Thẩm định hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng đối với công ty cổ phần khoáng sản việt nam

Tuy nhiên, lợi dụng những chủ trương, chính sách khuyến khích của Nhànước, các hành vi vi phạm nhằm chiếm đoạt tiền hoàn thuế giá trị gia tăng diễn ra ngày càng tinh vi, phức tạp: gian l

LỜI NÓI ĐẦU

Luật thuế giá trị gia tăng ra đời đã khắc phục nhược điểm của thuế doanhthu là thu thuế trùng lắp, nhiều mức thuế suất, hạn chế xuất khẩu Kể từ khi banhành đến nay, Luật thuế giá trị gia tăng đã được sửa đổi, bổ sung để kịp thờitháo gỡ các vướng mắc phát sinh, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xãhội, thực tiễn công tác quản lý thuế và các thông lệ quốc tế Nguyên tắc đánhthuế giá trị gia tăng là tính trên phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ quacác khâu sản xuất, lưu thông và tiêu dùng; không tính trên phần giá trị đã chịuthuế giá trị gia tăng ở các khâu trước; thuế đã nộp ở các khâu trước được tính trừ

ở khâu sau Vì vậy, hoàn thuế giá trị gia tăng là nguyên lý tất yếu của thuế giá trịgia tăng khi số thuế đầu vào mà doanh nghiệp đã trả lớn hơn số thuế đầu ra màdoanh nghiệp đã nộp vào ngân sách Nhà nước Đối với cộng đồng doanh nghiệp,hoàn thuế góp phần giảm bớt khó khăn về tài chính, khuyến khích đầu tư và mởrộng hoạt động sản xuất kinh doanh Đối với Nhà nước, hoàn thuế là một công

cụ đảm bảo công bằng, bình đẳng xã hội; thực hiện phát triển kinh tế theo địnhhướng của Nhà nước

Tuy nhiên, lợi dụng những chủ trương, chính sách khuyến khích của Nhànước, các hành vi vi phạm nhằm chiếm đoạt tiền hoàn thuế giá trị gia tăng diễn

ra ngày càng tinh vi, phức tạp: gian lận trong lập hồ sơ hoàn thuế; mua bán hóađơn, chứng từ; xuất khẩu khống hàng hóa… Thực trạng trên đã làm hạn chếnhững ưu điểm nổi trội của chính sách hoàn thuế giá trị gia tăng, gây thất thungân sách Nhà nước; đồng thời làm giảm niềm tin của các tổ chức, cá nhân,doanh nghiệp làm ăn chân chính đối với chính sách thuế của Nhà nước ta

Trong thời gian qua, thực hiện sự chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Tài chính,Cục thuế Thành phố Hải Phòng cùng toàn ngành Thuế luôn nỗ lực cải tiến, hoànthiện công tác quản lý hoàn thuế giá trị gia tăng, tạo môi trường thuận lợi chohoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh của người nộp thuế trong hành lang pháp

lý của Nhà nước Cùng với đó, cơ quan Thuế các cấp đã áp dụng những biệnpháp quản lý, giám sát chặt chẽ công tác hoàn thuế, đảm bảo hoàn đúng đốitượng theo quy định của pháp luật, không chiếm dụng vốn sản xuất kinh doanhcủa các doanh nghiệp.

Là công chức được tuyển dụng và phân công công tác tại Phòng Tổng hợp

- Nghiệp vụ - Dự toán, Cục thuế Thành phố Hải Phòng, nhận thức được vai trò

và ý nghĩa thiết thực của công tác hoàn thuế, tôi lựa chọn tình huống tiểu luận:

“Thẩm định hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng đối với Công ty cổ phần khoáng sản Việt Nam” để nghiên cứu, phân tích Từ đó, đề xuất những phương án giải

quyết hoàn thuế nhằm góp phần thực thi các chính sách thuế một cách chặt chẽ,hiệu quả hơn; tránh thất thu Ngân sách Nhà nước

Bài tiểu luận gồm 6 phần:

1 Mô tả tình huống

2 Xác định mục tiêu xử lý tình huống

3 Phân tích nguyên nhân và hậu quả

4 Xây dựng các phương án giải quyết vấn đề và lựa chọn phương án

5 Xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện phương án được lựa chọn

6 Những kiến nghị

1 Mô tả tình huống

Công ty cổ phần khoáng sản Việt Nam được thành lập theo giấy phépkinh doanh số 0200243580 ngày 05/5/2013; trụ sở kinh doanh tại số 28, đường

Lê Hồng Phong, phường Đông Khê, quận Ngô Quyền, Thành phố Hải Phòng;ngành nghề kinh doanh chính: khai thác đá, cát, sỏi, đất sét và xuất khẩu bộtcacbonat canxi (bột đá vôi trắng); đăng ký nộp thuế giá trị gia tăng theo phươngpháp khấu trừ

Ngày 27/12/2013 công ty có công văn số 01/VN-NQ 2014 gửi Chi Cụcthuế quận Ngô Quyền, đề nghị hoàn thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động xuấtkhẩu mặt hàng bột cacbonat canxi Hồ sơ đơn vị gửi cơ quan thuế gồm có:

1 Giấy đề nghị hoàn trả khoản thu ngân sách Nhà nước mẫu số01/ĐNHT;

2 01 Bảng tổng hợp số thuế giá trị gia tăng đầu ra, đầu vào;

3 Tờ khai thuế giá trị gia tăng mẫu số 01/GTGT; bảng kê hàng hóa bán

ra, mua vào mẫu số 01-1/GTGT, 01-2/GTGT từ tháng 6/2013 đến tháng11/2013;

5 Hợp đồng xuất khẩu bột cacbonat canxi;

6 Vận đơn đường biển;

7 Hóa đơn xuất khẩu mẫu số 06HDXK3/001;

8 Tờ khai hải quan điện tử (xuất khẩu) từ tháng 6 đến tháng 11/2013;

9 Giấy báo có của ngân hàng;

10 Bảng kê tổng hợp chứng từ thanh toán qua ngân hàng (số tiền thanhtoán từ 20 triệu đồng trở lên);

11 Bảng tổng hợp số lượng hàng hóa nhập - xuất - tồn từ tháng 6/2013đến tháng 11/2013

Trong nội dung trình bày tại giấy đề nghị hoàn trả khoản thu ngân sáchNhà nước mẫu số 01/ĐNHT, công ty đề nghị hoàn số tiền thuế giá trị gia tăng:195.194.236 đồng; lý do đề nghị hoàn trả: công ty mua hàng hóa (bột đá vôitrắng không tráng phủ axit, đá vôi trắng xuất khẩu và các hàng hóa dịch vụmua ngoài phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh trong 3 tháng liên tục có sốthuế giá trị gia tăng đầu vào chưa khấu trừ hết); kỳ hoàn thuế từ tháng 6/2013đến tháng 11/2013.

Qua phân tích hồ sơ hoàn thuế của công ty, công ty là đơn vị mới thànhlập, nộp hồ sơ đề nghị hoàn thuế giá trị gia tăng lần đầu, cơ quan thuế phân loại

hồ sơ thuộc diện kiểm tra trước khi hoàn thuế theo quy định tại Khoản 2, Điều

52 Thông tư số 28/2011/TT-BTC ngày 28/02/2011 của Bộ Tài chính hướng dẫnthi hành một số điều của Luật Quản lý thuế, hướng dẫn thi hành Nghị định số85/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 và Nghị định số 106/2010/NĐ-CP ngày28/10/2010 của Chính Phủ:

“ Điều 52 Giải quyết hồ sơ hoàn thuế

….2 Các trường hợp thuộc diện kiểm tra trước khi hoàn thuế:

… Người nộp thuế đề nghị hoàn thuế lần đầu, trừ trường hợp đề nghị hoàn thuế thu nhập cá nhân Người nộp thuế đề nghị hoàn thuế lần đầu thuộc diện kiểm tra trước hoàn thuế là người nộp thuế có hồ sơ đề nghị hoàn thuế gửi đến cơ quan thuế lần đầu và thuộc đối tượng, trường hợp được hoàn thuế… ”

Trên cơ sở phân loại hồ sơ hoàn thuế của công ty, ngày 31/12/2013 ChiCục thuế quận Ngô Quyền đã công bố Quyết định số 686/QĐ-CCT về việc kiểmtra trước hoàn thuế tại trụ sở công ty, thời kỳ kiểm tra: từ tháng 6/2013 đến hếttháng 11/2013

Kết quả kiểm tra sổ sách, chứng từ kế toán tại công ty như sau:

TỔNG HỢP MUA BÁN HÀNG HÓA TỪ THÁNG 06/2013 ĐẾN THÁNG 11/2013

- Tháng 08 38,107,690 3,810,771 38,107,690 3,810,771 -

- Tháng 09 11,729,678 1,117,297 11,729,678 1,117,297 -

- Tháng 10 911,439,956 31,073,298 911,439,956 31,073,298 -

- Tháng 11 453,548,761 7,777,139 453,548,761 7,777,139 -

- Tháng 08 - - -

- Tháng 09 - - -

- Tháng 10 1,476,201,300 1,476,201,300 -

- Tháng 11 - - -

Trong đó:

+ Bột đá vôi trắng không tráng phủ axit và đá vôi trắng mua vào:1.189.772.622 đồng, số thuế giá trị gia tăng đầu vào: 118.977.262 đồng;

+ Hàng hóa, dịch vụ mua ngoài khác phục vụ cho hoạt động sản xuất kinhdoanh: 1.082.238.835 đồng, số thuế giá trị gia tăng đầu vào: 76.216.974 đồng;+ Hàng hóa, dịch vụ mua vào dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanhkhông chịu thuế: 877.849.897 đồng

- Doanh số hàng hóa, dịch vụ bán ra trong kỳ: 3.212.631.660 đồng, số thuếgiá trị gia tăng: 0 đồng (doanh thu xuất khẩu bột đá vôi trắng không tráng phủaxit và đá vôi trắng)

Trong đó:

+ Hàng hóa, dịch vụ bán ra chịu thuế suất 0%: 2.139.164.580 đồng;

+ Hàng hóa, dịch vụ bán ra không chịu thuế: 1.073.467.080 đồng

Kết quả kiểm tra tại trụ sở công ty cho thấy: không có sự chệnh lệch giữa

số liệu trên sổ sách kế toán và số liệu kiểm tra của cơ quan thuế Số thuế giá trịgia tăng chưa được khấu trừ lũy kế đến hết ngày 30/11/2013 là: 195.194.236đồng Công ty thực hiện mở sổ sách kế toán theo đúng quy định; kê khai và nộpthuế đầy đủ, đúng hạn; không còn nợ đọng tiền thuế, không có dấu hiệu trốnthuế, gian lận thuế Ngày 16/01/2014, Đoàn kiểm tra Chi Cục thuế đề nghị Cụcthuế Thành phố, Chi Cục thuế quận Ngô Quyền xét hoàn thuế đối với công ty cổphần khoáng sản Việt Nam; số tiền thuế giá trị gia tăng đề nghị hoàn:195.194.236 đồng để tạo điều kiện cho công ty bổ sung nguồn vốn sản xuất kinhdoanh

Căn cứ kết luận tại Biên bản kiểm tra trước hoàn thuế của Đoàn kiểm tra,Chi Cục thuế quận Ngô Quyền lập Phiếu đề xuất hoàn thuế (mẫu số 06/QTr-HTban hành kèm theo Quyết định số 905/QĐ-TCT ngày 01/7/2011 của Tổng cụctrưởng Tổng cục Thuế), đề xuất Cục thuế xét hoàn thuế cho công ty với số tiền:195.194.236 đồng theo quy định tại Khoản 1, Điều 18, Thông tư số 06/2012/TT-

BTC ngày 11/01/2012 hướng dẫn thi hành một số điều của Luật thuế giá trị giatăng, hướng dẫn thi hành Nghị định số 123/2008/NĐ-CP ngày 08/12/2008 và

Nghị định số 121/2011/NĐ-CP ngày 27/12/2011 của Chính phủ: “Cơ sở kinh

doanh nộp thuế theo phương pháp khấu trừ thuế được hoàn thuế giá trị gia tăng nếu trong 3 tháng liên tục trở lên có số thuế giá trị gia tăng đầu vào chưa được khấu trừ hết.”

Tuy nhiên, trên một số tờ khai hải quan xuất khẩu mặt hàng bột cacbonat

canxi, phần mô tả hàng hóa cơ quan Hải quan ghi: “bột đá vôi trắng CaCO3

không tráng phủ axit, thuộc mã hàng 2517.49.00” Căn cứ Thông tư số 06/2012/

TT-BTC ngày 11/01/2012 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành một số điều củaLuật thuế giá trị gia tăng, hướng dẫn thi hành Nghị định số 123/2008/NĐ-CPngày 08/12/2008 và Nghị định số 121/2011/NĐ-CP ngày 27/12/2011 của ChínhPhủ, việc mô tả hàng hóa như trên chưa đủ căn cứ để xác định bột đá vôi trắngCaCO3 do công ty xuất khẩu thuộc đối tượng chịu thuế với mức thuế suất 0%,

do đó chưa đủ cơ sở xét hoàn thuế đối với số thuế giá trị gia tăng đầu vào tươngứng

2 Xác định mục tiêu xử lý tình huống

Hoàn thuế giá trị gia tăng thể hiện tính ưu việt của thuế giá trị gia tăng sovới thuế doanh thu, khắc phục nhược điểm đánh thuế trùng lắp giữa các khâuđối với cùng một hàng hóa, dịch vụ từ khâu sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng.Hoàn thuế giá trị gia tăng có ý nghĩa:

- Đối với người kinh doanh: thu hồi lại số vốn kinh doanh đã bỏ ra để tiếptục đầu tư vào hoạt động kinh doanh (bằng số thuế giá trị gia tăng được hoàn);không phải chịu chi phí về lãi suất trong trường hợp đi vay ngân hàng;

- Thể hiện sự công khai, minh bạch giữa quyền và nghĩa vụ của người nộpthuế với ngân sách Nhà nước: ngân sách không chiếm dụng tiền thuế giá trị gia

tăng đã tạm trả khi người kinh doanh mua hàng hóa, dịch vụ nhưng chưa bán rahoặc bán ra nhưng giá bán thấp hơn giá mua;

- Hoàn thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động xuất khẩu nhằm khuyếnkhích xuất khấu hàng hóa, dịch vụ; thúc đẩy sản xuất kinh doanh trong nước, tạonhiều công ăn việc làm; cân bằng cán cân thanh toán và giảm tình trạng nhậpsiêu;

- Hoàn thuế giá trị gia tăng là động lực để doanh nghiệp kinh doanh hànghóa, dịch vụ chịu thuế thực hiện nghiêm chỉnh chế độ kế toán, hóa đơn, chứng

- Góp phần ngăn chặn các hành vi gian lận về thuế, chiếm đoạt tiền thuế

từ ngân sách, nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý ngân sách Nhà nước;

- Sử dụng hiệu quả quỹ hoàn thuế của Nhà nước, đảm bảo tính công bằng,bình đẳng và tuân thủ pháp luật nói chung và tuân thủ pháp luật thuế nói riêng;

- Khuyến khích hoạt động xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ; thực hiện mụctiêu phát triển kinh tế của Nhà nước

Thực tế, chính sách pháp luật thuế nước ta còn nhiều kẽ hở; trong đónhững quy định về công tác hoàn thuế còn chưa chặt chẽ, rõ ràng, gây khó khăncho cả người thi hành và người chấp hành pháp luật thuế Do đó, chưa khai tháctối ưu nguồn thu ngân sách; làm giảm lòng tin của nhân dân đối với chính sáchpháp luật thuế Từ việc đặt ra tình huống thẩm định đối với hồ sơ hoàn thuế củacông ty cổ phần khoáng sản Việt Nam, tôi mong muốn nhìn nhận vấn đề hoànthuế một cách toàn diện, đa chiều hơn để đưa ra giải pháp phù hợp và hiệu quảđối với công tác hoàn thuế giá trị gia tăng mặt hàng bột cacbonat canxi xuất

khẩu; đồng thời kiến nghị, đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện chínhsách pháp luật thuế, tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế và tăng thu ngânsách Nhà nước

3 Phân tích nguyên nhân và hậu quả

3.1 Nguyên nhân

Những quy định chưa thống nhất giữa cơ quan Hải quan và cơ quan Thuếgây khó khăn cho đội ngũ cán bộ, công chức trong quá trình thực hiện nhiệm vụ;đồng thời, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế không được đảm bảo Theo quyđịnh của cơ quan Hải quan về bột cacbonat canxi: bột cacbonat canxi thuộc mãhàng 2517.49.00 là mặt hàng bột cacbonat canxi siêu mịn thuộc đối tượng chịuthuế giá trị gia tăng mức thuế suất 0% khi xuất khẩu Do đó, phần mô tả hàng

hóa trên tờ khai hải quan không thể hiện là mặt hàng “bột cacbonat canxi siêu

mịn” Tuy nhiên, theo quy định của cơ quan Thuế thì có sự phân biệt giữa bột

cacbonat canxi và bột cacbonat canxi siêu mịn Cụ thể:

Căn cứ Khoản 23, Điều 4 Thông tư số 06/2012/TT-BTC ngày 11/01/2012của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành một số điều của Luật thuế giá trị gia tăng,hướng dẫn thi hành Nghị định số 123/2008/NĐ-CP ngày 08/12/2008 và Nghịđịnh số 121/2011/NĐ-CP ngày 27/12/2011 của Chính phủ, quy định về đốitượng không chịu thuế giá trị gia tăng:

“23 Sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản khai thác chưa chế biến thành sản phẩm khác.

Tài nguyên, khoáng sản khai thác chưa chế biến thành sản phẩm khác,

bao gồm cả khoáng sản đã qua sàng, tuyển, xay, nghiền, xử lý nâng cao hàm

lượng, hoặc tài nguyên đã qua công đoạn cắt, xẻ.”

Theo đó, cơ sở kinh doanh xuất khẩu đá vôi trắng dạng hạt và dạng bột thìsản phẩm đá vôi trắng dạng hạt và dạng bột xuất khẩu thuộc đối tượng khôngchịu thuế giá trị gia tăng Trường hợp cơ sở kinh doanh xuất khẩu bột đá siêu

mịn (theo tiêu chuẩn của cơ quan có thẩm quyền), bột đá siêu mịn có tráng phủaxít, các sản phẩm này được xác định là sản phẩm đã qua chế biến thành sảnphẩm khác thì khi xuất khẩu không thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị giatăng.

Căn cứ Khoản 1, Khoản 3, Điều 9 Thông tư số 06/2012/TT-BTC ngày11/01/2012 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành một số điều của Luật thuế giátrị gia tăng, hướng dẫn thi hành Nghị định số 123/2008/NĐ-CP ngày 08/12/2008

và Nghị định số 121/2011/NĐ-CP ngày 27/12/2011 của Chính phủ, quy định vềđối tượng chịu thuế suất 0%:

“1 Thuế suất 0%: áp dụng đối với hàng hoá, dịch vụ xuất khẩu; hoạt động xây dựng, lắp đặt công trình cho doanh nghiệp chế xuất; vận tải quốc tế; hàng hoá, dịch vụ thuộc diện không chịu thuế giá trị gia tăng khi xuất khẩu, trừ các trường hợp không áp dụng mức thuế suất 0% hướng dẫn tại khoản 3 Điều này…

3 Các trường hợp không áp dụng mức thuế suất 0% gồm:… sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản khai thác chưa chế biến thành sản phẩm khác”

Theo quy định tại Phụ lục I (Biểu thuế xuất khẩu theo danh mục hàngchịu thuế) ban hành kèm theo Thông tư số 164/2013/TT-BTC ngày 15/11/2013của Bộ Tài chính (Thông tư ban hành biểu thuế xuất khẩu, biểu thuế nhập khẩu

ưu đãi theo danh mục mặt hàng chịu thuế): Mã hàng 2517.49.00 “Bột cacbonat

canxi siêu mịn được sản xuất từ loại đá thuộc nhóm 25.15” thuộc đối tượng nộp

thuế xuất khẩu với mức thuế suất 10% Theo đó, cơ quan Hải quan xác định mặthàng bột cacbonat canxi do công ty cổ phần khoáng sản Việt Nam xuất khẩu

thuộc mã hàng 2517.49.00, được mô tả trên tờ khai hải quan: “bột cacbonat

canxi không tráng phủ axit” và áp dụng mức thuế suất thuế xuất khẩu 10% Căn

cứ quy định của cơ quan thuế, hàng hóa được mô tả là “bột cacbonat canxi

không tráng phủ axit” khác với hàng hóa được mô tả là “bột cacbonat canxi