TIỂU LUẬN tính tất yếu khách quan, nội dung, tác động và những giải pháp nhằm mở rộng, nâng cao hiệu quả của hội nhập kinh tế ở việt nam hiện nay

Cho đến thời điểm hiện nay, nếu như toàn cầu hóa kinh tế không chỉ là một xu hướng nữa mà đã trở thành một quá trình vận động mạnh mẽ của kinh tế thế giới, thì hội nhập kinh tế quốc tế đang là lực hấp dẫn, đang là lời vẫy gọi đối với mọi khu vực và mọi quốc gia. Hội nhập kinh tế quốc tế như một sự hăm hở tràn đầy hy vọng, đối với quốc gia này, đồng thời lại như sự đành phải chấp nhận miễn cưỡng cất bước đối với quốc gia kia, bởi không ai muốn tụt hậu, thậm chí bị bỏ rơi. Toàn cầu hoá là một xu thế phát triển tất yếu của lịch sử nhân loại. Ngày nay, toàn cầu hoá kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế là đặc trưng và xu hướng phát triển phổ biến của nền kinh tế thế giới, bất luận đó là nền kinh tế có quy mô và trình độ phát triển ra sao và thuộc chế độ chính trị xã hội thế nào. Ngày nay khu vực hoá, toàn cầu hoá đã trở thành xu thế chung của tất cả các quốc gia trên thế giới. Quá trình ấy diễn ra hết sức sôi động đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế, đây là một tất yếu khách quan, bắt nguồn từ sự phát triển như vũ bão của cách mạng khoa học, công nghệ hiện đại yếu tố hàng đầu tạo nên bước phát triển đột phá về chất của lực lượng sản xuất. Toàn cầu hoá kinh tế vừa tạo thời cơ lớn, vừa làm nảy sinh không ít nguy cơ, thách thức nghiêm trọng đối với sự phát triển ổn định, bền vững của từng quốc gia, cũng như của cả cộng đồng quốc tế. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX nhận định: “Toàn cầu hoá kinh tế là một xu thế khách quan, lôi cuốn ngày càng nhiều nước tham gia, vừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực, vừa thúc đẩy hợp tác, vừa tăng sức ép cạnh tranh” 1, tr.76.



BÁO CÁO CUỐI KỲ

HỌC KỲ

TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN, NỘI DUNG, TÁC ĐỘNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM MỞ RỘNG, NÂNG CAO HIỆU QUẢ

CỦA HỘI NHẬP KINH TẾ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Giảng viên hướng dẫn:

Danh sách nhóm Môn… Ca… Thứ

1

2

3

4

5

Lời cam đoan

Chúng em xin cam đoan Báo cáo cuối kỳ do nhóm nghiên cứu và thực hiện

Chúng em đã kiểm tra dữ liệu theo quy định hiện hành

Kết quả Báo cáo cuối kỳ là trung thực và không sao chép từ bất kỳ báo cáo của nhóm khác

Các tài liệu được sử dụng trong Báo cáo cuối kỳ có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng

(Ký và ghi rõ họ tên)

MỤC LỤC

Trang

I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỘI NHẬP KINH TẾ Ở

1.1 Tính tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế ở Việt Nam hiện nay 3 1.2 Nội dung của hội nhập kinh tế ở Việt Nam hiện nay 6 1.3 Tác động của hội nhập kinh tế ở Việt Nam hiện nay 6

II NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM MỞ RỘNG, NÂNG CAO HIỆU

2.1 Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế quản lý 11 2.3 Đổi mới để phát triển mạnh nguồn nhân lực 12 2.4 Tập trung sức phát triển cơ sở hạ tầng giao thông, năng lượng 12 2.5 Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam 13 2.6 Bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng 13

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Cho đến thời điểm hiện nay, nếu như toàn cầu hóa kinh tế không chỉ là một xu hướng nữa mà đã trở thành một quá trình vận động mạnh mẽ của kinh tế thế giới, thì hội nhập kinh tế quốc tế đang là lực hấp dẫn, đang là lời vẫy gọi đối với mọi khu vực và mọi quốc gia Hội nhập kinh tế quốc tế như một sự hăm hở tràn đầy hy vọng, đối với quốc gia này, đồng thời lại như sự đành phải chấp nhận miễn cưỡng cất bước đối với quốc gia kia, bởi không ai muốn tụt hậu, thậm chí bị bỏ rơi

Toàn cầu hoá là một xu thế phát triển tất yếu của lịch sử nhân loại Ngày nay, toàn cầu hoá kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế là đặc trưng và xu hướng phát triển phổ biến của nền kinh tế thế giới, bất luận đó là nền kinh tế có quy mô và trình độ phát triển ra sao và thuộc chế độ chính trị - xã hội thế nào

Ngày nay khu vực hoá, toàn cầu hoá đã trở thành xu thế chung của tất cả các quốc gia trên thế giới Quá trình ấy diễn ra hết sức sôi động đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế, đây là một tất yếu khách quan, bắt nguồn từ sự phát triển như vũ bão của cách mạng khoa học, công nghệ hiện đại - yếu tố hàng đầu tạo nên bước phát triển đột phá về chất của lực lượng sản xuất Toàn cầu hoá kinh tế vừa tạo thời cơ lớn, vừa làm nảy sinh không ít nguy cơ, thách thức nghiêm trọng đối với sự phát triển ổn định, bền vững của từng quốc gia, cũng như của cả cộng đồng quốc tế Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX nhận định: “Toàn cầu hoá kinh tế là một xu thế khách quan, lôi cuốn ngày càng nhiều nước tham gia, vừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực, vừa thúc đẩy hợp tác, vừa tăng sức ép cạnh tranh” [1, tr.76] Từ nhận định đó, Đảng chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực theo tinh thần phát huy tối đa nội lực, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế, bảo đảm độc lập, tự chủ và định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích dân tộc, bảo vệ môi trường sinh thái Việt Nam đang trong quá trình đổi mới, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hoá gắn với phát

triển kinh tế trí thức, nhằm tạo ra cơ sở vật chất cho thời kì quá độ lên chủ nghĩa

xã hội Việc nhìn nhận một cách khách quan về thời cơ, thách thức do toàn cầu hóa kinh tế mang lại là rất cần thiết Đặc biệt, việc đẩy mạnh tham gia hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới là một nội dung khía cạnh quan trọng Vì

vậy, nghiên cứu vấn đề “Tính tất yếu khách quan, nội dung, tác động và

những giải pháp nhằm mở rộng, nâng cao hiệu quả của hội nhập kinh tế ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài tiểu luận có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.

2 Mục đích và đối tượng nghiên cứu của đề tài

Mục đích: Làm rõ các vấn đề về tính tất yếu khách quan, nội dung, tác

động của hội nhập kinh tê sở Việt Nam hiện nay, trên có sở đó đề ra các giải pháp nhằm mở rộng, nâng cao hiệu quả của hội nhập kinh tế ở Việt Nam trong thời gian tới

Đối tượng: Tính tất yếu khách quan, nội dung, tác động và những giải

pháp nhằm mở rộng, nâng cao hiệu quả của hội nhập kinh tế ở Việt Nam

3 Phạm vi nghiên cứu

Hội nhập kinh tế quốc tế đối với Việt Nam

4 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong tiểu luận là: phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, phương pháp hệ thống, phân tích, tổng hợp, quy nạp, diễn dịch, thống kê so sánh và phương pháp trừu tượng hoá cùng một số phương pháp khác

PHẦN NỘI DUNG

I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỘI NHẬP KINH TẾ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

1.1 Tính tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế ở Việt Nam hiện nay

Hội nhập kinh tế quốc tế có liên quan trực tiếp với toàn cầu hóa kinh tế, là quá trình đồng hành với quá trình toàn cầu hóa kinh tế Dưới tác động của toàn cầu hóa kinh tế, thì nhu cầu hội nhập kinh tế quốc tế cũng xuất hiện Có thể coi hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa kinh tế là hai mặt của một quá trình, không thể có toàn cầu hóa kinh tế nếu không có sự tham gia ngày càng đông của các quốc gia, dân tộc Toàn cầu hóa kinh tế là tất yếu kinh tế thì hội nhập kinh tế quốc tế cũng là một đòi hỏi khách quan

Qua tổng hợp lại những quan điểm của các nhà khoa học trong và ngoài

nước, có thể kết luận: Hội nhập kinh tế quốc tế là một quá trình đi liền với toàn

cầu hóa kinh tế mà trọng tâm là mở cửa kinh tế, tham dự phân công, hợp tác quốc tế tạo điều kiện kết hợp có hiệu quả nguồn lực trong nước với bên ngoài,

mở rộng không gian và môi trường để phát triển và chiếm lĩnh vị trí phù hợp nhất có thể được trong quan hệ kinh tế quốc tế.

Hiện nay trong bối cảnh tình hình quốc tế đòi hỏi mọi quốc gia phải tham gia hội nhập vào tiến trình vận động của nền kinh tế khu vực và thế giới Nước

ta là một nước đang phát triển, đang thực hiện nền kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa Trong bối cảnh quốc tế và khu vực hiện nay, chúng ta tiến hành hội nhập là xu thế tất yếu, bởi những cơ sở sau đây:

Toàn cầu hoá kinh tế là xu hướng tất yếu khách quan, nó tác động sâu sắc tới các lĩnh vực của đời sống quốc tế và thâm nhập vào từng quốc gia ngày một sâu rộng, toàn cầu hoá bắt nguồn từ sự phát triển của lực lượng sản xuất, từ tính chất xã hội hoá của lực lượng sản xuất trên phạm vi quốc gia và quốc tế, từ nền kinh tế thị trường thế giới

Mặt khác, hiện nay sự phát triển như vũ bão của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ nhất là công nghệ thông tin, sự hình thành mạng Internet bao trùm toàn cầu làm cho mối liên hệ giữa các quốc gia, khu vực được tăng cường, sự liên kết kinh tế mở rộng thị trường và thực hiện chuyên môn hoá, hợp tác và phân công lao động xã hội trên phạm vi quốc tế đã tạo thành những sản phẩm hàng hoá được kết hợp sản xuất từ nhiều quốc gia

Ngoài ra, những vấn đề toàn cầu trên thế giới hiện nay đặt ra như: ô nhiễm môi trường, bệnh tật, dân số, tội phạm, ma tuý, xung đột, chiến tranh, hoà bình… đòi hỏi phải có sự phối hợp và nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế để giải quyết

Như vậy, tính khách quan của toàn cầu hoá làm cho mỗi quốc gia trên thế giới tất yếu phải tham gia quá trình hội nhập, các nước phát triển tăng cường hội nhập để mở rộng thị trường cạnh tranh thu lợi nhuận, phục vụ mục đích kinh tế và chính trị của nước lớn, còn các nước đang phát triển và chậm phát triển tham gia hội nhập để tận dụng cơ hội tránh nguy cơ tụt hậu

Cùng với xu thế chung này Việt Nam tham gia hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới là một tất yếu khách quan để phát triển kinh tế xã hội của đất nước

Xuất phát từ nền kinh tế nước ta hiện nay là nền kinh tế chậm phát triển,

cơ sở vật chất kỹ thuật nghèo nàn, lạc hậu, trình độ tổ chức quản lý còn chưa có kinh nghiệm, hàng hoá sản xuất ra chất lượng, mẫu mã chưa đáp ứng được thị trường, vì vậy sức cạnh tranh không cao Tuy thành tựu trong hơn 30 năm đổi mới nền kinh tế đất nước có nhiều khởi sắc, đời sống nhân dân được cải thiện nhưng so với khu vực và trên thế giới thì khoảng cách còn xa, thu nhập đầu người ở mức thấp, tỷ lệ hộ nghèo còn chiếm tỷ lệ cao, đời sống tinh thần văn hoá xã hội còn nhiều mặt hạn chế, bất cập, nhức nhối Thực tế đó đặt ra một yêu cầu đối với Đảng và Nhà nước ta phải đưa nước ta ra khỏi nước kém phát triển, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân, và cách tốt nhất hiện nay

đó là tiến hành hội nhập nền kinh tế thế giới và khu vực Đây là con đường để

nước ta phát triển rút ngắn với các nước phát triển trên thế giới, thoát khỏi nước nghèo, lạc hậu, kém phát triển

Từ yêu cầu chung của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá hiện nay Với mục tiêu phấn đấu đến năm 2045 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp Điều đó đòi hỏi chúng ta phải phấn đấu phát triển lực lượng sản xuất tới trình độ hiện đại, áp dụng công nghệ tiên tiến vào trong quá trình sản xuất và quản lý để nâng cao năng suất lao động Chính con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá là giải pháp tốt nhất để đưa nước ta ra khỏi tình trạng nước nghèo kém phát triển Nhưng thực hiện được sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đòi hỏi nước ta phải thực hiện quá trình hội nhập mở cửa với khu vực và thế giới để chúng ta tận dụng vốn, học hỏi trình độ khoa học kỹ thuật, công nghệ, mở rộng thị trường… và đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn, mặt khác, quá trình hội nhập là xoá bỏ nền kinh tế khép kín để xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ và tranh thủ nguồn lực nước ngoài

Do đó, công nghiệp hoá, hiện đại hoá là để phát triển nền kinh tế tăng sức cạnh tranh, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, vừa góp phần tham gia hội nhập kinh tế ngày càng chủ động hơn và có hiệu quả cao

Từ những cơ sở trên và cùng với các lý do khác nữa chúng ta thấy rằng trong bối cảnh toàn cầu hoá kinh tế và đặc điểm nền kinh tế nước ta, chúng ta tham gia hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực là một điều tất yếu khách quan, là

xu thế hợp quy luật với sự vận động của đời sống quốc tế hiện nay Sự hội nhập này vừa là xu thế không thể cưỡng nổi nhưng cũng là nhu cầu phát triển nội tại của Việt Nam, là chính sách và cũng là chiến lược phát triển đất nước của chúng

ta trong thế kỷ 21 Đại hội X của Đảng chỉ rõ: “Xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ đi đôi với hội nhập kinh tế quốc tế Kết hợp nội lực với ngoại lực thành nguồn lực tổng hợp để phát triển đất nước” [2, tr.81] Vấn đề là chúng ta hội nhập như thế nào, làm thế nào để trụ vững và phát triển trong quá trình toàn cầu

hoá, cần phải chuẩn bị những yếu tố gì cho quá trình hội nhập có hiệu quả và không làm mất đi tính độc lập tự chủ cũng như hoà tan bản sắc văn hoá dân tộc

1.2 Nội dung của hội nhập kinh tế ở Việt Nam hiện nay

Về thương mại: Các nước cam kết bãi bỏ hàng rào phi thuế quan bao gồm

các hạn chế định lượng như cô-ta, giấy phép xuất nhập khẩu (trừ những lĩnh vực liên quan đến an ninh, môi trường, trật tự an toàn xã hội, đạo đức và truyền thống dân tộc) Toàn bộ biểu thuế xuất nhập khẩu được ràng buộc ở mức hiện hành nhưng giảm dần theo lịch trình thỏa thuận, các nước công nhận quyền kinh doanh xuất nhập khẩu của các chủ thể và cá nhân trong và ngoài nước trên lãnh thổ của mình một cách bình đẳng trước pháp luật Theo Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT), với sự phân loại thành 11 lĩnh vực và 155 tiểu ngạch, các nước mở cửa thị trường cho nhau đối với cả 4 phương thức cung cấp dịch vụ là cung cấp qua biên giới, sử dụng dịch vụ ngoài lãnh thổ, thực hiện dịch vụ thông qua liên doanh, chi nhánh hoặc công ty 100% vốn nước ngoài

Về đầu tư: Các cam kết không áp dụng đối với đầu tư nước ngoài những

yêu cầu về tỷ lệ nội địa hóa, cân bằng xuất nhập khẩu và hạn chế tiếp cận nguồn ngoại tệ Nhiều hiệp định đầu tư đa phương đều có cam kết toàn diện nhằm bảo đảm, khuyến khích tự do hóa đầu tư

Như vậy, hội nhập kinh tế quốc tế vừa là đòi hỏi khách quan của kinh tế quốc tế nói chung vừa là nhu cầu nội tại của sự phát triển kinh tế của mỗi nước Hội nhập giúp cho việc mở rộng cơ hội kinh doanh, thâm nhập thị trường thế giới, tìm kiếm và tạo lập thị trường ổn định, từ đó có điều kiện thuận lợi để xây dựng kế hoạch và cơ cấu đầu tư, sản xuất kinh doanh, giải quyết việc làm, phát triển kinh tế trong nước

1.3 Tác động của hội nhập kinh tế ở Việt Nam hiện nay

Quá trình toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế và tự do hóa thương mại trên bình diện toàn cầu đang diễn ra nhanh chóng và trở thành vấn đề nổi bật của thế giới đương đại Quá trình này tạo ra sự liên kết và phụ thuộc lẫn nhau ngày càng

cao giữa các quốc gia và khu vực trên thế giới Các định chế và tổ chức kinh tế -thương mại khu vực và quốc tế đã được hình thành để phục vụ cho quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, tạo lập hành lang pháp lý chung để các nước cùng tham gia vào quá trình giải quyết các vấn đề lớn của kinh tế thế giới mà không một quốc gia nào có thể thực hiện một cách đơn lẻ

Một là, xu hướng gia tăng tự do hóa thương mại và cạnh tranh toàn cầu.

Biểu hiện cơ bản của quá trình hội nhập kinh tế là xu hướng tăng cường hợp tác song phương, liên kết khu vực, hợp tác liên khu vực và đẩy mạnh hợp tác đa phương Một làn sóng tự do hóa thương mại đang diễn ra sôi động chưa từng có trên thế giới với việc hình thành các Khu vực Thương mại Tự do (FTAs) và các Thỏa thuận Thương mại Khu vực (RTAs) Cho đến nay, hầu như tất cả các nước trên thế giới là thành viên, hoặc đang đàm phán tham gia, của ít nhất một FTAs hoặc RTAs và khoảng trên 50% tổng giá trị giao dịch thương mại toàn cầu được tiến hành thông qua các thỏa thuận thương mại khu vực [3, tr.80]

Hai là, sự tăng cường chính sách bảo hộ với các rào cản thương mại hiện đại đối với hàng xuất khẩu.

Các nước ngày càng có xu hướng ít sử dụng những biện pháp bảo hộ mang tính lộ liễu như áp đặt lệnh cấm, hạn chế số lượng hoặc áp đặt thuế suất nhập khẩu cao Thay vào đó, các biện pháp bảo hộ được lồng vào những lý do chính đáng như để bảo vệ những ngành sản xuất trong nước trước những hành động thương mại không lành mạnh Các nước phát triển áp dụng chính sách bảo

hộ nông nghiệp của mình với mức trợ cấp trung bình 1 tỉ USD/ngày cộng với các hàng rào kỹ thuật về an toàn thực phẩm, môi trường, lạm dụng luật chống bán phá giá, tự vệ, chống trợ cấp, thủ tục hải quan, ghi nhãn mác

Các quy định về an toàn thực phẩm trong thương mại quốc tế hiện cũng là một rào cản lớn đối với hàng xuất khẩu, nổi bật là xuất khẩu thủy sản của Việt Nam Điều này tạo ra sự cạnh tranh không bình đẳng trên trường quốc tế và gây khó khăn rất lớn cho xuất khẩu thủy sản của Việt Nam Về phía Việt Nam lại