghỉ ngơi Cán bộ lãnh đạo các cấp không chăm lo công tác lãnh đạo thi đua như những năm kháng chiến Ở một số nơi do cán bộ Đảng, chính quyền và các đoàn thể còn có biểu hiện buông lỏng công tác lãnh đạo

Để khắc phục sự giảm sút của phong trào thi đua yêu nước của các cấp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề ra việc tăng cường công tác lãnh đạo thi đua của Đảng, Chính phủ và các đoàn thể nhân dân Người yêu cầu thống nhất sự lãnh đạo thi đua, có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và các đoàn thể từ Trung ương đến các ngành, các địa phương, chấn chỉnh lại công tác lãnh đạo thi đua, có chủ trương, kế hoạch, biện pháp tích cực đáp ứng yêu cầu nhiệm

vụ nặng nề trong thời kỳ mới

Trong lãnh đạo thi đua, Đảng phải biết phát hiện cái mới, ủng hộ cái mới, tạo điều kiện cho cái mới phát triển Thực tiễn công cuộc xây dựng CNXH ở nước ta cho thấy trước sự phá hoại của các thế lực thù địch “cái mới” ra đời đã khó, tồn tại và phát triển được lại càng khó hơn, vì vậy trách nhiệm cao cả của Đảng và đảng viên là phải biết nhìn nhận đúng cái mới, cái tiến bộ, tạo điều kiện cho cái mới phát huy tác dụng

Như vậy, cũng như mọi hoạt động khác của quần chúng nhân dân, thi đua yêu nước muốn đạt được hiệu quả cao thì nhất thiết phải có sự lãnh đạo đúng Đó là một nguyên tắc trong phát động và triển khai các phong trào thi đua yêu nước

- Phải lấy truyền thống yêu nước làm gốc

Nhận thức rõ sức mạnh bắt nguồn từ lòng yêu nước và ý chí mạnh mẽ của nhân dân, Chủ tịch Hồ chí Minh đã khéo léo thổi bùng ngọn lửa nhiệt tình cách mạng của đông đảo quần chúng nhân dân bằng phong trào thi đua yêu nước Lấy truyền thống yêu nước làm gốc để phát động và tổ chức phong trào thi đua yêu nước là một vấn đề có tính nguyên tắc trong quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh Chủ nghĩa yêu nước là một truyền thống cực kỳ quý báu của dân tộc ta, đó là nguồn sức mạnh tinh thần, là ý chí quật cường, được hun đúc từ hàng ngàn năm lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc, điều đó đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh tổng kết: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước” [41, tr.38] Chính truyền thống tốt đẹp

đó là động lực thôi thúc Người ra đi tìm đường cứu nước và cũng chính truyền thống đó đã giúp cho Người vượt qua mọi khó khăn thử thách trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam Đó cũng là nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh trong đó có tư tưởng thi đua yêu nước

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kết hợp nhuần nhuyễn giữa yêu nước với thi đua, chỉ ra mối quan hệ bản chất giữa giữa hai phạm trù này: Yêu nước đó là truyền thống cực kỳ quý báu của dân tộc ta và thi đua là cách thức để truyền thống yêu nước được giữ vững và phát triển không ngừng Yêu nước đòi hỏi phải thi đua và là động lực của thi đua; thi đua thể hiện tinh thần yêu nước và làm cho tinh thần yêu nước của mỗi người thể hiện rõ rệt hơn Cách đây 51 năm, trong lời phát biểu tại buổi lễ khai mạc Đại hội chiến sĩ thi đua cán bộ gương mẫu toàn quốc ngày 1/5/1952 ở Việt Bắc, Người nói: “Thi đua là yêu nước, yêu nước phải thi đua Và những người thi đua là những người yêu nước nhất” [41, tr.407]

Không thể có phong trào thi đua thật sự nếu phong trào đó không xuất phát và được nuôi dưỡng bởi tinh thần yêu nước; tinh thần yêu nước cũng không thể khơi dậy và phát huy cao nhất trong thực tiễn nếu không có thi đua yêu nước đúng đắn Vì vậy gắn thi đua với yêu nước là một sáng tạo độc đáo của Chủ tịch

Hồ Chí Minh Lấy thi đua yêu nước làm động lực để phát huy lòng yêu nước, qua phong trào thi đua bồi dưỡng, nâng cao lòng yêu nước, thể hiện bằng hành động thực tế trong lao động sản xuất và chiến đấu Ngược lại chính lòng yêu nước thúc đẩy thi đua, nâng cao hiệu quả của thi đua Lòng yêu nước của nhân dân ta được thể hiện ở nhiều cung bậc khác nhau và bao hàm nhiều đức tính tốt đẹp của con người Việt Nam Đó cũng là động lực mạnh mẽ giúp nhân dân ta đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược và xây dựng CNXH ở Việt Nam

Nhận thức rõ giá trị quý báu, sức mạnh vĩ đại của lòng yêu nước, gắn thi đua với yêu nước và yêu nước với thi đua, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đem lại cho phong trào thi đua của nhân dân ta mang bản sắc riêng của dân tộc Việt Nam Đặt tên phong trào thi đua là phong trào thi đua yêu nước, hơn ai hết Người có

cơ sở phát động thi đua yêu nước, biến thi đua yêu nước thành sức mạnh của hàng triệu người con Việt Nam khát khao cống hiến mình cho Tổ quốc

Lấy lòng yêu nước làm nền tảng của thi đua, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gắn liền tư tưởng, tinh thần với hành động thực tiễn, nói đi đôi với làm Theo Người, thi đua không phải là một hoạt động tùy hứng, tùy tiện mang tính hình thức mà ngược lại thi đua phải hướng vào làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người thể hiện rõ ràng nhất Chỉ có khơi dậy và động viên được tinh thần yêu nước của toàn dân tộc, thì thi đua yêu nước mới trở thành phong trào và phát huy được tính tích cực của nó Lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc là môi trường thuận lợi, là những điều kiện cần và đủ để phát triển phong trào thi đua yêu nước, và chỉ có như vậy thì: “Kết quả của thi đua ái quốc sẽ là toàn dân đủ

ăn, đủ mặc Toàn dân biết đọc, biết viết Toàn bộ đội đầy đủ lương thực, khí giới, để diệt ngoại xâm Toàn quốc sẽ thống nhất độc lập hoàn toàn” [39, tr.557]

Thi đua là yêu nước và yêu nước phải thi đua là điều mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đúc kết từ chính cuộc đời hoạt động cách mạng của mình Trên thực tế, Người đã rất thành công khi thực hiện nguyên tắc lấy truyền thống yêu nước để phát động và tổ chức thực hiện nhiều phong trào thi đua yêu nước, coi thi đua yêu nước là động lực phát huy lòng yêu nước và đồng thời qua các phong trào thi đua yêu nước để bồi dưỡng lòng yêu nước, cụ thể hóa lòng yêu nước Việc gắn thi đua với yêu nước, yêu nước với thi đua đã làm cho phong trào thi đua của nhân dân ta mang bản sắc Việt Nam với tinh thần dân tộc, ý thức tự lực, tự cường, năng động, sáng tạo trong đấu tranh dựng nước và giữ nước

- Thi đua phải có kế hoạch, có biện pháp, có quyết tâm

Để phát triển phong trào thi đua, nhất định phải tổ chức thi đua có kế hoạch và đầy đủ Sau khi xác định mục đích, nội dung thi đua của bất cứ phong trào thi đua nào, vấn đề vô cùng quan trọng là phải đề ra được kế hoạch cụ thể, thiết thực phù hợp Mỗi phong trào thi đua, dù nhỏ, đều phải được tổ chức tốt, có trọng tâm, trọng điểm, có chương trình kế hoạch cụ thể

Kế hoạch đề ra phải cụ thể, tỉ mỉ với biện pháp thiết thực, tích cực phù hợp với thực tế Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ:

Phải có kế hoạch tỉ mỉ Kế hoạch ấy phải cho từng đơn vị nhỏ, từng gia đình, từng cá nhân bàn bạc kỹ, hiểu biết thấu, vui vẻ làm Nghĩa là phải làm sao cho mỗi nhóm, mỗi người tự giác, tự động…Nội dung của kế hoạch phải thiết thực, rõ ràng, đúng mực Khi đặt kế hoạch phải tuyệt đối tránh sự sơ suất “đại khái”, quá cao, phiền phức, miễn cưỡng [41, tr.146]

Hay: “Kế hoạch từng gia đình, từng nhóm phải đem ra bàn bạc kỹ, phải dân chủ, nghĩa là làm cho mọi người đều hiểu, mọi người đều vui lòng nhận

và quyết tâm làm cho kỳ được Có như thế, kết quả mới đầy đủ, tốt đẹp Kế hoạch thi đua phải thiết thực, rõ ràng, đúng mực, giản đơn” [41, tr.189]

Với quyết tâm đưa phong trào thi đua yêu nước ngày càng phát triển và thực hiện tốt sứ mệnh của nó, bên cạnh việc động viên, quan tâm thường xuyên đến phong trào Người thẳng thắn phê bình những khuyết điểm tồn tại của phong trào trong đó có việc lên kế hoạch không sát với tình hình thực tế :

Nhiều nơi đặt kế hoạch không sát với hoàn cảnh, với địa phương Nơi thì đặt kế hoạch thi đua quá to Nơi thì các ban vận động rồi làm không nổi Nơi thì ban đầu làm quá ồ ạt, đến nỗi ít lâu thì yếu sức đi, không tiếp tục thi đua được Nơi thì mỗi đoàn thể mỗi ngành đều có

kế hoạch riêng mà các kế hoạch thì không ăn khớp với nhau Thành thử “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” Nhân dân thì bù đầu không đủ sức mà theo và không biết nên làm theo kế hoạch nào Nơi thì các ban vận động thi đua chỉ biết làm theo chỉ thị của cấp trên Trung ương gửi chỉ thị thế nào, khu cứ nguyên văn bản gửi xuống tỉnh, tỉnh cứ nguyên văn bản gửi xuống huyện, huyện cứ như thế gửi xuống xã Chứ không điều tra kỹ lưỡng, áp dụng thiết thực [40, tr.170]

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ quan tâm đến việc đề ra kế hoạch của mỗi phong trào thi đua, mà còn chỉ ra những công việc, biện pháp cụ thể, thiết thực cần phải thực hiện để đạt được mục tiêu kế hoạch đề ra Người nhắc nhở: “Để bảo đảm phong trào thi đua thắng lợi vẻ vang, cần có hai điều: một

là cán bộ và công nhân phải thấm nhuần đạo đức cách mạng, ý thức trách nhiệm và tinh thần là chủ tập thể; hai là kế hoạch 10 phần thì biện pháp 20 phần và quyết tâm 30 phần” [48, tr.485] và “kế hoạch lại phải đi đôi với phân công Trong một gia đình, một xưởng máy, một cơ quan, v.v.đã phải có kế hoạch, lại phải phân công sao cho khéo” [40, tr.119] Như vậy nguyên tắc không thể thiếu trong tổ chức thực hiện các phong trào thi đua yêu nước đó là việc lập ra kế hoạch, đề ra biện pháp thực hiện cụ thể, khoa học

- Phải coi trọng việc tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, muốn phát động phong trào thi đua có hiệu quả, đạt mục đích, công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tuyên truyền, theo dõi….phải sâu sát, thường xuyên kịp thời Trong công tác lãnh đạo, khi phát động phong trào thi đua, phải có mục tiêu cụ thể với từng đối tượng, từng ngành từng giới Thi đua ngắn ngày hay dài ngày, từng đợt hay nhiều đợt đều phải có tổng kết đánh giá kết quả của từng đợt thi đua Qua phong trào thi đua

sẽ động viên mỗi cá nhân, cơ quan đơn vị nỗ lực phấn đấu thực hiện thắng lợi các mục tiêu đề ra Trong quá trình thực hiện các phong trào thi đua sẽ bộc lộ những mặt tốt, mặt xấu, những khó khăn và thuận lợi Việc tổng kết đánh giá các phong trào đó sẽ giúp chúng ta thấy được mặt tốt, mặt xấu, thuận lợi, khó khăn và kết quả đạt được của phong trào

Tổng kết, rút kinh nghiệm trong phong trào thi đua yêu nước thực chất

là một hoạt động của công việc tổng kết thực tiễn, bổ sung lý luận Đối với người lãnh đạo và cơ quan lãnh đạo, đó là một hoạt động bình thường, nhưng với phong trào thi đua yêu nước, đó là một việc rất cần thiết và quan trọng vì

nó có giá trị giúp cho việc xác định được thực chất sự phát triển của phong trào, quy mô và sức lan toả của phong trào Qua đó có thể giúp cho việc định hướng phong trào, hoàn chỉnh nội dung thi đua, mở rộng và đa dạng hoá các hình thức thi đua, làm cho phong trào phát triển thống nhất, tránh tình trạng

“trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”, và mỗi đoàn thể, mỗi ngành chỉ biết có mình, không khuếch trương được cái hay của mình và cũng không học được cái tốt của người khác, ngành khác Tổng kết, rút kinh nghiệm cũng là một công việc thường xuyên của các phong trào thi đua

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Thi đua cải tạo con người” Như vậy, có thể thấy Người đã lấy phong trào thi đua, coi phong trào Thi đua yêu nước là trường học thực tiễn rộng lớn để xây dựng con người mới, góp phần xây dựng xã hội mới Bản chất tốt đẹp nhất của con người là ý chí không ngừng vươn lên cái tốt đẹp bằng trí tuệ và bằng hoạt động lao động sáng tạo của mình, cho nên, qua thực tiễn phong trào thi đua rộng rãi của các ngành, các tầng lớp nhân dân, những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam mới XHCN được bồi đắp và phát triển Điều này vừa phát huy cái tích cực, đấu tranh khắc phục cái tiêu cực, vừa giáo dục cán bộ, vừa giáo dục quần chúng phấn đấu thực hiện những công việc cần thiết có lợi cho sản xuất, cho đời sống và chống lại những khuyết điểm, thói hư tật xấu của xã hội cũ để lại

và mới nảy sinh

Với ý nghĩa đó, có một việc không thể coi nhẹ khi tổng kết, rút kinh nghiệm, đó là suy tôn các cá nhân, các tập thể gương mẫu là hạt nhân của phong trào thi đua một cách thật chính xác Phải chống chủ nghĩa bình quân, chủ nghĩa cào bằng trong thi đua, phải tìm được những điển hình gương mẫu của mỗi lĩnh vực, của từng giai đoạn và của cả phong trào, để mỗi tập thể, cá nhân đó chính là những tấm gương sáng và là vốn quý của sự nghiệp cách mạng Những gương điển hình tiên tiến không chỉ là những hạt nhân của