Chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở đảng bộ huyện quế võ, tỉnh bắc ninh hiện nay

Các loại hình chi bộ này có những nét đặc thù riêng ở tính chất, nhiệm vụ lãnh đạo của chi bộ và hoạt động của đội ngũ đảng viên…Mặt khác, những bài viết trên chưa phản ánh đầy đủ, chưa

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN VĂN TUẤN

CHẤT LƯỢNG SINH HOẠT CHI BỘ THÔN,

TỔ DÂN PHỐ Ở ĐẢNG BỘ HUYỆN QUẾ VÕ,

TỈNH BẮC NINH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC

HÀ NỘI - 2018

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN VĂN TUẤN

CHẤT LƯỢNG SINH HOẠT CHI BỘ THÔN,

TỔ DÂN PHỐ Ở ĐẢNG BỘ HUYỆN QUẾ VÕ,

TỈNH BẮC NINH HIỆN NAY

Chuyên ngành : Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước

LUẬN VĂN THẠC SĨ XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC

Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS Lưu Văn An

HÀ NỘI - 2018

Luận văn đã được sửa chữa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ

Hà Nội, ngày…… tháng… năm 2018

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

(Ký và ghi rõ họ tên)

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những nội dung trong luận văn này là kết quả quá trình nghiên cứu nghiêm túc của bản thân và chưa từng công bố trên bất kỳ công trình nào khác Các thông tin, tài liệu trích dẫn trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày … tháng … năm 2018

Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Tuấn

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BBT : Ban Bí thư CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa NLLĐ và SCĐ : Năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu SHCB : Sinh hoạt chi bộ

TCCSĐ : Tổ chức cơ sở đảng UBND : Ủy ban nhân dân

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Tỷ lệ đảng viên tham gia sinh hoạt chi bộ 41

Biểu đồ 2.2: Công tác chuẩn bị sinh hoạt chi bộ 43

Biểu đồ 2.3: Những nội dung thực hiện trong tổ chức sinh hoạt chi bộ 45

Biểu đồ 2.4: Những nội dung sinh hoạt được triển khai trong sinh hoạt chi bộ 46

Biểu đồ 2.5: Thời lượng sinh hoạt chi bộ 53

Biểu đồ 2.6: Việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ 55

Biểu đồ 2.7: Đánh giá việc thực hiện tự phê bình và phê bình 57

Biểu đồ 2.8: Việc bảo đảm tính lãnh đạo, tính giáo dục, tính chiến đấu trong sinh hoạt chi bộ 59

Biểu đồ 2.9: Hiệu quả lãnh đạo của chi bộ trên các lĩnh vực ở địa phương 61

Biểu đồ 2.10: Nguyên nhân của những thành tựu 63

Biểu đồ 2.11: Những hạn chế, tồn tại trong sinh hoạt chi bộ 67

Biểu đồ 2.12: Nguyên nhân của những hạn chế trong sinh hoạt chi bộ 74

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG SINH HOẠT CHI BỘ THÔN, TỔ DÂN PHỐ 10

1.1 Về chi bộ và sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố 10

1.2 Khái niệm chất lượng sinh hoạt chi bộ và tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ 27

Chương 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG SINH HOẠT CHI BỘ THÔN, TỔ DÂN PHỐ Ở ĐẢNG BỘ HUYỆN QUẾ VÕ, 34

TỈNH BẮC NINH HIỆN NAY 34

2.1 Những yếu tố tác động đến chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở đảng bộ huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh hiện nay 34

2.2 Những ưu điểm về chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở Đảng bộ huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh và nguyên nhân 41

2.3 Những hạn chế về chất lượng sinh hoạt chi thôn, tổ dân phố ở bộ ở Đảng bộ huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh và nguyên nhân 67

2.4 Bài học kinh nghiệm 77

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG SINH HOẠT CHI BỘ THÔN, TỔ DÂN PHỐ Ở ĐẢNG BỘ HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH TRONG THỜI GIAN TỚI 81

3.1 Quan điểm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở Đảng bộ huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới 81

3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới 86

KẾT LUẬN 100

TÀI LIỆU THAM KHẢO 103

PHỤ LỤC 108

TÓM TẮT LUẬN VĂN 125

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Mặc dù không phải là một cấp hành chính, nhưng có thể xem thôn, tổ dân phố như là cánh tay nối dài của chính quyền cấp xã, thị trấn là nơi trực tiếp vận động nhân dân tổ chức thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Mọi hoạt động của thôn,

tổ dân phố đều có sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, thường xuyên của chi bộ

Chi bộ nói chung và chi bộ thôn, tổ dân phố nói riêng là nền tảng của Đảng, là hạt nhân chính trị ở địa bàn dân cư, là cầu nối giữa Đảng với nhân dân Chi bộ thôn, tổ dân phố có vị trí, vai trò quan trọng trong hệ thống tổ chức và hoạt động của Đảng; trong quá trình thực hiện thắng lợi các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Nhận thức được vị trí, vai trò và tầm quan trọng đó, Đảng ta đã đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao chất lượng sinh hoạt của các chi bộ nói chung và chi bộ thôn, tổ dân phố nói riêng; nhất là từ khi thực hiện Chỉ thị số 10-CT/TW ngày 30-3-

2007 của Ban Bí thư về nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ Qua thời gian thực hiện, chất lượng sinh hoạt của các chi bộ nói chung và chi bộ thôn, tổ dân phố nói riêng đã được nâng lên, số lượng chi bộ trong sạch vững mạnh ngày càng tăng, số lượng chi bộ yếu kém giảm dần Nhiều chi bộ thôn, tổ dân phố đã lãnh đạo và thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của mình, góp phần to lớn trong công cuộc đổi mới, trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn, trong thực hiện quy chế dân chủ cơ sở, trong phong trào tự quản của cộng đồng dân cư

Trong những năm gần đây, Đảng bộ huyện Quế Võ đã quán triệt và thực hiện các Nghị quyết, Chỉ thị của Trung ương, Tỉnh ủy Bắc Ninh về nâng cao chất lượng sinh hoạt của chi bộ nói chung và chi bộ thôn, tổ dân phố nói

riêng, Huyện uỷ Quế Võ đã có nhiều chủ trương, biện pháp tích cực, lãnh đạo

và chỉ đạo các tổ chức đảng trong các địa phương, các cơ quan, đơn vị, đẩy mạnh mọi hoạt động nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ đảng

Tuy nhiên, trên thực tế, chất lượng sinh hoạt chi bộ ở thôn, tổ dân phố trên địa bàn huyện Quế Võ vẫn còn nhiều mặt chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiều hạn chế trong sinh hoạt vẫn chưa được khắc phục: Nội dung sinh hoạt một số nơi còn theo lối cũ; nặng phổ biến quán triệt, ít trao đổi, bàn bạc; có nơi dành nhiều thời gian cho thảo luận công tác chính quyền; cách phân bổ thời gian cho từng nội dung chưa khoa học; thời gian sinh hoạt Chi bộ có nơi rất ngắn Tính lãnh đạo, tính giáo dục, tính chiến đấu chưa cao; tự phê bình và phê bình thực hiện chưa thường xuyên, cá biệt có nơi xuất hiện tình trạng

“Ngại nói, sợ nói, không nói và không thèm nói” Vai trò của người chủ trì trong việc gợi mở nội dung để tham gia góp ý còn hạn chế Kiến thức, lập luận và quan điểm của người chủ trì phải “đứng giữa” các quan điểm, điều phối, giải thích các ý kiến khác nhau thì chưa làm được; đa số các ý kiến góp

ý là của đảng viên lớn tuổi,… Dân chủ được bàn bạc, mở rộng nhưng có vấn

đề không chốt được, rút được nội dung cần bàn Có nơi sinh hoạt còn nặng nề,

ít cởi mở, sổ sách ghi chép chưa khoa học; có đảng viên họp Chi bộ không mang theo sổ sách; không tập trung, nói chuyện riêng… Vẫn có một số đảng viên chưa thể hiện được tính tiên phong gương mẫu, vào cuộc họp luôn ở thế thụ động, ít tham gia đóng góp ý kiến; ý thức trách nhiệm đối với tập thể, tính chiến đấu trong tự phê bình và phê bình chưa cao, còn biểu hiện ngại va chạm, sợ mất lòng Đóng góp ý kiến một cách gượng ép, nội dung không thiết thực, không có chiều sâu, chưa có nhiều ý kiến hay để đóng góp vào quá trình hoạt động, lãnh đạo của Chi bộ

Vì vậy, làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, đánh giá đúng thực trạng, xác định rõ nguyên nhân và

đề xuất các giải pháp nhằm khắc phục một cách có hiệu quả những khuyết điểm, yếu kém, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở huyện Quế Võ hiện nay là vấn đề thiết thực, mang tính cấp bách Với những lý do

nói trên, tác giả chọn vấn đề “Chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố

ở Đảng bộ huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh hiện nay” làm đề tài luận văn thạc

sĩ chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Những vấn đề về lý luận và thực tiễn liên quan đến đề tài đã được các

cơ quan xây dựng Đảng ở Trung ương, các nhà khoa học, một số đề tài luận văn, luận án, các bài viết trên báo, tạp chí đề cập từ nhiều góc độ, loại hình SHCB khác nhau Tiêu biểu có:

2.1 Những công trình về chi bộ và sinh hoạt chi bộ

- Cao Duy Tiến: “Nâng cao chất lượng sinh hoạt các chi bộ khối nghiên cứu, giảng dạy ở Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh” Luận

văn thạc sĩ, ngành Xây dựng Đảng, Hà Nội, 2001 Tác giả đã làm rõ tính chất đặc thù trong sinh hoạt chi bộ của loại hình chi bộ chuyên môn, đề ra một số giải pháp nâng cao chất lượng sinh hoạt của loại hình chi bộ này

- Lê Hồng Sơn: “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của chi

bộ trong các trường phổ thông công lập tại thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay” Luận văn thạc sĩ ngành Xây dựng Đảng, Hà Nội, 2005

Tác giả tập trung làm rõ những đặc điểm cơ bản của chi bộ thuộc khối trường học, thực trạng sinh hoạt chi bộ trong các trường phổ thông công lập tại thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm cải thiện và nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của chi bộ trong các trường phổ thông công lập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

- Đỗ Thị Xuyến: “Chất lượng sinh hoạt chi bộ tại cơ quan Đảng ủy khối các cơ quan Trung ương hiện nay” Luận văn thạc sĩ ngành Xây dựng

Đảng và Chính quyền Nhà nước, Hà Nội, 2013 Luận văn làm rõ quan niệm, đặc điểm và xác định tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ tại cơ quan Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương hiện nay; Phân tích, đánh giá đúng thực trạng chất lượng sinh hoạt chi bộ tại cơ quan Đảng ủy Khối các cơ quan trung ương, xác định nguyên nhân và rút ra kinh nghiệm; Xác định mục tiêu, phương hướng và đề xuất những giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ tại cơ quan Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương

- Phạm Thị Thu Giang: “Chất lượng sinh hoạt chi bộ của đảng bộ khối các cơ quan thành phố Hà Nội hiện nay” Luận văn Thạc sĩ ngành Xây dựng

Đảng và Chính quyền Nhà nước, Hà Nội, năm 2014 Đề tài nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ những cơ sở lý luận và thực tiễn của chất lượng sinh hoạt chi bộ tại các TCCSĐ trực thuộc Đảng bộ Khối các cơ quan thành phố Hà Nội hiện nay, từ đó đề xuất những phương hướng và giải pháp chủ yếu để nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ tại các TCCSĐ trực thuộc Đảng bộ Khối các cơ quan thành phố Hà Nội

- Lê Đình Thọ: “Chất lượng sinh hoạt chi bộ tại Đảng bộ trường Trung cấp kỹ thuật thuộc Binh chủng tăng thiết giáp hiện nay” Luận văn Thạc sĩ

ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Hà Nội, năm 2015 Luận văn làm rõ khái niệm, đặc điểm và xác định tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ tại Đảng bộ trường Trung cấp kỹ thuật thuộc Binh chủng Tăng thiết giáp hiện nay Đánh giá đúng thực trạng, xác định nguyên nhân và rút ra một số kinh nghiệm về nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ tại Đảng bộ Trường trung cấp kỹ thuật thuộc Binh chủng tăng thiết giáp hiện nay Xác định mục tiêu, phương hướng đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ tại Đảng bộ Trường trung cấp kỹ thuật thuộc Binh chủng tăng thiết giáp

2.2 Những công trình về chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố

- Đề tài luận án phó tiến sĩ về “Nâng cao chất lượng TCCSĐ nông thôn( cấp xã) vùng đồng bằng sông Hồng” của tác giả Đỗ Ngọc Ninh( 1995)

Tác giả tập trung phân tích, đánh giá thực trạng chất lượng và đề ra những giải pháp nâng cao chất lượng TCCSĐ ở vùng đồng bằng sông Hồng

- Đề tài khoa học cấp bộ: “Thực trạng và những yêu cầu xây dựng TCCSĐ ở nông thôn một số tỉnh miền núi, vùng cao phía Bắc nước ta hiện nay”, do tác giả Nguyễn Minh Bích làm chủ nhiệm, Hà Nội, tháng 10 năm

1998 Đề tài tập trung phân tích thực trạng TCCSĐ và xây dựng một số giải pháp để củng cố và kiện toàn các TCCSĐ ở vùng núi, cao phía Bắc tổ quốc

- Đề tài luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Đức Ái (2001) “Nâng cao NLLĐ và SCĐ của tổ chức cơ sở Đảng nông thôn vùng cao phía Bắc trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước” Tác giả tập trung làm những rõ cơ

sở lý luận và thực trạng NLLĐ và SCĐ, từ đó tác giả đưa ra những những giải pháp cơ bản để nâng cao NLLĐ và SCĐ của TCCSĐ ở nông thôn vùng cao phía Bắc

- Huỳnh Ngọc Thanh: “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các chi bộ ở huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh” Luận văn thạc sĩ,

ngành Xây dựng Đảng, Hà Nội, 2005 Tác giả đã đánh giá đúng thực trạng năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các chi bộ trên địa bàn huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh Từ đó đề ra những giải pháp cơ bản để nâng cao NLLĐ và SCĐ của các chi bộ ở huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh

Ngoài ra, còn có các công trình:

- Ngô Đức Tính: Chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, đề tài nghiên cứu cấp cơ sở, 2006;

- Phạm Mạnh Khởi: Nâng cao chất lượng hoạt động tổ chức cơ sở Đảng cấp xã, Tạp chí Xây dựng Đảng, 2013

- Đỗ Phương Đông: Nâng cao năng lực lãnh đạo của cơ sở đảng xã, thị trấn, Tạp chí Xây dựng Đảng, 2013

- PGS,TS Phan Hữu Tích: Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ gắn với xây dựng nông thôn mới, Tạp chí Xây dựng Đảng, 2013

Các đề tài khoa học, công trình nghiên cứu đã bàn luận nhiều đến nội dung, chất lượng sinh hoạt chi bộ và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ dưới các cách tiếp cận, phạm vi khác nhau nhưng đều nhấn mạnh rằng: Chất lượng sinh hoạt chi bộ giữ vai trò quan trọng đối với sự lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị và xây dựng chi bộ trong sạch vững mạnh, quản lý và phát triển đội ngũ đảng viên Khái quát các loại hình sinh hoạt chi bộ, các yếu tố tạo thành chất lượng sinh hoạt chi bộ và tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ Đề cập đến các giải pháp nâng cao chất lượng chi bộ, các nhà nghiên cứu cũng đã bàn đến các giải pháp mang tính tổng thể từ nhận thức đến các biện pháp tổ chức sinh hoạt bảo đảm chất lượng sinh hoạt chi bộ Tuy nhiên, đối với các loại hình chi bộ thôn, tổ dân phố thuộc đảng bộ xã, thị trấn thì hầu như chưa được đề cập tới Các loại hình chi bộ này có những nét đặc thù riêng ở tính chất, nhiệm vụ lãnh đạo của chi bộ và hoạt động của đội ngũ đảng viên…Mặt khác, những bài viết trên chưa phản ánh đầy đủ, chưa đánh giá hết tình hình sinh hoạt chi bộ, đặc biệt là ở thôn, tổ dân phố huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh; đồng thời cũng chưa đề ra được những giải pháp mang tính toàn diện, làm luận cứ khoa học cho việc đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ Với những lý do trên, tác giả muốn đưa ra một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, xác định những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân; trên cơ sở đó, rút ra một số kinh nghiệm và đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh hiện nay

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu của đề tài

Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận, khảo sát thực trạng chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở Đảng bộ huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, tác giả luận văn đề xuất quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ ở Đảng bộ huyện Quế Võ trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ của đề tài:

- Làm rõ những vấn đề lý luận về chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố;

- Khảo sát thực trạng chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở Đảng bộ huyện Quế Võ, đánh giá những ưu điểm và hạn chế và nguyên nhân;

- Đề xuất một số quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở Đảng bộ huyện Quế Võ trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở Đảng bộ huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

4.2 Phạm vi, giới hạn nghiên cứu của đề tài

Luận văn tập trung nghiên cứu chất lượng sinh hoạt của các chi bộ thôn, tổ dân phố ở Đảng bộ huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh Các số liệu dùng

để phân tích thực trạng các chi bộ ở huyện Quế Võ được tác giả khảo sát và tổng hợp theo báo cáo hàng năm của Huyện ủy, Ban tổ chức và Ủy ban kiểm tra huyện ủy huyện Quế Võ từ năm 2011 đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Đề tài được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về

xây dựng Đảng, về sinh hoạt đảng và sinh hoạt chi bộ nói riêng; kế thừa các công trình nghiên cứu đã công bố trên sách, báo, tạp chí; các nghị quyết, chương trình, các báo cáo tổng kết công tác xây dựng đảng của Tỉnh ủy và cấp ủy các cấp

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận nghiên cứu của đề tài là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể là: logic và lịch sử, phân tích và tổng hợp, so sánh, thống kê, nghiên cứu tài liệu, khảo sát thực tiễn, điều tra xã hội học…

6 Đóng góp mới về khoa học của đề tài

- Hệ thống hóa các quan điểm, lý luận về chi bộ và sinh hoạt chi bộ

- Đánh giá đúng thực trạng và những nguyên nhân của thực trạng chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố của huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

- Đề xuất những giải pháp khả thi nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố của huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

- Những kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần vào việc hoàn thiện lý luận về sinh hoạt đảng và sinh hoạt chi bộ nói riêng, đồng thời còn phục vụ giảng dạy và nghiên cứu trong các trường Đảng, trong các cơ quan lãnh đạo

và các cơ quan chuyên môn công tác đảng Kết quả nghiên cứu của đề tài đồng thời được vận dụng trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên của Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh hiện nay

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

7.1 Ý nghĩa lý luận

Cung cấp luận cứ khoa học và làm tài liệu tham khảo trong quá trình nâng cao chất lượng sinh hoạt của chi bộ thôn, tổ dân phố ở huyện Quế Võ nói riêng và tỉnh Bắc Ninh nói chung trong thời gian tới

7.2 Ý nghĩa thực tiễn

Những kết quả nghiên cứu trong luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy, bồi dưỡng cho các trường chính trị; đồng thời làm tài liệu bồi dưỡng cho các cấp ủy, nhất là những chi ủy viên và đảng viên của chi bộ thôn, tổ dân phố

8 Kết cấu luận văn

Ngoài phần phụ lục và mở đầu, kết luận, những công trình tác giả đã công bố, tài liệu tham khảo, luận văn gồm 03 chương, 07 tiết

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG SINH HOẠT CHI BỘ THÔN, TỔ DÂN PHỐ

1.1 Về chi bộ và sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố

1.1.1 Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của chi bộ thôn, tổ dân phố

1.1.1.1 Vị trí, vai trò, chức năng và nhiệm vụ của chi bộ

* Vị trí, vai trò của chi bộ

Nói về vị trí, vai trò của chi bộ với tính cách là tổ chức nền móng của Đảng, C.Mác và Ph.Ăngghen - những người sáng lập chủ nghĩa cộng sản và chính đảng độc lập của giai cấp vô sản, ngay từ khi xây dựng tổ chức cộng sản đầu tiên của giai cấp công nhân đã chỉ ra vị trí, vai trò đặc biệt của chi bộ Đảng Thật vậy, ngay khi tham gia vào việc cải tổ “Đồng minh những người chính nghĩa” (1836) thành “Liên đoàn những người cộng sản” (1847 – 1852) điều lệ

đã được khởi thảo Thông qua điều lệ, những quan điểm và tư tưởng cơ bản của C.Mác và Ph.Ăngghen về xây dựng Đảng đã được trình bày khá đầy đủ Lần đầu tiên luận điểm xây dựng Đảng đã xác định “về cơ cấu, liên đoàn, chi bộ, khu bộ, tổng bộ, Ban chấp hành trung ương và Đại hội 49, tr 733

Để khỏi tụt xuống làm vai trò của kẻ vỗ tay, hoan nghênh bọn dân chủ tư sản, công nhân và trước hết là liên đoàn phải cố gắng thành lập song song với phái dân chủ chính thức một tổ chức Đảng riêng biệt,

bí mật và công khai của công nhân và biến mỗi chi bộ thành trung tâm

và hạt nhân của các Hội liên hiệp công nhân [51, tr 348

Trong điều kiện Liên đoàn chuyển từ bí mật sang công khai, C.Mác và Ph.Ăngghen cũng khẳng định, phải tổ chức lại Liên đoàn mà khâu đặc biệt quan trọng là củng cố chi bộ, biến mỗi chi bộ thành trung tâm và hạt nhân của các hiệp hội công nhân, là mắt xích quan trọng, là chỗ dựa vững chắc của Đảng

Kế thừa và phát triển những tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen về xây dựng Đảng Cộng sản, V.I.Lênin đặc biệt quan tâm xây dựng tổ chức cơ sở của Đảng Người chỉ ra rằng, việc thành lập các tổ chức cách mạng trong các

xí nghiệp, nhà máy là nhiệm vụ đầu tiên, cấp bách của Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga, mỗi xí nghiệp, nhà máy phải là thành trì của Đảng; là nơi rèn luyện, phân công công tác, quản lý, sàng lọc đảng viên để họ luôn luôn là chiến sĩ tiên phong của giai cấp Chi bộ còn là nền tảng, là hạt nhân chính trị của các tập thể lao động

Để khẳng định quan điểm, tư tưởng nhất quán đó, Hội nghị lần thứ VIII toàn Nga của Đảng Cộng sản Nga (đây là hội nghị đầu tiên sau khi cách mạng tháng Mười Nga thắng lợi và chính quyền Xô Viết được thành lập) Điều lệ Đảng đã được bổ sung và khẳng định: “Cơ sở của tổ chức Đảng là chi bộ Đảng” Điều lệ còn nói rõ: “Các chi bộ được thành lập ở các xí nghiệp, các làng, các đơn vị Hồng quân và các cơ quan”

Đảng cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, thực tiễn hơn 85 năm xây dựng và trưởng thành đã khẳng định Đảng

và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn trung thành với những tư tưởng, quan điểm

cơ bản của học thuyết Mác-Lênin về Đảng và đã vận dụng những quan điểm

tư tưởng ấy một cách sáng tạo, phù hợp với thực tế nước ta để xây dựng Đảng; đồng thời, thường xuyên tổng kết kinh nghiệm thực tiễn, khái quát lên tầm lý luận, bổ sung làm phong phú thêm kho tàng lý luận Mác-Lênin về xây dựng Đảng

Mặc dù ra đời ở một nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến, giai cấp công nhân còn nhỏ bé nhưng ngay từ đầu, Đảng ta đã xác định vị trí của Đảng và

hệ thống tổ chức của Đảng Điều lệ đầu tiên Đảng Cộng sản Đông Dương đã xác định: “Chi bộ gồm tất cả đảng viên trong một nhà máy, một công xưởng, một hầm mỏ, một sở xe lửa, một chiếc tàu, một đồn điền, một đường

phố….”26, tr 22 Đảng Cộng sản Đông Dương đã xác định: “Căn bản tổ chức của Đảng là chi bộ (nhà máy, công sở, nhà buôn, trường học) tất cả Đảng viên làm ở trong những chỗ ấy đều phải dựa vào chi bộ” 16, tr 72 

Chủ tịch Hồ Chí Minh phân tích khá sâu sắc vị trí, vai trò của chi bộ:

“Chi bộ là nền móng của Đảng, chi bộ tốt thì mọi việc sẽ tốt” 55, tr 210 Người còn nhấn mạnh mối quan hệ giữa chất lượng chi bộ với chất lượng toàn Đảng Theo Người, để lãnh đạo cách mạng thì Đảng phải mạnh “Đảng mạnh là do chi bộ tốt” 55, tr 210, “chi bộ là nền móng của Đảng, chi bộ tốt thì mọi việc sẽ tốt”, ngược lại “xây dựng chi bộ tốt, cho vững mạnh là một việc vô cùng quan trọng” 55, tr 77 Như vậy, chất lượng của chi bộ có quan

hệ chặt chẽ và biện chứng với chất lượng của Đảng Đối với quần chúng, Người viết “chi bộ là gốc rễ của Đảng trong quần chúng Chi bộ tốt thì mọi chính sách của Đảng đều được thi hành tốt, mọi công việc đều tiến bộ không ngừng Trái lại, chi bộ yếu kém thì công việc không trôi chảy” 54, tr 161

Theo Hồ Chí Minh, nhiệm vụ của chi bộ là luôn luôn tuyên truyền cho nhân dân, để thực hiện khẩu hiệu và chính sách của Đảng, luôn luôn chú ý đến tư tưởng và nhu cầu của nhân dân và kịp thời báo cáo cho cấp trên biết rõ; luôn quan tâm đến đời sống kinh tế, chính trị và văn hóa của nhân dân, đồng thời giáo dục nhân dân, tổ chức nhân dân để giải quyết các vấn đề cho nhân dân Chi bộ cần làm đầy đủ những công việc ấy thì Đảng mới liên hệ chặt chẽ với quần chúng

Quán triệt chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta đã vận dụng thành công vào thực tiễn công tác xây dựng Đảng, nhất là tổ chức

cơ sở Đảng đảm bảo cho Đảng ta lãnh đạo con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua bao thác ghềnh để đi đến thắng lợi Đặc biệt trong tình hình đổi mới hiện nay, vị trí, vai trò nền tảng của chi bộ đảng còn được thể hiện hơn bao giờ hết Thật vậy, qua các kỳ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, VII, VIII,

IX, X và XI cũng đã thể hiện rõ, cụ thể tại văn kiện Đại hội XI của Đảng đã

xác định: “Tổ chức cơ sở đảng là nền tảng, là hạt nhân chính trị ở cơ sở, có vai trò vị trí rất quan trọng, là cầu nối giữa Đảng với nhân dân, là nơi trực tiếp tiến hành công tác tuyên truyền, giáo dục và tổ chức thực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; là nơi giáo dục, rèn luyện, kết nạp đảng viên, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho Đảng” [33, tr 61]

Đại hội XI đã khẳng định rõ: “Với vị trí là nền tảng của Đảng là hạt nhân chính trị ở cơ sở, vai trò của tổ chức cơ sở đảng rất quan trọng; phải dồn sức xây dựng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng, làm cho tổ chức này thực sự trong sạch vững mạnh ” [32, tr 34] Qua hơn 30 năm thực hiện đổi mới, Đảng ta đã tiếp tục khẳng định: “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh là khâu then chốt, là nhân tố quyết định thắng lợi của sự nghiệp đổi mới” [33] Những bài học và sự khẳng định nói trên của Đảng khi được cụ thể hóa ở cơ sở chính là việc nâng cao năng lực lãnh đạo và tổ chức thực hiện nghị quyết của chi bộ thôn, tổ dân phố

Qua những vấn đề đã trình bày ở trên cho thấy, mỗi chi bộ là một tế bào cấu thành cơ thể sống và là yếu tố bảo đảm cho sự phát triển bền vững của toàn Đảng Hơn nữa, chi bộ không những là tế bào cấu thành cơ thể sống, các chi bộ còn là tế bào cơ sở, nền tảng của toàn bộ sự sống của Đảng gắn chặt với đời sống xã hội Chính vì vậy, mà chi bộ trở thành hạt nhân lãnh đạo chính trị của Đảng trong quần chúng, trực tiếp đưa đường lối chủ trương của Đảng vào quần chúng và tổ chức thực hiện đường lối ấy, đồng thời qua hiện thực sinh động của cuộc sống, từ tâm tư nguyện vọng của quần chúng để phản ảnh với Đảng Hơn nữa, chi bộ Đảng là nơi hàng ngày đảng viên sinh hoạt, học tập, chiến đấu, là trường học giáo dục rèn luyện đảng viên, nơi sàng lọc đảng viên và giới thiệu quần chúng ưu tú cho Đảng Ngày nay, trong công cuộc đổi mới đất nước, thực tế cho thấy nơi nào có tổ chức cơ sở Đảng trong

sạch, vững mạnh, nội bộ đoàn kết thì nơi đó thực hiện mọi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, kịp thời và hiệu quả, kinh tế - xã hội được nâng lên rõ rệt, an ninh chính trị và trật tự xã hội được giữ vững, lòng tin của dân đối với Đảng không ngừng được củng cố và nâng lên, quan hệ Đảng với quần chúng ngày càng thắt chặt Ngược lại, nơi nào chi bộ yếu kém, mất đoàn kết, đảng viên không gương mẫu và tiên phong thì lòng tin đối với Đảng bị giảm sút, tiềm năng, thế mạnh của địa phương không được khai thác, chủ trương, đường lối của Đảng thực hịên không đến nơi, đến chốn, dân chủ cơ sở không được thực hiện, quyền làm chủ của nhân dân bị vi phạm

Hiện nay, vị trí, vai trò quan trọng của chi bộ đảng vẫn được Đảng ta khẳng định Điều 21 Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua tại Đại hội

XI đã xác định: Tổ chức cơ sở đảng (chi bộ cơ sở, đảng bộ cơ sở) là nền tảng của Đảng, là hạt nhân chính trị ở cơ sở Ở xã, phường, thị trấn, cơ quan, hợp tác xã, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp, đơn vị cơ sở trong quân đội, công an

và các đơn vị cơ sở khác, có từ ba đảng viên chính thức trở lên lập tổ chức cơ

sở đảng Tổ chức cơ sở đảng dưới ba mươi đảng viên, lập chi bộ cơ sở; tổ chức cơ sở đảng có từ ba mươi đảng viên lập đảng bộ cơ sở, có các chi bộ trực thuộc đảng ủy

Hiện nay trong hệ thống tổ chức của Đảng có các loại hình chi bộ cơ bản: chi bộ địa bàn dân cư thôn (xóm, ấp, bản, tổ dân phố ); chi bộ cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp; chi bộ doanh nghiệp Nhà nước; chi bộ trong doanh nghiệp liên doanh với nước ngoài; chi bộ trong doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài; chi bộ trong lực lượng vũ trang (Quân đội, Công an)

* Chức năng của chi bộ

Điều 24 Điều lệ Đảng do Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI thông qua ngày 19 tháng 01 năm 2011 quy định chức năng của chi bộ như sau:

Chi bộ lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị, giáo dục, quản lý và phân công công tác cho đảng viên, làm công tác vận động quần chúng và công tác phát triển đảng viên, kiểm tra, thi hành kỷ luật Đảng viên, thu nộp Đảng phí Chi bộ, chi ủy họp thường lê mỗi tháng một lần 34, tr 80

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng, các Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa IX) đã quy định rất cụ thể chức năng của các loại hình tổ chức cơ sở Đảng như chi bộ, Đảng bộ cơ

sở ở nông thôn, phường, đơn vị sự nghiệp, trong các doanh nghiệp nhà nước, cơ quan, các đơn vị cơ sở quân sự, công an, doanh nghiệp có vốn đầu

tư nước ngoài và doanh nghiệp tư nhân Trên cơ sở quy định chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức cơ sở Đảng mà lãnh đạo thực hịên nhiệm vụ cụ thể Điều 1 Quy định số 95-QĐ/TW ngày 03/3/2004 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng quy định về chức năng Đảng bộ, chi bộ cơ sở xã

Đảng bộ, chi bộ cơ sở xã là hạt nhân chính trị, lãnh đạo thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, lãnh đạo phát triển kinh tế -xã hội; xây dựng hệ thống chính trị ở xã vững mạnh, nông thôn giàu đẹp, văn minh, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, động viên nhân dân làm tròn nghĩa vụ đối với Nhà nước 13, tr 212

Chức năng của tổ chức cơ sở Đảng nói chung và chức năng của chi bộ nói riêng là lãnh đạo thực hiện các nhiệm vụ theo đúng đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đạt hiệu quả cao, không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, hoàn thành nghĩa vụ với Nhà nước

Bất kỳ chủ trương, giải pháp nào đề ra và quá trình lãnh đạo tổ chức thực hiện nhiệm vụ, tổ chức cơ sở Đảng nói chung và chi bộ nói riêng phải

luôn luôn đảm bảo tính chính trị, giữ vững định hướng XHCN Đồng thời tạo

sự phát triển về mọi mặt: kinh tế, chính trị, xã hội; nâng cao hiệu quả công tác chống tham nhũng, hối lộ, vi phạm dân chủ, kịp thời giải quyết những nguyện vọng chính đáng, thiết thực, bức xúc của nhân dân

Trong quá trình đổi mới đất nước hiện nay, chức năng lãnh đạo của tổ chức cơ sở Đảng, chi bộ còn thể hiện ở việc phải biến được các đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thành hiện thực và

đi vào cuộc sống

* Nhiệm vụ

Cũng như chức năng, nhiệm vụ của tổ chức cơ sở Đảng nói chung và chi bộ nói riêng tùy theo hình thức các cấp mà có nhiệm vụ riêng Tuy nhiên, tất cả các tổ chức cơ sở Đảng đều có nhiệm vụ chung như điều 23 Điều lệ Đảng đã được Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI quy định:

1/ Chấp hành đường lối, chính sách của Đảng, pháp lụât của Nhà nước, đề ra chủ trương, nhiệm vụ chính trị của Đảng bộ, chi bộ và lãnh đạo thực hiện có hiệu quả

2/ Xây dựng Đảng bộ, chi bộ trong sạch vững mạnh về chính trị,

tư tưởng và tổ chức, thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ, nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng, thực hiện tự phê bình và phê bình, giữ gìn kỷ luật và tăng cường đoàn kết thống nhất trong Đảng, thường xuyên giáo dục, rèn luyện và quản lý cán bộ đảng viên, nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng, tính chiến đấu, trình độ kiến thức, năng lực công tác, làm công tác phát triển đảng viên

3/ Lãnh đạo xây dựng chính quyền, các tổ chức kinh tế, hành chính, sự nghiệp, quốc phòng, an ninh và các đoàn thể chính trị - xã hội trong sạch, vững mạnh, chấp hành đúng pháp luật và phát huy quyền làm chủ của nhân dân

4/ Liên hệ mật thiết với nhân dân, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, lãnh đạo nhân dân tham gia xây dựng và thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước

5/ Kiểm tra việc thực hiện, bảo đảm các nghị quyết, chỉ thị của Đảng và pháp luật của Nhà nước được chấp hành nghiêm chỉnh, kiểm tra tổ chức Đảng và đảng viên chấp hành điều lệ Đảng

Đảng ủy cơ sở nếu được cấp ủy cấp trên trực tiếp ủy quyền thì được quyết định kết nạp và khai trừ đảng viên 34, tr 36

Trên cơ sở các nhịêm vụ nói trên, tổ chức cơ sở Đảng ở các địa bàn

và các lĩnh vực hoạt động khác nhau cần cụ thể hóa thành những nhiệm vụ phù hợp với tình hình, đặc điểm của mình và trong từng giai đoạn nhất định Cụ thể như Đảng bộ, chi bộ ở nông thôn có nhiệm vụ: quán triệt và thực hiện CNH, HĐH nông nghiệp và nông thôn, phát huy vai trò kinh tế

hộ gia đình; đồng thời từng bước xây dựng kinh tế hợp tác phát triển từ thấp đến cao, phù hợp yêu cầu phát triển của lực lượng sản xuất, phát triển

sự nghiệp văn hóa, thông tin, giáo dục, y tế, dân số và kế hoạch hóa gia đình, thực hiện chính sách xã hội, tăng hộ giàu, giảm hộ nghèo, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, động viên nhân dân hoàn thành nghĩa vụ đối với nhà nước, lãnh đạo phát huy dân chủ, thực hiện công bằng xã hội, chống tham nhũng, ức hiếp nhân dân, lấn chiếm ruộng đất, cho vay nặng lãi; lãnh đạo tốt nhịêm vụ quốc phòng an ninh, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội v.v… xây dựng nông thôn mới giàu đẹp, văn minh

Tóm lại, 5 nhiệm vụ của các chi bộ được thể hiện trên các lĩnh vực sau:

Một là, lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị

Hai là, lãnh đạo công tác tư tưởng

Ba là, lãnh đạo công tác tổ chức và cán bộ

Bốn là, lãnh đạo các đoàn thể nhân dân

Năm là, xây dựng Đảng bộ, chi bộ trong sạch vững mạnh

1.1.1.2 Vị trí, vai trò, chức năng nhiệm vụ của thôn, tổ dân phố và chi

bộ thôn, tổ dân phố

* Vị trí, vai trò, chức năng nhiệm vụ của thôn, tổ dân phố

Trước hết, khẳng định thôn, tổ dân phố không phải là một cấp hành chính trong hệ thống hành chính ở nước ta Điều 110 Hiến pháp năm 2013 quy định các đơn vị hành chính của nước ta được phân định như sau:

Nước chia thành tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; tỉnh chia thành huyện, thị xã và thành phố thuộc tỉnh; thành phố trực thuộc trung ương chia thành quận, huyện, thị xã và đơn vị hành chính tương đương; huyện chia thành xã, thị trấn; thị xã và thành phố thuộc tỉnh chia thành phường và xã; quận chia thành phường Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do Quốc hội thành lập Việc thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính phải lấy ý kiến Nhân dân địa phương và theo trình tự, thủ tục do luật định [40, tr 145]

Điều 2 Luật tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015 đã quy định các đơn vị hành chính của nước ta gồm có: (1) Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (cấp tỉnh); (2) Huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương (cấp huyện); (3) Xã, phường, thị trấn (cấp xã) và (4) Đơn vị hành chính đặc biệt

Tại điều 2 Thông tư hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn và tổ dân phố ngày 31/8/2012 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ quy định:

1 Thôn, làng, ấp, bản, buôn, bon, phum, sóc, (gọi chung là thôn); thôn được tổ chức ở xã; dưới xã là thôn

2 Tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm, tiểu khu, (gọi chung

là tổ dân phố); tổ dân phố được tổ chức ở phường, thị trấn; dưới phường, thị trấn là tổ dân phố

3 Thôn, tổ dân phố không phải là một cấp hành chính mà là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư có chung địa bàn cư trú trong một khu vực ở một xã, phường, thị trấn (xã, phường, thị trấn sau đây gọi chung là cấp xã); nơi thực hiện dân chủ trực tiếp và rộng rãi để phát huy các hình thức hoạt động tự quản, tổ chức nhân dân thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ cấp trên giao [23]

Về cơ cấu tổ chức: Mỗi thôn có Trưởng thôn, 01 Phó Trưởng thôn và các tổ chức tự quản khác của thôn Trường hợp thôn có trên 500 hộ gia đình thì có thể bố trí thêm 01 Phó Trưởng thôn Mỗi tổ dân phố có Tổ trưởng, 01

Tổ phó tổ dân phố và các tổ chức tự quản khác của tổ dân phố Trường hợp tổ dân phố có trên 600 hộ gia đình thì có thể bố trí thêm 01 Tổ phó tổ dân phố Trưởng ấp do dân trực tiếp bầu ra, vừa là người đại diện cho dân vừa là người đại diện cho chính quyền xã để thực hiện một số công việc hành chính tại ấp

Về hoạt động, cộng đồng dân cư thôn, tổ dân phố bàn và biểu quyết để cấp có thẩm quyền quyết định những nội dung theo quy định của pháp luật về thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn; bàn và quyết định trực tiếp việc thực hiện các công việc tự quản không trái với quy định của pháp luật trong việc xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, hiện đại, phát triển sản xuất, xây dựng cơ sở hạ tầng, các công trình phúc lợi công cộng, xóa đói, giảm nghèo; thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; những công việc do cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc

và các tổ chức chính trị - xã hội cấp trên triển khai đối với thôn, tổ dân phố; thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân đối với Nhà nước; bảo đảm đoàn kết,

dân chủ, công khai, minh bạch, giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn xã hội và vệ sinh môi trường; giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa tốt đẹp ở địa phương; xây dựng, giữ vững và phát huy danh hiệu “Thôn văn hóa”, “Tổ dân phố văn hóa”; phòng chống các tệ nạn xã hội và xóa bỏ hủ tục lạc hậu Thực hiện dân chủ ở cơ sở; xây dựng và thực hiện quy chế, hương ước, quy ước của thôn, tổ dân phố; tích cực tham gia cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” và các phong trào, các cuộc vận động

do các tổ chức chính trị - xã hội phát động Thực hiện sự lãnh đạo của chi bộ thôn, tổ dân phố hoặc Đảng ủy cấp xã hay chi bộ sinh hoạt ghép (nơi chưa có chi bộ thôn, chi bộ tổ dân phố), củng cố và duy trì hoạt động có hiệu quả của các tổ chức tự quản khác của thôn, tổ dân phố theo quy định của pháp luật Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố và Phó Trưởng thôn, Tổ phó tổ dân phố Bầu, bãi nhiệm thành viên Ban thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư của cộng đồng theo quy định của pháp luật về thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn Các nội dung hoạt động của thôn, tổ dân phố được thực hiện thông qua hội nghị của thôn, tổ dân phố

Tất cả công việc của thôn, tổ dân phố đều được cộng đồng dân cư cùng nhau bàn bạc, quyết định và thực hiện Các công việc tự quản, bảo đảm đoàn kết giữ gìn trật tự an toàn xã hội và vệ sinh môi trường, xây dựng đời sống văn hoá mới, giúp đỡ nhau trong sản xuất và đời sống, giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp, thuần phong mỹ tục, xây dựng hạ tầng, xây dựng và thực hiện hương ước, bàn biện pháp thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhiệm vụ của cấp trên giao và thực hiện nghĩa vụ của công dân đối với Nhà nước, ngoài ra còn thực hiện quy chế dân chủ cơ sở

Như vậy, thôn, tổ dân phố có một vị trí, vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, giải quyết những vấn đề xã hội trên địa bàn dân cư

ấp, giữ vững an ninh chính trị - trật tự an toàn xã hội, giữ vững và phát huy truyền thống tốt đẹp Đồng thời, thôn, tổ dân phố là nơi vận động quần chúng nhân dân giữ gìn an toàn trật tự, phòng chống các tệ nạn trên địa bàn dân cư v.v; nơi xây dựng và thực hiện những quy ước (hương ước) trong cộng đồng dân cư Từ vị trí, vai trò, chức năng và nhiệm vụ đã nêu trên, tác giả cho rằng thôn, tổ dân phố có một số đặc điểm sau:

Một là, thôn, tổ dân phố không phải là một cấp hành chính trong hệ

thống hành chính ở nước ta, mà là hệ thống chân rết của chính quyền xã đồng thời nó còn là chân rết của các tổ chức đoàn thể hoạt động Tuy nhiên, một số nơi xem thôn, tổ dân phố như một cấp hành chính, các đoàn thể trên địa bàn dân cư hầu như chưa phát huy đúng mức vai trò đại diện cho quyền dân chủ

và lợi ích chính đáng của các giới quần chúng, có xu hướng hành chính hóa

bộ máy hoạt động này, biến thành công cụ một chiều của chính quyền, chưa thật sự gắn bó và làm nòng cốt trong các phong trào tự quản của nhân dân

Hai là, hoạt động của thôn, tổ dân phố mang dáng dấp của một cơ chế

tự quản Bởi vì tất cả các hoạt động đều thông qua hội nghị ấp để bàn bạc, thảo luận: các công việc có liên quan mật thiết đến đời sống nhân dân trong cộng đồng dân cư, triển khai thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước, các nghĩa vụ của công dân đối với Nhà nước, các vấn đề liên quan đến an ninh chính trị - trật tự an toàn xã hội, đời sống văn hóa theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” Do vậy, nơi nào nhận thức đúng chức năng này thì nơi đó hoạt động tốt, sâu sát nhân dân, phong trào sôi nổi và có hiệu quả

* Vị trí, vai trò, chức năng nhiệm vụ của chi bộ thôn, tổ dân phố

Thôn, tổ dân phố không phải là cấp chính quyền trong hệ thống hành chính ở nước ta và nó hoạt động dưới hình thức tự quản Chính vì vậy, chi bộ thôn, tổ dân phố có vai trò là hạt nhân chính trị ở địa bàn dân cư, là cầu nối

giữa Đảng với nhân dân Chi bộ thôn, tổ dân phố gắn bó trực tiếp với quần chúng nhân dân; là nơi trực tiếp biến đường lối, chính sách của Đảng thành hành động cách mạng của đảng viên và quần chúng Chi bộ thôn, tổ dân phố phố lãnh đạo phát triển kinh tế, xã hội, xây dựng dân cư văn hoá, văn minh, sạch, đẹp, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, động viên nhân dân làm tròn nghĩa vụ đối với Nhà nước

Chi bộ thôn, tổ dân phố có vai trò to lớn trong việc kiểm nghiệm, khẳng định tính đúng đắn của đường lối, nghị quyết của Đảng, đóng góp cho Đảng những ý kiến để sửa đổi, bổ sung các chủ trương, đường lối một cách đúng đắn hơn Đồng thời, chi bộ là nơi đảng viên hàng ngày sinh hoạt, học tập và là nơi trực tiếp giáo dục, rèn luyện, sàng lọc và giới thiệu những quần chúng ưu tú cho Đảng Với vai trò to lớn như vậy, nên nơi nào có chi bộ thôn, tổ dân phố trong sạch vững mạnh thì nơi đó thực hiện tốt các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng lên, tình hình an ninh chính trị, trật tự xã hội được giữ vững Ngược lại, nếu chi bộ yếu kém, mất đoàn kết, coi thường kỷ cương, pháp luật; đảng viên thấy đúng không dám bảo vệ, thấy sai không dám đấu tranh thì chi bộ đó yếu kém, lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước bị giảm sút

Về chức năng của chi bộ thôn, tổ dân phố, trước hết phải xác định đó không phải là một cấp bộ Đảng, mà là hệ thống chân rết của Đảng trên địa bàn dân cư Do vậy, chức năng chi bộ thôn, tổ dân phố không lãnh đạo toàn diện mà là cầu nối giữa Đảng với quần chúng, có nhiệm vụ chủ yếu là lãnh đạo công tác quần chúng, vận động quần chúng thực hiện các chủ trương của Đảng, Nhà nước và nghị quyết của xã – thị trấn; chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; động viên nhân dân làm tròn nghĩa vụ đối với Nhà nước; xây dựng nông thôn mới, xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư Bởi

vì, chi bộ thôn, tổ dân phố không tự đề ra chủ trương, nghị quyết về mục tiêu

xây dựng, phát triển kinh tế, xã hội toàn diện của thôn, tổ dân phố; hơn nữa thôn, tổ dân phố không có bộ máy hành chính tương ứng để thông qua đó mà lãnh đạo

Về nhiệm vụ của chi bộ thôn, tổ dân phố chủ yếu là lãnh đạo các tổ chức: Mặt trận, đoàn thể, đặc biệt đối với Trưởng thôn, tổ trưởng tổ phố và phân công đảng viên trực tiếp thâm nhập vào các phong trào quần chúng, phát huy vai trò làm chủ của quần chúng ở cơ sở để từ đó nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân, xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư, giữ vững trật tự an toàn xã hội trên địa bàn v.v

Như vậy, chi bộ thôn, tổ dân phố có vị trí, vai trò rất quan trọng trong việc thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, là cầu nối quan trọng giữa Đảng với nhân dân để thông qua đó Đảng kiểm nghiệm, đánh giá tính đúng đắn khả năng lãnh đạo của mình Đồng thời, chi bộ thôn, tổ dân phố lãnh đạo thực hiện những phong trào tự quản của quần chúng nhân dân và xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư Song, cần nhận thức đúng, đầy đủ chức năng, nhiệm vụ của chi bộ thôn, tổ dân phố để phát huy những mặt mạnh, hạn chế những tồn tại, yếu kém của chi

bộ thôn, tổ dân phố

1.1.2 Khái niệm sinh hoạt chi bộ và các hình thức sinh hoạt chi bộ

1.1.2.1 Khái niệm, vai trò của sinh hoạt chi bộ

Khái niệm SHCB liên quan mật thiết với các khái niệm hoạt động của Đảng và sinh hoạt đảng SHCB là một trong những biện pháp về tổ chức và tư tưởng rất cơ bản, chi phối trực tiếp, toàn bộ quá trình hoạt động của tổ chức đảng và từng đảng viên SHCB trước hết nhằm giáo dục, rèn luyện nâng cao trình độ trí tuệ, năng lực công tác, phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống cho đội ngũ đảng viên, tạo điều kiện cho đảng viên thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị được giao

SHCB là biện pháp tích cực để quản lý, giáo dục đảng viên Để Đảng

có năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu thì phải thường xuyên sinh hoạt để giáo dục rèn luyện, không ngừng nâng cao năng lực, trình độ, phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống cho đảng viên Sinh hoạt chi bộ vì vậy được coi là trường học giáo dục cộng sản và rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên

SHCB là diễn đàn dân chủ nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của từng đảng viên và tổ chức đảng, đảm bảo cho mỗi đảng viên và tổ chức đảng thực hiện chức năng lãnh đạo của mình ở cơ sở Trong sinh hoạt đảng, mỗi đảng viên và cán bộ được thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình, được dân chủ bàn bạc, thảo luận đề ra các chủ trương, biện pháp và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chính trị của tổ chức đảng, vì vậy, SHCB là khâu cuối cùng đảm bảo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đề ra

SHCB đảm bảo tăng cường ý thức tổ chức kỷ luật của đảng viên và tổ chức đảng Thông qua sinh hoạt đảng và bằng sinh hoạt đảng xây dựng mối đoàn kết, thống nhất trong Đảng, sự gắn bó giữa đảng viên với tổ chức và giữa đảng viên với nhau, xây dựng nội bộ Đảng trong sạch, vững mạnh SHCB là phương thức để giáo dục và thi hành kỷ luật đối với những đảng viên vi phạm kỷ luật, đồng thời là phương thức để xem xét, giới thiệu và kết nạp đảng viên

SHCB có vai trò, tác dụng to lớn đối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo toàn diện và sức chiến đấu của tổ chức đảng Thông qua SHCB để xây dựng nội bộ Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, đảm bảo cho tổ chức đảng lãnh đạo thắng lợi nhiệm vụ chính trị được giao SHCB trở thành yêu cầu có tính nguyên tắc, bắt buộc mọi tổ chức đảng, mọi cán bộ, đảng viên, đảm bảo cho chi bộ vừa là tổ chức lãnh đạo, vừa

là tổ chức chiến đấu và là một tổ chức hành động

SHCB là cơ sở tồn tại của Đảng Nếu coi Đảng là một cơ thể sống, trong đó chi bộ, đảng bộ cơ sở là tế bào cấu thành tổ chức đảng, thì sinh hoạt chi bộ, đảng bộ thường xuyên là quá trình trao đổi chất trong mỗi tế bào, là dấu hiệu của sự sống, không sinh hoạt hoặc sinh hoạt không thường xuyên cũng có nghĩa là quá trình trao đổi chất không liên tục, bị ngắt quãng, sự sống sẽ ngưng trệ Đảng ta đã khẳng định, mỗi đảng viên, mỗi chi bộ trước hết là cán bộ cao cấp phải không ngừng rèn luyện, nâng cao tính tổ chức, tính kỷ luật, tính tự giác đặt mình trong sự quản lý của tổ chức đảng, thường xuyên tham gia sinh hoạt chi bộ, tự giác ghép mình vào khuôn khổ kỷ luật của Đảng, không để một đảng viên nào đứng ngoài trách nhiệm quản lý của một tổ chức, một tập thể Thực tế cho thấy: “Hễ nơi nào, lúc nào mà sinh hoạt của chi bộ buông lỏng, rời rạc, hoặc không có nội dung chính trị, tư tưởng cụ thể, thiết thực, thì nơi đó, lúc đó đã bắt đầu có nguy cơ đi chệch đường lối, chính sách của Đảng, hạ thấp vai trò tiên phong gương mẫu của cán bộ đảng viên, làm kỷ luật lỏng lẻo, các hiện tượng tiêu cực nảy sinh và phát triển, sự gắn bó giữa Đảng và quần chúng

bị suy yếu” [27, tr 131]

Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá IX tiếp tục khẳng định: “Nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng, nhất là chi bộ Toàn Đảng tập trung chỉ đạo xây dựng, củng cố tổ chức

cơ sở và hướng về cơ sở, gắn xây dựng tổ chức đảng với xây dựng, củng cố

hệ thống chính trị ở cơ sở, nhất là đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ” [30, tr.144, 146, 156]

Chính vì vậy, Đảng ta luôn coi trọng việc xây dựng và củng cố chi bộ, thường xuyên chăm lo cải tiến và nâng cao chất lượng SHCB, coi đó là một khâu đột phá trong quá trình chỉnh đốn và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ta hiện nay

Từ những nhận định trên, tác giả rút ra khái niệm: SHCB là cuộc họp toàn thể những đảng viên của chi bộ, trên cơ sở nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt của Đảng, nhằm phát huy trí tuệ tập thể, sự thống nhất về ý chí và hành động để lãnh đạo và tổ chức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị, giáo dục quản lý và rèn luyện đảng viên, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của chi bộ, xây dựng chi bộ, cấp ủy trong sạch vững mạnh

1.1.2.2 Các hình thức sinh hoạt chi bộ

Hình thức sinh hoạt chi bộ diễn ra rất đa dạng Trong sinh hoạt chi bộ

có những hình thức sinh hoạt cơ bản như sinh hoạt chính trị, tư tưởng, sinh hoạt học tập, sinh hoạt chuyên đề và sinh hoạt tổng hợp

Sinh hoạt chính trị, tư tưởng nhằm bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống cho đảng viên Loại hình sinh hoạt này thường được tổ chức tập trung toàn thể chi bộ hoặc tổ đảng để bí thư chi bộ hay báo cáo viên phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nghị quyết, chỉ thị của cấp trên, tình hình thời sự trong nước và thế giới Đảng viên trong chi bộ tự giác, tích cực học tập, nghiên cứu và xây dựng chương trình hành động thực hiện thắng lợi nghị quyết của Đảng

Sinh hoạt học tập nhằm nâng cao trình độ lý luận, kiến thức, chuyên môn, nghiệp vụ cho đảng viên, thường được tổ chức thành những lớp bồi dưỡng, tập trung đảng viên học tập, nghiên cứu, có sự kiểm tra, đôn đốc và đánh giá kết quả trên cơ sở phối hợp hoạt động của các tổ chức đảng, của các cấp ủy đảng

Sinh hoạt chuyên đề và sinh hoạt tổng hợp nhằm thảo luận, quyết định những chủ trương, biện pháp giải quyết những vấn đề quan trọng đang đặt ra một cách bức thiết trong chi bộ đảng và trong cơ quan, đơn vị Các loại hình này được tổ chức dưới hình thức hội nghị toàn thể đảng viên, tập trung thảo luận, quyết nghị những vấn đề cụ thể như công tác xây dựng nội bộ, công tác lãnh đạo của tổ chức đảng

Yêu cầu của sinh hoạt chi bộ phải được tiến hành nghiêm túc, đúng nguyên tắc Trong sinh hoạt phải phát huy dân chủ, sự chủ động tích cực của đảng viên trong việc đề đạt ý kiến, tranh luận, phản biện, trình bày nguyện vọng, những khó khăn, vướng mắc trong công tác, trong cuộc sống mà đảng viên chưa khắc phục được để tổ chức góp ý, giúp đỡ để hoàn thành nhiệm vụ được giao Trong thảo luận cần phát huy dân chủ, tạo được không khí đoàn kết, cởi mở, thẳng thắn để đảng viên thể hiện chính kiến của mình Những vấn

đề còn có ý kiến khác nhau thì chi bộ, đảng bộ cần trao đổi, thảo luận kỹ, tạo

sự thống nhất cao trước khi biểu quyết

1.2 Khái niệm chất lượng sinh hoạt chi bộ và tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ

1.2.1 Khái niệm chất lượng sinh hoạt chi bộ

Để hiểu rõ khái niệm chất lượng SHCB cần thiết phải nghiên cứu khái niệm về chất lượng nói chung Chất lượng là một thuật ngữ được sử dụng rộng rãi trong đời sống Mỗi một sự vật, hiện tượng là sự thống nhất biện chứng giữa chất và lượng Mối quan hệ biện chứng giữa chất và lượng quy định bản chất, sự tồn tại, vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng đó Theo Từ điển tiếng Việt, chất lượng là “cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, một sự vật, sự việc”

Chất lượng sinh hoạt chi bộ là tổng hợp những đặc điểm, tính chất và hoạt động thể hiện năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của một tổ chức đảng, đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao trong từng thời kỳ cách mạng Chất lượng sinh hoạt chi bộ có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng các quyết định chính trị của các tổ chức đảng, đến chương trình hành động của đảng viên, đến việc tổ chức thực hiện có hiệu quả các nghị quyết của chi bộ Sinh hoạt chi bộ có chất lượng sẽ làm cho đường lối, chính sách của Đảng được quán triệt, nhiệm vụ của chi bộ được triển khai, trí tuệ và trách

nhiệm của đảng viên được nâng cao, kỷ luật của Đảng được tăng cường, mối quan hệ giữa Đảng với quần chúng được củng cố và phát triển

Chất lượng sinh hoạt chi bộ là một trong những yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của chi bộ Sinh hoạt chi bộ có chất lượng mới đảm bảo được vai trò lãnh đạo chính trị của chi bộ, đối với việc tổ chức cho cán bộ, đảng viên và quần chúng tham gia vào quá trình xây dựng và triển khai có hiệu quả các nhiệm vụ chính trị của đơn vị

Từ những cách tiếp cận trên, có thể hiểu khái niệm chất lượng SHCB

là: Chất lượng SHCB là tổng hợp những giá trị được tạo nên bởi trình độ trí tuệ, dân chủ, ý thức trách nhiệm, tính chiến đấu của chi uỷ, chi bộ, đảng viên thông qua thực hiện các nội dung, hình thức, tính chất, quy trình, chế độ và nguyên tắc sinh hoạt phù hợp với đặc điểm, nhiệm vụ của chi bộ, được đánh giá bằng sự thống nhất cao về ý chí và hành động, phản ánh ở phẩm chất, năng lực của đảng viên và năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của chi bộ thể hiện ở kết quả lãnh đạo hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị ở địa phương và xây dựng chi bộ trong sạch vững mạnh

1.2.2 Tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ

Tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ là những dấu hiệu, những tính chất để dựa vào đó mà nhận biết và đánh giá được chất lượng sinh hoạt đáp ứng được những yêu cầu mục tiêu phát triển của tổ chức đảng

Đánh giá chất lượng SHCB phải căn cứ vào các tiêu chí sau đây:

1.2.2.1 Tỷ lệ đảng viên dự sinh hoạt chi bộ

Số lượng đảng viên tham gia sinh hoạt đầy đủ là dấu hiệu không chỉ cho thấy ý thức tổ chức, kỷ luật, tính tích cực, tự giác của đảng viên mà còn thể hiện

sự vững mạnh của tổ chức, sự nền nếp trong sinh hoạt của chi bộ Những chi bộ

có đông đảng viên thường xuyên tham gia sinh hoạt, đảng viên tích cực đóng góp ý kiến có chất lượng, có tinh thần xây dựng thì nhất định tổ chức đảng đó sẽ

có được những quyết định đúng đắn, có tính khả thi cao hơn là những chi bộ, đảng bộ có ít đảng viên tham gia, sinh hoạt chuệch choạc, thiếu tích cực, tự giác

Một chi bộ trong sạch, vững mạnh, cán bộ, đảng viên có ý thức tổ chức

kỷ luật, thể hiện tính chiến đấu cao, dân chủ, đoàn kết, thống nhất… thì cán

bộ, đảng viên phát huy tốt vai trò, trách nhiệm, phẩm chất, năng lực của mình trong sinh hoạt, đảm bảo chất lượng SHCB Ngược lại, chi bộ đảng mà tổ chức lỏng lẻo, ý thức tổ chức kỷ luật của đảng viên kém, thiếu dân chủ, mất đoàn kết sẽ tác động lớn đến tư tưởng, tình cảm của đảng viên, phẩm chất, năng lực của đảng viên không có môi trường thuận lợi để phát huy, do đó cũng sẽ có ảnh hưởng xấu đến chất lượng sinh hoạt

1.2.2.2 Công tác chuẩn bị sinh hoạt chi bộ

Việc nắm vững và thực hiện có hiệu quả yêu cầu của quá trình chuẩn bị

và tiến hành SHCB của các thành phần tham gia SHCB, nhất là công tác chuẩn bị nội dung sinh của cấp uỷ, bí thư, phó bí thư

Đối với chi uỷ, bí thư, phó bí thư: Nội dung sinh hoạt do cấp uỷ đề xuất, có sự chỉ đạo của cấp uỷ cấp trên trực tiếp Quá trình chuẩn bị dự thảo nội dung sinh hoạt phải phát huy được trách nhiệm của cấp uỷ, đảng viên và các tổ chức quần chúng Việc tổ chức tiến hành SHCB, điều khiển hội nghị của bí thư (phó bí thư) trên các vấn đề: Trình bày nội dung đã chuẩn bị, phương pháp điều khiển hội nghị, kết luận hội nghị phải đảm bảo đúng nguyên tắc sinh hoạt Đảng

Việc lựa chọn nội dung sinh hoạt phải phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ chính trị của đơn vị sự chỉ đạo của cấp uỷ cấp trên, nhất là cấp trên trực tiếp Phải xác định được các chủ trương, biện pháp lãnh đạo đúng và trúng, tránh việc ra nghị quyết chung chung, không sát thực tế, không đầy đủ, thiếu cụ thể Kiểu nghị quyết như vậy không sai, nhưng ít hiệu lực, rất khó kiểm tra kết quả và làm rõ trách nhiệm trong tổ chức thực hiện

Đối với đảng viên, trách nhiệm đối với việc chuẩn bị và tiến hành SHCB được thể hiện ra trong việc tự phê bình và phê bình, đánh giá ưu khuyết điểm, phân biệt rõ đúng sai Những vấn đề thuộc về quan điểm, nguyên tắc, những biểu hiện, hành vi vi phạm nghị quyết của Đảng, những biểu hiện thiếu trách nhiệm, thiếu gương mẫu, vi phạm nguyên tắc của Đảng cần phải được xác định

và chỉ rõ những biện pháp sửa chữa, khắc phục Tích cực đề xuất những chủ trương, biện pháp lãnh đạo để cán bộ thảo luận ra nghị quyết

1.2.2.3 Tổ chức sinh hoạt chi bộ

Sinh hoạt chi bộ thực chất cũng là quá trình hoạt động nhận thức và tổ chức thực tiễn, đó là hoạt động mang tính khoa học Hiệu quả của cuộc sinh hoạt phụ thuộc vào việc thực hiện qui trình sinh hoạt có bài bản, khoa học hay không Cho nên các cấp uỷ cần nắm vững và thực hiện đúng qui trình sinh hoạt chi bộ mới đảm bảo chất lượng sinh hoạt

Thời điểm sinh hoạt chi bộ phải đúng quy định của cấp ủy có thẩm quyền, đảm bảo thực hiện đúng nguyên tắc tổ chức và điều lệ đảng Đảm bảo cho sự thống nhất của toàn đảng bộ trong sinh hoạt đảng Trừ những trường hợp đột xuất, yêu cầu giải quyết nhiệm vụ trước mắt, phải xin ý kiến cấp ủy cấp trên để tổ chức sinh hoạt chi bộ

Kiểm tra con số đảng viên sinh hoạt không chỉ nhằm duy trì số lượng đảng viên thường xuyên sinh hoạt mà còn tác động trực tiếp đến ý thức chấp hành nguyên tắc tổ chức và kỷ luật của Đảng, đảm bảo đảng viên tham gia đầy đủ vào tổ chức và hoạt động lãnh đạo của tổ chức đảng Ghi biên bản cuộc sinh hoạt là đòi hỏi có tính nguyên tắc, vì biên bản là cơ sở pháp lý phản ánh mọi hoạt động của sinh hoạt chi bộ, là cơ sở để cấp trên kiểm tra nắm bắt tình hình và chất lượng sinh hoạt

Điều hành sinh hoạt là chức năng nhiệm vụ của cấp ủy và người chủ trì

là đồng chí bí thư chi bộ Chất lượng sinh hoạt chi bộ phụ thuộc rất lớn vào

năng lực, phẩm chất, cách thức làm việc của người chủ trì Người chủ trì có phẩm chất, năng lực là người biết nêu vấn đề, gợi mở, khuyến khích để đảng viên tham gia thảo luận, có kỹ năng và nghệ thuật xử lý các tình huống phức tạp, có tư duy khái quát, biết tổng hợp các ý kiến, kết luận vấn đề một cách chủ động, quyết đoán thì chất lượng cuộc họp tăng lên rất nhiều Điều đó cho thấy, công tác đào tạo, bồi dưỡng, lựa chọn đội ngũ cấp ủy và người bí thư chi

bộ có ý nghĩa quan trọng như thế nào

1.2.2.4 Thực hiện nguyên tắc tổ chức sinh hoạt chi bộ

Sinh hoạt đảng là nơi thể hiện các nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt cơ bản của Đảng, như nguyên tắc tập trung, dân chủ; tự phê bình và phê bình Việc thực hiện hay không thực hiện, thực hiện đúng hay không đúng là điều kiện quan trọng để xem xét chất lượng sinh hoạt Những chi

bộ yếu kém, cán bộ, đảng viên có biểu hiện suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống thì nguyên nhân trực tiếp là thực hiện chưa tốt, chưa nghiêm các nguyên tắc về tổ chức và sinh hoạt đảng Ngược lại, những chi bộ vững mạnh là những đơn vị trong các hoạt động nói chung và sinh hoạt đảng nói riêng quán triệt và thực hiện tốt các nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt

1.2.2.5 Kết quả lãnh đạo thực hiện kết luận hoặc nghị quyết của chi bộ

Hiệu lực của SHCB đối với việc xây dựng chi bộ, quản lý giáo dục, rèn luyện đảng viên và xây dựng địa phương vững mạnh ở mức độ nào, kết quả đến đâu Suy cho cùng chất lượng của hoạt động lãnh đạo chỉ được biểu hiện đầy đủ nhất trong thực tiễn, vì thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý

Sự thống nhất giữa lời nói và việc làm của mỗi đảng viên trong thực hiện nghị quyết của chi bộ, việc tu dưỡng, rèn luyện của mỗi đảng viên Việc tuyên truyền, vận dộng, tổ chức quần chúng, nhân dân thực hiện nghị quyết, thái độ, trách nhiệm, tâm tư nguyện vọng của quần chúng trong tiếp nhận nghị

quyết của chi bộ: đồng tình hay phản đối Phong trào hành động cách mạng của quần chúng trong thực hiện nghị quyết của chi bộ Bầu không khí tâm lý, tinh thần đoàn kết, dân chủ trong các tầng lớp nhân dân trong quá trình triển khai thực hiện các nội dung do SHCB quyết nghị Hoạt động của cấp uỷ (bí thư, phó bí thư) trong tổ chức thực hiện các nội dung do chi bộ quyết nghị Việc phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cấp uỷ viên; quan hệ giữa bí thư

và các cấp uỷ viên trong tổ chức thực hiện nghị quyết, trong mọi hoạt động của địa phương; tổ chức quán triệt cho các tổ chức quần chúng, nhân dân, các đoàn thể chính trị xã hội theo nhiệm vụ, chức trách, tiến hành cụ thể hoá nội dung SHCB thành các chương trình hành động của từng lực lượng

Đánh giá chất lượng sinh hoạt cần phải phân tích đầy đủ các mặt nêu trên Tuy nhiên, kết quả cuối cùng của việc nâng cao chất lượng sinh hoạt chi

bộ thể hiện ở kết quả toàn diện, tổng hợp của các tiêu chí trên, đó là sinh hoạt chi bộ góp phần quan trọng vào việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng; nội bộ Đảng được xây dựng trong sạch, vững mạnh; cán bộ, đảng viên có điều kiện để trưởng thành và phát huy khả năng của mình; tổ chức đảng thực hiện tốt vai trò hạt nhân chính trị ở cơ sở và được quần chúng nhân dân tín nhiệm

Những tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ đồng thời cũng là

sự thể hiện những yêu cầu cần phải làm để đảm bảo sinh hoạt chi bộ đạt chất lượng cao, do vậy, sinh hoạt chi bộ có chất lượng phải đảm bảo được tính lãnh đạo, tính giáo dục và tính chiến đấu cao

Tiểu kết chương 1

Sinh hoạt chi bộ là hoạt động thường xuyên có vai trò tác dụng to lớn đối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu và tiến hành công tác xây dựng nội bộ của Đảng ở cơ sở, bảo đảm cho tổ chức đảng và mỗi đảng

viên phát huy vai trò tiền phong gương mẫu, thực hiện tốt chức năng, nhiệm

vụ của mình Vì vậy, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ là một trong những nhiệm vụ quan trọng trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chức đảng và sức chiến đấu của đội ngũ đảng viên và là một trong những biện pháp cơ bản nhằm xây dựng Đảng ta vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức

Sinh hoạt chi bộ giữ vị trí quan trọng để tiến hành xây dựng nội bộ Đảng và là diễn đàn dân chủ nhằm phát huy tính tích cực sáng tạo của đảng viên, xây dựng chủ trương, giải pháp thực hiện nhiệm vụ chính trị ở cơ sở Do vậy, chất lượng sinh hoạt của chi bộ là một trong những yếu tố quyết định sức sống, sự tồn tại, phát triển của Đảng Không tổ chức sinh hoạt chi bộ hoặc tổ chức sinh hoạt chi bộ nhưng chất lượng sinh hoạt thấp thì chi bộ không thể hoàn thành nhiệm vụ Thực tiễn cho thấy, những chi bộ trong sạch vững mạnh

là những chi bộ đã duy trì nề nếp sinh hoạt đều đặn, có chất lượng, đúng quy định với nội dung và hình thức sinh hoạt phong phú, thiết thực