Ở giai đoạn giáo dục cơ bản, chương trình hoạt động trải nghiệm sáng tạo tập trung vào việc hoàn thành các phẩm chất nhân cách, những thói quen, kĩ năng sống… thông qua hoạt động trải ng[r]
Trang 1CHƯƠNG TRÌNH LỚP TẬP HUẤN TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
ĐỐI VỚI GIÁO VIÊN CẤP TIỂU HỌC
*************
Thời gian: 9-10/08/2017
dõi
Ghi chú
Ngày 9/08/2017 Sáng 09/08/2017
- 8 giờ đến 9 giờ 15
phút
- 9 giờ 15 đến 9 giờ
30 phút
- 9 giờ 30 phút đến
10 giờ 45 phút
- Khai mạc + báo cáo
lý thuyết
- Nghỉ giải lao
- Chia nhóm thảo luận tìm hiểu cấu trúc của SGK và SGV
Nguyễn Tôn Kim
Ngân
Cả nhóm báo cáo
viên
Chiều 09/08/2017
- 13 giờ 30 phút
đến 15 giờ
- 15 giờ đến 15 giờ
15 phút
- 15 giờ 30 phút
đến 16 giờ 30 phút
- Trình bày kết quả thảo luận của buổi
sáng
- Nghỉ giải lao
- Các nhóm thảo luận cho tiết dạy thử được phân công
Cả nhóm báo cáo
viên
Ngày 10/8/2017 Sáng 10/08/2017
- 7 giờ đến 9 giờ
- 9 giờ đến 9 giờ
15 phút
- 9 giờ 15 phút đến
10 giờ
- Các nhóm thực hành
dạy thử
- Nghỉ giải lao
- Tiếp tục dạy thử và giải đáp thắc mắc – Tổng kết lớp tập huấn
Cả nhóm báo cáo
viên
Ghi chú:
- Tổ trưởng : Nguyễn Văn Khiêm
- Các thành viên : Huỳnh Văn Viễn, Nguyễn Tôn Kim Ngân, Lê Thị Diệu Nhàn, Lê Thị Xuân Nghi
Trang 2CHƯƠNG TRÌNH LỚP TẬP HUẤN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NÓI – VIẾT CHO HỌC SINH TIỂU HỌC
QUA DẠY- HỌC TẬP LÀM VĂN
*************
Thời gian: 16-17/08/2017
dõi
Ghi chú
Ngày 9/08/2017 Sáng 09/08/2017
- 8 giờ đến 9 giờ 15
phút
- 9 giờ 15 đến 9 giờ
30 phút
- 9 giờ 30 phút đến
10 giờ 45 phút
- Khai mạc + báo cáo
lý thuyết
- Nghỉ giải lao Báo cáo lý thuyết
Lâm Thị Quế Hương + Cả nhóm báo cáo viên
Chiều 09/08/2017
- 13 giờ 30 phút
đến 15 giờ
- 15 giờ đến 15 giờ
15 phút
- 15 giờ 30 phút
đến 16 giờ 30 phút
- Chia nhóm thảo luận sắm vai theo 10 tình huống + Trình bày kết quả thảo luận
- Nghỉ giải lao
- Các nhóm tiếp tục trình bày kết quả thảo luận+ Thảo luận thống nhất soạn KHBH cho tiết dạy
Cả nhóm báo cáo
viên
Ngày 10/8/2017 Sáng 10/08/2017
- 7 giờ đến 9 giờ
- 9 giờ đến 9 giờ
15 phút
- 9 giờ 15 phút đến
10 giờ
- Các nhóm bốc thăm thực hành dạy thử
- Nghỉ giải lao
- Tiếp tục dạy thử và giải đáp thắc mắc – Tổng kết lớp tập huấn
Cả nhóm báo cáo
viên
Ghi chú:
- Tổ trưởng : Nguyễn Tôn Kim Ngân
- Các thành viên : Lâm Thị Quế Hương, Lê Thị Diệu Nhàn, Lê Thị Xuân Nghi, Phạm Thị Thúy Vân
Trang 3TÀI LIỆU TẬP HUẤN HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO
THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
ĐỐI VỚI GIÁO VIÊN CẤP TIỂU HỌC
****************
1 Hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong chương trình giáo dục phổ thông
Hoạt động giáo dục (theo nghĩa rộng) là những hoạt động có chủ đích, có kế hoạch hoặc có sự định hướng của nhà giáo dục, được thực hiện thông qua những cách thức phù hợp để chuyển tải nội dung giáo dục tới người học nhằm thực hiện
a Trong chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, kế hoạch giáo dục bao gồm
các môn học và hoạt động giáo dục (theo nghĩa hẹp) Khái niệm hoạt động giáo dục (theo nghĩa hẹp) dùng để chỉ các hoạt động giáo dục được tổ chức ngoài giờ dạy học các môn học Hoạt động giáo dục (theo nghĩa rộng) bao gồm cả hoạt động dạy học và hoạt động giáo dục (theo nghĩa hẹp) Các hoạt động giáo dục (theo nghĩa hẹp) gồm: hoạt động tập thể (sinh hoạt lớp, sinh hoạt trường, sinh hoạt Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh; hoạt động giáo dục Ngoài giờ lên lớp được tổ chức theo các chủ đề giáo duc; giúp học sinh tìm hiểu để định hướng tiếp tục học tập; hình thành và phát triển kĩ năng vận dụng những kiến thức vào thực tiễn; có một số kĩ năng sử dụng công cụ, thực hành kĩ thuật theo quy trình công nghệ để làm ra sản phẩm đơn giản
b Trong chương trình giáo dục phổ thông mới, hoạt động giáo dục (theo nghĩa
rộng) bao gồm hoạt động dạy học và hoạt động trải nghiệm sáng tạo Như vậy: hoạt động trải nghiệm sáng tạo là hoạt động giáo dục trong đó từng học sinh được trực tiếp hoạt động thực tiễn trong nhà trường hoặc trong xã hội dưới
sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, qua đó phát triển tình cảm, đạo đức, các
kĩ năng và tích lũy kinh nghiệm riêng của cá nhân Trải nghiệm sáng tạo là hoạt
Trang 4động được coi trọng trong từng môn học; đồng thời trong kế hoạch giáo dục cũng
bố trí các hoạt động trải nghiệm sáng tạo riêng, mỗi hoạt động này mang tính tổng hợp của nhiều lĩnh vực giáo dục, kiến thức, kĩ năng khác nhau Hoạt động trải nghiệm sáng tạo dành cho tất cả học sinh từ lớp 1 đến lớp 5 giúp học sinh vận dụng những tri thức kiến thức, kĩ năng, thái độ đã học từ nhà trường và những kinh nghiệm của bản thân vào thực tiễn đời sống một cách sáng tạo
Bên cạnh việc hình thành và phát triển các phẩm chất và năng lực chung của chương trình giáo dục, hoạt động trải nghiệm sáng tạo còn tập trung hình thành, phát triển các năng lực đặc thù cho học sinh: năng lực tổ chức hoạt động, năng lực
tổ chức và quản lí cuộc sống, năng lực tự nhận thức và tích cực hóa bản thân
Nội dung hoạt động trải nghiệm sáng tạo gồm phần bắt buộc (bao gồm cả các hoạt động tập thể) và tự chọn, được thiết kế theo nguyên tắc tích hợp, hoặc đồng tâm kết hợp với tuyến tính Nội dung hoạt động trải nghiệm sáng tạo được xây dựng hình thành các chủ đề mang tính chất mở và tương đối độc lập với nhau dựa trên các lĩnh vực của đời sống kinh tế, sản xuất, khoa học công nghệ, giáo dục, văn hóa, chính trị xã hội, … của địa phương, vùng miền, đất nước và quốc tế để học sinh và nhà trường lựa chọn, tổ chức thực hiện một cách phù hợp, hiệu quả
Ở giai đoạn giáo dục cơ bản, chương trình hoạt động trải nghiệm sáng tạo tập trung vào việc hoàn thành các phẩm chất nhân cách, những thói quen, kĩ năng sống… thông qua hoạt động trải nghiệm học sinh được bước vào cuộc sống xã hội, được tham gia các dự án học tập, các hoạt động thiện nguyện, hoạt động lao động, các loại hình câu lạc bộ khác nhau,… Bằng hoạt động trải nghiệm bản thân, mỗi học sinh vừa là người tham gia, vừa là người kiến thiết và tổ chức các hoạt động cho chính mình nên học sinh không những biết cách tích cực hóa bản thân, khám phá bản thân, điều chỉnh bản thân mà còn biết cách tổ chức hoạt động, tổ chức cuộc sống và biết làm việc có kế hoạch, có trách nhiệm Đặc biệt ở giai đoạn này, mỗi học sinh cũng bắt đầu xác định được năng lực, sở trường, và chuẩn bị một số năng
Trang 5lực cơ bản cho người lao động tương lai và người công dân có trách nhiệm Học sinh sẽ được đánh giá về năng lực, hứng thú, và được tư vấn để lựa chọn và định hướng nghề nghiệp Ở giai đoạn này, chương trình có tính phân hóa và tự chọn cao Hoạt động trải nghiệm sáng tạo sử dụng các hình thức và phương pháp chủ yếu sau: thực địa, tham quan, giao lưu, rò chơi, thực hành lao động, Đánh giá năng lực của học sinh từ hoạt động trải nghiệm sáng tạo chủ yếu bằng phương pháp định tính thông qua quan sát hành vi và thái độ; bảng điểm, tự lập vào
Ngoài hoạt động trải nghiệm sáng tạo được nêu trên, trong từng môn học cũng coi trọng việc tổ chức, hướng dẫn các hoạt động trải nghiệm sáng tạo phù hợp với đặc trưng nội dung môn học và điều kiện dạy học
2 Đặc điểm của hoạt động trải nghiệm sáng tạo
a Trải nghiệm và sáng tạo là dấu hiệu cơ bản của hoạt động
Hoạt động TNST là hoạt động được thực hiện phối hợp một cách hợp lý cả hai khâu trải nghiệm và sáng tạo Hoạt động TNST tạo cơ hội cho học sinh trải nghiệm trong thực tiễn để tích lũy và chiêm nghiệm các kinh nghiệm, từ đó có thể khái quát thành hiểu biết theo cách của riêng mình, đó đã được gọi là sáng tạo của bản thân học sinh Hoạt động TNST có khả năng huy động sự tham gia tích cực của học sinh ở tất cả các khâu của quá trình hoạt động: từ thiết kế hoạt động đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoạt động phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và khả năng của bản thân; tạo cơ hội cho các em được trải nghiệm, được bày tỏ quan điểm, ý tưởng sáng tạo; được đánh giá và lựa chọn ý tưởng hoạt động, được thể hiện, tự khẳng định bản thân, được tự đánh giá và dánh giá kết quả hoạt động của bản thân, của nhóm mình và của bạn bè…
b Nội dung hoạt động trải nghiệm sáng tạo mang tính tích hợp và phân
Nội dung hoạt động trải nghiệm sáng tạo rất đa dạng và mang tính tích hợp,
Trang 6tổng hợp kiến thức, kĩ năng của nhiều môn học, nhiều lĩnh vực học tập và giáo dục như: giáo dục đạo đức, giáo dục trí tuệ, giáo dục kĩ năng sống, giáo dục giá trị sống, giáo dục thẩm mĩ, giáo dục thể chất, giáo dục lao động, giáo dục an toàn giao thông, giáo dục môi trường, giáo dục phòng chống ma túy, giáo dục phòng chống HIV/AIDS và tệ nạn xã hội, giáo dục các phẩm chất người lao động, … Điều này giúp cho các nội dung giáo dục thiết thực hơn, gần gũi với cuộc sống thực tế hơn, đáp ứng được nhu cầu hoạt động của học sinh, giúp các em vận dụng vào trong thực tiễn cuộc sống một cách dễ dàng thuận lợi hơn Bên cạnh hoạt động có tính tích hợp, học sinh được lựa chọn một số hoạt động chuyên biệt phù hợp với năng lực, sở trường, hứng thú của bản thân để phát triển năng lực sáng tạo riêng của mỗi cá nhân
c Hoạt động trải nghiệm sáng tạo được thực hiện dưới nhiều hình thức đa
dạng
Hoạt động TNST được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau như trò chơi, hội thi, giao lưu, tham quan du lịch, sân khấu hóa (kịch, thơ, hát, múa rối, tiểu phẩm, kịch tham gia…), thể dục thể thao, câu lạc bộ, tổ chức các ngày hội, …Mỗi một hình thức hoạt động trên đều tiềm tàng trong nó những khả năng giáo dục nhất định Nhờ các hình thức tổ chức đa dạng , phong phú mà việc giáo dục học sinh được thực hiện một cách tự nhiên, sinh động, nhẹ nhàng, hấp dẫn, không gò bó và khô cứng, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý cũng như nhu cầu, nguyện vọng của học sinh Trong quá trình thiết kế, tổ chức, đánh giá các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, cả giáo viên lẫn học sinh đều có cơ hội thể hiện sự sáng tạo, chủ động, linh hoạt của mình, làm tăng thêm tính hấp dẫn, độc đáo của các hình thức tổ chức hoạt động
Sự đa dạng của hình thức trải nghiệm cũng tạo cơ hội thực hiện giáo dục phân hóa
d Hoạt động trải nghiệm sáng tạo đòi hỏi sự phối hợp, liên kết nhiều lực
Khác với hoạt động dạy học, hoạt động trải nghiệm sáng tạo cần thu hút sự tham gia, phối hợp, liên kết nhiều lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường
Trang 7như: Giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên bộ môn, cán bộ Đoàn, tổng phụ trách Đội, ban giám hiệu nhà trường, cha mẹ học sinh, chính quyền địa phương, hội khuyến học, hội phụ nữ, đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, hội cựu chiến binh, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp ở đại phương, các nhà hoạt động xã hội, những nghệ nhân, những người lao động tiêu biểu ở địa phương, những tổ chức kinh tế…Mỗi lực lượng giáo dục có tiềm năng, thế mạnh riêng Tùy nội dung, tính chất từng hoạt động mà sự tham gia của các lực lượng có thể là trực tiếp hoặc gián tiếp; có thể là chủ trì, đầu mối hoặc phối hợp; có thể về những mặt khác nhau ( có thể hỗ trợ về kinh phí, phương tiện, địa điểm tổ chức hoạt dộng hoặc đóng góp về chuyên môn, trí tuệ, chất xám hay sự ủng hộ về tinh thần) Do vậy, hoạt động trải nghiệm sáng taọ tạo điều kiện cho học sinh được học tập, giao tiếp rộng rãi với nhiều lực lượng giáo dục; được lĩnh hội các nội dung giáo dục qua nhiều kênh khác nhau, với nhiều cách tiếp cận khác nhau Điều đó làm tăng tính đa dạng, hấp dẫn và chất lượng, hiệu quả của hoạt động trải nghiệm sáng tạo
e Hoạt động trải nghiệm sáng tạo giúp lĩnh hội những kinh nghiệm mà
các hình thức học tập khác không thực hiện được
Lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử xã hội loài người và thế giới xung quanh bằng nhiều con đường khác nhau để phát triển nhân cách là mục tiêu quan trọng của hoạt động học tập Tuy nhiên, có những kinh nghiệm chỉ có thể lĩnh hội thông qua trải nghiệm thực tiễn Thí dụ, phân biệt mùi vị, cảm thụ âm nhạc, tư thế cơ thể trong không gian, niềm vui sướng hạnh phúc… Những điều này chỉ thực sự có được khi học sinh được trải nghiệm với chúng Sự đa dạng trong trải nghiệm sẽ mang lại cho học sinh nhiều vốn sống kinh nghiệm phong phú mà nhà trường không thể cung cấp thông qua các công thức hay định luật, định lý… Tóm tại hoạt động trải nghiệm sáng tạo là một phương thức học hiệu quả, nó giúp hình thành năng lực cho người học Phương pháp trải nghiệm có thể thực hiện đối với bất cứ lĩnh vực tri thức nào, khoa học hay đạo đức, kinh tế xã hội… Hoạt động trải nghiệm cũng cần được tiến hành có tổ chức, có hướng dẫn theo quy trình
Trang 8nhất định của nhà giáo dục thì hiệu quả của việc học qua trải nghiệm sẽ tốt hơn Hoạt động giáo dục nhân cách học sinh chỉ có thể tổ chức qua hoạt động trải nghiệm
3 Hoạt động trải nghiệm sáng tạo, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Vị trí, vai trò
Là bộ phận của chương trình; Có quan hệ chặt chẽ với hoạt động
Gắn lý thuyết với thực tiễn Phát triển phẩm chất nhân cách
và năng lực chung, năng lực đặc thù
Là một bộ phận của chương trình; Có quan hệ chặt chẽ với hoạt động dạy học Gắn lý thuyết với thực tiễn Phát triển nhân cách toàn diện
Được tổ chức ngoài giờ học các môn văn hóa
Mục tiêu
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm hình thành và phát triển phẩm chất nhân cách, các năng lực tâm lý – xã hội ; giúp học sinh tích lũy kinh nghiệm riêng cũng như phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình; làm tiền đề cho mỗi cá nhân tạo dựng được sự nghiệm và cuộc sống hạnh phúc sau này
Kiến thức: củng cố, mở rộng, khắc sâu kiến thức đã học; nâng cao hiểu biết về các lĩnh vực của đời sống xã hội và giá trị truyền thống và nhân loại
Kỹ năng: góp phần hình thành năng lực chủ yếu như tự hoàn thiện, thích ứng, hợp tác, giao tiếp ứng xử; có lối sống phù hợp với các giá trị xã hội
Nội dung 5 lĩnh vực nội dung:
Giáo dục và phát triển cá nhân
6 mạch nội dung:
Giáo dục truyền thống;
Ý thức học tập;
Trang 9 Quê hương đất nước và hòa bình thế giới
Tình yêu, hôn nhân, hạnh phúc gia đình
Thế giới nghề nghiệp
Khoa học và nghệ thuật Được thể hiện qua các chủ đề đa dạng, phong phú vừa đảm bảo yêu cầu chung và vừa phù hợp với đặc điểm của từng trường, địa phương
Tổ quốc, Đảng Đoàn ;
Tình bạn, Tình yếu, gia đình;
Hòa bình, hữu nghị và hợp tác;
Tình nguyện Được thể hiện trong 9 hoặc 10 chủ đề theo thánG
Chương trình
tự chọn hay
bắt buộc
Song song 2 chương trình:
chương trình bắt buộc đối với 100% học sinh và chương trình tự chọn
Một chương trình chung cho tất cả
Phương pháp
và hình thức
tổ chức
Hình thức giống nhau PP: Thiết kế nhiệm vụ rõ ràng hướng tới mục tiêu hình thành các năng lực cụ thể
Hình thức giống nhau Hướng dẫn hoạt động chung, phát huy vai trò chủ thể của học sinh trong hoạt động
Đánh giá Đánh giá năng lực cụ thể thông
qua các chỉ số hành vi và tiêu chí
Thông qua các công cụ cho mỗi
Đánh giá quá trình và kết quả hoạt động trên từng cá nhân và xác định được vị trí của mỗi học
Đánh giá sự phát triển về nhận thức, kĩ năng, thái độ; Thực hiện bằng nhiều con đường; tự nhận xét; nhận xét cử tập thể, của các giáo viên, qua quan sát hoạt động; trò chuyện, qua sản phẩm
Trang 10sinh trên đường phát triển năng lực
Minh chứng: bộ hồ sơ hoạt động của học sinh
Sử dụng kết
quả đánh giá
Để báo cáo kết quả hoạt động của học sinh cho các bên liên quan
Điều chỉnh các yếu tố giúp học sinh nâng cao mức độ năng lwujc trên đường phát triển
Là điều kiện cần của đánh giá xếp loại toàn diện học sinh để xét lên lớp, chuyển cấp và xét tuyển cho những hoạt động đặc thù
Góp phần vào đánh giá hạnh kiểm; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện
Như vậy, hai hoạt động này có vị trí và vai trò và hình thức tổ chức khá thống nhất Tuy nhiên, sự khác nhau cơ bản ở chỗ là trong hoạt động TNST, mục tiêu được diễn đạt dưới dạng năng lực và các năng lực này được đánh giá thông qua phương pháp và công cụ chuyên biệt; cách thức tổ chức hoạt động phải làm sao để 100% học sinh tham gia trong các hoạt động bắt buộc và được tự chọn tham gia những nội dung mình yêu thích; từng cá nhân phải được đánh giá và xếp loại với minh chứng là hồ sơ về quá trình hoạt động (giống như kết quả học tập) và kết quả đánh giá được sử dụng cho việc xếp loại
4 Hoạt động dạy học và hoạt động trải nghiệm sáng tạo
Phân biệt môn học và hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong chương trình giáo dục phổ thông mới:
Mục đíchHình thành và phá triển hệ thốngHình thành và phát triển những