Đây là kinh nghiệm tích hợp giáo dục môi trường trong môn GDCD ở trường THCS Được công nhận loại Tốt cấp huyện năm học 20192020. Sáng kiến được trình bày khoa học, rõ ràng, sạch đẹp; được đồng nghiệp đánh gia cao
Trang 1MỤC LỤC
BẢNG CHÚ THÍCH VIẾT TẮT 4
LỜI CAM ĐOAN 5
I PHẦN MỞ ĐẦU. 6
1 Lý do chọn đề tài 6
2 Mục đích nghiên cứu: 7
3 Đối tượng và thời gian nghiên cứu: 7
3.1 Đối tượng nghiên cứu: 7
3.2 Thời gian nghiên cứu: 7
4 Phương pháp nghiên cứu 7
5 Phạm vi nghiên cứu 7
II NỘI DUNG 8
1 Cơ sở lí luận 8
2 Thực trạng của vấn đề 9
2.1 Thực trạng môi trường Việt Nam 10
2.2 Thực trạng môi trường tại xã Ngọc Linh và trường PT DTBT THCS Ngọc Linh 11
2.3 Dạy - học giáo dục môi trường ở trường THCS: 12
3 Một số giải pháp 12
3.1 Giáo dục môi trường qua hoạt động dạy học chính khóa: 12
3.2 Giáo dục môi trường qua hoạt động ngoại khóa 13
3.3 Biện pháp thực hiện cụ thể khi dạy học bài có giáo dục môi trường: 13
3.3.1 Xác định các bài học có nội dung tích hợp, mức độ tích hợp về bảo vệ môi trường 13
3.3.2 Chọn phương pháp phù hợp với từng loại bài, từng lớp, từng đối tượng học sinh sao cho hiệu quả nhất 16
3.3.3 Chuẩn bị phương tiện, các tư liệu phục vụ bài học 17
3.3.4 Ví dụ minh họa: 17
4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 22
4.1 Thông qua kết quả học tập 23
4.2 Thông qua các hoạt động và cuộc sống hằng ngày 23
IV KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 24
1 Kết luận 24
2 Kiến nghị: 25
3 Bài học kinh nghiệm 25
* TÀI LIỆU THAM KHẢO 27
Trang 2BẢNG CHÚ THÍCH VIẾT TẮT
DTBT : Dân tộc bán trúTHCS : Trung học cở sởGD&ĐT : Giáo dục và đào tạoGVCN : Giáo viên chủ nhiệm
SKKN : Sáng kiến kinh nghiệm
GDCD : Giáo dục công dân
BVMT : Bảo vệ môi trường
CNH – HĐH : Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Sáng kiến kinh nghiệm “Kinh nghiệm tích hợp giáo dục môi trường qua
môn Giáo dục công dân ở trường PT DTBT THCS Ngọc Linh” là do bản thân tôi
tự đúc kết kinh nghiệm từ quá trình giảng dạy của bản thân, cũng như tham khảocác tài liệu liên quan, không sao chép của người khác Nếu có gì sai, tôi xin hoàntoàn chịu trách nhiệm
Người cam đoan
Trang 4I PHẦN MỞ ĐẦU.
1 Lý do chọn đề tài
Môi trường là không gian sinh sống của con người và sinh vật, là nơi chứađựng các nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống con người và sản xuất, là nơichứa đựng và phân hủy các chất thải do con người tạo ra trong cuộc sống và cáchoạt động sản xuất… Môi trường có vai trò cực kì quan trọng đối với đời sống conngười Đó không chỉ là nơi tồn tại, sinh trưởng và phát triển mà còn là nơi lao động
và nghỉ ngơi, hưởng thụ và trau dồi những nét đẹp thẩm mĩ, …
Hiện nay, bảo vệ môi trường là vấn đề được nhiều quốc gia trên thế giới quantâm, vì sự phát triển bền vững toàn cầu Con người là một bộ phận của thiên nhiên,
do đó con người sẽ không sống nổi nếu thiên nhiên không được bảo vệ Nói cáchkhác, bảo vệ thiên nhiên chính là bảo vệ cuộc sống của chính chúng ta
Nhiều năm gần đây, đã có những dấu hiệu cho thấy nạn suy thoái môi trường
đã ngày một rõ ràng hơn mà nguyên nhân chủ yếu là do tác động của con người.Phải gánh chịu những hậu quả nặng nề của thiên tai gây ra, con người đã bắt đầu ýthức được về những ảnh hưởng có hại của mình đối với môi trường sống Chính vìthế, con người bắt đầu quan tâm hơn đến công tác bảo vệ môi trường, đặc biệt làbảo vệ môi trường trong thời kì CNH - HĐH Bởi vậy, Bộ GD&ĐT đã đưa các nộidung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục nhằm tác động lên thái độ, hành vicủa học sinh bằng chương trình tích hợp GDMT trong các môn học ở cấp THCScũng như các cấp học khác
Giáo dục bảo vệ môi trường là việc làm hết sức cần thiết, thường xuyên vàliên tục Bởi giáo dục môi trường sẽ hình thành và phát triển kĩ năng hành độngtrong môi trường của học sinh, từ đó tạo nên một lối sống có trách nhiệm và thânthiện với thiên nhiên
Xã Ngọc Linh thuộc huyện Đăk Glei, nằm trong địa bàn vùng sâu vùng xa – làmột trong những xã nghèo nhất của tỉnh Kon Tum Đời sống nhân dân ở đây còn
vô vàn khó khăn Trình độ dân trí còn rất thấp cùng với đó là các hủ tục lạc hậu nênmôi trường sống ở đây chưa thật sự đảm bảo cho sự phát triển của mỗi người Bêncạnh đó khí hậu quanh năm mưa nhiều, độ ẩm cao càng làm cho môi trường nơiđây thêm ẩm ướt, là nơi dễ phát sinh cho nhiều loài vi rút, vi khuẩn gây hại
Từ những lí do trên cho ta thấy môi trường có vai trò rất quan trọng trong đờisống con người Chính vì vậy, giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh là vấn đềcấp thiết Môn học có liên quan mật thiết với việc giáo dục bảo vệ môi trườngchính là môn Giáo dục công dân Thông qua những bài giảng môn Giáo dục côngdân, thầy cô không chỉ dạy các em trở thành công dân tốt, người có ích cho xã hội,
mà còn trang bị cho học sinh kiến thức để các em điều chỉnh được hành vi củamình và người khác trong việc bảo vệ môi trường Môn Giáo dục công dân là mônhọc trực tiếp giáo dục đạo đức, tư tưởng cho học sinh trong đó có việc giáo dục ý
thức bảo vệ môi trường Vì thế, tôi mạnh dạn chia sẻ sáng kiến “Kinh nghiệm tích
hợp giáo dục môi trường qua môn Giáo dục công dân ở trường PT DTBT THCS
Trang 5Ngọc Linh” Qua đây, tôi muốn giúp các em học sinh hiểu và tự nâng cao ý thức
bảo vệ môi trường khi còn là học sinh Trung học cơ sở
2 Mục đích nghiên cứu:
Lựa chọn đề tài này tôi mong muốn tìm ra giải pháp tốt nhất, phù hợp nhất đểgiảng dạy một cách đạt hiệu quả nhất những bài học có nội dung tích hợp giáo dụcbảo vệ môi trường Bên cạnh đó còn giúp học sinh có ý thức và thái độ đúng đắntrong việc góp phần bảo vệ môi trường
3 Đối tượng và thời gian nghiên cứu:
3.1 Đối tượng nghiên cứu:
Phương pháp tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh qua môn Giáodục công dân ở trường PT DTBT THCS xã Ngọc Linh
3.2 Thời gian nghiên cứu:
Từ tháng 9 năm 2018 đến tháng 11 năm 2019
4 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện sáng kiến này, tôi đã tìm hiểu nhiều tài liệu và bài viết nghiêncứu về vấn đề tích hợp giáo dục môi trường thông qua môn GDCD ở trườngTHCS, tổng hợp lại làm chỗ dựa lý thuyết Đồng thời tổ hợp, bổ sung các ý kiến đã
có thành một hệ thống nhất quán toàn diện Trên cơ sở tìm hiểu những khó khănthuận lợi trong việc tích hợp giáo dục môi trường thông qua môn GDCD ở trường
PT DTBT THCS xã Ngọc Linh, tôi đưa ra những kinh nghiệm trong việc tích hợpmôi trường thông qua môn GDCD một cách phù hợp, khoa học nhất Trong sángkiến này tôi đã sử dụng một số phương pháp chính sau:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tôi đã thu thập kinh nghiệm từ các tài liệuchuyên môn, sách thiết kế, sách giáo viên, xem băng trình mẫu
- Đúc kết kinh nghiệm qua các đồng nghiệp và bản thân khi giảng dạy mônGDCD ở trườngTHCS
- Phương pháp dự giờ thăm lớp: Dự giờ các đồng nghiệp cùng bộ môn, khácmôn (có liên quan đến vấn đề môi trường như Lịch sử, Địa lí, Sinh học) đây là cáchtốt nhất đề tôi có thể học tập những kinh nghiệm dạy học hay và hiệu quả của đồngnghiệp
- Nghiên cứu và tìm đọc các tài liệu về pháp luật liên quan đến các nội dung
có trong chương trình GDCD ở trường THCS
5 Phạm vi nghiên cứu
- Chương trình GDCD ở trường THCS
- Khách thể nghiên cứu: Học sinh trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Trunghọc cơ sở xã Ngọc Linh huyện Đăk Glei tỉnh Kon Tum
Trang 6II NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận
- Quan điểm bảo vệ môi trường của Đảng ta:
Một là, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước phải gắn với bảo vệtài nguyên, môi trường
Hai là, gắn kết chặt chẽ phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, điều kiện cốtyếu đế thoát khỏi đói nghèo, phát triển con người toàn diện
Ba là, coi trọng nghiên cứu, dự báo và thực hiện các giải pháp ứng phó vớibiến đổi khí hậu và thảm hoạ thiên nhiên
Bốn là, xử lý triệt để những cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, đẩymạnh cải tạo môi trường
Năm là, nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và sử dụng cỏ hiệu quả tàinguyên đất, nước, khoáng sản và các nguồn tài nguyên thiên nhiên khác
Sáu là, bảo vệ môi trường là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn xãhội và của mọi công dân
- Công dân với việc bảo vệ môi trường
Bảo vệ môi trường “xanh, sạch, đẹp” là bảo vệ chính mình, là vấn đề sốngcòn, là trách nhiệm của bất kỳ nước nào, cơ quan, tổ chức hay cá nhân con người.Bảo vệ môi trường là sự nghiệp của toàn dân, nhất là thể hệ trẻ, cần nâng caonhận thức về môi trường và sự cần thiết của bảo vệ môi trường đồng nghĩa với việcbảo vệ sự sống của chính mình; mọi công dân rèn cho được ý thức bảo vệ môitrường trở thành thói quen, nếp sống hằng ngày
Mỗi công dân phải gương mẫu tích cực giữ gìn vệ sinh, bảo vệ môi trường nơi
cư trú, nơi học tập, công tác và mọi nơi trong xã hội
Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường, có ý thức trồng cây,trồng rừng, ngăn chặn nạn phá rừng, bảo tồn thiên nhiên Khai thác có hiệu quả tàinguyên thiên nhiên, bảo đảm môi trường và cân bằng sinh thái
Tham gia tích cực trong phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm pháp luật vềbảo vệ môi trường Tự giác thực hiện và khuyến khích mọi người áp dụng côngnghệ sạch, thân thiện với môi trường
Bảo vệ môi trường là phát triển bền vững đòi hỏi quyết tâm cao, nhận thức vàhành động thường xuyên của từng người, cả cộng đồng Điều đó hình thành nênđạo đức và là tiêu chí của xã hội văn minh trong thời đại mới
- Giáo dục với việc bảo vệ môi trường
Trong bất kì thời đại nào giáo dục cũng luôn đóng vai trò quan trọng, nền giáodục phát triển làm cơ sở cho xã hội phát triển Vì vậy việc tích hợp bảo vệ môitrường vào các nội dung giáo dục trong trường phổ thông là vấn đề cần thiết và cấpbách
Trong chương trình giáo dục phổ thông hiện nay thì môn Giáo dục Công dânđóng vai trò quan trọng trong sự hình thành và phát triển nhân cách học sinh Chính
vì vậy tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào bộ môn giáo dục công dân là vô
Trang 7cùng hợp lí Bởi lẽ, môn giáo dục công dân là môn học giúp hình thành và pháttriển nhân cách học sinh Ngoài việc giúp học sinh hiểu được những quyền vànghĩa vụ cơ bản của một công dân, có niềm tin vào tính đúng đắn của các chuẩnmực, có ý thức tuân thủ Pháp luật và có khả năng thực hiện đúng những quy địnhcủa Pháp luật Học sinh ngày càng có ý thức đối với tình yêu thiên nhiên, sống hòahợp với thiên nhiên, thân thiện với môi trường, có kĩ năng phát hiện các vấn đề vềmôi trường và ứng xử tích cực với các vấn đề môi trường nảy sinh, có hành động
cụ thể để bảo vệ môi trường, biết tuyên truyền vận động bảo vệ môi trường tronggia đình, nhà trường, cộng đồng đồng thời biết nghiêm chỉnh chấp hành quy địnhcủa Luật bảo vệ môi trường
Vì vậy, cùng với nhiều môn học khác, môn Giáo dục Công dân cấp THCS đãgóp phần trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức tương đối đầy đủ về môi trường
và kỹ năng bảo vệ môi trường, đây là sự cần thiết và không thể thiếu trong quátrình bảo vệ môi trường của chúng ta
2 Thực trạng của vấn đề.
Việc dạy học môn GDCD hiện nay trong trường THCS còn chưa thật sự đượccoi trọng Dạy học còn mang tính chất thụ động, chưa phát huy tính chủ động, sángtạo của học sinh Hiệu quả dạy và học chưa cao, chưa đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụcủa môn học Điều đó thể hiện ở chỗ các giờ học diễn ra còn nặng về thuyết trình,giảng giải, vấn đáp ; học sinh rất ít cơ hội để hoạt động, ít có cơ hội tìm tòi khámphá, thể hiện mình, chủ yếu là nghe giảng một cách thụ động Các phương tiện dạyhọc cũng ít được sử dụng, tình trạng “dạy chay” vẫn phổ biến Hình thức tổ chứcdạy học còn nghèo nàn, chỉ bó hẹp trong khuôn khổ lên lớp đại trà, học sinh ít được
tổ chức học tập theo nhóm hay tổ chức tự học Các hình thức hoạt động ngoại khoá
và thực hành chưa được coi trọng Giáo viên còn đặt nặng việc học sinh phải họcthuộc lòng kiến thức mà chưa chú trọng đến việc các em có thật sự hiểu bài, kiếnthức có khắc sâu hay không Nhìn chung các giờ học Giáo dục công dân chưa gâyđược hứng thú học tập và rèn luyện cho học sinh
Môn Giáo dục công dân với những kiến thức đạo đức, pháp luật khô khan, nênphần lớn học sinh có tâm lí ngại học Do đó, vấn đề đặt ra cần phải đổi mới cácphương pháp dạy học để tạo cho học sinh sự hứng thú, niềm say mê, phát huy khảnăng tư duy, sáng tạo của mình trong quá trình chiếm lĩnh tri thức môn Giáo dụccông dân đồng thời biết vận dụng linh hoạt những kiến thức đó xử lí các tình huốngxảy ra trong cuộc sống hàng ngày
Trình độ dân trí ở địa phương tôi giảng dạy còn thấp Điều kiện kinh tế xã hộichưa phát triển Điều kiện tự nhiên cũng không thuận lợi Khí hậu mưa nhiều, độ
ẩm cao Bên cạnh đó, đời sống của người dân nơi đây còn chưa thật sự văn minh, ýthức bảo vệ môi trường sống của con người nơi đây còn thấp hay đúng hơn là họchưa ý thức hết được tầm quan trọng của môi trường đối với cuộc sống của conngười Bởi vậy môi trường nơi đây đang dần mất đi sự trong lành vốn có của nó
Trang 8Thay vào đó là nguồn nước đang dần bị ô nhiểm, những bãi tập kết rác mọc lên gâymùi hôi thối…
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Giáo dục công dân, được tiếp xúcgần gũi với đối tượng học sinh, tôi luôn mong muốn cung cấp cho học sinh nhữngkiến thức phổ thông, cơ bản về bảo vệ môi trường để từ đó các em hiểu biết đượctầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường, giúp các em có thể điều chỉnh đượchành vi của bản thân và mọi người xung quanh theo hướng tích cực để không làmảnh hưởng có hại đến môi trường sống của chúng ta
Tại trường PT DTBT THCS xã Ngọc Linh, nơi tôi đang giảng dạy, công tácgiáo dục môi trường trong nhà trường được thực hiện thường xuyên và liên tụcdưới nhiều hình thức khác nhau: sinh hoạt dưới cờ, tuyên truyền, … Tuy nhiên nhưvậy thì chưa đủ Để thực hiện tốt việc giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh,giáo viên giảng dạy môn Giáo dục công dân cần phải xây dựng các phương phápdạy học thích hợp, sưu tầm thêm tư liệu, tranh ảnh, băng hình, phù hợp với nộidung bài dạy để làm tăng hứng thú học tập của học sinh
Hiện nay, việc giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường THCS được tiếnhành theo hai phương thức: giáo dục trong chương trình chính khóa (môn Giáo dụccông dân) và thông qua các hoạt động ngoại khóa (giáo dục ngoài giờ lên lớp, sinhhoạt dưới cờ, các tiết học ngoại khóa, …)
2.1 Thực trạng môi trường Việt Nam.
Hiện nay, vấn đề ô nhiễm môi trường đang là chủ đề nóng trên các phươngtiện thông tin đại chúng và nhận được rất nhiều sự quan tâm của người dân Trong
đó, đặc biệt là vấn đề ô nhiễm nguồn nước ở Việt Nam đã và đang ngày càng trởnên nghiêm trọng hơn Bên cạnh thì còn có ô nhiễm rác thải, ô nhiễm không khí và
ô nhiễm tiếng ồn…
Thông qua các phương tiện truyền thông, chúng ta có thể dễ dàng thấy đượccác hình ảnh phản ánh về thực trạng môi trường hiện nay Mặc dù các ban ngành,đoàn thể ra sức kêu gọi bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn nước, nhưng có vẻ làchưa đủ để cải thiện tình trạng ô nhiễm ngày càng trở nên trầm trọng hơn
Cùng với sức ép gia tăng dân số, sự nghèo nàn, quá trình đô thị hóa, sự di dân
và quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa cũng đã tác động mạnh mẽ tới môitrường
Nguy cơ mất rừng và tài nguyên rừng đang đe dọa nghiêm trọng Trung bìnhrừng bị phá hàng năm từ 150.000 – 200.000 ha/năm Mất rừng, đồi núi trọc, đất bịxói mòn rửa trôi, chế độ thủy văn và khí hậu thay đổi theo chiều hướng xấu, mất đadạng sinh học, nhất là những động vật quý hiếm
Sự suy giảm nhanh chất lượng đất và diện tích canh tác, tài nguyên đất tiếp tục
bị lãng phí do canh tác không hợp lí, thiếu phân bón hữu cơ, phương thức canh táclạc hậu Đặc biệt là sự sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu đã làm cho môi trường đất,nước và không khí bị ô nhiễm ngày càng nặng nề, nhiều bệnh tật ngày càng phátsinh
Trang 9Tài nguyên biển, đặc biệt là tài nguyên sinh vật vùng ven biển đang bị suygiảm nhanh, môi trường bị ô nhiễm: khai thác hải sản quá mức, đánh bắt sinh vậtcòn non, công cụ khai thác còn lạc hậu, đánh bắt chủ yếu ven bờ…
2.2 Thực trạng môi trường tại xã Ngọc Linh và trường PT DTBT THCS Ngọc Linh.
- Địa bàn xã Ngọc Linh nằm ở vùng sâu vùng xa, khí hậu quanh năm mưanhiều Độ ẩm không khí cao nên quanh năm luôn ẩm ước làm cho môi trường chưathật sự được khô ráo thoáng mát
Trường học gần khu dân cư, là trung tâm của xã trong khi ý thức bảo vệ môitrường của một bộ phận nhân dân gần trường học và nơi học sinh sinh sống còn hạnchế nên ảnh hưởng phần nào đến môi trường trường học
Tất cả học sinh đều là con em vùng đồng bào nghèo, điều kiện kinh tế cònthiếu thốn và khó khăn, ý thức về bảo vệ môi trường chưa cao, tình trạng phá rừnglàm rẫy, đốt than, đánh bắt cá bằng xung điện, tình trạng xả rác còn khá phổ biến.Bên cạnh đó thì ô nhiễm tiếng ồn cũng là một vấn đề đáng quan tâm tại địabàn xã Ngọc Linh, đặc biệt là khu vực gần trường học Hiện nay, với sự phát triểncủa các phương tiện thông tin giải trí mà cụ thể là các dịch vụ hay các loại loa giảitrí công suất lớn đã làm cho môi trường sống và học tập của các em ở đây bị ônhiễm nghiêm trọng Một bộ phận người dân, đặc biệt là thanh niên hay tụ tập hát
hò bằng các loại loa kéo, hay các quán sửa xe máy, máy nổ xung quanh trườngcũng làm cho “tiếng ồn” trở nên đáng báo động, ảnh hưởng không hề nhỏ đến môitrường sống và học tập của học sinh
Về phía nhà trường tuy được đầu tư nhiều về cơ sở vật chất nhưng còn nhiềuhạn chế: sân trường chưa được bê tông, hệ thống nước sạch chưa được đảm bảo,thường xuyên bị thiếu và chưa đảm bảo về chất lượng Trường học lại là trườngBán trú nhưng hệ thống cở sở hạ tầng chưa thật sự đảm bảo cũng ảnh hưởng khôngnhỏ đến môi trường học tập và sinh hoạt của các em
Trong quá trình giảng dạy Giáo dục công dân các khối lớp, tôi luôn sưu tầmtài liệu, tranh ảnh, sách báo, bài tập, câu hỏi, và đặc biệt là thực trạng ô nhiễm môitrường có liên quan đến nội dung bài học Bên cạnh đó tôi cũng luôn tìm hiểu thôngtin về ô nhiễm môi trường ở địa phương, nguyên nhân và hậu quả của nó Từ đónắm bắt củng cố kịp thời cho những học sinh chưa có ý thức bảo vệ môi trường,trao đổi với học sinh các khối lớp để biết thêm thông tin và các biện pháp bồidưỡng
Bên cạnh việc sưu tầm tư liệu thì đồ dùng dạy học trong mỗi tiết học là rất cầnthiết Tôi thường chuẩn bị đồ dùng dạy học cho mỗi tiết dạy như sau:
+ Tranh ảnh, băng hình (đối với những tiết có ứng dụng CNTT)
+ Một số mẫu chuyện hay tình huống có liên quan đến môi trường và ô nhiễmmôi trường
+ Máy chiếu
+ Giấy khổ lớn, bút dạ,
Trang 102.3 Dạy - học giáo dục môi trường ở trường THCS:
Chương trình mới được xây dựng theo quan điểm tích hợp Câu trúc chươngtrình theo nguyên tắc tích hợp đồng tâm và phát triển Vì vậy các chủ đề có tíchhợp giáo dục môi trường được bố trí học ở tất cả các khối lớp (từ lớp 6 đến lớp 9).Các nội dung giáo dục môi trường không phải là các nội dung mới mà là từ các nộidung đã học liên hệ, rút ra được những kiến thức về môi trường để điều chỉnh hành
vi của người học
3 Một số giải pháp
3.1 Giáo dục môi trường qua hoạt động dạy học chính khóa:
Môn Giáo dục công dân giữ vai trò quan trọng trong việc giáo dục cho họcsinh ý thức và hành vi của người công dân, góp phần hình thành và phát triển ở các
em những phẩm chất và năng lực cần thiết của người công dân trong xã hội Dovậy, môn học này góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhânlực, đào tạo học sinh thành những người lao động mới đáp ứng được những đòi hỏicủa đất nước
* Những kiến thức cơ bản về môi trường cần trang bị cho học sinh thông qua giảng dạy môn Giáo dục Công dân là:
a Khái niệm về môi trường:
Theo Điều 1, Luật bảo vệ môi trường của Việt Nam thì môi trường bao gồm
các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên
Môi trường theo nghĩa rộng là tất cả các nhân tố tự nhiên và xã hội cần thiếtcho sự sinh sống, sản xuất của con người, như tài nguyên thiên nhiên, không khí,đất, nước, ánh sáng, cảnh quan, quan hệ xã hội Tóm lại, môi trường là tất cảnhững gì có xung quanh ta, cho ta cơ sở để sống và phát triển
b Ô nhiễm môi trường:
Theo Luật Bảo vệ Môi trường của Việt Nam: Ô nhiễm môi trường là sự làm
thay đổi tính chất của môi trường, vi phạm tiêu chuẩn môi trường
Trên thế giới, ô nhiễm môi trường được hiểu là việc chuyển các chất thảihoặc năng lượng vào môi trường đến mức có khả năng gây hại đến sức khoẻ conngười, đến sự phát triển sinh vật hoặc làm suy giảm chất lượng môi trường Các tácnhân ô nhiễm bao gồm các chất thải ở dạng khí (khí thải), lỏng (nước thải), rắn(chất thải rắn) chứa hoá chất hoặc tác nhân vật lý, sinh học và các dạng năng lượngnhư nhiệt độ, bức xạ
Tuy nhiên, môi trường chỉ được coi là bị ô nhiễm nếu trong đó hàm lượng,nồng độ hoặc cường độ các tác nhân trên đạt đến mức có khả năng tác động xấuđến con người, sinh vật và vật liệu
c Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường
Trang 11- Dân số tăng, lượng tài nguyên thiên nhiên khai thác sử dụng nhiều, tạo ralượng phế thải lớn, tình trạng khai thác lạc hậu, bừa bãi.
- Khí thải công nghiệp, chất thải công nghiệp của các ngành sản xuất khácnhau, quy trình thu gom, xử lí còn hạn chế
- Các loại phân bón trong nông nghiệp, nhất là lạm dụng thuốc trừ sâu, thuốcdiệt cỏ…
- Do hoạt động sản xuất của con người ở nhiều lĩnh vực khác nhau như phárừng, xây dựng, khai thác các loại tài nguyên…
- Do chiến tranh (khí độc do khói súng, cháy nhà, cháy rừng; chất độc hóahọc, chất phóng xạ ; xác chết của người và động vật chưa được chôn cất kịp thời
…)
3.2 Giáo dục môi trường qua hoạt động ngoại khóa
Giáo dục môi trường thông qua hoạt động ngoại khóa cũng là một phươngpháp mang lại hiệu quả cao Thông qua các tiết sinh hoạt ngoại khóa, học sinh tiếpthu các kiến thức về môi trường một cách tự nhiên, sinh động, các em được thamgia dưới nhiều hình thức: Thi tìm hiểu về ô nhiễm môi trường, ô nhiễm rác thải, ônhiễm không khí, ô nhiễm tiếng ồn, tuyên truyền về các loại ô nhiễm môi trường,thi sáng tác tiểu phẩm, thi vẽ tranh, thi văn nghệ Nói chung, đây là sân chơi lànhmạnh, thu hút học sinh tham gia và hỗ trợ hiệu quả cho việc tiếp thu các kiến thứctrong chương trình chính khóa
3.3 Biện pháp thực hiện cụ thể khi dạy học bài có giáo dục môi trường: 3.3.1 Xác định các bài học có nội dung tích hợp, mức độ tích hợp về bảo vệ môi trường.
- Cần giữ gìn vệ sinh cá nhân, làm trong sạchmôi trường sống ở gia đình, trường học, khudân cư
- Môi trường trong sạch ảnh hưởng tốt đếnsức khoẻ của con người
Bài 3 Tiết
kiệm
Bộphận
Mục a - Tiết kiệm của cải vật chất, tài nguyên thiên
nhiên là góp phần giữ gìn, cải thiện môitrường
- Các hình thức tiết kiệm có tác dụng bảo vệmôi trường:
+ Hạn chế sử dụng đồ dùng làm bằng cácchất khó phân huỷ (ni lon, nhựa, )
+ Tái sử dụng (trong tiêu dùng), tái chế(trong sản xuất)
+ Khai thác hợp lí, tiết kiệm các nguồn tài
Trang 12- Thiên nhiên là một bộ phận của môi trường
tự nhiên
- Các yếu tố của thiên nhiên Vai trò quan trọng của thiên nhiên nhiên đối với cuộc sốngcủa con người
- HS cần tích cực, tự giác tham gia các hoạtđộng tập thể, hoạt động xã hội về bảo vệ môitrường và vận động các bạn cùng thực hiện
HS góp phần xây dựng gia đình văn hoá bằngcách giữ gìn nhà ở ngăn nắp, sạch đẹp vàtham gia các hoạt động bảo vệ môi trường tạikhu dân cư (làm vệ sinh, trồng cây xanh, )
- Môi trường là gì, tài nguyên thiên nhiên là gì?
- Các yếu tố của môi trường và tài nguyên thiên nhiên
- Tầm quan trọng đặc biệt của môi trường và tài nguyên thiên nhiên đối với đời sống của con người
- Một số quy định cơ bản của pháp luật nước
ta về bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên
- Trách nhiệm của công dân nói chung, của
HS nói riêng trong việc bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên
Bài 15 Bảo
vệ di sản
văn hoá
Bộphận
Mục b,c
- Di sản văn hoá vật thể (di tích lịch sử- vănhoá, danh lam thắng cảnh ) là một bộ phậncủa môi trường; bảo vệ di tích lịch sử- vănhoá, danh lam thắng cảnh là bảo vệ môitrường
- Quy định của pháp luật nước ta về bảo vệ disản văn hoá liên quan đến vấn đề bảo vệ môitrường
Mục 1 - Các hành vi, việc làm bảo vệ môi trường là
tôn trọng lợi ích của mình và của người khác,
là thể hiện sự tôn trọng người khác