Chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt của hệ thống chính trị cấp xã trên địa bàn huyện sóc sơn, thành phố hà nội

Hội nghị lần thứ 5, Ban chấp hành Trung ương khóa IX về đổi mới và nâng cao chất lượng của HTCT ở cơ sở xã, phường, thị trấn đã xác định: Xây dựng đội ngũ cán bộ ở cơ sở xã, phường, thị

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

- -

HOA ĐỨC LÂM

CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ CỦA HUYỆN SÓC SƠN, THÀNH PHÓ HÀ NỘI HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

HÀ NỘI - 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

Luận văn đã đƣợc sửa chữa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn cao học

Học viện Báo chí và Tuyên truyền, ngày tháng năm 2019

Chủ tịch Hội đồng

PGS, TS NGUYỄN XUÂN PHONG

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, tác giả xin trân trọng gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến

cô Võ Thị Hoa, Khoa Chính trị học- Học Viện Báo chí và Tuyên truyền, người đã hướng dẫn tận tình và giúp đỡ tác giả thực hiện luận văn Trong quá trình thực hiện luận văn, tác giả cũng đã nhận được sự giúp đỡ hướng dẫn tận tình của các thầy cô giáo trong Học viện Báo chí Tuyên truyền nói chung và khoa Chính trị học nói riêng

Và cuối cùng, tác giả cũng bày tỏ tấm lòng biết ơn sâu sắc đến các đồng nghiệp đã hết lòng giúp đỡ tác giả trong quá trình thu thập tài liệu, chia sẻ kinh nghiệm, cảm ơn sự quan tâm của gia đình, bạn bè và người thân đã động viên giúp đỡ, tạo điều kiện để tác giả hoàn thành luận văn này

Hà Nội, ngày … tháng năm 2019

HOA ĐỨC LÂM

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Nội dung

và các trích dẫn nêu trong luận văn có xuất xứ rõ ràng và trung thực Luận văn có kế thừa chọn lọc những công trình nghiên cứu có liên quan tới đề tài Các số liệu, kết quả nghiên cứu của luận văn có tham khảo và sử dụng các tài liệu, thông tin được đăng tải trên các tác phẩm, tạp chí, sách báo theo danh mục tài liệu của luận văn Các kết luận trong luận văn chưa được công bố trong các công trình nghiên cứu khác

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Tác giả luận văn

HOA ĐỨC LÂM

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

HĐND : Hội đồng nhân dân HTCT : Hệ thống chính trị MTTQ : Mặt trận tổ quốc UBND : Ủy ban nhân dân

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Bảng 2.1 Cơ cấu độ tuổi đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Sóc Sơn,

thành phố Hà Nội 43Bảng 2.2 Tỉ lệ giới tính nữ trong đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Sóc

Sơn, thành phố Hà Nội 44Bảng 2.3 Tỉ lệ người dân tộc trong đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện

Sóc Sơn, thành phố Hà Nội 45Bảng 2.4 Trình độ lý luận chính trị của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở

huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội 47Biểu đồ 2.5 Tốc độ tăng trưởng kinh tế của 26 xã, thị trấn huyện Sóc Sơn từ

năm 2014 đến 2018 ( Nguồn: UBND huyện Sóc Sơn) 55

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 10

1.1 Khái niệm cấp xã, cán bộ, đội ngũ cán bộ và chất lượng đội ngũ cán bộ 10

1.2 Đặc điểm, vai trò của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã 19

1.3 Tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã 23

Chương 2: CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ CỦA HUYỆN SÓC SƠN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI - THỰC TRẠNG VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA 36

2.1 Những nhân tố tác động đến chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã của huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội 36

2.2 Thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã của huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội hiện nay 43

2.3 Một số vấn đề đặt ra 61

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ Ở HUYỆN SÓC SƠN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG THỜI GIAN TỚI 66

3.1 Phương hướng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã của huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội thời gian tới 66

3.2 Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội 68

KẾT LUẬN 85

TÀI LIỆU THAM KHẢO 88

TÓM TẮT LUẬN VĂN 94

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Cán bộ là một trong những nhân tố quan trọng quyết định sự thành công hay thất bại của cách mạng Qua thực tiễn cách mạng của mình, các Đảng Cộng sản và công nhân quốc tế đều khẳng định vai trò quan trọng của cán bộ và công tác cán bộ Ở nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định:

“Cán bộ là cái gốc của mọi công việc” [48, tr.269], “công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [48, tr.273] Nắm vững tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, xuất phát từ yêu cầu của tình hình mới, Nghị quyết Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII về Chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước

đã khẳng định: “Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng gắn liền với vận mệnh của đất nước và của chế độ, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng” [22, tr 66]

Hội nghị lần thứ 5, Ban chấp hành Trung ương khóa IX về đổi mới và nâng cao chất lượng của HTCT ở cơ sở xã, phường, thị trấn đã xác định:

Xây dựng đội ngũ cán bộ ở cơ sở xã, phường, thị trấn là một trong ba vấn đề cơ bản và bức xúc cần tập trung giải quyết, trong đó yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở có năng lực tổ chức vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, công tâm, thạo việc tận tụy với dân, biết phát huy sức dân, không tham nhũng, không ức hiếp dân, trẻ hóa đội ngũ, chăm lo công tác đào tạo, bồi dưỡng, giải quyết hợp lý và đồng bộ chính sách đối với cán bộ cơ sở [22, tr 167-168]

Trong các năm gần đây, đội ngũ cán bộ cấp xã nói chung và đội ngũ CBCC cấp xã nói riêng đã có bước phát triển về chất lượng Tuy nhiên, đội ngũ này vẫn bộc lộ những yếu kém về kiến thức, năng lực, trình độ phương

pháp, tác phong công tác, một số cán bộ gặp khó khăn, lúng túng, thậm chí va vấp, vi phạm trong thực thi nhiệm vụ Tác động tiêu cực của cơ chế thị trường dẫn đến một bộ phận CBCC ở cấp xã suy thoái về phẩm chất đạo đức, quan liêu, hách dịch, cửa quyền, vi phạm dân chủ, tham nhũng, lãng phí… bị kỷ luật, thậm chí bị truy tố, xét xử theo pháp luật Những điều đó làm ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín và hiệu quả lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng; đồng thời đặt ra nhu cầu bức thiết phải đổi mới, nâng cao chất lượng CBCC ở cấp xã trước tình hình hiện nay

Sóc Sơn là một huyện nằm ở phía bắc của thành phố Hà Nội Những năm gần đây cùng với sự nghiệp đổi mới của địa phương và cả nước, huyện Sóc Sơn đã vươn lên đạt được nhiều thành tựu kinh tế - xã hội đáng ghi nhận

Sự nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn đã mang lại cuộc sống ấm no cho nhân dân và làm thay đổi bộ mặt xã hội ở nông thôn Những thành tựu đó

là kết quả của nhiều nguyên nhân, trong đó vai trò của đội ngũ cán bộ đặc biệt

là CBCC cấp xã có ý nghĩa quyết định

Nhận thức sâu sắc về vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở, trong những năm qua, cấp ủy và chính quyền huyện Sóc Sơn đã thường xuyên quan tâm chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ CBCC cấp xã đáp ứng được

cơ bản các yêu cầu về số lượng, chất lượng, sự hợp lý trong cơ cấu; phần lớn đội ngũ CBCC các xã, thị trấn có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, có tinh thần cách mạng và trách nhiệm đối với công việc…

Tuy nhiên, trước yêu cầu nhiệm vụ mới, đội ngũ CBCC cấp xã của huyện Sóc Sơn đã bộc lộ những bất cập và còn những hạn chế Một số cán bộ trình độ, năng lực chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ, chưa được đào tạo cơ bản

về chuyên môn, lý luận chính trị; một số cán bộ tuổi cao chưa kịp thời thay thế; một số còn thụ động, bảo thủ, quan liêu, làm việc theo kiểu kinh nghiệm, một số có biểu hiện thoái hóa về đạo đức, lối sống làm ảnh hưởng tới uy tín,

vị thế của Đảng, chính quyền với nhân dân và hiệu quả công việc

Để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị thì huyện Sóc Sơn cần có đội ngũ CBCC nói chung và đội ngũ CBCC cấp xã nói riêng có đủ năng lực chuyên môn vững vàng; phẩm chất đạo đức, phương pháp công tác tốt, nhạy bén năng động, đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao trong tình hình mới

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn này, tác giả lựa chọn đề tài: “Chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt của hệ thống chính trị cấp xã trên địa bàn huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội” làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Chính trị học,

chuyên ngành Chính trị học phát triển

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Xây dựng và nâng cao chất lượng CBCC ở các cấp luôn là vấn đề được các cấp ủy đảng, các nhà nghiên cứu về khoa học chính trị và các học giả quan tâm nghiên cứu Đặc biệt là kể từ khi Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII về Chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước Đã có nhiều công trình nghiên cứu của các nhà khoa học nghiên cứu về vấn đề này Trong đó có nhiều công trình, bài viết đã có những đóng góp, những lý giải, những kiến nghị hết sức sâu sắc, có giá trị thực tiễn

cao Chẳng hạn như các công trình, bài viết sau:

Những công trình nghiên cứu về cán bộ chủ chốt:

- Phạm Công Khâm (2009), "Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ

chốt cấp xã vùng nông thôn đồng bằng sông Cửu Long hiện nay" Luận án

Tiến sĩ Luận án làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn và đưa ra những giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã vùng đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn trước mắt và lâu dài đáp ứng yêu cầu phát triển của vùng trong tình hình mới

- Trần Viết Quân (2010), "Vấn đề bồi dưỡng thế giới quan duy vật

biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Tây Nguyên hiện nay"

Luận án Tiến sĩ Luận án làm rõ vai trò của thế giới quan duy vật biện chứng trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn của còn người, tầm quan trọng và thực trạng của việc bồi dưỡng thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Tây Nguyên và đưa ra một số quan điểm định hướng và giải pháp chủ yếu nhằm bồi dưỡng có hiệu quả thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ này ở Tây Nguyên hiện nay

- Nguyễn Thị Nội (2011), "Ảnh hưởng của bệnh kinh nghiệm đối với

đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở tỉnh Thái Nguyên hiện nay" Luận

văn thạc sĩ Luận văn phân tích thực trạng và nguyên nhân của bệnh kinh nghiệm ảnh hưởng đến đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở ở tỉnh Thái Nguyên hiện nay; luận văn đề ra các giải pháp để khắc phục

- Vũ Công Thương (2012), "Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn

trong hoạt động lãnh đạo của cán bộ chủ chốt cấp xã ở các tỉnh miền Đông Nam bộ hiện nay (Qua thực tế tỉnh Bình Phước)" Luận án nghiên cứu tầm

quan trọng của việc thực hiện sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong hoạt động lãnh đạo của cán bộ chủ chốt cấp xã; luận án góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo thực tiễn và trình độ lý luận cho cán bộ chủ chốt cấp xã và ngăn ngừa bệnh kinh nghiệm, giáo điều ở cán bộ chủ chốt cấp xã

- Vũ Công Thương (2012), "Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn

trong hoạt động lãnh đạo của cán bộ chủ chốt cấp xã ở các tỉnh miền Đông Nam bộ hiện nay (Qua thực tế tỉnh Bình Phước)" Luận án Tiến sĩ Luận án

nghiên cứu tầm quan trọng của việc thực hiện sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong hoạt động lãnh đạo của cán bộ chủ chốt cấp xã; luận án góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo thực tiễn và trình độ lý luận cho cán

bộ chủ chốt cấp xã và ngăn ngừa bệnh kinh nghiệm, giáo điều ở cán bộ chủ chốt cấp xã

- Lê Khánh Giang (2014), "Nâng cao năng lực lãnh đạo của đội ngũ

cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội hiện nay"

Luận văn Thạc sĩ chính trị học Luận văn làm rõ những vấn đề lý luận về cán

bộ, cán bộ chủ chốt cấp cơ sở; các quan điểm về lãnh đạo, quản lý, năng lực lãnh đạo của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở; tính tất yếu phải nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý của đội ngũ cán bộ cơ sở ở Việt Nam; nhân tố ảnh hưởng và thực trạng về năng lực lãnh đạo của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở ở Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội hiện nay; quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Quận Hai Bà Trưng

- Nguyễn Thị Liên (2017), “Nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ chủ

chốt cấp xã ở huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh hiện nay”, luận văn thạc sỹ, Học

viện Báo chí và Tuyên truyền Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng năng lực của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã nói chung, của huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh hiện nay nói riêng, luận văn sẽ đề xuất phương hướng và những giải pháp cụ thể nhằm góp phần nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế

- Nguyễn Viết Xuân (2018), “Xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

ở Quảng Bình”, bài viết đăng trên Tạp chí Cộng Sản, Tạp chí cộng sản,

9/1/2018

Những công trình nghiên cứu về chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt

- Cao Khoa Bảng (2013), “Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh

đạo, quản lý thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa Thủ đô” Cuốn sách đã

làm rõ sự cần thiết phải nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ diện Ban thường

vụ Thành ủy Hà Nội quản lý; đồng thời đề cập đến thực trạng, nguyên nhân, kinh nghiệm bước đầu và một số giải pháp để nâng cao chất lượng đội ngũ

cán bộ diện Ban thường vụ Thành ủy Hà Nội quản lý trong thời gian tới

- Chu Thị Thúy Hiền (2014), Chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt

cấp xã ở huyện Lâm Thao, Tỉnh Phú Thọ hiện nay, luận văn thạc sĩ, Học viện

Báo chí và Tuyên truyền Luận văn làm rõ một số vấn đề lý luận về cán bộ chủ chốt và chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã; những yếu tố tác động đến chất lượng cán bộ cấp cơ sở ở huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ; khảo sát thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Lâm Thao trong những năm gần đây (2010-2015); đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã của huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ

- Bùi Trần Thảo (2015), Chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

của huyện Yên Mô, Ninh Bình hiện nay, luận văn thạc sĩ, Học viện Báo chí và

Tuyên truyền Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phân tích, đánh giá thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã của huyện Yên Mô, Ninh Bình; luận văn đề xuất các phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã của huyện Yên Mô, Ninh Bình trong thời gian tới

- Tạ Minh Hải (2016), Chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở

thành phố Việt Trì, Tỉnh Phú Thọ hiện nay, luận văn thạc sĩ, Học viện Báo chí

và Tuyên truyền Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận chung về chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, luận văn đi sâu phân tích thực trạng và vấn đề đặt ra, phương hướng, các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán

bộ chủ chốt cấp xã ở thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay

- Vũ Minh Thu (2017), Chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt các

phường ở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội hiện nay, Luận văn thạc sĩ, học

viện Báo chí và Tuyên truyền Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận về chất lượng CBCC cấp phường, luận văn phân tích thực trạng chất lượng CBCC các phường quận Hà Đông và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao

chất lượng CBCC các phường quận Hà Đông, thành phố Hà Nội hiện nay

Các đề tài khoa học, luận văn thạc sĩ và các công trình nghiên cứu đã đi sâu làm rõ cơ sở khoa học của công tác đánh giá chất lượng cán bộ và đưa ra các giải pháp Tuy nhiên, công tác đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp

xã ở huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội hiện nay chưa có đề tài nghiên cứu để rút

ra những kinh nghiệm, xác định cơ sở khoa học, làm rõ các quan điểm, nhận thức và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng làm việc của cán bộ ở huyện Sóc Sơn nói chung và chất lượng làm việc của cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Sóc Sơn nói riêng, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp phát triển của Huyện

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận về chất

lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, luận văn phân tích, đánh giá thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt của hệ thống chính trị cấp xã ở huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội, từ đó đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã của hệ thống chính trị ở huyện Sóc Sơn, Thành

phố Hà Nội trong thời gian tới

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

Nhằm đạt được mục đích nêu trên, luận văn có một số nhiệm vụ cụ thể sau: + Làm rõ một số vấn đề lý luận về chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt của hệ thống chính trị cấp xã

+ Phân tích, đánh giá thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt của

hệ thống chính trị cấp xã ở huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội hiện nay

+ Đề xuất các phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt của hệ thống chính trị cấp xã ở huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội trong thời gian tới

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu về chất lượng đội ngũ

cán bộ chủ chốt của hệ thống chính trị cấp xã

- Phạm vi nghiên cứu: Luận văn khảo sát thực trạng chất lượng đội ngũ

cán bộ chủ chốt của hệ thống chính trị cấp xã ở huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà

Nội từ năm 2012 đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Đề tài được xây dựng trên cơ sở hệ thống những quan điểm, nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam, các nghị quyết của huyện ủy Sóc Sơn về cán bộ, công tác cán bộ và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ

chốt, đặc biệt là cán bộ chủ chốt cấp xã

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận: Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương

pháp luận chủ nghĩa duy vật lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam

- Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành và khoa học liên ngành trong đó chú trọng các phương pháp: phân tích, tổng hợp, kết hợp lịch sử và lôgíc, so sánh, điều tra xã hội học, tổng kết thực tiễn và phương pháp chuyên gia

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm sáng tỏ nội dung về chất lượng đội ngũ CBCC, cung cấp những luận cứ khoa học giúp cho các cấp

ủy, tổ chức đảng, các ban ngành, đoàn thể trực thuộc huyện lãnh đạo, chỉ đạo chất lượng CBCC của hệ thống chính trị cấp xã ở huyện Sóc Sơn

Đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ yếu, thiết thực, khả thi góp phần nâng cao chất lượng CBCC của hệ thống chính trị cấp xã thuộc

huyện Sóc Sơn trong giai đoạn tiếp theo

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho huyện ủy, quận ủy UBND các quận huyện trong thành phố Hà Nội về công tác cán bộ, công tác xây dựng Đảng và xây dựng HTCT Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo nghiên cứu, giảng dạy và học tập ngành Chính trị học

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, Nội dung luận văn được kết cấu gồm 03 chương, 8 tiết:

Chương 1 CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ

hệ thống hành chính được quy định trong Hiến pháp) mà cả trong thực tiễn Ngay trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp xâm lược, xã đã được xây dựng thành cấp cơ sở của hệ thống chính quyền ở vùng ta kiểm soát và làm chủ (“vùng tự do”), như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định, cấp xã là “nền tảng của hành chính” Vào những năm 60-70 của thế kỷ XX, vai trò của xã bị hợp tác xã (nhất là “hợp tác xã quy mô toàn xã”) lấn át, làm lu mờ đã làm suy yếu

cơ sở ở nông thôn, phát sinh và bộc lộ các mâu thuẫn trong đời sống nông dân, trong phát triển nông nghiệp và nông thôn Những tìm tòi, thử nghiệm các giải pháp tháo gỡ những khó khăn, bức xúc của cuộc sống, những ách tắc trong sản xuất kinh tế - xã hội đã khởi động công cuộc đổi mới, mà khâu đột phá chính là nông nghiệp - nông thôn Sự nghiệp đổi mới ở nước ta bắt nguồn

từ tư tưởng giải phóng - phát triển Đó là lực phát động thúc đẩy sự phát triển của xã hội, từ kinh tế, chính trị đến văn hoá, từ con người tới xã hội, từ cá nhân tới cộng đồng, từ trong Đảng, Nhà nước tới nhân dân, tới HTCT của dân, trước hết ở cơ sở, từ cơ sở [57, tr.22] Thực tiễn đó đòi hỏi cần đặt xã vào

đúng vị trí của nó: Xã là đơn vị hành chính cơ sở ở khu vực nông thôn Xã là địa bàn cư trú của tuyệt đại bộ phận dân cư ở nông thôn, do đó là nơi diễn ra hoạt động sinh hoạt đời sống và sản xuất hết sức đa dạng, sinh động của cư dân ở khu vực nông thôn

Theo điều 2 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 thì Các đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam gồm có:

1 Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh);

2 Huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp huyện);

3 Xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã);

4 Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt [55]

Như vậy, xã là đơn vị hành chính nhỏ nhất cấu thành của các huyện (thị

xã, thành phố thuộc tỉnh), do đó là cấp chính quyền có quan hệ trực tiếp nhất với dân, quan hệ trực tiếp với các tổ chức tự quản của cư dân ở nông thôn, đặc biệt là với các thôn, xóm Có thể nói, xã là cấp quản lý hành chính nhà nước

“giao thoa” với cơ chế tự quản của dân cư nông thôn, phản ánh rõ nhất, đậm chất bản sắc văn hoá làng xã Việt Nam Bởi vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Cấp xã là gần gũi nhân dân nhất, là nền tảng của hành chính Cấp xã làm được việc thì mọi việc đều xong xuôi” [48, tr.371]

1.1.2 Khái niệm cán bộ, cán bộ chủ chốt, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

* Khái niệm cán bộ

Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm: “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, Chính phủ hiểu rõ

để đặt chính sách cho đúng” [48, tr.269] Ở đây, Hồ Chí Minh không đơn thuần nói về người có chức, có quyền trong bộ máy nhà nước và đoàn thể mà

nêu lên những nét căn bản nhất về nhân cách người cán bộ Ở đây, Người chỉ rõ: cán bộ là cầu nối giữa Đảng, Chính phủ với quần chúng

Trong “Từ điển tiếng Việt” cán bộ được hiểu ở hai nghĩa: Người làm việc, công tác trong cơ quan nhà nước với các công việc chuyên môn được đào tạo; Người làm trong cơ quan nhà nước, có chức vụ ở một cơ quan, một

tổ chức [58,tr43] Cán bộ theo nghĩa này nhằm để phân biệt với người không

có chức vụ, nhân viên Theo cách hiểu thông thường, cán bộ được coi là những người thoát ly, làm việc trong bộ máy Đảng, Chính quyền, Đoàn thể và Lực lượng vũ trang Ở góc độ hành chính, cán bộ được coi là những người có mức lương từ cán sự (theo bậc ngạch cũ) trở lên, để phân biệt với nhân viên

có mức lương thấp hơn

Theo quy định của Luật cán bộ, công chức năm 2008: “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, huyện , thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [54]

Từ đó, có thể định nghĩa một cách chung nhất: “Cán bộ là những người

có vai trò, giữ chức vụ và cương vị nòng cốt trong một tổ chức, có tác động, ảnh hưởng đến hoạt động của tổ chức và các quan hệ lãnh đạo, quản lý, chỉ huy, điều hành, định hướng sự phát triển của tổ chức”

Hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về cán bộ chủ chốt Tuy nhiên, nội hàm khái niệm này có thể thống nhất ở mấy điểm sau:

- Là người có chức năng lãnh đạo, được giao đảm đương các nhiệm vụ quan trong nhất để lãnh đạo, điều hành, tổ chức thực hiện nhiệm vụ, chịu trách nhiệm trước tập thể và cấp trên về nhiệm vụ được phân công

- Là người có trách nhiệm tiếp cận các chủ trương, chính sách về một lĩnh vực nào đó từ cấp trên

- Là người có vai trò quan trọng nhất trong việc cụ thể hóa, hiện thực hóa đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước vào điều kiện ở cơ sở

- Có thầm quyền giải quyết các mối quan hệ kinh tế, chính trị, văn hóa,

xã hội… trong phạm vi phụ trách bằng những hình thức khác nhau

Từ những nội dung trình bày nêu trên, chúng ta có thể hiểu CBCC là người có chức vụ, nắm giữ các vị trí quan trọng, có tác dụng làm nòng cốt trong các tổ chức thuộc hệ thống bộ máy của một cấp nhất định; người được giao đảm đương các nhiệm vụ quan trọng để lãnh đạo, quản lý, điều hành bộ máy thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao; chịu trách nhiệm trước cấp trên và cấp mình về lĩnh vực công tác được giao Cán bộ chủ chốt là người có

vị trí quan trọng, giữ vai trò quyết định trong việc xác định phương hướng, mục tiêu, phương pháp công tác; đề ra các quyết định và tổ chức thực hiện tốt các quyết định của cấp mình hoặc cấp trên giao Kiểm tra, giám sát, kịp thời chấn chỉnh, uốn nắn những biểu hiện lệch lạc; bổ sung, điều chỉnh kịp thòi những giải pháp mới khi cần thiết; đúc rút kinh nghiệm, tổng kết thực tiễn để

bổ sung, hoàn chỉnh lý luận Đồng thời, CBCC còn là người giữ vai trò đoàn kết, tập họp, phát huy sức mạnh của quần chúng thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị và xây dựng nội bộ tổ chức vững mạnh Cán bộ chủ chốt là những người đại diện một tổ chức, một tập thể chủ yếu do bổ nhiệm hoặc bầu cử, giữ một chức vụ trọng yếu trong cơ quan Đảng, Chính quyền (cấp trưởng, cấp

phó); trưởng các đoàn thể và là những người chịu trách nhiệm trước cấp trên

và cấp mình về mọi hoạt động của địa phương, đơn vị hoặc lĩnh vực công tác được đảm nhận

Từ đây có thể hiểu: Cán bộ lãnh đạo chủ chốt là những người đứng

đầu, giữ vị trí trọng yếu trong hệ thống chính trị, có ảnh hưởng mang tính quyết định đến việc chấp hành chủ trương, chính sách, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước thông qua việc trực tiếp lãnh đạo và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội trên địa bàn

* Khái niệm đội ngũ cán bộ chủ chốt của hệ thống chính trị cấp xã

Hiện nay ở Việt Nam có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm cán

- Đội ngũ cán bộ chủ chốt của HTCT cấp xã gồm các cán bộ hoạt động

ở một trong các tổ chức của HTCTcấp xã và là ủy viên Ban chấp hành đảng

bộ xã

- Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã gồm những người đứng đầu các yếu

tổ cấu thành HTCT ở cấp xã bao gồm: Đảng, HĐND, UBND, MTTQ và các

tổ chức chính trị - xã hội

Từ những quan niệm trên, tác giả luận văn cho rằng: Đội ngũ cán bộ chủ chốt của HTCT cấp xã là những người có vị trí cao nhất của HTCT địa phương, giữ vai trò quyết định trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị địa phương thông qua việc trực tiếp lãnh đạo các nhiệm vụ phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội trên địa bàn mà mình phụ trách

Trong phạm vi của luận văn thạc sĩ, tác giả luận văn nghiên cứu đội ngũ CBCC của HTCT cấp xã gồm: Bí thư, phó Bí thư Đảng ủy xã, Chủ tịch, phó Chủ tịch HĐND xã, Chủ tịch, phó Chủ tịch ủy ban nhân dân xã

1.1.3 Khái niệm chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

Trong đại từ điển Tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên cho rằng:

“chất lượng” là: cái làm nên phẩm chất, giá trị của con người, sự vật: chất lượng hàng hóa, cái tạo nên bản chất sự vật, làm cho sự vật này khác sự vật kia, phân biệt với số lượng [64, tr 321]

Từ điển Bách khoa Việt Nam chỉ rõ: Chất lượng là phạm trù triết học biểu hiện những thuộc tính, bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định tương đối của sự vật phân biệt nó với sự vật khác [59,tr 419] Chất lượng hiểu ở nghĩa chung nhất là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, của một sự vật, sự việc

Chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt các cấp nói chung, chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã nói riêng không phải là phép cộng đơn giản từ chất lượng của từng cán bộ mà là kết quả của sự tác động tổng hợp, biện chứng giữa các yếu tố chính là: Chất lượng cán bộ, số lượng cán bộ và cơ cấu đội ngũ cán bộ Trong ba yếu tố trên, yếu tố chất lượng cán bộ là hạt nhân, cốt lõi và quan trọng nhất Bởi vì con người là nhân tố cơ bản nhất, năng động nhất của tổ chức; từng người mạnh làm cho tổ chức mạnh, hệ thống mạnh

Chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã phụ thuộc trước hết chất lượng cán

bộ Vì vậy mối quan tâm hàng đầu của Đảng ta là nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ nói chung, chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt các cấp nói riêng, trong đó có đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

Cũng như chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt các cấp, chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã có nội dung rất toàn diện, bao gồm cả phẩm chất đạo đức cách mạng, uy tín, cả tri thức và năng lực hoạt động thực tiễn của mỗi cán bộ Đó là sự tổng hợp các yếu tố tạo nên phẩm chất và năng lực của mỗi cán bộ

Trước tiên, chất lượng cán bộ là sự tổng hợp các yếu tố tạo nên phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức cách mạng của cán bộ: tức là uy tín, lòng trung thành, sự giác ngộ và niềm tin vào mục đích, lý tưởng của Đảng ta, được thể hiện bằng hành động của cán bộ trong việc gương mẫu, đi đầu trong các phong trào cách mạng của quần chúng; vận động, lôi cuốn, hướng dẫn, tổ chức quần chúng tham gia các hoạt động cách mạng, thực hiện tốt các nhiệm

vụ chính trị của địa phương; là khả năng chấp hành và lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện có hiệu quả các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và là khả năng vận động gia đình, người thân và quần chúng nhân dân Chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã còn là sự tổng hợp các yếu tố năng lực trí tuệ, trình độ học vấn, trình độ chuyên môn, năng lực lãnh đạo và tổ chức thực tiễn Những kiến thức, năng lực và trình độ đó có được một mặt do thông qua các quá trình đào tạo ở các nhà trường một cách

có hệ thống, bài bản trong hệ thống giáo dục quốc dân và hệ thống giáo dục trong các học viện, các trường của Đảng; mặt khác, nhờ quá trình trải nghiệm, rèn luyện trong thực tiễn cuộc sống, thực tiễn cách mạng Nhờ được đào tạo trong các nhà trường và rèn luyện trong thực tiễn cách mạng, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã tiếp cận, lĩnh hội tri thức và kinh nghiệm để làm việc với tinh

thần năng động, chủ động, tự giác, sáng tạo; thêm vào đó là sự thể hiện thái

độ tích cực, nêu gương về mọi mặt trước cán bộ, đảng viên, hội viên và quần chúng nhân dân, xác lập và sáng tạo ra được các phương pháp, cách thức hợp

lý để có thể vận động, cổ vũ giáo dục, hướng dẫn, lôi cuốn và tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo được cán bộ, đảng viên, hội viên và quần chúng hăng hái thực hiện các nhiệm vụ chính trị đạt kết quả cao nhất

Như vậy, chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã có thể được hiểu đó

là sự tổng hợp toàn bộ các giá trị về phẩm chất và năng lực của cán bộ Đó là tổng thể những khả năng thực lực của cán bộ biểu hiện thông qua kết quả quá trình lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện các nhiệm vụ do cấp ủy Đảng, chính quyền phân công và Mặt trận Tổ quốc (MTTQ), đoàn thể tín nhiệm giao

Cần nhận thức rõ và giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa chất lượng mỗi cán bộ và đội ngũ cán bộ trong sự cấu thành chất lượng đội ngũ cán bộ Từng cán bộ có chất lượng sẽ tạo nên đội ngũ cán bộ có chất lượng Nhưng phải có một số lượng cán bộ chủ chốt nhất định mới xây dựng được tổ chức, mới có đủ lực lượng để bố trí công tác, mới có thể thực hiện tốt từng nội dung

cụ thể của nhiệm vụ chính trị, qua đó mà phát huy được sức mạnh tổng hợp của cả đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

Với ý nghĩa đó, số lượng có quan hệ chặt chẽ với chất lượng Điều đó

có nghĩa là chất lượng cán bộ và số lượng cán bộ tồn tại trong quan hệ ràng buộc, phụ thuộc lẫn nhau để tạo thành chất lượng đội ngũ cán bộ Cơ cấu đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã là cách thức tổ chức, sắp xếp, bố trí các thành phần trong đội ngũ phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ được phân công Xác định

cơ cấu đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã hợp lý là phương pháp bố trí, sắp xếp các thành phần trong đội ngũ sao cho ngày càng thật khoa học, tạo ra một tỷ

lệ cân đối, hợp lý hài hòa về số lượng và chất lượng; vừa chú trọng đảm bảo ngày càng tăng cường bản chất giai cấp công nhân, bản chất khoa học và cách

mạng của Đảng, tăng cường lực lượng cán bộ trẻ, giàu tiềm năng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, lại luôn giữ vững thế ổn định, bền vững và liên tục phát triển của Đảng bộ, chính quyền, MTTQ và các ban, ngành, đoàn thể

Như vậy, chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã hiện nay được hiểu

là một chỉnh thể các yếu tố, được cố kết, tạo thành từ sự tác động, tổng hợp và toàn diện của cả hệ thống gồm nhiều mặt, nhiều mối liên hệ phong phú, trong

đó chủ yếu xoay quanh ba yếu tố chính là: chất lượng cán b,iộ, số lượng cán

bộ và cơ cấu đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, mà yếu tố quan trọng hàng đầu

là chất lượng cán bộ Cũng cần chú ý rằng, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã chỉ

có thể có chất lượng và phát huy sức mạnh thực sự khi nó được tồn tại trong một điều kiện tổ chức nhất định Nếu không như vậy, rất có thể chẳng những trong thực tế cả đội ngũ sẽ không mạnh lên mà thậm chí còn yếu đi ngay trong trường hợp từng yếu tố chính cấu thành chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã căn bản đã thỏa mãn các yêu cầu cần thiết Ngoài ra còn phải hết sức lưu ý những dấu hiệu chủ yếu đáng tin cậy trong việc xác định mức độ lãnh đạo, chỉ đạo hoàn thành nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, đó là: mức độ dân chủ thực sự cả trong nội bộ mỗi tổ chức và ngoài quần chúng; mức độ lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức triển khai thực hiện các nhiệm vụ chính trị của các cấp ủy Đảng, chính quyền, MTTQ và các đoàn thể giao, mức độ chấp hành kỷ luật của Đảng và pháp luật của Nhà nước và mức độ tín nhiệm của cán bộ, đảng viên, hội viên và quần chúng nhân dân đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

Từ những phân tích trên ta có thể hiểu: Chất lượng đội ngũ cán bộ chủ

chốt cấp xã là sự thống nhất giữa phẩm chất và năng lực của từng thành viên với số lượng và cơ cấu các thành viên trong tổ chức một cách hợp lý nhằm phát huy cao nhất kết quả lãnh đạo, chỉ đạo, hoàn thành các nhiệm vụ chính

trị ở cơ sở trong từng thời kỳ cụ thể

1.2 Đặc điểm, vai trò của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

1.2.1 Đặc điểm của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

Đội ngũ CBCC cấp xã là những giữ cương vị lãnh đạo quan trọng nhất trong HTCT ở xã Đội ngũ CBCC cấp xã là những người lãnh đạo toàn diện các mặt công tác ở xã, thực hiện phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt, chăm lo xây dựng chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể nhân dân, bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức trong HTCT hướng vào phục vụ nhân dân, đưa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến mọi người dân, phản ánh và giải đáp mọi tâm tư nguyện vọng của nhân dân và tổ chức thực hiện tốt ở cơ sở, khơi dậy trí tuệ

và nguồn lực của nhân dân, không ngừng nâng cao trình độ dân sinh, dân trí, dân chủ ở xã

CBCC cấp xã là những người có vai trò thực hiện thẩm quyền quyết định một số vấn đề như: quản lý ngân sách, sắp xếp và quản lý cán bộ, quản

lý đất đai, tài nguyên, môi trường, quản lý tuân thủ theo quy hoạch, quản lý

hộ tịch, nhà ở, đảm bảo trật tự vệ sinh môi trường, quản lý nhà nước đối với các hoạt động kinh doanh vừa và nhỏ, giám sát việc xây dựng kết cấu hạ tầng trên địa bàn; quản lý các dự án đầu tư thuộc ngân sách và vốn huy động của dân để xây dựng công trình phục vụ sản xuất và đời sống trong xã, quản lý cơ

sở vật chất về giáo dục, y tế, văn hóa cho xã, phòng ngừa, phát hiện và xử lý theo thẩm quyền các vụ việc có liên quan đến tội phạm và tệ nạn xã hội, tiếp nhận và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân… Với cương vị là người đứng đầu bộ máy quyền lực ở cơ sở, họ vừa phải giải quyết công việc hàng ngày, vừa phải nắm chắc tình hình ở cơ sở để hoạch định kế hoạch phát triển một cách đúng đắn Do vậy, đội ngũ CBCC là người chủ trì, điều hành và

là người chịu trách nhiệm tất cả các mặt công tác, các lĩnh vực hoạt động của

cả HTCT ở cấp xã Họ trực tiếp nắm và chỉ đạo thực hiện các vấn đề trọng yếu, các khâu trung tâm của nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng… Họ là đầu mối liên hệ giữa Đảng với dân Vì vậy, họ giữ vai trò quyết định đến chất lượng và hiệu quả hoạt động của HTCT ở cơ sở

Quá trình đấu tranh cách mạng cũng như thực tiễn hiện nay cho thấy, nơi nào đội ngũ CBCC có đủ phẩm chất, năng lực, công tâm thạo việc, hết lòng vì dân thì nơi đó kinh tế - xã hội phát triển, đời sống nhân dân được cải thiện, chất lượng, hiệu quả hoạt động của bộ máy quyền lực được nâng lên, niềm tin của dân đối với Đảng được củng cố Ngược lại, ở đâu cán bộ lãnh đạo chủ chốt có trình độ trí tuệ, năng lực, phẩm chất đạo đức yếu, quan liêu, hách dịch, cửa quyền, sách nhiễu nhân dân thì ở đó kinh tế - xã hội kém phát triển, nội bộ mất đoàn kết, đời sống nhân dân khó khăn, HTCT rệu rã, lòng tin của dân đối với Đảng giảm sút, bản thân người lãnh đạo trên thực tế không còn đóng vai trò chủ chốt nữa… Điều đó đòi hỏi họ phải không ngừng phấn đấu vươn lên về mọi mặt để đáp ứng yêu cầu công tác, đồng thời cũng đặt ra cho các cấp, các ngành phải quan tâm đào tạo, bồi dưỡng và có chính sách đãi ngộ thỏa đáng đối với đội ngũ cán bộ này, để họ xứng đáng là bộ não trong các hoạt động của HTCT ở cơ sở

1.2.2 Vai trò của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

Đội ngũ CBCC cấp xã giữ vai trò quyết định trong việc tổ chức thực thi quyền lực chính trị của nhân dân ở xã Nhân dân lao động là chủ thể quyền lực, cũng có nghĩa nhân dân là người làm chủ và thực hiện quyền lực Tuy nhiên, trên thực tế quyền lực của nhân dân rất rộng, nên chính bản thân họ không thể thường xuyên và trực tiếp thực hiện quyền lực của mình và không phải bất cứ công việc gì của đời sống xã hội cũng có thể đưa ra trước cộng đồng bàn bạc quyết định Do vậy, quyền lực chính trị của nhân dân lao động phải có hình thức thực hiện thích hợp, phải có những cơ quan nhất định hoạt động thường xuyên là công cụ, phương

tiện để nhân dân thực hiện quyền lực của họ Với ý nghĩa đó, dân chủ trực tiếp và dân chủ gián tiếp (thông qua bộ máy quyền lực) là hai phương thức cơ bản để nhân dân thực thi quyền lực của mình, trong đó có việc thực hiện quyền lực của dân thông qua HTCT là cơ chế chủ yếu bảo đảm quyền lực của nhân dân lao động nước

có khả năng thu phục và phát huy sức mạnh cộng đồng Hơn nữa, do yếu kém về phẩm chất, trình độ trí tuệ, năng lực, họ sinh ra quan liêu, hách dịch, cửa quyền, bưng bít thông tin, ngại tiếp xúc với dân, vi phạm quyền làm chủ của nhân dân Điều đó sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lực của nhân dân lao động Vì vậy, CBCC cấp xã có vai trò hết sức quan trọng trong việc đảm bảo và phát huy quyền làm chủ của nhân dân

Đội ngũ CBCC cấp xã là lực lượng nòng cốt trong việc phát huy sức mạnh của toàn dân, huy động mọi nguồn lực ở cơ sở, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo và nâng cao mọi mặt đời sống của nhân dân địa phương

Lịch sử cách mạng và thực tiễn hiện nay cho thấy, ở xã sự mạnh hay yếu của HTCT, sự ổn định của xã hội, sự phát triển phong trào cách mạng của quần chúng gắn liền với trình độ trí tuệ, năng lực, phẩm chất của đội ngũ CBCC; họ là những trụ cột, là trung tâm đoàn kết, quy tụ và phát huy sức mạnh cộng đồng, là linh hồn

của các tổ chức trong hệ thống đó Họ có khả năng tổ chức, sắp xếp, tập hợp lực lượng và huy động mọi nguồn lực của cơ sở để phát triển kinh tế - xã hội Do vậy,

họ giữ vai trò quyết định năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng, năng lực và hiệu quả quản lý của chính quyền, lực lượng vũ trang và các đoàn thể quần chúng ở cơ sở Bộ máy quyền lực đó hoạt động có hiệu lực, hiệu quả hay không trước hết tùy thuộc vào trình độ trí tuệ, năng lực người CBCC cấp xã Có nâng cao trình độ trí tuệ, năng lực của họ mới có thể phát huy sức mạnh của HTCT, giữ vững

ổn định xã hội, huy động được các nguồn lực để thúc đẩy việc thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội ở địa phương

Hơn nữa, mọi chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước có thực hiện được ở cấp xã hay không nhất thiết phải thông qua phong trào cách mạng của quần chúng Người lãnh đạo chủ chốt cấp xã phải xứng đáng là người chỉ huy có khả năng tổ chức và huy động phong trào, có khả năng theo dõi, kiểm tra và nhân rộng phong trào của quần chúng, khai thác tối đa nguồn lực ở cơ

sở bao gồm nguồn lực vật chất, nguồn lực tinh thần, nội lực và mở rộng quan hệ với bên ngoài để phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội

Đội ngũ CBCC cấp xã luôn giữ vị trí quan trọng nhất trong công tác xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh Đội ngũ cán bộ có vị trí đặc biệt quan trọng, là gốc của mọi công việc Vì suy cho cùng, đường lối, tổ chức đảng chặt chẽ cũng là

do đội ngũ cán bộ của Đảng thực hiện và tạo dựng Trong đội ngũ cán bộ nói chung, đội ngũ CBCC là gốc của cái gốc đó, là lực lượng nòng cốt, là nhân tố quan trọng nhất trong bộ máy tổ chức của Đảng và Nhà nước Vấn đề cốt lỗi tạo nên năng lực lãnh đạo của Đảng chính là đội ngũ CBCC Đây là những đầu tàu kéo cả đoàn tàu hướng về phía trước, là hạt nhân quy tụ đảng viên và quần chúng nhân dân đồng tâm hợp lực thực hiện đường lối của Đảng

Đội ngũ CBCC cấp xã luôn giữ vị trí trung tâm định hướng trong lãnh đạo, quản lý, điều khiển hoạt động của đảng bộ, chính quyền xã, tác động trực tiếp và

quyết định đến sự phát triển trên các lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, an ninh, quốc phòng… Chủ trì toàn bộ các công việc của cấp ủy, Hội đồng nhân dân (HĐND), Ủy ban nhân dân (UBND) xã; trực tiếp nắm các khâu trọng yếu, trọng tâm, những vấn đề mới nảy sinh, cơ mật trong đời sống xã hội Có vai trò trung tâm đoàn kết trong đảng bộ xã, mà trực tiếp là Đảng ủy, HĐND, UBND xã Đây cũng

là nguồn bổ sung cán bộ cho cấp trên, nhất là cấp huyện

1.3 Tiêu chí đánh giá chất lƣợng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

1.3.1 Số lượng, cơ cấu của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

* Về số lượng cán bộ chủ chốt cấp xã

Đây là tiêu chí đầu tiên không thể thiếu được để phân tích số lượng cán

bộ của từng loại cán bộ và của cả đội ngũ CBCC cấp xã Từ đó chỉ ra mức độ

về số lượng cán bộ đã phù hợp hay chưa phù hợp, phù hợp nhiều hay ít so với yêu cầu biên chế tổ chức bộ máy và nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ này trong thực tiễn… qua đó phản ánh chất lượng CBCC cấp xã cao hay thấp, đồng bộ hay chưa đồng bộ

Số lượng CBCC không hợp lý sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đội ngũ cán bộ không chỉ tại một thời điểm mà có thể trong nhiều năm làm ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ tại cơ sở và dẫn đến hai trường hợp sau:

- Số lượng CBCC cấp xã quá thiếu và nếu bị kéo dài, không đáp ứng được nhu cầu biên chế sẽ dẫn đến thiếu hụt đội ngũ cán bộ kế thừa, phá vỡ cơ cấu, làm cho cơ cấu đội ngũ CBCC bất hợp lý cả về tuổi đời, tuổi đảng, học vấn, giới tính, cơ cấu thành phần xuất thân… làm suy giảm chất lượng đội ngũ cán bộ Do thiếu cán bộ, cơ cấu không hợp lý nên khi có yêu cầu bố trí, sắp xếp, bổ nhiệm, điều động, luân chuyển cán bộ thì huyện ủy, ban tổ chức huyện ủy và ủy ban nhân dân huyện, phòng nội vụ sẽ lúng túng, có trường hợp phải chiếu cố, vận dụng các tiêu chuẩn, thậm chí là bỏ qua và châm chước một số hạn chế về trình độ phẩm chất, năng lực và phong cách làm việc

của cán bộ để có cán bộ làm việc

- Số lượng CBCC quá thừa so với nhu cầu biên chế sẽ dẫn đến tình trạng buộc phải xếp chồng nhiều chức vụ cho một chức danh, trong đó nhiều cán bộ xếp chồng để chờ đợi có đủ thời gian và điều kiện nghỉ chính sách…

* Về cơ cấu cán bộ chủ chốt cấp xã

Đây là tiêu chí cơ bản để phân tích cơ cấu đội ngũ CBCC cấp xã gồm các nội dung về: cơ cấu độ tuổi; cơ cấu tuổi đảng; cơ cấu về thành phần giai cấp; dân tộc; cơ cấu về giới tính, v.v Từ đó đối chiếu với yêu cầu, nhiệm vụ

và đặc điểm của đội ngũ CBCC cấp xã để đánh giá mức độ hợp lý của cơ cấu đội ngũ cán bộ và đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ này ở mức độ nào

Cơ cấu cán bộ là yếu tố tác động trực tiếp, thường xuyên đến chất lượng từng người cán bộ Cơ cấu cán bộ là một trong những căn cứ quan trọng để xây dựng quy hoạch cán bộ, xác định điều kiện tiêu chuẩn chức danh cán bộ, yêu cầu về phẩm chất năng lực, phong cách làm việc của từng cán bộ và từng loại cán bộ Cơ cấu phù hợp sẽ bảo đảm cho đội ngũ cán bộ phát triển cân đối, nhịp nhàng, đồng bộ, vững chắc Nâng cao chất lượng CBCC cấp xã cần chú trọng bảo đảm sự phù hợp về cơ cấu đội ngũ cán bộ Cơ cấu cán bộ được quy định bởi chức năng, nhiệm vụ, đặc điểm của bộ máy tổ chức HTCT; yêu cầu nâng cao chất lượng cán bộ; chức trách, nhiệm vụ cán bộ; yêu cầu nhiệm vụ của xã,

tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị, xã hội ở địa phương Cơ cấu CBCC cấp xã gồm: thành phần xuất thân, tuổi đời, tuổi đảng, trình độ học vấn, ngành nghề đào tạo, chức danh CBCC đảm nhiệm, giới tính…

Trên cơ sở cơ cấu trên: cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan tham mưu về công tác tổ chức, cán bộ cần nghiên cứu tính toán cơ cấu cán bộ CBCC cấp xã cho phù hợp từng năm, nhiệm kỳ và giai đoạn tiếp theo Số lượng, cơ cấu CBCC cấp xã là mục tiêu để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Mục tiêu để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ được cụ thể hóa, hiện thực hóa ở phẩm

chất, trình độ năng lực, phong cách làm việc của mỗi người cán bộ Vì thế suy cho cùng, phẩm chất, trình độ, năng lực, phong cách làm việc của cán bộ quyết định chất lượng cán bộ Điều đó thể hiện ở chỗ, nếu số lượng và cơ cấu hợp lý, nhưng trình độ, phẩm chất, năng lực, phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ mặc dù vẫn đáp ứng yêu cầu, tiêu chuẩn, điều kiện nhưng ở mức độ trung bình vì thế chất lượng CBCC chưa cao, khó đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ, không thể phát triển đồng bộ và vững chắc Mặt khác, nếu hạn chế

về phẩm chất, trình độ, năng lực, phong cách làm việc của CBCC cấp xã thì

sẽ không đáp ứng được yêu cầu với cương vị chức trách và yêu cầu nhiệm vụ được giao cuối cùng dẫn đến những khó khăn vướng mắc trong giải quyết về

số lượng và cơ cấu cán bộ chủ chốt cấp xã

Theo phân tích nếu trên cho thấy mối quan hệ biện chứng giữa các yếu

tố cấu thành chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt là: số lượng, cơ cấu và phẩm chất trình độ năng lực, phong cách làm việc của CBCC cấp xã rất chặt chẽ và không thể tách rời hay xem nhẹ, bỏ qua yếu tố nào Để nâng cao chất lượng CBCC cấp xã đòi hỏi phải tác động tổng thể, đồng bộ vào các yếu tố, giải quyết hài hòa mối quan hệ của các yếu tố trong xây dựng CBCC cấp xã, gắn với các quy trình thực hiện công tác cán bộ ở cơ sở

Quan điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh và của Đảng luôn nhất quán, đề cao và coi trọng việc học tập, rèn luyện của cán bộ, nhất là CBCC để nâng cao trình độ, phẩm chất, năng lực và phong cách làm việc Đường lối chủ trương, chính sách của Đảng qua các giai đoạn, thời kỳ đều thể hiện rõ việc đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ các cấp, như Hội nghị Trung ương 5, khóa VIII đã xác định đổi mới căn bản nền giáo dục đào tạo, trong đó xác định: Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Thực tế đội ngũ CBCC

cấp xã ngoài việc được tham dự các lớp đào tạo, tập huấn theo chương trình,

kế hoạch đào tạo hàng năm, phần lớn đã tự bố trí, sắp xếp thời gian để tự học tập, rèn luyện nâng cao trình độ chuyên môn, được tham quan, học tập kinh nghiệm thực tế ở các địa phương, đơn vị bạn, qua đó đã góp phần nâng cao trình độ chuyên môn của CBCC cấp xã Thông qua việc xây dựng quy hoạch

bố trí sắp xếp hàng năm của đội ngũ CBCC cấp xã đã được bố trí, sắp xếp hợp lý, phù hợp với năng lực sở trường của từng CBCC Thông qua quy hoạch để định hướng, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển cán bộ hợp lý trong từng năm và từng nhiệm kỳ đại hội đảng bộ xã, HĐND xã

Thực tiễn cho thấy nơi nào được cấp ủy quan tâm, các cơ quan chức năng của huyện ủy bố trí sắp xếp khoa học, xây dựng quy hoạch cán bộ đồng

bộ và có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng gắn với quy hoạch, đào tạo cụ thể thì ở

đó có đội ngũ CBCC cấp xã vững mạnh và ngược lại, nếu quy hoạch thiếu đồng bộ và thực hiện kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng không gắn với quy hoạch thì ở đó có đội ngũ CBCC cấp xã yếu kém

1.3.2 Trình độ của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

Trong điều kiện hiện nay, đòi hỏi đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã phải

có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, trình độ lý luận chính trị, quản lý nhà nước và tin học, ngoại ngữ Từ đó, đánh giá về năng lực hoàn thành nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

Trình độ văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ, kiến thức về khoa học lãnh đạo, quản lý; năng lực dự báo và định hướng sự phát triển, tổng kết thực tiễn;; vận động, thuyết phục các tổ chức, nhân dân thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ở các xã, thị trấn

Trình độ lý luận chính trị được biểu hiện ở sự nắm vững và hiểu biết sâu sắc về lý luận chính trị của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

và quan điểm của Đảng về các lĩnh vực của đời sống xã hội

Trình độ quản lý nhà nước giúp cho đội ngũ cán bộ chủ chốt có khả năng và năng lực thực hiện quản lý nhà nước bằng pháp luật Đảm bảo việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong quản lý an ninh, trật tự xã hội và nâng cao đời sống cho nhân dân ở địa phương

Trình độ tin học, ngoại ngữ có ý nghĩa rất quan trọng trong điều kiện hiện nay, khi nước ta đẩy mạnh việc thực hiện cải cách hành chính, nhất là cải cách thủ tục hành chính; xây dựng nền hành chính công công khai, minh bạch; vì vậy, đòi hỏi đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã phải có ý thức học tập, nâng cao trình độ tin học, ngoại ngữ cho bản thân (ở vùng có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số hoặc vùng biên giới với các nước Lào, Campuchia, Trung Quốc, đội ngũ cán bộ chủ chốt cần phải học tiếng dân tộc đặc trưng ở những địa phương này, thay cho các ngoại ngữ khác)

1.3.3 Về phẩm chất chính trị, đạo đức, phong cách, lối sống

Đội ngũ cán bộ chủ chốt luôn cần phải: Có bản lĩnh chính trị vững vàng trên cơ sở lập trường giai cấp công nhân, tuyệt đối trung thành với lý tưởng cách mạng, với chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; có năng lực

dự báo và định hướng sự phát triển, tổng kết thực tiễn, tham gia xây dựng đường lối, chính sách, pháp luật; thuyết phục và tổ chức nhân dân thực hiện;

có ý thức và khả năng đấu tranh bảo vệ quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước Gương mẫu về đạo đức, lối sống; có tác phong dân chủ, khoa học, có khả năng tập hợp quần chúng, đoàn kết cán bộ

Có kiến thức về khoa học lãnh đạo và quản lý; đã học tập có hệ thống ở các trường của Đảng, Nhà nước và đoàn thể nhân dân; trải qua hoạt động thực tiễn có hiệu quả

Đối với cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã, mặc dù là đội ngũ cán bộ lãnh đạo thấp nhất trong tổ chức hệ thống chính trị, đội ngũ này cũng là những cán

bộ lãnh đạo chính trị, vì vậy, cũng phải đạt những tiêu chuẩn cơ bản trên Tuy

nhiên, do mức độ yêu cầu cụ thể có tính lịch sử ở cấp xã, một số mặt về trình

độ học vấn, trình độ lý luận chính trị, năng lực dự báo, định hướng phát triển

có thể còn ở mức thấp hơn Căn cứ vào Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 (khoá IX) về đổi mới và nâng cao chất lượng HTCT ở cấp xã, phường, thị trấn; Nghị định 114/2013/NĐ-CP ngày 10-10-2003 của Chính phủ về cán bộ, công chức xã, phường, thị trấn; Quyết định 04/2004/QĐ- BVN ngày 16-1-2004 của

Bộ trưởng Bộ Nội vụ về tiêu chuẩn đối với CBCC xã, phường, thị trấn, phẩm chất, năng lực đối với đội ngũ này cần nhấn mạnh những đặc thù sau:

Một là, do trực tiếp với quần chúng nhân dân, là người đại diện cho Đảng, Nhà nước và các ngành, các lĩnh vực ở địa phương, mỗi cán bộ phải thể hiện đúng vai trò của mình, phải biết giữ uy tín của Đảng, Nhà nước trước dân; giữ vững lòng tin của dân với đối với Đảng, Nhà nước Do đó, phẩm chất chính trị-tư tưởng phải được coi trọng

Hai là, ở môi trường chủ yếu là các vùng nông thôn, quan hệ xã hội mang tính cổ truyền là thân tộc, cán bộ hầu hết xuất thân từ nông dân Để giữ đúng vai trò, vị trí của mình, mỗi cán bộ phải rèn luyện để có bản lĩnh chính trị vững vàng; vì lợi ích của tập thể, đặt lợi ích của tập thể lên trên hết, gạt bỏ lợi ích cá nhân

Ba là, ở môi trường vừa thực hiện sự lãnh đạo chính trị, đồng thời quản

lý các cơ sở vật chất, giám sát và thực hiện các chế độ chính sách; do đó, dễ tạo cho cán bộ chủ chốt mắc những sai phạm, rơi vào các hiện tượng tiêu cực, như tham ô, nhận hối lộ, tham nhũng Vì vậy, để tránh được những sai lầm

đó, đòi hỏi mỗi cán bộ phải rèn luyện để có đạo đức cách mạng chân chính

Yêu cầu hiện nay đối với cán bộ chủ chốt cấp xã cần có những phẩm chất về chính trị tư tưởng như sau:

Có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với lý tưởng cách mạng của Đảng, tin tưởng tuyệt đối và chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, quyết tâm thực hiện đường

lối, chính sách đó trong thực tiễn, phù hợp với tình hình của địa phương, cơ

sở Có lòng nhiệt thành cách mạng, thực sự tâm huyết với cơ sở, có tinh thần trách nhiệm đối với địa phương, ngành mình, lĩnh vực mình phụ trách; có nhận thức tư tưởng đúng đắn, lành mạnh, giữ vững tính Đảng, biết quan tâm đến cộng đồng, đồng chí đồng nghiệp; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; vận dụng sáng tạo chủ trương, chính sách của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước Đặc biệt, cán bộ chủ chốt cấp xã phải có ý chí chiến đấu cao, can đảm và có khả năng đấu tranh với cái sai, bảo vệ cái đúng, không xuê xoa, né tránh, buông xuôi sự lãnh đạo, chỉ đạo; kiên quyết đấu tranh chống tư tưởng không lành mạnh

Bên cạnh đó, phẩm chất hàng đầu của cán bộ chủ chốt cấp xã hiện nay

là phải hết lòng vì dân, sát dân, hiểu dân, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, không cửa quyền sách nhiễu dân, dựa vào dân để hành động Phải trung thực, thẳng thắn, cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư; làm gương cho cán bộ, đảng viên và cho nhân dân về đạo đức, lối sống, không lợi dụng chức quyền để thu vén cá nhân, làm giầu bất chính, không dung túng cho vợ con, gia đình, người thân làm giầu phi pháp; gương mẫu thực hiện pháp luật

và chính sách; không quan liêu, tham nhũng; kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng và các việc làm sai trái, tệ nạn xã hội; không cục bộ, bè phái, địa phương, họ tộc chủ nghĩa; khiêm tốn, giản dị, tế nhị trong ứng xử, biết làm chủ bản thân trong mọi tình huống Cán bộ chủ chốt cấp xã cần phải nói đi đôi với làm, nói hay làm giỏi; không sợ khó khăn, gian khổ; tâm huyết với công việc Đặc biệt, phải có tinh thần trách nhiệm cao trước Đảng, trước dân, biết lắng nghe ý kiến của cán bộ dưới quyền, của đảng viên, hội viên và quần chúng nhân dân ở cơ sở, kể cả những ý kiến trái ngược với ý kiến của mình Đối với đồng chí, đồng nghiệp, phải thẳng thắn góp ý, làm rõ đúng sai; trong công việc phải thẳng thắn, trung thực, biết hy sinh vì lợi ích chung Trong điều hành, chỉ đạo công việc phải công tâm, công khai, rõ ràng, không thiên vị; có ý thức cầu

thị, luôn “mở mình” cho tổ chức và nhân dân kiểm tra, giám sát

1.3.4 Về năng lực của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

Người cán bộ lãnh đạo nói chung, cán bộ chủ chốt nói riêng dù ở cấp nào cũng phải có năng lực nhất định Trong đó, năng lực trí tuệ và năng lực tổ chức thực tiễn là hai nhân tố quan trọng nhất Hai yếu tố này có quan hệ chặt chẽ với nhau, không tách rời nhau Không có năng lực trí tuệ thì không có khả năng khái quát, sáng tạo và vận dụng đúng đắn linh hoạt các Quy luật khách quan Ngược lại, không có năng lực thực tiễn thì sa vào bệnh giáo điều, chủ quan duy ý chí, quan liêu, mệnh lệnh xa rời thực tiễn, thoát ly cuộc sống đầy sôi động đang cuộn chảy Cấp xã là cấp trực tiếp triển khai, tổ chức, vận động nhân dân thực thi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đòi hỏi đội ngũ cán bộ chủ chốt của HTCT phải có năng lực toàn diện, nhất định trên nhiều lĩnh vực mới đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ được giao Ngoài ra, cán bộ chủ chốt cấp xã còn phải có năng lực sáng tạo, tính quyết đoán và khả năng làm việc với con người

Về năng lực trí tuệ: Cán bộ chủ chốt cấp xã phải là người có trình độ hiểu biết tương đối toàn diện các mặt kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội … ở địa phương; nhạy bén trong việc tiếp thu cái mới, cái hay, cái tiến bộ; nắm vững quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước thuộc trách nhiệm được giao; có hiểu biết sâu rộng về điều kiện tự nhiên, xã hội, phong tục, tập quán của địa bàn phụ trách; biết vận dụng lý luận, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn địa phương, cơ quan, đoàn thể mình; có khả năng vận dụng kiến thức, hiểu biết để giải quyết các vấn đề thực tiễn đặt ra ở cơ sở

Ngoài các yếu tố nêu trên, cán bộ chủ chốt cấp xã còn phải có sức khỏe tốt, có khả năng làm việc bền bỉ, dẻo dai, kiên trì, có sức tập trung cao khi nhiệm vụ yêu cầu; có khả năng chịu đựng được sức ép của công việc; sẵn sàng đáp ứng nhiệm vụ khi có tình huống nảy sinh; có phẩm chất tâm lý, tinh

thần lành mạnh; có khả năng truyền cảm sự nhiệt tình, nghị lực của mình tới cộng sự và nhân dân trên địa bàn

Về năng lực lãnh đạo, quản lý cần phải có:

- Năng lực hoạt động thực tiễn: Khả năng thu nhận và xử lý thông tin liên quan đến các mặt của đời sống xã hội ở cơ sở một cách nhanh chóng, kịp thời và có hiệu quả; có khả năng đưa ra những quyết định có tính chất tình huống cụ thể, chính xác và có tính khả thi; biết tổ chức thực hiện quyết định,

tổ chức bộ máy, bố trí và phối hợp các lực lượng ở cơ sở; có khả năng đoàn kết, quy tụ cán bộ, đảng viên xung quanh mình; có khả năng tập hợp và phát huy sức mạnh của quần chúng; biết phát huy và khơi dậy sức mạnh cộng đồng

để thực hiện các phong trào ở cơ sở Khả năng làm kinh tế và hiểu biết pháp luật; lăn lộn trong phong trào thực tiễn ở cơ sở, xây dựng được mối quan hệ mật thiết với dân, hiểu dân, tôn trọng dân, học tập dân và luôn xuất phát từ lợi ích của nhân dân để hành động Có như thế “dân chúng mới tin cậy cán bộ và nhận cán bộ đó là người lãnh đạo của họ”[55, tr.275] Biết hình thành quy chế, biết áp đặt và thực thi quy chế, biết cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước thành những quyết định phù hợp với điều kiện cụ thể của cơ

sở đối với ngành, lĩnh vực mình phụ trách; biết dựa vào dân để lựa chọn cán

bộ và quyết định các chủ trương, nhiệm vụ công tác lớn Biết tổ chức công tác kiểm tra, giám sát thực hiện các quyết định để duy trì, điều chỉnh tiến độ thực hiện quyết định, phát hiện kịp thời những vấn đề mới nảy sinh để giải quyết; biết tìm ra những sai sót, lệch lạc để sửa chữa, hoàn chỉnh quyết định, bảo đảm quyết định được thực thi chính xác, hiệu quả

- Năng lực sáng tạo, tính quyết đoán: Cán bộ chủ chốt cấp xã phải biết phán đoán chính xác tình hình, đưa ra được quyết định chỉ đạo kịp thời, chính xác trong những tình huống bất ngờ mà không có thời gian để phân tích dữ kiện hoặc chưa có đủ dữ kiện cần thiết để phân tích; biết đưa ra quyết định một cách dứt khoát và chịu trách nhiệm về quyết định của mình; có khả năng

ngăn ngừa và giải quyết mâu thuẫn, xung đột trong tập thể; biết xử lý điểm nóng diễn ra trên địa bàn

Thực tiễn lãnh đạo, quản lý ở cơ sở cho thấy, có nhiều tình huống nảy sinh đòi hỏi cán bộ chủ chốt cấp xã phải chủ động, sáng tạo trong giải quyết công việc Có những tình huống nảy sinh từ vấn đề lấn chiếm, tranh chấp đất đai, tài chính: thiếu kinh phí để hoạt động, kinh phí bị thất thoát, sử dụng sai mục đích…; tình huống nảy sinh khi ra những quyết định có những điểm trái với văn bản của cấp trên; tình huống nảy sinh so thiên tai, địch họa, do va chạm xóm giềng, dòng tộc… Do vậy, cán bộ chủ chốt phải nắm vững và biết vận dụng sáng tạo đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn của địa phương, cơ sở; phải am hiểu thực tế ở địa phương để giải quyết đúng đắn, kịp thời các tình huống nảy sinh ở cơ sở

- Năng lực làm việc với con người: Có khả năng tiếp xúc với các loại đối tượng với nhiều tư cách khác nhau; có khả năng tác động vào con người bằng tình cảm, ý chí và nhân cách của bản thân; biết thiết lập các mối quan

hệ, biết động viên, khuyến khích, tập hợp nhiều người tham gia vào công việc chung Biết đặt mình vào vị trí người khác, biết khêu gợi tính tích cực của đồng sự, của cấp dưới và của nhân dân; có thái độ điềm tĩnh, cư xử nhã nhặn, lịch sự, tế nhị, khiêm tốn với dân, tôn trọng dân, hiểu rõ tâm tư, tình cảm của

họ, biết nghe dân nói, biết nói cho dân nghe, biết khuyến khích cái hay, cái tốt của người khác, biết tôn trọng, phát huy sáng kiến của dân Khi tiếp dân, phải khiêm tốn, chu đáo, tận tụy và chân thành; giải quyết công việc dứt điểm, có

lý, có tình, không để dân đi lại nhiều lần hoặc gây khó dễ cho dân; khi sinh hoạt cùng dân, phải bình dị, không xa cách, hòa đồng với dân trong ăn mặc, giao tiếp, ứng xử, đi lại; tôn trọng, lắng nghe ý kiến phản ánh của dân; thường xuyên rèn luyện, nâng cao năng lực để xứng đáng là người đại diện tin cậy của dân

1.3.5 Kết quả thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ chủ chốt