Chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã trên địa bàn thị xã phú thọ tỉnh phú thọ hiện nay

Chính quyền cấp xã là cầu nối giữa Nhà nước, các tổ chức và cá nhân trong xã, đại diện cho Nhà nước, nhân danh Nhà nước để thực thi quyền lực nhà nước, triển khai, tổ chức thực hiện nhữn

Luận văn đã được sửa chữa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ

Hà Nội, ngày …… tháng 8 năm 2016

Ủ TỊ N

S, TS ƣơng Xuân Ngọc

LỜ M O N

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện,

với sự hướng dẫn của PGS, TS Thái Văn Long Các số liệu nêu trong luận

văn là trung thực và tin cậy Các kết quả nghiên cứu chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào

Phú Thọ, ngày tháng năm 2016

Tác giả

Vi Hoàng

LỜ ẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu đề tài "Chất lượng hoạt động của chính

quyền cấp xã trên địa bàn Thị xã Phú Thọ - Tỉnh Phú Thọ hiện nay" , tác giả

đã nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện giúp đỡ từ Quý thầy, cô giáo và một số

cơ quan, đơn vị Nhân dịp hoàn thành, tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến:

Quý thầy, cô giáo Khoa Chính trị học – Trường Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã tạo một môi trường học tập, nghiên cứu khoa học, sinh hoạt chuyên môn chất lượng cao và bổ ích cho các học viên cao học

Chính quyền địa phương; chính quyền phường và các xã trong Thị xã Phú Thọ đã giúp đỡ tác giả trong quá trình phỏng vấn, khảo sát thực tiễn và cung cấp tài liệu phục vụ nghiên cứu

Nhân dịp này, tác giả xin được gửi lời cảm ơn, sự biết ơn chân thành đến gia đình và bạn bè đã cổ vũ to lớn về tinh thần, tạo động lực để tác giả yên tâm thực hiện đề tài

Đặc biệt, tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến giảng viên

hướng dẫn – PGS, TS Thái Văn Long Sự định hướng và những góp ý của Thầy

là những trí thức vô cùng quý báu, giúp tác giả hoàn thành luận văn này

Một lần nữa, tác giả xin trân trọng cảm ơn !

Phú Thọ, ngày tháng năm 2016

Tác giả luận văn

Vi Hoàng

N MỤ Ữ V ẾT TẮT

AN-QP : An ninh quốc phòng GDP : Tổng sản phẩm nội địa HĐND : Hội đồng nhân dân KT-XH : Kinh tế - Xã hội NDCP : Nghị định chính phủ NQ/TW : Nghị quyết trung ương

QĐ-TTg : Quyết định Thủ tướng chính phủ

MỤ LỤ

MỞ ẦU 1 hương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG HOẠT

ĐỘNG CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 7

1.1 Chính quyền cấp xã trong hệ thống chính trị cấp cơ sở 7 1.2 Các nhân tố đánh giá chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã 19 1.3 Tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã 25

hương 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG CỦA CHÍNH

QUYỀN CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ PHÚ THỌ, TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY 32

2.1 Khái quát chung về cấp xã Thị xã Phú Thọ, Tỉnh Phú Thọ 32 2.2 Thực trạng chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã trên địa bàn Thị xã Phú Thọ 38

hương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG

HOẠT ĐỘNG CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ Ở THỊ XÃ PHÚ THỌ - TỈNH PHÚ THỌ 55

3.1 Những quan điểm về chính quyền cấp cơ sở 55 3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã ở Thị xã Phú Thọ, Tỉnh Phú Thọ 60

KẾT LUẬN 99

T L U T M K ẢO 100 TÓM TẮT LUẬN VĂN

MỞ ẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã) là đơn vị hành chính cơ sở,

là cấp gần dân nhất và là nơi diễn ra mọi hoạt động kinh tế, chính trị, văn hóa,

xã hội của các tầng lớp nhân dân, là nơi trực tiếp triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước vào cuộc sống ở cơ sở Hoạt động của chính quyền cấp xã có chất lượng và hiệu quả, thì các mặt công tác, các lĩnh vực kinh

tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh ở cơ sở được giải quyết tốt và phát triển Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “ Nền tảng của mọi công tác

là cấp xã và cấp xã là gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính - cấp xã làm được việc thì mọi công việc đều xong xuôi”[42, tr 371]

Trong lịch sử phát triển của dân tộc Việt Nam cho thấy, tình hình chính trị - xã hội Việt Nam ở mỗi thời kỳ, ở mỗi giai đoạn phát triển ổn định hay không, tuỳ thuộc một phần không nhỏ vào sự ổn định và phát triển của cấp xã

Thời gian gần đây, chính quyền cấp xã cả nước đã có những tiến bộ rõ nét, có sự chuyển biến tích cực về tổ chức và hoạt động; về nhận thức, tư duy;

về phong cách, phương pháp lãnh đạo và quản lý Tuy vậy, so với yêu cầu về cải cách hành chính thì hoạt động của chính quyền cấp xã còn bộc lộ nhiều yếu kém, khiếm khuyết, thậm chí có khuyết điểm nghiêm trọng Mặt khác, so với tiến trình đổi mới tổ chức, hoạt động của hệ thống chính trị, đổi mới bộ máy nhà nước, thì quá trình đổi mới ở chính quyền cấp xã còn chậm

Trong hoạt động của chính quyền địa phương hiện nay, vấn đề nổi lên bức xúc hiện nay là hoạt động của chính quyền cấp xã Hoạt động của chính quyền cấp xã ở nhiều nơi còn kém hiệu quả, chất lượng chưa đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ; một bộ phận không nhỏ cán bộ chính quyền cấp xã đã thoái hoá biến chất, có tư tưởng đặc quyền, trục lợi, quan liêu, tham nhũng, lãng phí, suy thoái về đạo đức, lối sống Tình trạng khiếu kiện của nhân dân đối với

chính quyền cấp xã có xu hướng gia tăng trong thời gian qua; chủ yếu liên quan đến các vấn đề dân chủ, công bằng trong việc phân chia ruộng đất, thu, chi tài chính, những đóng góp của nhân dân để xây dựng cơ sở hạ tầng

kỹ thuật nông thôn Hoạt động của chính quyền cấp xã ở nhiều nơi kém hiệu quả, chất lượng thấp; phẩm chất, năng lực và ý thức trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cấp xã còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng tốt yêu cầu Đây là vấn đề đáng quan tâm, cần phải được nhìn nhận thấu đáo và có giải pháp giải quyết tốt

Thị xã Phú Thọ hiện nay có 10 đơn vị hành chính Bên cạnh đó, Thị

xã Phú Thọ cũng là nơi phát triển các cơ sở công nghiệp quy mô, các trung tâm dịch vụ, thương mại Vị trí, tầm quan trọng của Thị xã Phú Thọ đã khách quan quy định tầm quan trọng của cấp xã và chính quyền cấp xã trên địa bàn; đồng thời đặt ra vấn đề phải nâng cao hơn nữa chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã để đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ trên địa bàn trong tình hình mới

Vì vậy, tôi đã lựa chọn vấn đề "Chất lượng hoạt động của chính quyền

cấp xã trên địa bàn Thị xã Phú Thọ - Tỉnh Phú Thọ hiện nay" làm đề tài

luận văn là cấp thiết về lý luận và thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Vấn đề tổ chức, hoạt động của chính quyền cấp xã từ năm 1991 đến nay

đã được các nhà nghiên cứu khoa học xã hội và các nhà hoạt động chính trị quan tâm dưới nhiều góc độ khác nhau và có một số đề tài đã được công bố như:

- Học viện Hành chính quốc gia năm 1991, công bố bộ 3 cuốn sách về: + Cải cách bộ máy nhà nước

+ Cải cách bộ máy quản lý hành chính nhà nước và xây dựng đội ngũ công chức nhà nước

+ Cải cách cơ chế quản lý nhà nước về kinh tế

Tiếp đó năm 1993 xuất bản kỷ yếu hội thảo đề tài KX 05-08 về phương thức tổ chức hoạt động quản lý của bộ máy nhà nước

Những cuốn sách trên có một số bài của một số tác giả viết về tổ chức, hoạt động của các cơ quan chính quyền nhà nước ở địa phương, trong đó có chính quyền cấp xã

- Tình hình các tổ chức chính trị ở nông thôn nước ta của giáo sư Hồ

Văn Thông được in trong cuốn sách "Kinh tế xã hội nông thôn Việt Nam ngày

nay", tập II, Nxb Tư tưởng Văn hoá, Hà Nội, 1991

- Tác giả Lê Đình Chếch, Về Nhà nước xã hội chủ nghĩa và công tác cán

bộ chính quyền cấp xã ở Hải Hưng, Luận văn thạc sĩ triết học, Hà Nội, 1994

- "Cộng đồng làng xã Việt Nam hiện nay" của Học viện Chính trị Quốc

gia Hồ Chí Minh do tiến sĩ Nguyễn Văn Sáu và giáo sư Hồ Thông chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001

- "Các giải pháp thúc đẩy cải cách hành chính ở Việt Nam" của Học

viện Hành chính quốc gia do tiến sĩ Nguyễn Ngọc Hiến chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001

- "Chính quyền cấp xã và quản lý nhà nước ở cấp xã" của Ban Tổ chức

Cán bộ Chính phủ, Viện Khoa học tổ chức Nhà nớc do tiến sĩ Chu Văn Thành chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000

- “Một số vấn đề tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương

trong giai đoạn hiện nay” do phó giáo sư, tiến sĩ Bùi Tiến Quý chủ biên

- “55 năm xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân - Một số vấn đề

lý luận và thực tiễn”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001

- “Xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, ý nghĩa lý luận và thực tiễn”, Tạp

chí Cộng sản và Tỉnh uỷ Hà Nam xuất bản, 2001

Ngoài ra, một số người làm công tác quản lý giữ cương vị chủ chốt ở địa phương cũng bàn về tổ chức bộ máy của chính quyền từ thực tế hoạt động

của địa phương mình thông qua các bài viết đăng trên Tạp chí Quản lý nhà nước, Tạp chí Nhà nước pháp luật

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu có liên quan đến vấn đề tổ chức, hoạt động của chính quyền cấp xã đã đề cập, hoặc là ở dạng chung nhất, hoặc ở một vài khía cạnh đến việc tổ chức hoạt động của chính quyền cấp xã, một cách trực tiếp hoặc gián tiếp Chưa có công trình nào nghiên cứu sâu, có hệ thống dưới góc độ một luận văn khoa học về chính quyền cấp xã ở một địa phương cụ thể như Thị xã Phú Thọ Tuy nhiên, trong quá trình sưu tầm và nghiên cứu, tác giả có tham khảo, chọn lọc và

sử dụng, kế thừa các tư liệu có liên quan, như: những quan niệm, khái niệm, luận điểm, số liệu… trong các công trình, các văn bản, tài liệu đã đ-ược công bố có liên quan đến đề tài

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu làm rõ một số vấn đề lý luận, thực tiễn về chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã trên địa bàn Thị xã Phú Thọ, Tỉnh Phú Thọ; đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã này đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ một số vấn đề lý luận về chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã trên địa bàn Thị xã Phú Thọ, Tỉnh Phú Thọ hiện nay

- Đánh giá thực trạng chất lượng hoạt động chính quyền cấp xã trên địa bàn Thị xã Phú Thọ, Tỉnh Phú Thọ hiện nay

- Đề xuất các giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã trên địa bàn Thị xã Phú Thọ, đáp ứng yêu cầu đổi mới và phát triển của Thị xã Phú Thọ hiện nay

4 ối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã, trong đó trọng tâm bao gồm: chất lượng đội ngũ cán bộ, các nội dung được quy định về mặt pháp lý đối với hoạt động của chính quyền cấp xã; các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và mức độ hài lòng của người dân

về lý luận Nhà nước - Pháp luật nói chung và chính quyền xã, thị trấn nói riêng

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong từng nội dung cụ thể, tác giả luận văn sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp, khái quát so sánh, điều tra xã hội học, thống kê, dự đoán tình hình và sử dụng số liệu để làm sáng tỏ vấn đề cần nghiên cứu

6 óng góp mới của luận văn

- Luận văn góp phần làm rõ hơn về cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức, hoạt động của chính quyền cấp xã Đặc biệt làm rõ chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã ở Thị xã Phú Thọ, Tỉnh Phú Thọ hiện nay

- Nêu rõ các nhân tố tác động tới chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã và đề xuất một số tiêu chí để đánh giá chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã

- Trên cơ sở đánh giá thực trạng về chất lượng hoạt động của chính quyền cấp

xã, luận văn nêu ra phương hướng và giải pháp giải quyết nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã, phù hợp với quá trình phát triển hiện nay

- Luận văn làm tư liệu tham khảo cho các nhà lãnh đạo, quản lý, các nhà nghiên cứu và những ai quan tâm đến vấn đề này

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được kết cấu thành 3 chương, 7 tiết

hương 1

N ỮN VẤN Ề LÝ LUẬN VỀ ẤT LƯỢN O T N

Ủ N QU ỀN ẤP XÃ Ở NƯỚ T N N

1.1 hính quyền cấp xã trong hệ thống chính trị cấp cơ sở

1.1.1 Vị trí, vai trò của chính quyền cấp xã trong hệ thống chính trị cấp cơ sở

Trong những đơn vị hành chính cấp cơ sở ở nước ta hiện nay, đơn vị xã

có lượng cán bộ công viên chức đông nhất và tính cộng đồng của những người dân ở đó cũng cao hơn, do cấp xã gắn liền với nền văn hoá làng xã lâu đời của người Việt Phạm vi cấp xã, thường có các cộng đồng dân cư nhỏ hơn như làng, xóm, thôn, bản cấp xã hầu hết là những cộng đồng dân cư tồn tại

đã lâu đời, có sự gắn bó chặt chẽ với nhau về nhiều phương diện như kinh tế, văn hóa, xã hội, huyết thống, phong tục, tập quán, ngành nghề và nhiều những sinh hoạt chung khác

Đơn vị hành chính xã, nhất là các xã vùng sâu, vùng xa, các xã thuộc vùng núi, hải đảo thường có tính tự quản, tính độc lập cao hơn so với các đơn vị hành chính cấp cơ sở khác như phường, thị trấn và các cấp lớn hơn như cấp huyện, quận Trong phạm vi mỗi xã, phường, các mối quan hệ trong cộng đồng dân cư thường được điều chỉnh bằng nhiều quy định và thiết chế khác nhau, chính thức hoặc phi chính thức, trong đó có cả những quy định và thiết chế do chính những thành viên trong cộng đồng lập ra vô cùng phong phú, đa dạng

Do các mối quan hệ cộng đồng gắn bó chằng chịt, cuộc sống “tối lửa, tắt đèn” có nhau nên những người làm việc trong các cơ quan chính quyền cấp xã được xem là ít quan liêu nhất trong đội ngũ cán bộ, công chức của bộ máy nhà nước ta, song lại dễ bị tác động bởi những yếu tố phi chính thức nhất

Chính quyền cấp xã là cầu nối giữa Nhà nước, các tổ chức và cá nhân trong xã, đại diện cho Nhà nước, nhân danh Nhà nước để thực thi quyền lực nhà nước, triển khai, tổ chức thực hiện những chủ trương, chính sách và pháp luật của Đảng và Nhà nước ở xã nên vừa phải đủ mạnh, phải thể hiện uy quyền của mình, đồng thời, vừa phải mềm dẻo, linh hoạt khi tiếp xúc, làm việc với dân (những người cùng sinh sống, với những mối quan hệ cộng đồng gắn bó khăng khít, bền chặt chi phối),ngoài ra còn phải đáp ứng những nhu cầu, đòi hỏi đa dạng của mỗi người dân sao cho vừa đúng pháp luật, vừa phù hợp với truyền thống và điều kiện của mỗi người dân, mỗi địa phương Do vậy, việc tổ chức và hoạt động của cơ quan chính quyền cấp xã ở nước ta rất phức tạp, dễ dẫn đến tình trạng hình thức, kém hiệu lực, hiệu quả hoặc lạm quyền, tùy tiện, cát cứ

Theo Luật tổ chức HĐND - UBND sửa đổi, chính quyền cấp xã, phường, thị trấn: Cấp xã gồm xã, phường, thị trấn (thường gọi chung là đơn vị hành chính cơ sở), là thực thể nhỏ nhất, cấp cuối cùng trong hệ thống chính trị

4 cấp, là nền tảng của hệ thống chính trị, là cơ sở thực tiễn hình thành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Việt Nam hiện nay Cấp xã là cấp cuối cùng, gần dân nhất, sát dân nhất nên được gọi là cấp cơ sở Vì vậy, chính quyền cấp xã là cấp hành chính trực tiếp quan hệ với nhân dân trong hệ thống tổ chức của bộ máy hành chính nhà nước; là nền tảng của hệ thống chính trị, là cơ sở thực tiễn hình thành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Việt Nam

Cán bộ cấp xã là người sâu sát với dân, cùng chung sống hàng ngày với dân, hiểu dân, am hiểu những phong tục, tập quán, truyền thống của địa phương hơn cả, nên những người đại diện nhà nước ở cấp xã - chính quyền cấp xã phải giải quyết các công việc đa dạng, phức tạp của dân, sao cho không trái pháp luật, nhưng có hiệu quả cao nhất Do đó, trong công việc đòi

hỏi cán bộ cấp xã phải thực sự vì dân, thương dân, lấy dân làm gốc, không thể

vì cái toàn cục mà quên đi hoàn cảnh điều kiện của mỗi người dân, nhưng cũng không vì mỗi người dân cụ thể mà làm trái pháp luật, trái đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước

Chính quyền cấp xã là cấp trực tiếp tổ chức thực hiện các quy định, quyết định của Nhà nước, giải quyết những yêu cầu, thắc mắc, bức xúc của dân Đồng thời cũng là những người trực tiếp thu nhận, lắng nghe, tiếp thu các ý kiến, những đề xuất, kiến nghị của nhân dân Do vậy, họ cũng là cấp phải phản ánh một cách trung thực những nguyện vọng, mong muốn, nhu cầu của người dân lên các cơ quan cấp trên và đề xuất những giải pháp trong việc giải quyết những vướng mắc, thoả mãn những nhu cầu, mong muốn của nhân dân nói chung và của mỗi người dân nói riêng

Thực tiễn công tác cho thấy, nếu chính quyền cấp xã làm việc có hiệu quả thì đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước sẽ dễ dàng đi vào cuộc sống, trở thành hoạt động thực tế của nhân dân, tạo ra sự phấn khởi, sự tin tưởng của nhân dân vào Đảng và Nhà nước; đồng thời tạo ra sự hiểu biết, thông cảm lẫn nhau giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân Ngược lại, nếu chính quyền cấp xã không giải quyết một cách thấu đáo những thắc mắc, vướng mắc của nhân dân, các cán bộ, công chức xã làm việc không tốt có thể sẽ làm bùng phát nhiều phản ứng tiêu cực của nhân dân đối với chính quyền nhà nước, với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, thậm chí có thể gây mất đoàn kết giữa các dòng họ, thôn, bản trong xã, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển và ổn định của xã

Làm rõ được vị trí và vai trò của cấp xã sẽ giúp chúng ta nhận thức đúng và đủ hơn về tính chất đặc thù của chính quyền cấp xã,đồng thời, thấy được nhiều công việc giải quyết ở địa bàn xã mang tính chất tự quản

Vì vậy, đòi hỏi các cơ quan chính quyền cấp xã khi giải quyết các công

việc ở địa bàn xã phải luôn chủ động, năng động với năng lực điều hành

và trách nhiệm cao

Chính quyền cấp xã gồm HĐND và UBND, trong đó HĐND là cơ quan quyền lực ở xã do dân cử ra, bầu ra Uỷ ban nhân dân và UBND chịu trách nhiệm trước HĐND; các cơ quan chuyên môn đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của UBND

Vị trí, vai trò quan trọng của cấp xã (xã, phường, thị trấn) đã khách quan quy định vị trí, vai trò quan trọng của chính quyền cấp xã:

Một là, chính quyền cấp xã là cấp cơ sở tiếp xúc trực tiếp với nhân dân

Cán bộ cấp xã hàng ngày sinh hoạt với dân trong mối quan hệ không chỉ là giữa chính quyền với dân mà còn là quan hệ gia tộc và xóm làng lâu đời với

cả những tập quán tốt đẹp cơ bản cũng như một số tập quán lạc hậu; là người giải quyết trực tiếp hàng ngày không qua chính quyền trung gian nào khác về những vấn đề dân quyền, dân sinh, dân trí, dân tâm, làm sao một mặt phải theo đúng chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước; mặt khác phải sát hợp với tình hình thực tế trong xã hội và thấu tình, đạt lý trong quan hệ xóm làng Sự đổi mới từng ngày của nông thôn về các mặt đòi hỏi cán bộ chính quyền cấp xã phải có tư duy mới, trình độ và kiến thức mới về chính trị, kinh

tế, khoa học - kỹ thuật, quản lý

Hai là, tổ chức bộ máy ở xã không giống như ở các đơn vị hành chính

cấp trên, ở xã chỉ có HĐND và UBND thực hiện việc quản lý địa phương Vì thế, chính quyền cấp xã phải quản lý nhà nước về chính trị, kinh tế - xã hội,

an ninh trật tự, an toàn xã hội theo thẩm quyền do pháp luật quy định Nó có một vị trí quan trọng trong hệ thống chính quyền nhà nước, nối liền trực tiếp chính quyền với quảng đại quần chúng nhân dân Cho nên, HĐND xã phải thực sự là đại biểu cho nhân dân ở cơ sở; UBND là cơ quan chấp hành của HĐND xã và là cơ quan hành chính nhà nước ở cơ sở, xử lý kịp thời những yêu cầu hàng ngày của nhân dân

Ba là, chính quyền cấp xã trực tiếp quán triệt, triển khai thực hiện các

nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh trên địa bàn xã; làm cho chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, của chính quyền cấp huyện, tỉnh được cụ thể và hiện thực hóa ở cơ sở, trở thành các phong trào cách mạng của các tầng lớp nhân dân ở xã Chính quyền cấp xã thực hiện việc quản lý địa phương về các mặt chính trị, kinh tế - xã hội, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, văn hoá, y tế, giáo dục, thi hành pháp luật theo quy định của pháp luật

Vì vậy, chất lượng, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị đất nước vừa thế hiện, vừa phụ thuộc rất quan trọng vào chất lượng và hoạt động của chính quyền cấp xã Chính quyền cấp xã vững mạnh, hoạt động có chất lượng

sẽ góp phần quan trọng làm cho chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, của chính quyền cấp huyện, tỉnh, sát hợp với cơ sở, với dân, hiện thực hóa trong thực tiễn ở cơ sở

Vị trí, vai trò của chính quyền cấp xã thể hiện cụ thể ở vị trí, vai trò của HĐND và UBND cấp xã

Chính quyền cấp xã (xã, phường, thị trấn) có vị trí rất quan trọng, là nơi trực tiếp tổ chức thực hiện đường lối chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước Tuy có chức năng và quyền hạn khác nhau, nhưng HĐND

và UBND cấp xã có mối quan hệ mật thiết về mặt tổ chức cũng như trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao Do đó việc phát huy và thực hiện tốt vai trò của UBND xã, phường, thị trấn là góp phần nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND cùng cấp và ngược lại: không ngừng cải tiến đổi mới nội dung phương pháp làm việc để nâng cao hiệu quả hoạt động là biện pháp thiết thực để củng cố vai trò vị trí của chính quyền cấp xã, tăng cường hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn hiện nay, động viên các tầng lớp nhân dân ở địa phương tích cực tham gia vào các hoạt động quản lý nhà nước ở địa phương, mở rộng dân chủ

Quan hệ giữa chính quyền cấp xã với đảng uỷ cơ sở

Quan hệ giữa chính quyền cấp xã với đảng uỷ cơ sở là mối quan hệ cơ bản ở cơ sở, là sự thể hiện cụ thể về mối quan hệ giữa Đảng và chính quyền ở

cơ sở Đảng Cộng sản Việt Nam được Hiến pháp thừa nhận là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội Do đó, trong mọi hoạt động của chính quyền các cấp, trong đó có chính quyền cấp xã phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng và nhằm thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương của Đảng trong thực tiễn

Ở chính quyền cấp xã, HĐND, UBND phải chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng và chịu sự lãnh đạo của đảng bộ cơ sở xã, phường, thị trấn Ban chấp hành đảng bộ cơ sở thực hiện sự lãnh đạo đối với HĐND, UBND xã bằng chủ trương, nghị quyết và các biện pháp lớn; bằng việc bố trí cán bộ; thực hiện quyền kiểm tra việc chấp hành đường lối, chủ trương, chính sách, chỉ thị, nghị quyết của Đảng Sự lãnh đạo của cấp uỷ cơ sở còn được thực hiện thông qua những đảng viên phụ trách và các đồng chí đảng viên công tác trong HĐND, UBND

Căn cứ vào nghị quyết của đại hội đảng bộ cấp xã, chính quyền cấp xã,

cụ thể là HĐND và UBND theo chức năng, nhiệm vụ của mình, xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, các mặt hoạt động của xã, dự toán ngân sách hàng năm của địa phương, báo cáo để thường vụ đảng uỷ xã thông qua trước khi đưa trình HĐND xem xét quyết định Định kỳ 6 tháng 1 lần, UBND xã báo cáo với ban chấp hành đảng bộ cơ sở về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và việc tổ chức thực hiện những chủ trương mà đảng bộ

thống chính trị nước ta Mối quan hệ này được giải quyết tốt sẽ góp phần rất quan trọng thúc đẩy các phong trào của xã phát triển Đại hội XII của Đảng trong xác định nội dung đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc

đã nêu: “Mặt trận Tổ quốc đóng vai trò nòng cốt trong tập hợp,vận động

nhân dân,đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước,phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện dân chủ,tăng cường đồng thuận xã hội;giám sát và phản biện xã hội; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước,hoạt động đối ngoại nhân dân góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”[29, tr 166]

Trên cơ sở quan điểm của Đảng, căn cứ vào Luật tổ chức HĐND, UBND,sửa đổi năm 2016, mối quan hệ giữa chính quyền cấp xã với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng thể hiện cụ thể là:

Một là: Quan hệ HĐND với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng

Mặt trận Tổ quốc là bộ phận của hệ thống chính trị, là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân Trong mối quan hệ này, HĐND các cấp phối hợp chặt chẽ với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên, tổ chức xã hội khác

ở địa phương xây dựng mối quan hệ làm việc để hoàn thành chức năng, nhiệm vụ của mình Ở cấp xã, mỗi năm 2 lần vào giữa năm, cuối năm, chủ tịch HĐND cấp xã thông báo bằng văn bản đến Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc cùng cấp về tình hình hoạt động của HĐND cấp mình và nêu những kiến nghị của HĐND với

Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc

Trong kỳ họp thường kỳ của HĐND, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc cùng cấp báo cáo về hoạt động của Mặt trận trong tham gia xây dựng chính quyền,đồng thời đưa ra những ý kiến, kiến nghị của Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc đối với HĐND, UBND và đại biểu HĐND cùng cấp

Chủ tịch HĐND phối hợp với ban thường trực Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân cùng cấp theo dõi hoạt động và giúp đỡ đại biểu HĐND thực hiện các nhiệm vụ, chức trách đại biểu, tổ chức cho đại

biểu tiếp xúc cử tri, thu thập ý kiến nguyện vọng của nhân dân để báo cáo với HĐND

Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân thường xuyên giám sát việc thực hiện nhiệm vụ của đại biểu HĐND, đề nghị khen thưởng những đại biểu có thành tích xuất sắc, đề nghị bãi miễn những đại biểu không còn xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân theo quy định của pháp luật

Chủ tịch HĐND tổ chức để đại biểu Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc cùng cấp tham gia các hoạt động giám sát, kiểm tra phù hợp với ban thường trực Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc cùng cấp trong việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân về các

dự thảo văn bản pháp luật và những vấn đề quan trọng ở cơ sở

Hai là,Quan hệ UBND với Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân

Trong mối quan hệ này, UBND tạo điều kiện thuận lợi để Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân tổ chức động viên nhân dân tham gia xây dựng

và củng cố chính quyền nhân dân, tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thực hiện giám sát các hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cư, cán bộ công chức nhà nước

Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc và người đứng đầu các đoàn thể nhân dân ở cơ sở được mời dự các phiên họp của UBND khi bàn về các vấn

đề có liên quan

Ủy ban nhân dân thực hiện chế độ thông báo tình hình mọi mặt của cơ

sở cho Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân UBND và các thành viên của UBND có trách nhiệm giải quyết và trả lời các kiến nghị của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân

Tóm lại, chính quyền cấp xã (xã, phường, thị trấn) có vị trí rất quan trọng, là nơi trực tiếp tổ chức thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước Tuy có chức năng và quyền hạn khác nhau, nhưng

HĐND và UBND cấp xã có mối quan hệ mật thiết về mặt tổ chức cũng như trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao Do đó, việc phát huy và thực hiện tốt vai trò của UBND xã, phường, thị trấn là góp phần nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND cùng cấp, và ngược lại

Cải tiến đổi mới nội dung, phương pháp làm việc để nâng cao hiệu quả hoạt động là biện pháp thiết thực để củng cố vai trò, vị trí của chính quyền cấp xã, tăng cường hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn hiện nay, động viên các tầng lớp nhân dân ở địa phương tích cực tham gia vào các hoạt động quản lý nhà nước ở địa phương, mở rộng dân chủ, góp phần vào công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Để làm được những việc

đó, một trong những yêu cầu cấp bách hiện nay là phải không ngừng nâng cao trình độ, năng lực kiến thức và phẩm chất chính trị cho cán bộ chính quyền

cấp xã, bởi vì "Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn

liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng"[30, tr 66].

1.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã

Khái niệm chính quyền cấp xã trong nhiều văn bản của Đảng và Nhà nước Việt Nam được sử dụng để chỉ tổ chức và hoạt động của hai cơ quan là HĐND và UBND Theo đó, phân tích chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã chính là làm rõ chức năng, nhiệm vụ của HĐND, UBND cấp xã

1.1.2.1 Tổ chức và chức năng, nhiệm vụ của hội đồng nhân dân cấp xã

Tổ chức hội đồng nhân dân cấp xã

Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên Hội đồng nhân dân cấp xã được tổ chức theo luật định Luật

bầu cử đại biểu HĐND (sửa đổi) quy định: số lượng đại biểu HĐND cấp xã được bầu cụ thể là:

Xã, thị trấn miền xuôi có từ 3.000 người trở xuống được bầu 19 đại biểu, có trên 3.000 người thì cứ thêm 1.500 người được bầu thêm 1 đại biểu, nhưng tổng số không quá 25 đại biểu Xã, thị trấn miền núi và hải đảo có từ 2.000 người trở xuống được bầu 19 đại biểu, nếu có trên 2.000 người thì cứ thêm 500 người được bầu thêm 1 đại biểu, nhưng tổng số không quá 25 đại biểu Xã có từ 1.000 người trở xuống được bầu 15 đại biểu;

Phường có từ 5.000 người trở xuống được bầu 19 đại biểu, có trên 5.000 người thì cứ thêm 3.000 người được bầu thêm 1 đại biểu, nhưng tổng số không quá 25 đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã không có các ban và thường trực HĐND như HĐND cấp huyện và cấp tỉnh, mà chỉ có: chủ tịch HĐND, phó chủ tịch HĐND, các đại biểu HĐND Nhiệm kỳ mỗi khoá của HĐND các cấp là 5 năm

Chức năng, nhiệm vụ của HĐND cấp xã

Hội đồng nhân dân cấp xã là cơ quan quyền lực ở địa phương, vừa

là một bộ phận cấu thành không thể tách rời với quyền lực nhà nước thống nhất trong cả nước, với quyền làm chủ của nhân dân, vừa đại diện cho ý chí, nguyện vọng, quyền lợi và quyền làm chủ mọi mặt của nhân dân địa phương HĐND vừa chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương, vừa chịu trách nhiệm trước chính quyền cấp trên về mọi mặt kinh tế - xã hội, bảo đảm thực hiện pháp lụât, các quyết định của các cơ quan nhà nước cấp trên Điều 1 Luật tổ chức HĐND và UBND (năm 2003) quy định: “HĐND là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại diện cho

ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan Nhà nước cấp trên”

Theo Luật tổ chức chính quyền địa phương, (Luật số: 77/2015/QH13

ngày 19-6-2015): Tại Chương III, Chính quyền địa phương ở đô thị , Điều 60

Cơ cấu tổ chức của Hội đồng nhân dân phường :

- Hội đồng nhân dân phường, xã gồm các đại biểu Hội đồng nhân dân

do cử tri ở phường, xã bầu ra

- Việc xác định tổng số đại biểu Hội đồng nhân dân phường, xã được thực hiện theo nguyên tắc sau đây:

a) Phường có từ tám nghìn dân trở xuống được bầu hai mươi lăm đại biểu; b) Phường có trên tám nghìn dân thì cứ thêm bốn nghìn dân được bầu thêm một đại biểu, nhưng tổng số không quá ba mươi lăm đại biểu

- Thường trực Hội đồng nhân dân phường gồm Chủ tịch Hội đồng nhân dân phường, một Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân phường Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân phường là đại biểu Hội đồng nhân dân hoạt động chuyên trách

- Hội đồng nhân dân phường thành lập Ban pháp chế, Ban kinh tế - xã hội Ban của Hội đồng nhân dân phường gồm có Trưởng ban, một Phó Trưởng ban và các Ủy viên Số lượng Ủy viên của các Ban của Hội đồng nhân dân do Hội đồng nhân dân phường quyết định Trưởng ban, Phó Trưởng ban và các Ủy viên của các Ban của Hội đồng nhân dân phường hoạt động kiêm nhiệm

Điều 61 Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân phường

- Ban hành nghị quyết về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân phường

- Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Trưởng ban, Phó Trưởng ban của Hội đồng nhân dân phường; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch Ủy bannhân dân, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân và các Ủy viên Ủy ban nhân dân phường

- Quyết định dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn; dự toán thu, chi ngân sách phường; điều chỉnh dự toán ngân sách phường trong trường hợp cần thiết; phê chuẩn quyết toán ngân sách phường Quyết định chủ trương đầu

tư chương trình, dự án trên địa bàn phường theo quy định của pháp luật

- Giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, việc thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân phường; giám sát hoạt động của Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cùng cấp, Ban của Hội đồng nhân dân cấp mình; giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Ủy bannhân dân cùng cấp

- Lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Hội đồng nhân dân phường bầu theo quy định tại Điều 88 và Điều 89 của Luật này

- Bãi nhiệm đại biểu Hội đồng nhân dân phường và chấp nhận việc đại biểu Hội đồng nhân dân phường xin thôi làm nhiệm vụ đại biểu

- Bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường

1.1.2.2 Tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của ủy ban nhân dân cấp xã, phường

Theo Luật tổ chức chính quyền địa phương, (Luật số: 77/2015/QH13 ngày

19-6-2015): Tại Chương III, Chính quyền địa phương ở đô thị , Điều 62 Cơ

cấu tổ chức của Ủy ban nhân dân phường

Ủy ban nhân dân phường gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Ủy viên phụ trách quân sự, Ủy viên phụ trách công an

Ủy ban nhân dân phường loại I có không quá hai Phó Chủ tịch; phường loại II và loại III có một Phó Chủ tịch

Điều 63 Nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân phường

- Xây dựng, trình Hội đồng nhân dân phường quyết định các nội dung quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 61 của Luật này và tổ chức thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân phường

- Tổ chức thực hiện ngân sách địa phương

- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp, ủy quyền

Điều 64 Nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường

- Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại Điều 36 của Luật này

- Phối hợp với các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền thực hiện quy hoạch phát triển hạ tầng đô thị, xây dựng, giao thông, phòng, chống cháy, nổ, bảo vệ môi trường, không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị trên địa bàn phường

- Quản lý dân cư trên địa bàn phường theo quy định của pháp luật Trên cơ sở làm rõ nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND và UBND cấp phường, xã, có thể thấy nhiệm vụ quyền hạn của HĐND và UBND được xác định là một cấp chính quyền hoàn chỉnh, bao quát toàn diện đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng ở địa bàn cơ sở Về nội dung, nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND và UBND nhìn chung là giống nhau, chỉ khác ở chỗ HĐND quyết định biện pháp còn UBND tổ chức thực hiện

1.2 ác nhân tố đánh giá chất lƣợng hoạt động của chính quyền cấp xã

1.2.1 Quan niệm chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã

Chất lượng là đối tượng nghiên cứu của nhiều môn khoa học khác nhau,

mỗi một khoa học có cách tiếp cận khác nhau khi nghiên cứu vấn đề chất lượng

Từ điển Tiếng Việt định nghĩa: “ Chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, một sự vật, một sự việc” Chất lượng của mỗi sự vật, hiện tượng

là tổng thể thống nhất chất lượng của các bộ phận cấu thành sự vật, hiện tượng

ấy, làm cho sự vật ấy là nó, khác với sự vật, hiện tượng khác Tổng thể các yếu

tố cấu thành chất lượng làm cho chất lượng của sự vật, hiện tượng có giá trị, tác dụng đối với đời sống thực tiễn, đặc biệt là chất lượng của các sự vật, hiện tượng trong xã hội

Khi xem xét chất lượng một con người, chất lượng một đội ngũ, chất lượng hoạt động của một đơn vị, một tổ chức phải có cái nhìn tổng thể, toàn diện các yếu tố, các bộ phận hợp thành chất lượng của con người, đội ngũ, hoạt động của tổ chức, đơn vị đó Chất lượng hoạt động của chính quyền cấp

xã được hiểu là hệ thống các yếu tố cấu thành chất lượng hoạt động của chính

quyền cấp xã

Với cách tiếp cận trên, có thể quan niệm:

Chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã là tổng hợp chất lượng

toàn diện từng nội dung, từng mặt hoạt động của chính quyền cấp xã, biểu hiện cụ thể ở mức độ hoàn thành tổ chức thực hiện, quản lý các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh trên địa bàn cấp xã trong từng giai đoạn cụ thể

Như vậy, chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã được đo bởi các

nội dung hoạt động của chính quyền cấp xã nhằm thoả mãn nhu cầu của người dân, bởi các dịch vụ của chính quyền phục vụ nhân dân, bởi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của cấp cơ sở Các nội dung hoạt động của chính quyền cấp xã theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn: quán triệt, xây dựng các chủ trương, kế hoạch; tổ chức thực hiện, động viên các lực lượng, các tầng lớp nhân dân thực hiện chủ trương, kế hoạch; giám sát, kiểm tra việc thực hiện chủ trương, kế hoạch trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, xây dựng chính quyền… được thực hiện hiệu quả,

có chất lượng, thì chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã là tốt; và ngược lại

Chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã phải được biểu hiện cụ thể ở mức độ hoàn thành các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh trên địa bàn cấp xã, bảo đảm ổn định chính trị - xã hội, vững mạnh về quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế, văn hóa, nâng cao đời

sống của các tầng lớp nhân dân, xây dựng xã giàu mạnh Mức độ hoàn thành các nhiệm vụ đó được cấp trên và nhân dân đánh giá đúng, bản thân chính quyền cũng hài lòng đối với hoạt động của mình trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ ở địa phương

Như vậy, thực chất chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã được

biểu hiện cụ thể ở kết quả, hiệu quả hoàn thành các nhiệm vụ theo chức năng, quyền hạn của chính quyền cấp xã; biểu hiện cụ thể ở sự ổn định, sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, sự bảo đảm về quốc phòng, ạn ninh, trật tự an toàn xã hội ở cơ sở; ở đời sống vật chất và tinh thần của các tầng lớp dân cư ở cấp xã,

ở các thôn, xóm, ở trình độ thực hiện dân chủ ở cơ sở, mức độ phát huy quyền làm chủ của các tầng lớp nhân dân trong thực hiện các nhiệm vụ của địa

phương và xây dựng đời sống ở cơ sở Không thể nói chính quyền cấp xã hoạt

động có chất lượng, nếu các nhiệm vụ theo chức năng, quyền hạn của chính quyền cấp xã không được thực hiện tốt, nếu kinh tế kém phát triển, có nhiều điểm nóng gay bức xúc, đời sống vật chất và tinh thần của các tầng lớp dân cư

ở cấp xã còn nhiều khó khăn, tình hình vi phạm quyền làm chủ của nhân dân còn diễn ra và phát triển; đội ngũ cán bộ chính quyền suy thoái về tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức và lối sống

1.2.2 Các nhân tố tác động đến chất lượng hoạt động của chính quyền cấp phường, xã

Chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã hiện nay chịu sự tác động, chi phối của nhiều nhân tố khách quan và chủ quan, vừa trực tiếp vừa gián tiếp Có thể nêu lên và phân tích một số nhân tố tác động chính sau:

* Các nhân tố tác động từ hệ thống chính trị cấp cơ sở

Sự lãnh đạo của đảng uỷ cấp cơ sở

Trong các nhân tố tác động từ hệ thống chính trị cấp cơ sở, thì sự lãnh đạo của đảng uỷ cấp cơ sở là nhân tố tác động cơ bản nhất Hoạt động của

chính quyền cấp xã, của HĐND, cũng như UBND cấp xã đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp đảng uỷ cấp cơ sở; và nhằm thực hiện thắng lợi các nghị quyết, chủ trương lãnh đạo của đảng bộ, của đảng ủy cấp xã trong thực tiễn đời sống ở

cơ sở Vì thế, sự trong sạch, vững mạnh đảng uỷ cấp cơ sở, sự trong sạch của đội ngũ đảng viên của đảng bộ xã là nhân tố cơ bản đầu tiên bảo đảm chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã Nếu đảng uỷ cấp cơ sở lãnh đạo không tốt, nội bộ mất đoàn kết, không thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ…, có nhiều sai phạm, thì chất lượng hoạt động của chính quyền cấp

xã không thể đáp ứng yêu cầu

Sự phối hợp hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân

Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân ở cơ sở có vai trò quan trọng trong việc củng cố khối đại đoàn kết ở địa phương, “Mặt trận Tổ quốc đóng vai trò nòng cốt trong tập hợp, vận động nhân dân, đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội, giám sát phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, hoạt động đối ngoại nhân dân góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”[29, tr 166]

Vì thế, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân phối hợp hoạt động hiệu quả với UBND, HĐND xã thì sẽ là nhân tố rất quan trọng nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cấp phường, xã

* Các nhân tố thuộc bản thân tổ chức của chính quyền cấp xã

Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của chính quyền cấp xã

Cán bộ bao giờ cũng là “gốc” của công việc Có thể nói, tổ chức và hoạt động của chính quyền cấp xã thể hiện cụ thể ở năng lực, trình độ, phẩm chất đạo đức của cán bộ cấp xã Nếu đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của chính quyền cấp xã vừa không đáp ứng được yêu cầu công cuộc đổi mới, vừa không đáp ứng được đòi hỏi mong đợi của nhân dân; tổ chức bộ máy cồng kềnh, chức năng, nhiệm vụ và hoạt động chồng chéo và nhất là sự suy thoái

về phẩm chất chính trị, đạo đức, phẩm chất, tệ tham nhũng, lãng phí, quan liêu, cửa quyền, ức hiếp, sách nhiễu nhân dân của không ít cán bộ cấp xã… diễn ra, thì sẽ làm cho chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã bị suy giảm nghiêm trọng, chính quyền cấp xã không hoàn thành nhiệm vụ của mình

Tổ chức phối hợp hoạt động trong bộ máy lãnh đạo, quản lý cấp xã

Đó là sự phối hợp hoạt động của các bộ phận trong bộ máy chính quyền cấp phường, xã: UBND, HĐND; sự phối hợp hoạt động của chủ tích, phó chủ tịch UBND, HĐND, cũng như các bộ phận chức năng khác trong tổ chức chính quyền cấp phường, xã Tình trạng chồng chéo, không

rõ trách nhiệm giữa các bộ phận; sự phối hợp không nhịp nhàng; tình trạng

“mạnh ai nấy làm” của các bộ phận trong tổ chức chính quyền cấp xã… còn diễn ra, thì sẽ ảnh hưởng rất tiêu cực đến chất lượng hoạt động của chính quyền cấp phường, xã Vì thế, sự tác động của nhân tố này đòi hỏi phải không ngừng đổi mới, cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các bộ phận, nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cấp phường, xã

Cơ sở vật chất, tài chính, đãi ngộ

Cơ sở vật chất, tài chính, các quy định về chức năng, quyền hạn và đãi ngộ đối với từng bộ phận và cá nhân trong bộ máy chính quyền cấp phường, xã là nhân tố quan trọng trực tiếp tác động đến chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã Cơ sở vật chất, tài chính là cơ sở quan trong cho chính quyền cấp xã thực hiện nhiệm vụ Trong tình hình hiện nay, ở nhiều xã còn rất nhiều khó khăn, thiếu thốn về cơ sở vật chất, tài chính; chính sách đãi ngộ cho cán bộ, công chức cấp xã rất hạn chế Tuy không phải là quyết định tất cả, nhưng nhân tố này tác động trực tiếp và rất mạnh

mẽ đến chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã, nhất là trong tình hình hiện nay

Các hình thức bồi dưỡng chỉ tập trung cho việc bổ túc kiến thức nghiệp

vụ, bồi dưỡng chuyên đề, Nghị quyết, chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước Cần có quy định trong một nhiệm kỳ, mỗi cán bộ phải có một thời gian thích hợp được bồi dưỡng về nghiệp vụ, về đường lối chính sách và những thông tin mới để cho cán bộ không bị lạc hậu về kiến thức, có điều kiện học hỏi nâng cao trình độ nghiệp vụ và củng cố quan điểm chính trị tư tưởng của bản thân

Sau khi đào tạo, bồi dưỡng tại các trường lớp chính quy, cần có kế hoạch phối hợp thật chặt chẽ để tiếp tục thử thách, bồi dưỡng, luân chuyển cán bộ chính quyền cấp xã trên địa bàn Thị xã Phú Thọ trong thực tiễn ở cơ

sở Đó là vấn đề đặt ra trong đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã trên địa bàn Thị xã Phú Thọ

* Các nhân tố thuộc về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và trình độ dân trí ở cơ sở

Các điều kiện tự nhiên; điều kiện kinh tế - xã hội ở địa phương

Đây là nhân tố cơ bản có tính dài lâu, tạo thuận lợi hoặc gây khó khăn cho hoạt động của chính quyền cấp phường, xã Điều kiện tự nhiên, kinh tế -

xã hội của địa phương là các nhân tố về địa lý, đất đai, diện tích, dân số, cây trồng, vật nuôi, nghề, mức sống, đô thị hay nông thôn, miền xuôi hay miền núi…, nếu thuận lợi sẽ tạo nhiều điều kiện thuận lợi và ít khó khăn cho hoạt động của chính quyền cấp phường, xã

Trình độ, dân trí và các quan hệ truyền thống ở địa phương

Đó là các vấn đề về: trình độ văn hóa, dân trí của các tầng lớp nhân dân; tình trạng dân cư, dân tộc, tôn giáo; truyền thống lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán của địa phương; các mối quan hệ tình làng nghĩa xóm đã hình thành lâu đời, các quan hệ dòng tộc ở địa phương… Đây là một nhân tố tác động mạnh mẽ, nếu biết khơi dậy và phát huy tốt sẽ là động lực quan trọng

trong xây dựng và phát triển các mặt của đời sống ở địa phương, nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cấp phường, xã

Các nhân tố tác động một cách tổng hợp, nhiều chiều đến chất lượng hoạt động của chính quyền cấp phường, xã; tùy theo tình hình cụ thể từng xã, phường, thị trấn trong từng giai đoạn mà sự tác động của các nhân tố có sự khác nhau, đặt ra yêu cầu và thách thức, cũng như gây nên những khó khăn, phức tạp đối với hoạt động của chính quyền cấp phường, xã Cần thấy rõ sự tác động của các nhân tố để phát huy mặt tích cực, thuận lợi, hạn chế những tác động khó khăn, tiêu cực nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ

1.3 Tiêu chí đánh giá chất lƣợng hoạt động của chính quyền cấp xã

Tiêu chí, hiểu theo nghĩa chung nhất là dấu hiệu làm căn cứ để nhận biết, xếp loại, đánh giá một sự vật, hiện tượng, một khái niệm, một hoạt động nào đó Đánh giá theo tiêu chí là sự đối chiếu với những tiêu chí đã được đề ra theo yêu cầu của nội dung đánh giá để xác định sự vật, hiện tượng đó đạt đến yêu cầu nào, có những điểm mạnh và hạn chế gì; trên cơ sở đó có thể rút ra bài học kinh nghiệm gì để vận dụng thực hiện tốt hơn, có chất lượng hơn trong thời gian tới Mỗi một sự vật, hiện tượng cụ thể đều có hệ tiêu chí đánh giá chất lượng riêng Không thể lấy tiêu chí chất lượng của sự vật, hiện tượng này để đo chất lượng của sự vật, hiện tượng khác, để đánh giá chất lượng của

sự vật, hiện tượng khác Tuy nhiên, việc xác định hệ tiêu chí để đánh giá chất lượng của một hoạt động nào đó, trên một lĩnh vực nào đó cũng đều phải dựa trên cơ sở phương pháp luận chung nhất định

Việc xác định tiêu chí để đánh giá chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã ở Thị xã Phú Thọ hiện nay là rất cần thiết và quan trọng, dù đó

là một vấn đề phức tạp Xây dựng được các tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã sẽ giúp chúng ta “đong”, “đo” được chất lượng,

mặt mạnh và hạn chế về chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã hiện nay như thế nào với khoảng thời gian xác định, trong sự đối chiếu, so sánh trên các dấu hiệu cơ bản của tiêu chí

Từ cách đặt vấn đề và phương pháp luận nêu trên, căn cứ vào đặc điểm, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã, có thể nêu lên tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã hiện nay trên các nội dung chính sau:

1.3.1 Mức độ thực hiện các nội dung hoạt động và hoàn thành nhiệm

vụ của chính quyền cấp phường, xã trong tổ chức và quản lý các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh trên địa bàn

Tiêu chí này thực chất là dựa trên kết quả hoàn thành các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh của chính quyền cấp

xã để đánh giá chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã Dùng kết quả hoàn thành nhiệm vụ để đánh giá chất lượng hoạt động của chính quyền cấp

xã là một phương pháp đánh giá có hiệu quả, có ý nghĩa thực tiễn cao Tiêu chí này xét đến cùng, phản ánh một cách khách quan nhất, đầy đủ nhất, là thước đo chủ yếu đánh giá chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã trên thực tế Kết quả hoàn thành nhiệm vụ theo chức năng, nhiệm vụ vừa là sản phẩm chủ yếu, vừa là sự phản ánh trực tiếp nhất phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ và chất lượng hoạt động của chính quyền cấp phường, xã Không thể nói hoạt động của chính quyền cấp xã có chất lượng cao, nếu kết quả hoàn thành các nhiệm vụ ở địa phương của chính quyền cấp xã đó ở mức thấp

Đánh giá chất lượng theo tiêu chí này cần phải nắm chắc đặc điểm, tình hình nhiệm vụ ở từng xã, thị trấn, phường đã xác định trong giai đoạn cách mạng mới; cũng như những yếu tố chi phối đến quá trình hoạt động của chính quyền cấp xã Đánh giá theo tiêu chí này đòi hỏi cần phải tính đến đầy đủ điều kiện đặc thù của các xã; phải đi vào từng nội dung, từng vấn đề cụ thể của

nhiệm vụ ở cơ sở: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh trật tự, an toàn

xã hội, quốc phòng

Tiêu chí này được đánh giá bằng các thông số trên các mặt:

- Sự ổn định chính trị - xã hội trên địa bàn

- Mức độ phát triển kinh tế ở địa phương

- Việc thực hiện nhiệm vụ văn hoá, xã hội của xã

- Thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội trên địa bàn

- Đời sống vật chất và tinh thần của dân cư ở xã

- Vấn đề xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới

- Xây dựng chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể nhân dân

- Các phong trào quần chúng trên địa bàn

- Việc thực hiện và duy trì pháp luật; quản lý hành chính nhà nước

- Phát huy dân chủ ở cơ sở…

Toàn bộ các thông số trên các nội dung đánh giá sẽ hợp thành mức độ, kết quả hoàn thành nhiệm vụ của chính quyền cấp xã, qua đó phản ánh một cách cụ thể và sinh động chất lượng hoạt động, thấy được thực chất chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã Đồng thời xem xét, đánh giá chất lượng đó trong sự so sánh với chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của chính quyền cấp xã trong sự so sánh đối chiếu với thời gian trước, để thấy được mức độ hoàn thành nhiệm vụ, chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã ở giai đoạn này so với giai đoạn trước

1.3.2 Sự đánh giá của cấp trên, sự hài lòng của người dân và chính quyền cấp xã

Đánh giá của cấp trên về chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã

Đánh giá của cấp trên về chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã

là dựa trên cơ sở mức độ hoàn thành các nhiệm vụ trên địa bàn xã của chính quyền cấp xã được đề cập ở tiêu chí trên Ở đây cần chú ý thêm:

Về đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã: Căn cứ vào Luật cán bộ, công chức và Luật tổ chức HĐND, UBND để xác định tiêu chí về đội ngũ cán bộ chính quyền cấp phường, xã Ở đây, đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã không phải là yếu tố trực tiếp nói lên chất lượng hoạt động của chính quyền, nhưng đó

là yếu tố cơ bản, là điều kiện đảm bảo cho chất lượng hoạt động của chính quyền cấp phường,xã Đánh giá của huyện, tỉnh, trực tiếp là của cấp huyện đối với chính quyền cấp xã cần chú ý đến tiêu chí về đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã, làm cơ sở cho việc đánh giá chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã Cần bảo đảm tính khách quan, khoa học, dân chủ, công khai; tránh quy chụp, định kiến, mang nặng chủ nghĩa cá nhân trong quá trình xem xét, đánh giá

Về thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn xã, như đã trình bày, là sự thể hiện rõ ràng chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã Khi đánh giá phải căn cứ vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn

xã đã được xác định, thông qua và tổ chức thực hiện, đánh giá mức độ thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội đó như thế nào, thể hiện cụ thể ở các chỉ số phát triển, tăng trưởng, thu nhập đầu người; về học hành, y tế, sức khỏe của dân cư; về điện, đường, trường, trạm… trên địa bàn

Về thực hiện nội dung hoạt động của chính quyền cấp xã Đó là chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã trên các nội dung theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, thể hiện trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước trên các lĩnh vực đời sống xã hội ở địa phương bằng pháp luật, theo pháp luật; chất lượng quản lý hành chính nhà nước trên tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội ở địa phương, cấp phường,xã

Đánh giá theo nội dung tiêu chí này, cần triển khai trên các nhóm vấn

đề theo nội dung hoạt động:

Hoạt động của chính quyền cấp xã trong việc tạo điều kiện và môi trường thuận lợi để người dân tự do làm ăn và tổ chức cuộc sống cộng đồng theo pháp luật

Hoạt động của chính quyền cấp xã trong bảo đảm tổ chức cung ứng dịch vụ công

Hoạt động của chính quyền cấp xã trong tăng nguồn thu ngân sách, chi đúng và hiệu quả tài chính công

Hoạt động của chính quyền cấp xã trong xây dựng chính quyền và phối hợp hoạt động giữa các tổ chức và các đoàn thể nhân dân trong hệ thống chính trị cấp xã

Công khai, minh bạch, tôn trọng và phát huy dân chủ ở cơ sở trong hoạt động của chính quyền cấp xã[66, tr 114 - 121]

Các nội dung đánh giá trên lại cần được triển khai thành các nội dung

cụ thể, bao quát tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội ở cơ sở và các mặt hoạt động của chính quyền cấp xã

Sự hài lòng của người dân và chính quyền cấp xã tự đánh giá

Nội dung tiêu chí này thực chất phản ánh kết quả thực hiện các nhiệm vụ kinh tế, xã hội, văn hóa, quốc phòng, an ninh trên địa bàn của chính quyền cấp xã Kết quả đó mang lại cho các tầng lớp nhân dân về đời sống vật chất và tinh thần được cải thiện và nâng cao, tăng lên sự gắn bó giữa người dân với chính quyền xã Nội dung hoạt động của chính quyền cấp xã, chất lượng của đội ngũ cán bộ trong bộ máy chính quyền; các mục tiêu kinh tế - xã hội mà chính quyền cấp xã thực hiện được là những vấn

đề chính, mà người dân địa phương và chính quyền cấp xã tự xem xét, nhìn nhận về mình, trên cơ sở đó đánh giá được một cách rõ ràng thực chất chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã Không thể nói hoạt động của chính quyền cấp xã là có chất lượng tốt, nếu như mức độ hài lòng của người dân đối với chính quyền cấp xã, đối với các hoạt động của UBND, HĐND, cũng như của đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền phường,xã lại ở mức thấp

Thực hiện việc xem xét đánh giá theo tiêu chí này cần lập phiếu trưng cầu

ý kiến của người dân Nội dung phiếu trưng cầu ý kiến của nhân dân và cán bộ địa phương cần toàn diện về việc đáp ứng của chính quyền cấp xã đối với các dịch vụ hành chính phục vụ người dân; về việc chăm lo đời sống, ổn định chính trị, xã hội; về phát triển kinh tế; về bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn

xã hội Những nội dung đó biểu hiện cụ thể ở lòng tin, thái độ của các tầng lớp dân cư, của đội ngũ cán bộ thôn, xóm trên địa bàn xã đối với chính quyền xã nói chung, đối với từng lĩnh vực và nội dung hoạt động của UBND, HĐND, của đội ngũ cán bộ, công chức trong bộ máy chính quyền phường,xã nói riêng

Các tiêu chí trên là các tiêu chí chủ yếu hợp thành hệ tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động của chính quyền cấp phường, xã trong giai đoạn hiện nay Để đánh giá chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã một cách khách quan cần phải gắn với việc phân tích mức độ hoàn thành nhiệm vụ từng mặt, từng nội dung hoạt động của chính quyền cấp xã; thấy

rõ mối quan hệ hữu cơ giữa chất lượng của đội ngũ cán bộ với chất lượng nội dung hoạt động của chính quyền cấp xã, trong mối quan hệ chặt chẽ với kết quả hoàn thành các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá, quốc phòng, an ninh trên dịa bàn xã

Cần phải có cái nhìn vừa toàn diện, tổng thể vừa phải chi tiết, cụ thể khi dựa vào tiêu chí đánh giá, thì mới bảo đảm sự đánh giá được khách quan, chính xác; tránh những biểu hiện chủ quan, duy ý chí, áp đặt khi đánh giá Các tiêu chí đánh giá quan hệ chặt chẽ với nhau, là cơ sở để đánh giá, phân tích thực trạng chất lượng hoạt động của chính quyền cấp phường,xã hiện nay nói chung, đánh giá chất lượng hoạt động của chính quyền cấp phường, xã trên địa bàn Thị xã Phú Thọ nói riêng Các tiêu chí cần được vận dụng tốt và cụ thể cho phù hợp để mang lại hiệu quả tốt nhất, chính xác và khách quan nhất trong đánh giá

Tiểu kết chương 1

Cấp xã gồm xã, phường, thị trấn (thường gọi chung là đơn vị hành chính cơ sở), là thực thể nhỏ nhất, cấp cuối cùng trong hệ thống chính trị 4 cấp ở nước ta Chính quyền cấp xã là cấp hành chính trực tiếp quan hệ với nhân dân trong hệ thống tổ chức của bộ máy hành chính nhà nước; là nền tảng của hệ thống chính trị, là cơ sở thực tiễn hình thành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Việt Nam Vị trí, vai trò của cấp xã khách quan quy định vị trí, vai trò của chính quyền cấp xã

Chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã là tổng hợp chất lượng

toàn diện từng nội dung, từng mặt hoạt động của chính quyền cấp xã, biểu hiện cụ thể ở mức độ hoàn thành tổ chức thực hiện, quản lý các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh trên địa bàn cấp xã trong từng giai đoạn cụ thể

Cần thấy rõ sự tác động của các nhân tố, để phát huy mặt tích cực, thuận lợi, hạn chế tác động khó khăn, tiêu cực nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã đáp ứng yêu cầu Đánh giá chất lượng chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã cần phải có cái nhìn vừa toàn diện, tổng thể vừa phải chi tiết, cụ thể khi dựa vào tiêu chí, bảo đảm đánh giá khách quan, chính xác; tránh chủ quan, duy ý chí

hương 2

T Ự TR N ẤT LƯỢN O T N Ủ

N QU ỀN ẤP XÃ TR N Ị N T Ị XÃ P Ú T Ọ,

TỈN P Ú T Ọ N N 2.1 Khái quát chung về cấp xã Thị xã Phú Thọ, Tỉnh Phú Thọ

2.1.1 Đặc điểm địa lý - tự nhiên, kinh tế - xã hội

Về địa lý, dân cư

Thị xã Phú Thọ thuộc vùng trung du và miền núi phía Bắc, là nơi tiếp giáp giữa đồng bằng sông Hồng và vùng đồi núi, trung du Thị xã nằm cách thành phố Việt Trì 30 km, cách sân bay quốc tế Nội bài 80 km, cách cảng Hải phòng 190 km, cách thủ đô Hà Nội 90 km, về phía Tây Bắc và cách cửa khẩu quốc tế Lào Cai 200 km

Địa giới của thị xã Phú Thọ như sau: phía Bắc và Đông Bắc giáp huyện Phù Ninh, phía Tây và Tây Nam giáp huyện Thanh Ba, phía nam giáp huyện Tam Nông (bên kia sông Hồng), phía đông nam giáp huyện Lâm Thao

Nằm ở phía tây miền đất Tổ Hùng Vương, nơi con người tụ cư từ buổi bình minh của lịch sử dân tộc Do những tác động của lịch sử và thời đại, từ một làng thuần nông, tĩnh tại vào những năm đầu thế kỷ XX, Phú Thọ trở thành thị xã tỉnh lỵ, là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của tỉnh trong gần

6 thập kỷ, và hiện nay đang là trung tâm văn hoá giáo dục của tỉnh, trung tâm kinh tế vùng phía Tây, Tây Bắc Ngày 1/4/2003, Chính Phủ đã ban hành NĐ 32/CP về mở rộng địa giới hành chính của thị xã Phú Thọ, từ 7 xã phường, nay thị xã đã có 10 đơn vị hành chính trong đó có 4 phường và 6 xã, với diện tích tự nhiên trên 6300 ha, dân số trên 80.000 người

Sau hơn một thế kỷ phấn đấu không mệt mỏi, thị xã Phú Thọ đang ngày càng phát triển theo hướng hiện đại văn minh mà vẫn bảo tồn được dáng

vẻ đặc trưng của một thị xã trung du, những giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp với những huyền thoại đã hoà quyện vào nền văn minh đương đại, tạo nên một sắc thái văn hoá vừa dân tộc vừa hiện đại trên quê hương thị xã Trải qua hơn một thế kỷ biến đổi không ngừng, lịch sử đã ghi nhận những thành tích, những chiến công, những đóng góp to lớn của nhân dân thị xã Phú Thọ vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc, năm 2000 thị xã đã vinh dự được

Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Đơn vị Anh hùng lực

lượng vũ trang nhân dân, năm 2003, được trao tặng Huân chương độc lập Hạng Ba Thị xã đã có những đóng góp quan trọng vào sự phát triển chung

của tỉnh Phú Thọ và có những ảnh hưởng tích cực vào sự phát triển của khu vực miền núi phía Tây Bắc Tổ Quốc Các thế hệ người dân thị xã luôn tự hào

và phát huy truyền thống của quê hương: yêu nước, tự lực, tự cường, dũng cảm trong chiến đấu, cần cù sáng tạo trong lao động, đoàn kết khắc phục mọi khó khăn ra sức dựng xây quê hương ngày càng giàu mạnh

Trong những năm gần đây, thị xã Phú Thọ đã có rất nhiều đổi thay trên tất cả các lĩnh vực, đảng bộ, chính quyền và các tầng lớp nhân dân thị xã đã đoàn kết, quyết tâm cao, nỗ lực đưa nền kinh tế của thị xã tiếp tục phát triển,

xã hội ổn định Tốc độ tăng trưởng kinh tế tăng nhanh qua từng năm, cơ cấu kinh tế được chuyển dịch theo hướng tích cực: công nghiệp chiếm tỷ trọng 36,5%, dịch vụ thương mại chiếm 48%, với nhiều tiện ích phát triển đa dạng phong phú, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân dân Các cơ sở hạ tầng ngày càng khang trang bề thế hơn, bộ mặt đô thị có nhiều khởi sắc đáng mừng, nhiều nhà máy được xây dựng bằng các nguồn vốn đầu tư trong nước

và nước ngoài, thị xã Phú Thọ đã trở thành địa chỉ hấp dẫn của các nhà đầu

tư, từ đây, đã giải quyết việc làm cho số đông lao động trên địa bàn thị xã và các vùng lân cận Ngày 31-12-2010 Bộ Trưởng Bộ Xây dựng đã ký Quyết định công nhận thị xã Phú Thọ là đô thị loại III