1. Phương pháp thu thập thông tin: quan sát hiện trường, phỏng vấn, phiếu điều tra • Quan sát hiện trường Sau khi các hoạt động chuẩn bị trong giai đoạn trước kiểm toán đã hoàn thành thì các hoạt động kiểm toán tại hiện trường (hoạt động kiểm toán tại cơ sở) được thực hiên. Hoạt động kiểm toán tại hiện trường hướng tới các mục tiêu cụ thể như sau: Kiểm tra sự tuân thủ, duy trì và điều chỉnh các chính sách, các chương trình và các thủ tục kiểm soát môi trường của nhà máy.
Trang 1Trình bày các phương pháp kiểm toán chất thải
Ưu và nhược điểm của các phương pháp
1 Phương pháp thu thập thông tin: quan sát hiện trường, phỏng vấn, phiếu điều tra
Quan sát hiện trường
Sau khi các hoạt động chuẩn bị trong giai đoạn trước kiểm toán đã hoàn thành thì các hoạt động kiểm toán tại hiện trường (hoạt động kiểm toán tại cơ sở) được thực hiên Hoạt động kiểm toán tại hiện trường hướng tới các mục tiêu cụ thể như sau:
- Kiểm tra sự tuân thủ, duy trì và điều chỉnh các chính sách, các chương trình và các thủ tục kiểm soát môi trường của nhà máy
- Đánh giá các chính sách, thủ tục, các hướng dẫn môi trường cùng hệ thống quản lý môi trường nội bộ của nhà máy
- Đánh giá tình hình hoạt động, tính hiệu quả của hệ thống quản lý môi trường hiện tại của nhà máy
- Xác định, tìm kiếm các cơ hội để tiến hành cải tiến quá trình sản xuất và bảo vệ môi trường cho nhà máy
Hoạt động kiểm toán tại hiện trường bao gồm những công việc chính như sau:
- Họp mở đầu
- Xem xét lại các tài liệu
- Thanh tra nhà máy một cách kỹ lưỡng
- Phỏng vấn cán bộ, công nhân viên
- Tổng hợp bằng chứng và các phát hiện kiểm toán
Trang 2- Họp kết thúc.
Phỏng vấn: Phỏng vấn cán bộ, công nhân viên nhà máy
Bên cạnh việc kiểm tra, rà soát các tài liệu quản lý, thanh tra nhà máy thì các kiểm toán viên có thể sử dụng bảng câu hỏi khảo sát tại hiện trường để phỏng vấn cán bộ, công nhân viên nhà máy để thu thập các thông tin Việc phỏng vấn cán bộ công nhân viên nhà máy là nhằm để thu được các thông tin sau:
- Các hoạt động sản xuất trong quá khứ và hiện tại của nhà máy
- Sự tuân thủ hoặc những thiếu sót trong quá trình thi hành luật lệ và các yêu cầu bảo vệ môi trường của nhà máy
- Đánh giá sự quan tâm, mức độ tin tưởng của cán bộ, công nhân viên nhà máy đối với chính sách môi trường nội bộ của họ
- Nhằm tìm hiểu, thu thập các ý tưởng, các sáng kiến quản lý môi trường một cách tốt hơn
- Đưa ra nhận xét và kết luận về hệ thống quản lý môi trường của nhà máy
Phiếu điều tra:
Sau khi tiến hành thăm quan địa điểm kiểm toán lần đầu, thì nhóm kiểm toán
sẽ tiến hành thiết lập một bảng câu hỏi khảo sát tại hiện trường
Bảng câu hỏi trước kiểm toán và danh mục kiểm tra là các tài liệu làm việc được nhóm kiểm toán xây dựng Đây là những bảng câu hỏi điều tra được thiết lập
để điều tra và thu thập các thông tin liên quan tới địa điểm kiểm toán, hệ thống quản lý môi trường của nhà máy đó hoặc các thông tin khác liên quan tới quá trình kiểm toán mà các kiểm toán viên thấy cần thiết phải điều tra, thu thập Thông thường thì bảng câu hỏi trước kiểm toán và danh mục kiểm tra phải bảo đảm bảo thu thập được các thông tin về những nội dung sau:
* Các nội dung bắt buộc phải thu thập:
- Các thông tin liên quan tới toàn bộ hệ thống quản lý môi trường của nhà máy
- Các chính sách, thủ tục môi trường nội bộ
- Thông tin về việc quản lý năng lượng và các nguyên vật liệu của nhà máy
Trang 3- Thông tin về việc quản lý nguồn nước, nước thải và các chất thải của nhà máy
- Thông tin về công tác kiểm soát và quan trắc tiếng ồn trong nhà máy
- Thông tin liên quan tới hoạt động kiểm soát và quan trắc chất lượng môi trường không khí của nhà máy
- Các thủ tục phòng ngừa, ứng phó với các sự cố môi trường có thể sảy ra của nhà máy
* Phần không bắt buộc:
- Quá trình đi lại, vận chuyển của nhà máy
- Thông tin về nhận thức của cán bộ, công nhân viên nhà máy đối với các vấn đề môi trường, quá trình đào tạo cán bộ, công nhân viên của nhà máy
- Thông tin về sự công khai các thông tin môi trường của nhà máy
Đây là các thông tin liên quan tới những lĩnh vực không thực sự quan trọng, tuy nhiên nhóm kiểm toán có thể thêm vào trong bảng câu hỏi trước kiểm toán và danh mục kiểm toán nếu thấy cần thiết
Bảng câu hỏi trước kiểm toán hỗ trợ rất nhiều cho các kiểm toán viên trong quá trình thực hiện cuộc kiểm toán bởi nó cung cấp rất nhiều các thông tin liên quan tới nhà máy, các hoạt động sản xuất của nhà máy cũng như các thông tin về
hệ thống quản lý môi trường và các chính sách môi trường của địa điểm kiểm toán Trong bảng câu hỏi này các kiểm toán viên có thể sử dụng các loại câu hỏi mở, các câu hỏi có/không để thu thập thông tin Do bảng câu hỏi trước kiểm toán bao trùm rất nhiều các lĩnh vực như đã trình bày ở trên, nên dưới đấy chúng tôi chỉ giới thiệu một phần của bảng câu hỏi trước kiểm toán để người học có thể tham khảo
Ưu – nhược điểm của phương pháp:
- Ưu điểm:
+ Phỏng vấn là phương pháp định tính cơ bản Do người phỏng vấn và đối tượng khảo sát tiếp xúc trực tiếp với nhau nên phương pháp phỏng vấn cho phép
Trang 4thu thập được những thông tin về thực tại cũng như các thông tin về suy nghĩ, tâm
tư, tình cảm của đối tượng
+ Bằng phương pháp phỏng vấn, các thông tin thu được có chất lượng cao, tính chân thực và độ tin cậy của thông tin có thể kiểm nghiệm được trong quá trình phỏng vấn
- Nhược điểm:
+ Ở phương pháp phỏng vấn đòi hỏi người đi phỏng vấn phải là chuyên gia
có trình độ cao, có kỹ năng xử lý các tình huống, am hiểu lĩnh vực nghiên cứu, biết cách tiếp đối tượng được phỏng vấn, vì vậy, phương pháp phỏng vấn khó triển khai được trên quy mô rộng
+ Tiếp cận đối tượng để phỏng vấn là việc tương đối khó
2 Phương pháp cân bằng vật chất
- Khái niệm: Cân bằng vật chất là một công cụ của kiểm toán chất thải dựa
trên nguyên tắc tổng khối lượng đầu vào bằng tổng khối lượng đầu ra trên cơ sở đó xác định được tổn thất nguyên nhiên liệu và năng lượng trong quá trình sản xuất
- Nội dung:
Phương pháp cân bằng vật chất dựa trên nguyên tắc cơ bản là nguyên liệu đi vào dây chuyền sẽ phải ra khỏi dây chuyền sản xuất ở một điểm nào đó dưới một hình thức nào đó
Phương trình cân bằng vật chất được thể hiện như sau:
Tổng vật chất vào = tổng vật chất ra + tổng tổn thất
Ưu nhược điểm của phương pháp:
- Ưu điểm:
+ Có thể kiểm toán cho các loại chất thaỉ khác nhau
+ Số liệu đáng tin cậy
+ Thu thập dược nhiều thông tin hơn về quy trình sản xuất, đặc điểm nguyên nhiên liệu, chất thải,
- Nhược điểm:
Là phương pháp phức tạp hơn so với các phương pháp khác
3 Phương pháp tính hệ số phát thải
Trang 5- Khái niệm: là kết quả của quá trình tính toán việc phát thải của các loại
nhiên liệu khác nhau nhằm định mức phát thải của các loại nguyên nhiên liệu
- Ý nghĩa: Xác định nguyên nhiên liệu phát sinh ra lượng ô nhiễm tác động tới môi trường
Ưu nhược điểm của phương pháp:
- Ưu điểm:
+ Đơn giản, dễ thực hiện
+ Dễ dàng tính lượng khí thải phát sinh thuộc các loại nguyên nhiên liệu khác nhau với độ chính xác tương đối cao
- Nhược điểm: Phạm vi áp dụng hạn chế chỉ áp dụng được cho khí thải
4 Phương pháp phân tích chi phí lợi ích.
- Khái niệm:
Phân tích CP-LI là công cụ xác định và so sánh CP và LI của 1 chương trình dự án để đưa ra lựa chọn phương án giảm thiểu tối ưu
Phân tích CP-LI là một kỹ thuật phân tích để đi đến quyết định xem đây có nên tiến hành các dự án đã triển khai hay không hay hiện tại có nên cho triển khai các dự án được đề xuất hay không
=> CP là phần kinh tế mà cơ sở sản xuất phải bỏ thêm hay mất đi trong quá trình thực hiện, trong khi đó lợi ích là những hiệu quả về mặt KT, MT mà cơ sở sản xuất có thể thu lại được
- XĐ các dạng chi phí:
CP nhân công: đào tạo
CP về công nghệ: Vận hành, bảo dưỡng, bổ sung , thay đổi thành phần thiết bị
CP về năng lượng, điện, nước
CP tiêu huỷ chất thải, vận chuyển , tiêu huỷ
CP tư vấn giám sát
CP khác
- Tính toán các CP:
Trang 6 CP vận hành: chi phí vận hành để làm rõ nơi nào chi phí đã được
giảm bớt Cần phải tính toán đầy đủ các lợi ích thu được khi sử dụng biện pháp giảm thiểu
Tính toán chi phí đầu tư: trên cơ sở xem xét thời gian hoàn vốn
Thời gian hoàn vốn là thời gian dự án có thể thu lại số tiền đầu tư ban đầu Có thể dựa trên cơ sở đánh giá tỉ lệ hoàn vốn nội tại IRR
và giá trị hiện tại ròng NPV của đầu tư
Thời gian hoàn vốn có thể được tính theo công thức sau:
T= I/(S−C−I×r)
Trong đó:
I: Chi phí đầu tư;
C: Chi phí vận hành (năm);
r: Lãi suất vay đầu tư;
S: Tiết kiệm của giải pháp (năm)
- So sánh các dạng chi phí
So sánh chi phí được liệt kê trong các phương án giảm thiểu sẽ giúp ta chọn lựa được một hoặc nhóm các phương án hiệu quả nhất về mặt kinh tế và môi trường Có thể sử dụng kỹ thuật so sánh theo từng cặp hoặc ma trận so sánh nhằm đưa ra cái nhìn trực quan nhất
a Phạm vi áp dụng :
- Sử dụng trong giai đoạn đánh giá các phương án giảm thiểu chất thải.
b Ưu – nhược điểm
- Ưu điểm:
Có tính thuyết phục cao
Đánh giá chi tiết từng phương án giảm thiểu, từ đó làm cơ sở để lựa chọn phương án tối ưu nhất
Tính đầy đủ các lợi ích KT trước mắt và lâu dài của các p/á
Xây dựng cơ sở làm căn cứ để lựa chọn tính khả thi về kinh tế của phương án
Dễ tính toán, tính được dựa trên nhiều công thức tính toán khác nhau
Cho biết chính xác quy mô khoản lợi ích dòng của phương án, thời gian hoàn vốn
Có thể sử dụng để lựa chọn các phương án đầu tư khác nhau tại cùng thời gian hoạt động
Trang 7- Nhược điểm:
Tốn nhiều thời gian
Chưa tính đến các rủi ro trong đầu tư, rủi ro về giá trị đồng tiền, rủi ro về công nghệ và môi trường tiềm ẩn
Đòi hỏi người kiểm toán viên phải có kiến thức sâu rộng ở nhiều lĩnh vực
Tính toán được trên lý thuyết nhưng không biết có được thị trường chấp nhận hay không
Yêu cầu số liệu đầu vào có tính chính xác cao, phải xác định các loại chi phí cho từng phương án: giá vật liệu, giá thị trường khi tính CP