Bài giảng Điều khiển số máy điện: Chương 3 Các bộ điều khiển số cung cấp cho người học những kiến thức như: Các bộ điều khiển số; Bộ điều khiển Dahlin; Bộ điều khiển PID (PID controller). Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1 Quy trình thiết kế các bộ điều khiển số gắn liền
với việc xây dựng mô hình chính xác của quá
trình (hay còn gọi là mô hình chính xác của đối
tượng điều khiển)
Sau đó thuật toán điều khiển được phát triển để
đạt được đáp ứng đầu ra theo mong muốn
2
Chương 3 Các bộ điều khiển số
Chúng ta có thể sử dụng một số phương pháp
sau đây để thiết kế các hệ thống điều khiển số
biến đổi hàm truyền sang miền z
một hệ thống số và bộ điều khiển được thiết kế
trực tiếp trong miền z
1
Trang 2Quy trình thiết kế các bộ điều khiển số trong mặt
phẳng z có thể được tóm tắt như sau:
phương pháp toán học hoặc bằng cách phân
tích phản ứng theo thời gian
Thiết kế bộ điều khiển số trong mặt phẳng z
Thực thi thuật toán điều khiển với máy tính số
4
Chương 3 Các bộ điều khiển số
3
Trang 33.1 Các bộ điều khiển số
6
Chương 3 Các bộ điều khiển số
3.1 Các bộ điều khiển số
Hàm truyền của hệ thống 3.3 có dạng như sau:
1
Chúng ta ký hiệu hàm truyền của hệ kín
Y z
T z
5
Trang 43.1 Các bộ điều khiển số
Từ phương trình (3.1) và (3.2) ta xác định được
hàm truyền của bộ điều khiển cần được thiết kế
như sau:
1
1
T z
D z
8
Chương 3 Các bộ điều khiển số
3.1 Các bộ điều khiển số
Phương trình (3.3) có nghĩa là chúng ta có thể
thiết kế được bộ điều khiển số nếu biết được mô
hình hay hàm truyền của quá trình
Bộ điều khiển phải được thiết kế sao cho
hệ là ổn định và có thể được thực thi bằng các
phần cứng khác nhau
D z
7
Trang 53.1.1 Bộ điều khiển “dead-beat”
Bộ điều khiển “dead-beat” là một bộ điều khiển
mà đầu ra có dạng nhảy cấp như tín hiệu đầu
vào nhưng trễ so với đầu vào một hoặc một vài
chu kỳ lấy mẫu
k
10
Chương 3 Các bộ điều khiển số
3.1.1 Bộ điều khiển “dead-beat”
Từ phương trình (3.3), hàm truyền của bộ điều
khiển cần được thiết kế có dạng như sau:
1
k k
z
D z
9
Trang 63.1.1 Bộ điều khiển “dead-beat”
Ví dụ 3.1:
Thiết kế bộ điều khiển “dead-beat” cho hệ thống
với đối tượng điều khiển có hàm truyền như sau:
1 10
p
e
G p
p
12
Chương 3 Các bộ điều khiển số
3.1.1 Bộ điều khiển “dead-beat”
Hàm truyền của hệ kín có dạng như sau:
1
1 10
Giả thiết chu kỳ lấy mẫu T=1 giây ta có:
1 2 1/10
1
1/10
11
Trang 73.1.1 Bộ điều khiển “dead-beat”
1 2 0,1 3 0,1
0,1 1 0,1
1
1 1
e z
0,095 3 1
1 0,904
z
HG z
z
14
Chương 3 Các bộ điều khiển số
3.1.1 Bộ điều khiển “dead-beat”
Do đó ta có
k k
D z
Giả thiết ta có k 3
D z
13
Trang 83.1.2 Bộ điều khiển Dahlin
Bộ điều khiển Dahlin là sự biến cải của bộ điều
khiển “dead-beat” và tạo nên phản ứng theo hàm
mũ trơn hơn phản ứng của bộ điều khiển
“dead-beat”
16
Chương 3 Các bộ điều khiển số
3.1.2 Bộ điều khiển Dahlin
Phản ứng yêu cầu của hệ thống trong mặt phẳng
p có thể được viết như sau:
1
1
ap
e
Y p
Trong đó và được chọn sao cho đáp ứng
đầu ra theo mong muốn như trên hình 3.4 a q
15
Trang 93.1.2 Bộ điều khiển Dahlin
18
Chương 3 Các bộ điều khiển số
3.1.2 Bộ điều khiển Dahlin
Dạng tổng quát của hàm truyền của bộ điều
khiển Dahlin là:
1
1 1
T
k
D z
17
Trang 103.1.2 Bộ điều khiển Dahlin
Ví dụ 3.2:
Thiết kế bộ điều khiển Dahlin cho một hệ thống
với thời gian lấy mẫu T=1 giây và đối tượng điều
khiển có dạng hàm truyền như sau:
1 10
p
e
G p
p
20
Chương 3 Các bộ điều khiển số
3.1.2 Bộ điều khiển Dahlin
Theo ví dụ 3.1 ta có ta có hàm truyền của quá
trình có dạng như sau:
0,095 3 1
1 0,904
z
HG z
z
Giả thiết chọn hàm truyền của bộ điều
khiển có dạng như sau:q 10
19
Trang 113.1.2 Bộ điều khiển Dahlin
1 0,1 1
3 0,1 1 0,1 1 1
1 1
1
1 0,904
k
k
T z
D z
z
1 0,9043 1 0,0951 1 1
0,095 1 0,904 0,095
k
k
D z
22
Chương 3 Các bộ điều khiển số
3.1.2 Bộ điều khiển Dahlin
Giả sử ta có: k 2
0,0953 3 0,08582 2
0,095 0,0858 0,0090
D z
Tóm lại, với giả thiết hàm truyền của đối tượng
đã biết trước chúng ta có thể xây dựng được
hàm truyền của bộ điều khiển dễ dàng
21
Trang 123.2 Bộ điều khiển PID (PID controller)
Đối với hệ thống không biết trước hàm truyền
của đối tượng điều khiển chúng ta sử dụng bộ
điều khiển tỷ lệ-tích phân-vi phân hay còn gọi là
bộ điều khiển PID thường được sử dụng trong
điều khiển quá trình
24
Chương 3 Các bộ điều khiển số
3.2 Bộ điều khiển PID (PID controller)
Phương trình đầu ra của bộ điều khiển PID có
dạng như sau:
0
1
i
de t
u t K e t e t dt T
Trong đó là đầu ra của bộ điều khiển,
là tín hiệu sai lệch của bộ điều khiển, là hệ
số tỷ lệ, là thời gian tích phân, là thời gian
vi phân
p K
i
23
Trang 133.2 Bộ điều khiển PID (PID controller)
Biến đổi Laplace phương trình (3.8) ta có:
(3.9)
p
i
K
T p
i
K
p
i
K K
T
và Kd K Tp d
(3.10)
26
Chương 3 Các bộ điều khiển số
3.2 Bộ điều khiển PID (PID controller)
Thành phần tỷ lệ: Sai lệch được nhân với hệ số
được gọi là hệ số tỷ lệ Nếu hệ số tỷ lệ lớn
sẽ gây nên hiện tượng không ổn định và nếu hệ
số tỷ lệ nhỏ sẽ làm cho hệ thống bị trôi
p
K
25
Trang 143.2 Bộ điều khiển PID (PID controller)
Thành phần tích phân: Tích phân của sai lệch
sẽ được thực hiện và được nhân với một hệ số
Hệ số này được điều chỉnh để cho sai lệch
là nhỏ nhất trong khoảng thời gian mong muốn
Nếu hệ số này quá lớn, hệ sẽ dao động Nếu hệ
số này quá nhỏ sẽ gây ra hiện tượng phản ứng
chậm của hệ thống
i
K
28
Chương 3 Các bộ điều khiển số
3.2 Bộ điều khiển PID (PID controller)
Thành phần vi phân: Vi phân của sai lệch sẽ
được nhân với hệ số .Nếu hệ số này quá lớn
hệ sẽ dao động Nếu hệ số này quá nhỏ hệ sẽ
ổn định lâu
d
K
27
Trang 153.2 Bộ điều khiển PID (PID controller)
Biến đổi z của phương trình (3.9) có dạng như
sau:
1
p
i
Trong đó T là chu kỳ lấy mẫu
30
Chương 3 Các bộ điều khiển số
3.2 Bộ điều khiển PID (PID controller)
i
K
T b T
p d
K T
c
thì hàm truyền của bộ điều khiển PID có dạng sau:
U z aE z P z Q z
1
b
z
1 1
(3.11) (3.12) (3.13)
29