Kiến thức: Cảm nhận được những xúc cảm của tác giả trước mùa xuân của thiên nhiên đất nước và khát vọng đẹp đẽ muốn làm “một mùa xuân nho nhỏ” dâng hiến cho cuộc đời.. Rèn kĩ năng: Cảm t[r]
Trang 1GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ
Tiết 115,116: Mùa xuân nho nhỏ
- Thanh Hải –
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh
1 Kiến thức: Cảm nhận được những xúc cảm của tác giả trước mùa xuân của
thiên nhiên đất nước và khát vọng đẹp đẽ muốn làm “một mùa xuân nho nhỏ” dâng
hiến cho cuộc đời
2 Rèn kĩ năng: Cảm thụ, phân tích thơ trữ tình hiện đại
3 Thái độ: Thêm yêu thiên nhiên, biết sống có ích cho đời, biết cống hiến cho
cuộc đời chung
4 Tích hợp:
- Tích hợp kiến thức các môn học: Văn học, Địa lí, Giáo dục công dân, Lịch sử
B Phương pháp dạy học:
- Vấn đáp
- Nêu vấn đề
- Thảo luận nhóm
- Xử lí tình huống
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
* GV đưa 1 đoạn lời bài hát “Hò mái nhì ” để giới thiệu về Huế
(Tích hợp kiến thức Môn Âm nhạc)
? Đây là giai điệu của vùng miền nào trên đất nước ta?
Dẫn vào bài
HĐ 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
chung
? Dựa vào phần chú thích *
nêu những hiểu biết của mình về tác
giả Thanh Hải?
GV: Giới thiệu chân dung tác giả
và các tác phẩm tiêu biểu của ông
? Nêu hoàn cảnh sáng tác của bài
thơ?
* GV: Tích hợp môn Lịch sử để
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả: SGK – trang 56-57
2 Tác phẩm:
* Hoàn cảnh sáng tác: 1980 – không bao lâu trước khi tác giả qua đời
Trang 2giúp học sinh hiểu được hoàn
cảnh lịch sử gắn với sự ra đời của bài
thơ: Bài thơ được viết tháng 11/1980
trong hoàn cảnh đất nước đã thống
nhất, đang xây dựng cuộc sống mới
nhưng còn vô vàn khó khăn thử thách
Bài thơ như một lời tâm niệm chân
thành, lời gửi gắm tha thiết của nhà
thơ để lại với đời
GV:
- Giọng tha thiết, biến đổi theo nghe
mạch cảm xúc: say sưa trìu mến, nhịp
nhanh,hối hả, phấn chấn, giọng thiết
tha
Đọc, nhận xét
? Mạch cảm xúc và bố cục bài thơ
3 Đọc
4.Mạch cảm xúc và bố cục
- Khổ đầu: Cảm xúc trước mùa Quan sát, xuân thiên nhiên, đất trời ghi lại
- 2 khổ tiếp: Cảm xúc về mùa xuân của đất nước, của cách mạng
- 2 khổ tiếp: Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ
- Khổ cuối: Lời ngợi ca quê hương, đất nước qua làn điệu dân ca xứ Huế
* Mạch cảm xúc và tư tưởng:
- Từ xúc cảm trước mùa xuân thiên nhiên, đất nước -> mùaxuân của mỗi con người trước mùa xuân lớn của đất nước > Thể hiện khát vọng được âng hiến “ mùa xuân nho nhỏ” của mình vào mùa xuân lớn của cuộc đời chung -> cảm xúc thiết tha
tự hào về quê hương đất nước qua làn điệu dân ca
xứ Huế
Trang 3HĐ 2: Hướng dẫn tìm hiểu chi tiết bài
thơ
Hình ảnh của thiên nhiên, đất trời
được phác họa như thế nào?
- Dòng sông xanh
- Bông hoa tím biếc
- Con chim chiền chiện
* GV giới thiệu tập tính của chim
chiền chiện (Tích hợp môn Sinh học)
? Chỉ bằng ba nét phác họa ấy về
thiên nhiên, đất trời khi mùa xuân
về mà tác giả đã vẽ ra được những
điều gì về mùa xuân?
? Em hiểu như thế nào về câu thơ:
“ Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng”
? Trước vẻ đẹp đầy sức sống của
mùa xuân đất trời, tác giả có cảm
xúc như thế nào?
II Tìm hiếu chi tiết:
1 Mùa xuân của thiên nhiên, đất nước qua cảm xúc của nhà hơ:
a Mùa xuân của thiên nhiên, đất trời:
Bức tranh đẹp, với
- Không gian cao rộng (dòng sông, mặt đất, bầu trời bao la)
- Màu sắc tươi thắm (sông xanh, hoa tím)
- Âm thanh vang vọng, tươi vui
Nhà thơ say sưa ngây ngất trước vẻ đẹp của thiên nhiên, đất trời lúc vào xuân
Chỉ với 6 câu thơ, với vài nét phác vẽ đơn sơ mà đặc sắc, bằng những hình ảnh
nho nhỏ, thân quen, bình dị, nhà thơ đã gợi lên một lên một bức tranh xuân tươi
tắn, thơ mộng, mang đậm phong vị xứ Huế - quê hương của tác giả Đặc biệt là âm
thanh của tiếng chim chiền chiện – sứ giả của mùa xuân vang ngân lên từng tiếng
một, thật trong, thật tròn làm xao xuyến hồn thi nhân để rồi nhà thơ đón nhận với
tất cả sự đắm say, trân trọng Chính tình yêu thiên nhiên của nhà thơ Thanh Hải đã
gợi cho chúng ta bao suy nghĩ về ý thức trách nhiệm của bản thân trong việc bảo vệ
môi trường thiên nhiên, đặc biệt là thực trạng hiện nay nó đang bị hủy hoại nghiêm
trọng Vì vậy, mỗi chúng ta phải biết trân trọng, nâng niu, gìn giữ để thiên nhiên
mãi là người bạn tốt của con người (Tích hợp kiến thức GDCD)
Trang 4? Từ mùa xuân của thiên nhiên, đất
trời, nhà thơ chuyển sang cảm nhận
về mùa xuân của đất nước với
những hình ảnh nào?
? Hai hình ảnh này tượng trưng
cho hai nhiệm vụ gì lúc đó?
? Vậy theo em hiểu chữ “lộc” ở đây có
nghĩa là gì?
? Điều tâm niệm của nhà thơ là gì?
? Tâm niệm ấy được thể hiện qua Trả
lời những hình ảnh thơ nào? Nét đặc
sắc của những hình ảnh đó là gì?
? Ở phần đầu của bài thơ tác giả
đã phác họa mùa xuân bằng các
hình ảnh: bông hoa, tiếng chim
Đến khổ thơ thứ tư, tác giả lại nhắc
lại hai hình ảnh ấy Cách cấu tứ
như vậy có ý nghĩa gì?
? Tại sao ở khổ 1, tác giả xưng
“tôi” nhưng đến đây tác giả lại
xưng “ta”? Việc thay đổi cách
xưng hô như vậy có ý nghĩa gì?
GV bình: (Tích hợp môn Giáo dục
công dân: Lí tưởng sống của thanh
niên
Thái độ sống và cách ứng xử giữa con
b Mùa xuân của đất nước:
Nhiệm vụ- Người cầm súng chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc Lao động,- Người ra đồng xây dựng đất nước
- “Lộc” + chồi non, cây non + sức sống của mùa xuân
- Từ cảm xúc về mùa xuân, tác giả đã chuyển mạch thơ một cách tự hiên sang bày tỏ những suy ngẫm ủa mình về lẽ sống, về ý nghĩa, giá rị của cuộc đời mỗi con người
3 Tâm niệm của nhà thơ
- Làm con chim hót
- Làm một cành hoa
- Làm một nốt trầm
- Làm một mùa xuân lặng lẽ dâng cho đời
+ Đây là những hình ảnh giản dị, tự nhiên và đẹp
đẽ, thể hiện ước nguyện được hóa thân của tác giả
=> Lặp lại hình ảnh:
- Tạo sự đối ứng chặt chẽ
- Niềm mong ước,cống hiến cho đời đó là lẽ tự nhiên như con chim mang đén tiếng hót, đóa hoa tỏa hương sắc vậy
- Đại từ “ Ta”: vừa có giá trị
biểu đạt niềm riêng, vừa diễn tả được ước nguyện chung của nhiều người, nhiều lứa tuổi
Sự cống hiến không ngừng nghỉ, bất chấp thời gian, tuổi tác
Trang 5người với con người.
Ta thấy nhân vật trữ tình ở đây không
còn là cái “tôi” hay “ ta” nữa mà bỗng
biến thành “ một mùa xuân nho nhỏ”
để lặng lẽ dâng cho đời, dù là tuổi 20
haylà khi tóc bạc Cái công việc “lặng
lẽ dâng cho đời” đâu phải là của riêng
ai Nó đã trở thành khát vọng sống của
mọi thời đại: của tôi, của bạn, của cả
thế hệ chúng ta
“Đâu cần thanh niên có
Đâu khó có thanh niên”
Chính vì lẽ đó mà mỗi chúng ta cần xác
định cho mình mục đích sống cao
đẹp, phải biết hiến dâng, biết hi sinh vì
người thân yêu, vì quê hương, vì Tổ
quốc
? Bài thơ kết thúc bằng một âm điệu
dân ca xứ Huế mênh mang, da diết
Em lắng nghe được điều gì qua tiếng
hát của nhà thơ?
*HĐ 3: Tổng kết –ghi nhớ
? Để thể hiện thành công nội dung, tư
tưởng của bài thơ, tác giả đã sử dụng
và sáng tạo những phương tiện và thủ
pháp nghệ thuật nào?
-> Ghi nhớ:
*GV: Bài thơ được phổ nhạc và đã trở
thành 1 trong những giai điệu đẹp
nhất, trong sáng nhất về mùa
Tích hợp môn Âm nhạc: bài hát “Mùa
xuân nho nhỏ” (Nhạc sĩ Trần Hoàn)
* HĐ 4: Hướng dẫn luyện tập:
Bài tập 1: Nếu em là một hướng
dẫn viên du lịch dẫn đoàn khách tới
3 Lời ngợi ca đất nước:
- Bộc lộ niềm tin yêu vào cuộc
III Tổng kết –ghi nhớ:
1 Nghệ thuật:
2 Nội dung
IV Luyện tập:
Trang 6thăm cố đô Huế, em sẽ giới thiệu
như thế nào? (Tích hợp Địa lí,
Lịch sử)
Bài tập 2: Từ 6 câu thơ đầu, bằng
sự tưởng tượng và liên tưởng của
mình, em hãy vẽ lại bức tranh thiên
nhiên xứ Huế (Tích hợp môn Mĩ
thuật)