Báo chí đồng bằng sông cửu long với vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay (khảo sát báo in sóc trăng, bạc liêu, cà mau năm 2014)

Thực trạng nội dung và phương thức giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay ở các sản phẩm Chương 3: NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA BÁO CHÍ ĐỒNG

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ DIỆN

BÁO CHÍ ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG VỚI VẤN ĐỀ GIÁO DỤC PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC

CHO PHỤ NỮ ĐỊA PHƯƠNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

(Khảo sát báo in: Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau năm 2014)

Ngành : Báo chí học

Mã số : 60 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐỖ THỊ THU HẰNG

CẦN THƠ - 2015

Hà Nội, ngày tháng năm 2015

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

(Ký và ghi rõ họ tên)

PGS.TS Phạm Huy Kỳ

Tôi xin cam đoan đây là công trình do tôi nghiên cứu Thông tin, các trích dẫn và số liệu trong luận văn rõ ràng và trung thực Các kết luận trong luận văn chưa từng công bố trong các công trình khác

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Diện

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA BÁO CHÍ ĐỒNG

BẰNG SÔNG CỬU LONG VỚI VẤN ĐỀ GIÁO DỤC PHẨM

CHẤT ĐẠO ĐỨC CHO PHỤ NỮ ĐỊA PHƯƠNG TRONG

1.1 Lý luận chung về báo chí với vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức

cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay 18 1.2 Những vấn đề đặt ra trong thực tiễn báo chí với vấn đề giáo dục

phẩm chất đạo đức phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay 21 1.3 Thế mạnh và thách thức của báo chí đồng bằng Sông Cửu Long

với vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương

Chương 2: THỰC TRẠNG BÁO CHÍ ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

VỚI VẤN ĐỀ GIÁO DỤC PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC CHO

PHỤ NỮ ĐỊA PHƯƠNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 37 2.1 Giới thiệu các sản phẩm báo chí thuộc diện khảo sát 37 2.2 Thực trạng nội dung và phương thức giáo dục phẩm chất đạo đức

cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay ở các sản phẩm

Chương 3: NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA BÁO

CHÍ ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG VỚI VẤN ĐỀ GIÁO

DỤC PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC CHO PHỤ NỮ ĐỊA

BTV : Biên tập viên

BVSTBPN : Ban vì sự tiến bộ phụ nữ

CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Đề án 343 : Tuyên truyền, giáo dục phẩm chất đạo đức cho Phụ nữ Việt Nam thời kỳ công nghiệp

Đề án 704 : Giáo dục 5 triệu bà mẹ nuôi dạy con tốt ĐBSCL : Đồng bằng sông Cửu Long

TTĐC : Truyền thông đại chúng

UBND : Ủy ban nhân dân

Trang

Bảng 2.1: Nội dung giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa

phương trên các tờ báo thuộc diện khảo sát 44

Bảng 2.2: Cách thể hiện các thể loại báo chí về vấn đề giáo dục

phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trên các tờ

Bảng 2.3: Tỷ lệ công chúng đánh giá hình thức và nội dung các

tác phẩm báo chí về vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức trên các báo thuộc diện khảo sát 62

Biểu đồ 2.1: Tỷ lệ công chúng đánh giá nội dung các tác phẩm báo

chí giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trên các tờ báo thuộc diện khảo sát 64

Biểu đồ 2.2: Tỷ lệ công chúng báo chí đọc báo địa phương 64 Biểu đồ 2.3: Tỷ lệ công chúng đọc những bài viết về vấn đề giáo

dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ trên các tờ báo

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam đang trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đất nước đang được chứng kiến những tăng trưởng vượt bậc về mặt kinh tế- xã hội Trong bối cảnh đó, người phụ nữ Việt Nam (PNVN) vừa tiếp tục

kế thừa, phát huy những truyền thống đạo đức quý báu, tốt đẹp mà các thế hệ trước để lại, mặt khác không ngừng hình thành, phát triển những phẩm chất tiên tiến phù hợp với các yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế, từng bước góp phần tạo dựng hình ảnh người phụ nữ Việt Nam hiện đại Nhiều tấm gương phụ nữ điển hình tiêu biểu xuất hiện trên các lĩnh vực hoạt động đời sống xã hội đã tô thắm cho đời những hoa thơm

trái ngọt, đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Tuy nhiên, mặt trái của nền kinh tế thị trường và thời kỳ mở cửa, hội nhập kinh tế khu vực và thế giới đã và đang tạo ra không ít tác động tiêu cực đối với việc giữ gìn, phát huy những phẩm chất, đạo đức tốt đẹp của phụ nữ Việt Nam Tình trạng nhiều nữ thanh niên sống buông thả, không coi trọng những giá trị đạo đức đã và đang diễn ra ở nhiều nơi Nhiều chị em lười biếng lao động nên dấn thân vào con đường mại dâm, nghiện ngập ma túy, số đề, cờ bạc, mua bán phụ nữ trẻ em; nhiều nữ sinh lôi kéo bè cánh để đánh nhau; tình trạng sống thử và quan hệ tình dục trước hôn nhân ngày càng tăng cao kéo theo tình trạng nạo phá thai cũng đang ở mức báo động Chính những tình trạng trên

đã làm suy đồi giá trị đạo đức truyền thống của một bộ phận phụ nữ Việt Nam hiện nay

Đánh giá về những khó khăn, thách thức đối với phụ nữ trong giai đoạn hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều Chỉ thị, Nghị quyết, Đề án về công tác phụ nữ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, nhằm

chỉ rõ: “Phụ nữ gặp nhiều khó khăn thách thức khi thực hiện vai trò người mẹ,

người thầy đầu tiên của con người trong điều kiện xã hội và gia đình Việt Nam

có nhiều thay đổi Phẩm chất đạo đức (PCĐĐ) và một số giá trị truyền thống tốt đẹp có phần bị mai một, lối sống thực dụng có xu hướng phát triển trong một bộ phận phụ nữ” (Nghị quyết số 11/NQ-BCT ngày 27/4/2014 của Bộ Chính trị) [8]

Đồng thời, trong Đề án 343 do Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam thực hiện từ năm 2011 đã nêu rõ mục tiêu của Đề án là tuyên truyền, giáo dục phẩm chất đạo đức người PNVN thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất

nước theo tiêu chí: có lòng yêu nước; có sức khỏe; có tri thức, kỹ năng nghề nghiệp; năng động sáng tạo, có lối sống văn hóa, có lòng nhân hậu nhằm

nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi của người dân, cộng đồng xã hội, đặc biệt là phụ nữ trong việc giữ gìn, phát huy và xây dựng phẩm chất, đạo đức tốt đẹp của con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước [71]

Để góp phần cùng Đảng, Nhà nước, Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và các ngành liên quan thực hiện tốt công tác giáo dục phẩm chất đạo đức cho PNVN, nhất là giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, các phương tiện truyền thông đại chúng nước ta bằng chức năng, nhiệm vụ tuyên truyền, giáo dục, định hướng dư luận xã hội của mình đã và đang góp phần rất quan trọng trong việc hình thành nhân cách, giáo dục giá trị đạo đức cho công chúng báo chí, trong đó có giới nữ Nói như

PGS.TS Đỗ Thị Thu Hằng thì: “Trong bối cảnh truyền thông trở thành “làng toàn cầu” và sự phát triển của môi trường truyền thông số như hiện nay, báo chí và các phương tiện truyền thông đại chúng đang trở thành công cụ quan trọng với phương thức đặc thù trong giáo dục giá trị [29]. Hiện nay, cấp

Trung ương hiện nay có 3 tờ báo dành riêng cho nữ giới: Báo Phụ nữ Việt Nam của Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam, là tờ báo đại diện cho các tầng lớp phụ nữ của cả nước; các ấn phẩm Thế giới phụ nữ, Hạnh phúc gia đình, Phụ nữ Việt Nam cuối tuần thực sự trở thành người bạn đồng hành của

giới nữ và của mọi gia đình Ngoài ra, Hội LHPN thành phố Hồ Chí Minh có

báo Phụ nữ thành phố Hồ Chí Minh và báo Phụ nữ Thủ đô của Hội LHPN Hà

Nội cũng là hai tờ báo dành cho phụ nữ ở 2 miền Nam và Bắc Mặt khác, hầu như trên tất cả các tờ báo lớn, các tạp chí đều có chuyên trang dành riêng viết

về phụ nữ và gia đình như: Báo Gia đình và xã hội có chuyên trang gia đình,

làm đẹp; Báo Bình dương có phụ san Phụ nữ Thời đại; Báo Ấp Bắc có phụ

san Phụ nữ Ấp Bắc, Báo Đồng Nai có tạp chí Thế giới gia đình…[1].

Báo chí Đồng bằng Sông Cửu Long có vai trò quan trọng trong truyền thông về vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho PN địa phương Là người công tác tại Hội Phụ nữ tỉnh Sóc Trăng, tôi nhận ra rằng, nếu nghiên cứu thực trạng và tìm hiểu những vấn đề đặt ra, từ đó đề xuất giải pháp nhằm tăng hiệu quả truyền thông giáo dục phụ nữ thì sẽ góp phần gợi mở ứng dụng tốt cho

phong trào “vì sự nghiệp phát triển phụ nữ” nói chung và đem lại những lợi

ích thiết thực cho phụ nữ đồng bằng sông Cửu Long nói riêng

Từ những lý do nói trên, tác giả lựa chọn nghiên cứu Đề tài “Báo chí đồng bằng sông Cửu Long với vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ

nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay” để chỉ ra và phân tích những ưu

điểm, hạn chế, thực trạng vấn đề giáo dục kiến thức này qua khảo sát báo in: Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, năm 2014 Từ đó, luận văn cũng đề xuất một

số giải pháp khắc phục những điều tồn tại để vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương sẽ mang lại hiệu quả thiết thực, làm thay đổi nhận thức, hành vi của chị em phụ nữ, tác động đến các cấp chính quyền và các tầng lớp nhân dân, khẳng định vị thế của người phụ nữ trong thời kỳ mới

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Liên quan đến vấn đề phẩm chất đạo đức của PNVN đã được báo chí và các nhà nghiên cứu, các nhà khoa học, cơ quan chuyên trách (Hội Liên hiệp Phụ nữ, Ủy Ban Quốc gia Vì sự tiến bộ của Phụ nữ ) đề cập đến Tuy nhiên, trong các bài báo khoa học và các công trình nghiên cứu mới chỉ đề cập đến

các phẩm chất đạo đức, vai trò, vị trí, tầm quan trọng của người PNVN qua các thời kỳ chứ chưa đề cập đến công tác giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trên các phương tiện truyền thông đại chúng, nhất là trên các tờ báo địa phương

Trong quá trình nghiên cứu đề tài, chúng tôi đã tìm thấy những công

trình nghiên cứu, những tư liệu quý báu liên quan đến đề tài như:

* Những công trình nghiên cứu về phẩm chất đạo đức, đặc điểm và truyền thống phụ nữ Việt Nam

- Cuốn sách Phụ nữ Việt Nam qua các thời đại của tác giả Lê Thị Nhâm

Tuyết được xuất bản lần đầu tiên năm 1972 bằng tiếng Trung, ngay sau đó, năm 1973, NXB Khoa học xã hội đã xuất bản cuốn sách bằng tiếng Việt và tái bản vào năm 1975 Cuốn sách đã được chuyển ngữ và rút gọn sang tiếng Pháp (La femme au Vietnam) và tiếng Anh (Women in Vietnam) vào năm 1978 Cuốn sách được xem là công trình khoa học đầu tiên ở Việt Nam ghi dấu ấn quan trọng khởi đầu lĩnh vực nghiên cứu phụ nữ, nghiên cứu giới - cuốn sách được đông đảo giới học giả trong nước và trên thế giới tìm đọc Sự hấp dẫn và giá trị của cuốn sách này không chỉ bởi những phân tích khoa học, những tư liệu đầy ắp của cuộc sống, mà còn bởi tác giả - bằng phương pháp tiếp cận

liên ngành - cho chúng ta thấy được những phẩm chất tiêu biểu của phụ nữ Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử khác nhau, từ thời đại nguyên thủy đến

năm 1968 Trong đó, tác giả đã nhấn mạnh: Sự tìm hiểu về vai trò và phẩm chất tinh thần của PNVN qua các thời đại cho thấy rằng đã có một truyền thống chung, xuyên suốt nghìn vạn năm sinh tồn và tiến hóa của người PN trên giải đất này Người PNVN hiện đại là những người kế thừa và đang phát huy truyền thống đó Những điều mà họ đang tự hào cũng là những điều mà thế giới đang quan tâm, chính là những điều gắn bó với cái truyền thống và

họ đã từng tôi luyện và bây giờ đang được khai thác

- Trong cuốn “Lịch sử Phong trào phụ nữ Việt Nam - tập 1” đã ghi lại

rất rõ những đặc điểm và truyền thống phụ nữ Việt Nam Từ thời đại các vua

Hùng đến thời đại Hồ Chí Minh, qua những chặng đường vô cùng oanh liệt dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, phụ nữ Việt Nam đã tỏ rõ truyền thống thông minh, sáng tạo, lao động cần cù, chiến đấu dũng cảm Trải qua bốn nghìn năm, hình ảnh người phụ nữ Việt Nam đã được xây dựng và lưu truyền trong nền văn học dân gian: bà Âu Cơ đưa các con đi mở nước và

dạy dân dựng làng, bà mẹ Gióng kiên trì nuôi đứa con “chậm lớn, chậm đi”

và giúp con lên đường đánh giặc; nàng Quế Hoa, cô gái dùng đá làm vũ khí, tung hoành giữa đám giặc Ân Nguồn tư liệu khảo cổ học cũng bảo tồn

những hình tượng thật của người phụ nữ “uy nghi chống nẹ trên chuôi kiếm” hoặc “nhịp nhàng giã cối, uyển chuyển đánh trống đồng”, hai Bà Trưng, bà

Triệu và những phụ nữ tài giỏi, dũng cảm khác của thời đại Ngô, Đinh, Lê, Trần, Lý, Tây Sơn như Thái hậu Vương Vân Nga, Ỷ Lan nguyên phi, đô đốc Bùi Thị Xuân đã được ghi vào lịch sử thành văn của dân tộc Cùng với sự phản ánh về lịch sử đất nước, lịch sử dân tộc, mọi nguồn tư liệu đã cho thấy, vào những thế kỷ trước và sau công nguyên, ở nhiều lĩnh vực khác nhau, phụ

nữ là những người đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng

- Trong cuốn “Bình đẳng giới ở Việt Nam” do TS.Trần Thị Vân Anh

và PGS.TS Nguyễn Hữu Minh đồng chủ biên được xuất bản năm

2008 phản ánh kết quả của cuộc điều tra cơ bản về bình đẳng giới được thực hiện trong 2 năm (2005 - 2006), đề cập đến tinh thần và khuôn mẫu giới qua việc tìm hiểu sử dụng thời gian rỗi, đi lễ và thờ cúng tại gia đình, khuôn mẫu giới trong gia đình và hình ảnh nam, nữ trên truyền hình Đằng sau quan niệm còn nặng định kiến và khuôn mẫu giới của chính phụ nữ và nam giới, và ở mức độ khác nhau, được thúc đẩy bởi các khuôn mẫu giới trên phương tiện thông tin đại chúng Vấn đề bất bình đẳng giới cũng góp phần làm mai một đi phẩm chất đạo đức PNVN

- Nhằm thực hiện Đề án: Tuyên truyền, giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước và Giáo dục 5

triệu bà mẹ nuôi dạy con tốt đã được Chính phủ phê duyệt năm 2011 của Trung ương Hội Liên hiệp PNVN (TW Hội), TW Hội đã bỏ nhiều thời gian nghiên cứu, khảo sát 31 chuyên gia, các lãnh đạo, hội viên, phụ nữ 5 tỉnh thành (Hà Nội, Lạng Sơn, Thừa Thiên - Huế, Bình Dương, Đăk Lăk), qua đó

TW Hội đưa ra 16 phẩm chất đạo đức truyền thống để thảo luận là: Năng động, sáng tạo, tự tin, trách nhiệm, có lối sống văn hóa, thẳng thắn, cương trực, trung hậu, nhân hậu, yêu nước, hiếu thảo, thủy chung, vị tha, tinh thần quốc tế Kết quả có một số phẩm chất được lựa chọn nhiều là: hiếu thảo, trách nhiệm, thủy chung, năng động, đảm đang Trên cơ sở khảo sát, để thực hiện tiêu chí người PNVN trong thời ký mới, đồng thời để đảm bảo tính khái quát,

TW Hội lựa chọn 4 phẩm chất: Tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang nhằm định hướng, giáo dục PCĐĐ cho phụ nữ cả nước trong giai đoạn hiện nay

* Những công trình nghiên cứu về vị trí, vai trò, đóng góp của phụ

nữ Việt Nam qua các thời kỳ:

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của phụ nữ Sinh thời Bác

Hồ luôn quan tâm và đánh giá cao vị trí vai trò của phụ nữ trong quá trình

phát triển của lịch sử dân tộc Việt Nam Bác từng nhấn mạnh: “Non sông gấm vóc Việt Nam do phụ nữ ta, trẻ cùng già, ra sức dệt thêu mà thêm tốt đẹp, rực rỡ” ''Nhân dân ta anh hùng là nhờ có các bà mẹ Việt Nam anh hùng" "Dân tộc ta và Đảng ta đời đời biết ơn các bà mẹ Việt Nam đã sinh

ra và cống hiến những người ưu tú, đã và đang chiến đấu anh dũng tuyệt vời bảo vệ non sông gấm vóc do tổ tiên ta để lại" Vị trí, vai trò, tầm quan trọng

của phụ nữ đã được Bác quan tâm ngay trong tư tưởng của Người

- Nhằm khẳng định và tôn vinh những đóng góp quan trọng của PNVN trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phát triển kinh tế, văn hóa, xã

hội, Nhà xuất bản Phụ nữ tổ chức biên soạn bộ sách Phụ nữ Việt Nam trong lịch sử gồm ba tập: Phụ nữ Việt Nam thời phong kiến, Phụ nữ Việt Nam thời

pháp thuộc và Phụ nữ Việt Nam từ Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến nay

Đặc biệt trong cuốn Phụ nữ Việt Nam trong lịch sử (tập 1), do tác giả Cao Tự Thanh (tổng chủ biên) và tác giả Trần Thị Kim Anh (chủ biên) Nhà xuất bản Phụ nữ năm 2011 đã cho chúng ta thấy bức tranh toàn cảnh của người phụ nữ Việt Nam thời phong kiến Sự cống hiến của phụ nữ trong thời kỳ này ít được ghi nhận, tài năng của họ ít được biết tới, phẩm đức của họ ít được ca ngợi, danh tính của họ ít được lưu truyền không chỉ là thiệt thòi của riêng họ và còn là tổn thất của lịch sử dân tộc và văn hóa quốc gia

- Vào năm 2001, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Nhà xuất bản chính

trị quốc gia đã ra mắt cuốn sách Phụ nữ Việt Nam bước vào thế kỷ XXI

nhằm biểu dương kịp thời những đơn vị và cá nhân xuất sắc trong sự nghiệp phát triển, tiến bộ, nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ Việt Nam làm hành trang để đi lên trong thiên niên kỷ mới; qua đó cuốn sách cũng góp phần đánh giá ngày càng đầy đủ hơn, sâu sắc hơn vai trò của PNVN trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Ngoài ra tại buổi Hội thảo khu vực về chủ đề: “Tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong lĩnh vực chính trị”, do Ủy ban về các vấn đề xã hội

của Quốc hội chủ trì, đồng chí Võ Văn Dũng, Ủy viên Trung ương Đảng,

Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Bạc Liêu đã có bài phát biểu chào mừng ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp cũng như vai trò của phụ

nữ Việt Nam qua các thời kỳ, đặc biệt là đội ngũ cán bộ nữ hiện nay, đồng

chí khẳng định: Phải tin tưởng giao việc để tạo cơ hội cho cán bộ nữ bộc lộ khả năng, khẳng định năng lực của mình (đăng trên Báo Bạc Liêu online

đẳng giới thuộc về tất cả các thể chế trong xã hội, trong đó gia đình đóng vai trò quan trọng Gia đình là nơi định hình các quan hệ giới, truyền tải những chuẩn mực về giới và quyết định những cơ hội cho các thành viên gia đình Gia đình là nơi đưa ra các quyết định cơ bản như: Số con, việc nuôi dạy con, phân bố thời gian và nguồn lực sản xuất, tiêu dùng và đầu tư cho tương lai… Thực tế cho thấy, gia đình có thể làm trầm trọng hơn định kiến giới hoặc có thể làm dịu đi sự phân biệt giới Có thể nói, gia đình đóng vai trò quan trọng trong nhận thức và thực hiện bình đẳng giới Làm tốt công tác tuyên truyền,

giáo dục nâng cao nhận thức về bình đẳng giới và thực hiện bình đẳng giới sẽ góp phần tích cực trong việc giáo dục hình thành nhân cách con người ngay

từ trong gia đình

Trong một bài nghiên cứu có tiêu đề Giáo dục giá trị cho giới trẻ trên

báo chí hiện nay (Tạp chí Tuyên giáo số tháng 7/2015), PGS.TS Đỗ Thị Thu

Hằng (Học Viên Báo chí Tuyên truyền) đã khẳng định báo chí có vai trò quan trọng trong định hướng giá trị và góp phần xây dựng hệ giá trị con người nói chung và cho giới trẻ nói riêng; từ đó tổng hợp, đưa ra 9 nội dung giáo dục giá trị cho giới trẻ của báo chí Việt Nam hiện nay Luận văn Thạc sĩ của Đỗ Thị

Huệ Anh “Báo chí đồng bằng sông Cửu Long truyền thông về vấn đề bình đẳng giới”, trong đó tác giả đã làm rõ những vấn đề lý luận truyền thông về vấn

đề bình đẳng giới và thực tiễn hoạt động truyền thông về bình đẳng giới trên các báo, các đài phát thanh truyền hình đồng bằng sông Cửu Long

Nghiên cứu vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ Việt Nam thời đại mới trên các tờ báo khu vực đồng bằng sông Cửu Long, cụ thể là các

tờ báo: Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, theo quan sát của chúng tôi cho tới nay chưa có đề tài nào công bố là trùng lặp Hi vọng rằng kết quả nghiên cứu đề tài này sẽ đóng góp một phần nhỏ bé vào quá trình giáo dục, định hướng, hình thành nhân cách tốt đẹp cho công chúng báo chí nói chung và công chúng là

nữ giới nói riêng trong thời gian tới

3 Câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu

3.1 Câu hỏi nghiên cứu

Những câu hỏi đặt ra trong quá trình nghiên cứu như sau:

- Báo chí đồng bằng sông Cửu Long có vai trò gì trong vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay?

- Các cơ quan báo chí thuộc diện khảo sát đã làm gì và làm như thế nào

để giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay? Họ đã có những thành công và hạn chế gì trong vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay?

- Giải pháp nào cần được thực hiện nhằm tăng cường vai trò giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay trên các sản phẩm báo chí thuộc khu vực đồng bằng sông Cửu Long?

3.2 Giả thuyết nghiên cứu

- Báo chí đồng bằng sông Cửu Long có vai trò quan trọng trong vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay

- Báo in địa phương đã khẳng định tầm quan trọng của báo chí trong vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ trong giai đoạn hiện nay thông qua nội dung và phương giáo dục phẩm chất đạo đức đặc thù của mình

- Để tăng cường hơn nữa hiệu quả giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ

nữ của báo chí địa phương giai đoạn hiện nay, các cơ quan báo chí địa phương khu vực đồng bằng sông Cửu Long cần nhận thực đúng đắn về nội dung, phương thức đặc thù của báo chí, từ đó nghiên cứu, tìm kiếm và thực

diện khảo sát trong việc giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay, đề xuất giải pháp đổi mới nội dung, phương thức giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương thời kỳ mới trên báo chí đồng bằng sông Cửu Long hiện nay

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, luận văn thực hiện những nhiệm vụ sau đây:

- Khái quát hệ thống những vấn đề lý luận, thực tiễn báo chí đồng bằng sông Cửu Long với vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay;

- Khảo sát, mô tả, phân tích, đánh giá thực trạng giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương của báo chí đồng bằng sông Cửu Long hiện nay;

- Đề xuất giải pháp đổi mới nội dung, phương thức giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trên báo chí đồng bằng sông Cửu Long, nhằm đáp ứng hơn nữa yêu cầu giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ trong giai đoạn hiện nay

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu, khảo sát

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài hướng tới đối tượng nghiên cứu là báo chí đồng bằng sông Cửu Long với vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay

5.2 Đối tượng khảo sát

Trong phạm vi luận văn, tác giả sẽ khảo sát các sản phẩm báo chí về vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay trên các tờ báo: Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, năm 2014, trong đó

có chuyên mục phụ nữ ngày nay trên Báo Sóc Trăng, chuyên mục Phụ nữ Cà Mau tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang trên Báo Cà Mau và các chuyên mục liên quan như: Câu chuyện cảnh giác, Hoa nở bốn mùa, Văn học nghệ thuật, Bình đẳng giới (Báo Sóc Trăng); Dưới mái nhà yêu thương, Nhịp

sống quanh ta, Hoa học đường, Người tốt việc tốt, Bình đẳng giới (Báo Cà Mau); Câu chuyên giáo dục, Gương sáng học đường, Chính trị, Văn học (Báo Bạc Liêu)

6 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

6.1 Cơ sở lý luận (phương pháp luận)

Vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức, vai trò của báo chí và các phương tiện truyền thông đại chúng trong tổ chức, quản lý, giám sát xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục tư tưởng và định hướng chuẩn mực đạo đức, giá trị xã hội hiện nay dựa trên tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng cộng sản Việt Nam

Nhằm viện dẫn cho những luận điểm được phân tích gắn với nội dung

và phương thức tổ chức hoạt động truyền thông về vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức trên các sản phẩm báo chí truyền thông, luận văn sử dụng các lý thuyết truyền bá cái mới, lý thuyết truyền thông điệp cho đối tượng, lý thuyết chức năng (nằm trong hệ thống lý thuyết truyền thông)

Những vấn đề chung nhất, khái quát nhất được đúc kết từ thực tiễn và

có vai trò hướng dẫn hoạt động thực tiễn, từ nhận thức thái độ đến hành vi của con người là lý thuyết

- Lý thuyết truyền bá cái mới: Việc truyền bá cái mới thể hiện trong hoạt động truyền thông ở chỗ những sản phẩm hoặc ý kiến mới được chuyển tới đối tượng đích Phát hiện, ủng hộ, bảo vệ và nhân rộng cái mới là nghĩa vụ của nhà truyền thông Tuy nhiên việc phát hiện, phổ biến, truyền bá cái mới thực sự

là vấn đề khó khăn phức tạp Nó đòi hỏi năng lực nhận thức và phương pháp tiếp cận, trách nhiệm xã hội và tính kiên trì… của nhà truyền thông

Lý thuyết truyền bá cái mới đưa ra các câu hỏi mà nhà truyền thông cần phải trả lời được trước khi thiết kế thông điệp nhằm truyền thông về cái mới Các câu hỏi cơ bản có thể là: Liệu người tiếp nhận thấy nó là có lợi; Liệu họ có thấy nó phù hợp với nhu cầu và giá trị của họ; Liệu họ có thấy

rằng hiểu hoặc chấp nhận nó dễ hay khó; Liệu họ có thể thử hành vi; Liệu họ cảm thấy kết quả của phép thử hoặc sự tiếp nhận của họ được những người xung quanh đánh giá tích cực? Môi trường kinh tế- xã hội, đạo đức và pháp luật của việc triển khai và nhân rộng cái mới? Quy trình và cơ chế nào phù hợp và hiệu quả nhất cho việc triển khai nhân rộng cái mới? Cơ chế ấy phải phù hợp với thể chế đang vận hành?

Giai đoạn đầu tiên, khi đối tượng bắt đầu làm quen với hành vi, việc giới thiệu lợi ích của hành vi mới trên các phương tiện truyền thông đại chúng

là rất quan trọng Trong giai đoạn thử và chấp nhận hành vi, việc sử dụng truyền thông giữa các cá nhân có nhiều lợi ích và ảnh hưởng hơn

Với lý thuyết này, tác giả xem việc truyền thông về giáo dục phẩm chất đạo đức tác động như thế nào đối với công chúng báo chí Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, sự chuyển đổi hành vi ra sao?

- Lý thuyết truyền thông điệp cho đối tượng: Tùy điều kiện hình thành

và phát triển văn hóa lịch sử của mỗi dân tộc, cộng đồng hay nhóm công chúng - đối tượng cũng có những sắc thái nhận thức khác nhau, hoặc nghiêng

về lý trí, hoặc nặng về tình cảm Người Việt Nam có câu “một bồ cái lý không bằng một tý cái tình” trong khi người Đức lại thiên về duy lý Do đó nhiệm

vụ của nhà truyền thông là phải nắm bắt đặc thù tâm lý tiếp nhận của nhóm đối tượng cụ thể để thiết kế thông điệp cho phù hợp Lưu ý 5 giai đoạn của thông điệp: làm cho đối tượng nhận biết thông điệp, nhóm đối tượng; nhóm đối tượng chấp nhận thông điệp; làm cho đối tượng tin thông điệp, đối tượng hành động theo mục đích yêu cầu của thông điệp

- Lý thuyết chức năng: Đại diện của thuyết này là R.Merton, ông cho rằng, truyền thông đại chúng có chức năng công khai và chức năng tiềm ẩn Trong đó chức năng công khai là hiệu quả thực sự mà nhà truyền thông mong muốn đạt được còn chức năng tiềm ẩn là những hiệu quả xảy ra mà nhà truyền thông không ngờ đến

Theo đó, những nội dung truyền thông về giáo dục phẩm chất đạo đức trên diện khảo sát, bên cạnh mục đích cung cấp thông tin, tuyên truyền về các hình thức, nội dung biểu hiện về phẩm chất đạo đức… nó còn có vai trò làm thay đổi cách ứng xử trong các nhóm xã hội Truyền thông đại chúng được coi như một thiết chế xã hội, nhằm đáp ứng nhu cầu duy trì tính ổn định, tính liên tục của một xã hội, cũng như nhu cầu hội nhập và thích nghi của các cá nhân trong xã hội ấy

Vận dụng lý thuyết này vào nghiên cứu, tác giả xem xét nội dung truyền thông về giáo dục phẩm chất đạo đức trên diện khảo sát có đảm bảo được những chức năng như định hướng dư luận xã hội, giải trí, thông tin … hay không?

Nói cách khác, khi thực hiện luận văn, tác giả sử dụng lý luận chung mang tính hệ thống về truyền thông đại chúng; lý luận báo chí về vai trò và chức năng của báo chí trong cung cấp thông tin và giáo dục đối với công chúng nói chung và công chúng phụ nữ nói riêng; hệ thống lý thuyết về công chúng báo chí và tâm lý của công chúng báo chí Từ đó, vận dụng vào việc khảo sát, phân tích hiệu quả của báo chí đồng bằng sông Cửu Long với vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trên báo Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, năm 2014

6.2 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu, tác giả phải thực hiện những phương pháp nghiên cứu chính sau đây:

- Phương pháp phân tích nội dung: Phân tích nội dung là một phương pháp phân tích tài liệu và bài viết (dưới dạng in ấn) nhằm lượng hóa nội dung

có hệ thống Đó là các tác phẩm báo chí đăng tải trên báo in Từ đó tìm ra những thành công và hạn chế trong vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trên diện khảo sát

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: giúp cho người nghiên cứu có thêm kiến thức sâu, rộng về lĩnh vực đang nghiên cứu và làm rõ hơn đề tài nghiên cứu của mình

- Phương pháp phỏng vấn sâu: phỏng vấn lãnh đạo các cơ quan chuyên trách, những nhà báo, những người nghiên cứu báo chí đồng bằng sông Cửu Long với vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước để có những ý kiến đánh giá chuyên môn về những ưu điểm, hạn chế khi thực hiện công tác thông tin, giáo dục nội dung này trên các tờ báo địa phương

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: thu thập ý kiến của công chúng Báo Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau cũng như mong muốn của họ để làm chuyển biến nhận thức và hành vi sau khi được tiếp cận với kiến thức về giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ Việt Nam thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trên báo địa phương

Sử dụng phương pháp nghiên cứu của xã hội học - phương pháp trắc nghiệm nhằm đưa ra những minh chứng cụ thể, rõ ràng, khách quan từ phía công chúng về mức độ tiếp cận thông tin, nội dung và hình thức truyền thông

về vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho PN địa phương trên các báo thuộc diện khảo sát trong giai đoạn hiện nay

Từ ý tưởng trên, tác giả xây dựng một hệ thống các câu hỏi dành cho diện khảo sát, với cách thức tiến hành là phát phiếu trực tiếp cho mỗi trường hợp Ban đầu, công chúng được giới thiệu về mục đích của nghiên cứu Tiếp đến, tác giả hướng dẫn cách thức điền thông tin vào bảng hỏi

Trong khuôn khổ giới hạn của cuộc khảo sát công chúng Sóc Trăng, Bạc Liêu và Cà Mau, thời gian 06 tháng, tác giả chưa có điều kiện khảo sát trên diện rộng, cỡ mẫu lớn mang tính đại diện cao Bằng phương pháp truyền thống (thủ công), tác giả đã dành thời gian gần 01 tháng để tiến hành khảo sát

và tổng hợp ý kiến công chúng báo chí trên địa bàn các tỉnh Sóc Trăng, Bạc

Liêu và Cà Mau theo từng nhóm đối tượng cụ thể về thực trạng nội dung và phương pháp giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay Vì vậy, tác giả đã phát 316 phiếu điều tra (215 nữ, 101 nam)

Số phiếu được kiểm tra, làm sạch trước khi xử lý là 315 phiếu (có 01 phiếu không đạt yêu cầu - công chúng nữ ở nông thôn) được chia ra các nhóm đối tượng như sau:

* Nhóm lãnh đạo: 4/4

- Lãnh đạo Hội LHPN tỉnh: 02 (Sóc Trăng, Bạc Liêu)

- Lãnh đạo Báo chí: 01 (Cà Mau) - nam

- Trưởng phòng Tuyên truyền - Ban Tuyên giáo tỉnh ủy Sóc Trăng: 01 (nam)

* Nhóm phóng viên, biên tập viên: 30/30 (mỗi tỉnh 10 PV, BTV)

* Nhóm công chúng báo chí (nam và nữ giới) thuộc 03 tỉnh: Với tổng

số phiếu phát ra 210 phiếu, số phiếu thu về: 201 phiếu (nữ: 114; Nam: 87), trong đó: tỉnh Sóc Trăng: 99 phiếu (nữ: 65; nam: 34 với đối tượng là cán bộ, hội viên, phụ nữ, cán bộ - công chức ban ngành, sinh viên, giáo viên, nghề nghiệp tự do); tỉnh Bạc Liêu: 65 phiếu (nữ: 28; nam: 37 người với đối tượng

là cán bộ, hội viên, phụ nữ, cán bộ - công chức ban ngành, y - bác sĩ, nghề nghiệp tự do); Cà Mau: 37 phiếu (nữ: 21, nam: 16 với đối tượng là cán bộ, hội viên, phụ nữ, cán bộ - công chức ban ngành, nghề nghiệp tự do)

- Phương pháp thống kê: Thông tin khảo sát trên các báo tỉnh Sóc Trăng, Bạc Liêu và Cà Mau được đọc tổng hợp số liệu, phân tích, phục vụ cho việc thực hiện mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đã đề ra

7 Ý nghĩa khoa học, thực tiễn của vấn đề nghiên cứu

7.1 Ý nghĩa khoa học

Luận văn nếu nghiên cứu thành công sẽ góp một nghiên cứu lý thuyết

về vai trò và phương thức sử dụng báo chí như một phương tiện truyền thông, giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay, đồng thời nêu ra những yêu cầu cần thiết đối với người làm báo về đổi mới

phương thức, nội dung giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay sau cho có hiệu quả cao nhất

Trong điều kiện phát triển vượt bậc của báo chí hiện đại và trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày nay, luận văn chỉ ra sự cần thiết và những giải pháp

để nâng cao hiệu quả giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ thời trong giai đoạn hiện nay trên báo chí đồng bằng sông Cửu Long nói chung và báo chí Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau nói riêng

Kết quả đạt được của luận văn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả truyền đạt thông tin của cơ quan báo chí, giúp cho các ngành chức năng, nhất là Hội Liện hiệp Phụ nữ các cấp giáo dục, định hướng, hình thành nhân cách tốt đẹp cho phụ nữ địa phương thời kỳ mới, nhất là giáo dục nhân cách cho nữ thanh niên trong giai đoạn hiện nay

Luận văn là công trình nghiên cứu đề cập một cách cơ bản và hệ thống

về hoạt động của báo chí trong việc giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay Do đó, nó có ý nghĩa tích cực nhằm chia

sẻ kinh nghiệm với các cơ quan báo chí, ban ngành, đoàn thể, trường học đã

và đang quan tâm đến việc giáo dục phẩm chất đạo đức cho đoàn viên, hội viên, học sinh Mặc khác giúp cho các nhà quản lý báo chí có cái nhìn tổng quan về thực trạng hoạt động thông tin, tuyên truyền của báo chí trong việc giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, nội dung chính của luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của báo chí đồng bằng sông Cửu

Long với vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay

Chương 2: Thực trạng báo chí đồng bằng sông Cửu Long với vấn đề

giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay

Chương 3: Những giải pháp, kiến nghị nâng cao hiệu quả báo chí đồng

bằng sông Cửu Long về vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA BÁO CHÍ

ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG VỚI VẤN ĐỀ GIÁO DỤC PHẨM

CHẤT ĐẠO ĐỨC CHO PHỤ NỮ ĐỊA PHƯƠNG

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

1.1 Lý luận chung về báo chí với vấn đề giáo dục phẩm chất đạo

đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay

1.1.1 Khái niệm về phụ nữ, giáo dục phẩm chất đạo đức phụ nữ

* Khái niệm về phụ nữ

Phụ nữ thường được dùng để chỉ một người giới tính nữ, người trưởng

thành Từ “con gái” thường được dùng chỉ đến trẻ gái nhỏ hay mới lớn Bên

cạnh đó từ phụ nữ, đôi khi dùng để chỉ đến một con người có giới tính nữ, bất

kể tuổi tác, như là trong nhóm từ "quyền phụ nữ"

Nữ giới là một khái niệm chung để chỉ một người, một nhóm người hay toàn bộ những người trong xã hội mà một cách tự nhiên, mang những đặc điểm giới tính được xã hội thừa nhận về khả năng mang thai và sinh nở khi cơ

thể họ hoàn thiện và chức năng giới tính hoạt động bình thường

* Khái niệm về giáo dục

Giáo dục (tiếng Anh: education) theo nghĩa chung là hình thức học tập theo đó kiến thức, kỹ năng, và thói quen của một nhóm người được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua giảng dạy, đào tạo, hay nghiên cứu Giáo dục thường diễn ra dưới sự hướng dẫn của người khác, nhưng cũng có thể thông qua tự học Bất cứ trải nghiệm nào có ảnh hưởng đáng kể lên cách mà người ta suy nghĩ, cảm nhận, hay hành động đều có thể được xem là có tính giáo dục Giáo dục thường được chia thành các giai đoạn như giáo dục tuổi ấu thơ, giáo dục tiểu học, giáo dục trung học, và giáo dục đại học

* Khái niệm về phẩm chất đạo đức

- Phẩm chất (giới hạn nói đến con người) có thể hiểu là bản chất, là cái làm nên giá trị riêng của mỗi con người Khái niệm phẩm chất được hiểu rộng bao gồm: phẩm chất về chính trị, phẩm chất về đạo đức (đức) và phẩm chất về năng lực (tài)

- Đạo đức: là những chuẩn mực hành vi ứng xử giữa người với người, giữa người với tự nhiên, vạn vật ; những chuẩn mực đó được cộng đồng, xã hội thừa nhận, trở thành quy ước hoặc quy phạm pháp luật, được mọi người tôn trọng, thực hiện; người có hành vi lệch chuẩn, bị coi là vi phạm đạo đức hoặc vi phạm pháp luật, bị dư luận xã hội phê phán, lên án

- Phẩm chất đạo đức: là những chuẩn mực, hành vi làm nên giá trị của một con người Dựa vào khung chuẩn mực ấy, người ta có thể đánh giá các hành vi của con người tốt hay xấu, lợi hay hại, về những điều được khuyến khích, cấm kỷ hoặc về nghĩa vụ của mỗi con người

1.1.2 Báo chí với vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức con người

Theo các tác giả Nguyễn Văn Dững và Đỗ Thị Thu Hằng trong tác

phẩm “Truyền thông lý thuyết và kỹ năng cơ bản” (Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội 2012) thì: “Truyền thông là quá trình liên tục trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm…chia sẻ kỹ năng và kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thay đổi nhận thức, tiến tới điều chỉnh hành vi và thái độ phù hợp với nhu cầu phát triển của cá nhân/nhóm/cộng đồng/xã hội” [19, tr.125]

Truyền thông là một quá trình diễn ra theo trình tự thời gian, trong đó bao gồm các yếu tố tham dự chính: Nguồn; Thông điệp; Người nhận; Phản hồi/Hiệu quả; Nhiễu

Báo chí là một bộ phận của truyền thông đại chúng (TTĐC), nhưng là

bộ phận chiếm vị trí trung tâm, vai trò nền tảng và có khả năng quyết định tính chất, khuynh hướng, chi phối năng lực và hiệu quả tác động của TTĐC

Do đó, trong nhiều trường hợp, có thể dùng báo chí để chỉ truyền thông đại chúng; và ngược lại, nói đến truyền thông đại chúng - trước hết phải nói đến báo chí

Báo chí, bản thân nó có chức năng giáo dục Chính vì vậy, có thể khẳng định vai trò quan trọng của báo chí trong giáo dục phẩm chất đạo đức cho người phụ nữ Việt Nam, nhóm công chúng chiếm tỷ lệ khoảng 50% công chúng báo chí Việt Nam hiện nay

Theo PGS,TS Nguyễn Văn Dững, “Báo chí có vai trò to lớn, tham gia phát triển giáo dục, nâng cao dân trí”, báo chí “có thể và cần phải tác động, can thiệp vào cả ba cấp độ của giáo dục theo những nội dung, cách thức phù hợp nhằm góp phần nâng cao dân trí, phát triển nguồn lực cho sự nghiệp”

[16, tr.194 - 195] Cùng với nhà trường, gia đình, các tổ chức xã hội như Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, Công đoàn…, báo chí tác động mạnh và sâu rộng, hàng ngày hàng giờ đến người phụ nữ Việt Nam Báo chí tác động vào

sự thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi của các đối tượng tác động Tác động của báo chí vào quá trình giáo dục suốt cuộc đời và các giai đoạn khác nhau trong vòng đời của mỗi con người trong xã hội

Khác với nhà trường và gia đình, báo chí tác động giáo dục phẩm chất

đạo đức với công chúng của mình như những “trường học tự nguyện”, trong

đó công chúng tự do, tự nguyện lựa chọn để chịu tác động của báo chí “Tính

tự giác, cơ chế tác động linh hoạt, gần gũi thực tế cuộc sống, sinh động, sức thuyết phục cao… là ưu thế của báo chí trong việc tham gia vào sự nghiệp giáo dục” [16, tr.195]

Thời gian qua, báo chí đã sử dụng nhiều phương thức để truyền tải nội dung thông điệp giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ, điển hình như: Nêu chuẩn các giá trị phẩm chất đạo đức PNVN, nêu gương điển hình phụ nữ tiên tiến trong các lĩnh vực, phản ảnh mặt trái của xã hội hiện đại ảnh hưởng đến những giá trị đạo đức phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay, phản ánh

các hoạt động của Hội LHPN các cấp và hoạt động của giới nữ ở địa phương , trong đó chú trọng đến hình thức nêu gương (tốt và không tốt) trong phương thức giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ trên báo chí

Như vậy, có thể nói rằng, báo chí có vai trò quan trọng trong giáo dục nhân cách con người trong xã hội nói chung và tác động đến giáo đục phẩm chất đạo đức của phụ nữ nói riêng Báo chí Việt Nam đã hàng ngày hàng giờ, bằng phương thức đặc thù, tạo ra các can thiệp giáo dục đến sự biến đối

về phẩm chất đạo đức của người phụ nữ Việt Nam nước ta trong giai đoạn hiện nay

1.2 Những vấn đề đặt ra trong thực tiễn báo chí với vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay

1.2.1 Quan điểm của Đảng về xây dựng con người Việt Nam, người phụ nữ Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá VIII) Về xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc đã xác định nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam với 5 nội dung cụ thể: Có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có ý chí vươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội; Có ý thức tập thể, đoàn kết, phấn đấu vì lợi ích chung; Có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, cần kiệm, trung thực, nhân nghĩa, tôn trọng kỷ cương phép nước, quy ước của cộng đồng; có ý thức bảo vệ và bảo vệ môi trường sinh thái; Lao động chăm chỉ, có lương tâm nghề nghiệp, có kỹ thuật, sáng tạo; Thường xuyên học tập,

có lương tâm nghề nghiệp, có kỹ thuật, sáng tạo

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 BCH TW khoá IX số 16- NQ/TW (18/3/2002) về nhiệm vụ chủ yếu của công tác tư tưởng, lý luận trong tình hình mới

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn Quốc lần thứ X của Đảng (nhiệm kỳ 2006- 2010) tiếp tục khẳng định: “Kiên quyết đấu tranh chống các tệ nạn xã hội, các hành vi bạo lực, xâm hại và xúc phạm nhân phẩm phụ nữ”

Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 7/11/2006 của Bộ Chính trị về tổ chức Cuộc

vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”: Tạo sự

chuyển biến mạnh mẽ về ý thức tu dưỡng, rèn luyện và làm theo tấm gương

đạo đức Hồ Chí Minh sâu rộng trong toàn xã hội, đặc biệt là trong cán bộ,

đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, thanh niên, học sinh nâng cao đạo đức cách mạng cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và các tệ nạn xã hội Chỉ thị số 03-CT/TW của Bộ chính trị ngày 14/5/2011 về tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh với các chuyên đề học tập, làm theo Bác cụ thể

Luật Bình đẳng giới đã được Quốc hội thông qua ngày 29/11/2006 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2007 quy định nam - nữ bình quyền trên các lĩnh vực, tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ tham gia vào các hoạt động

xã hội, nâng cao năng lực, vai trò, vị trí của phụ nữ ngang tầm với nam giới,

từ đó cũng rèn luyện những phẩm chất đạo đức phụ nữ đáp ứng với nhu cầu trong tình hình mới

Nghị quyết Đại hội Phụ nữ toàn Quốc lần thứ X (nhiệm kỳ 2007 - 2012) xác định mục tiêu dựa trên quan điểm về xây dựng con người phụ nữ Việt Nam trong Nghị quyết số 11-NQ/TW ngày 27/4/2007 của Bộ Chính trị (khóa X) về công tác phụ nữ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước định hướng tiêu chí xây dựng người PNVN: có sức khỏe, tri thức, kỹ năng nghề nghiệp, năng động, sáng tạo, có lối sống văn hóa, có lòng nhân hậu Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được bổ sung và phát triển trong năm 2011 xác định: Xây dựng con người Việt Nam giàu lòng yêu nước, có ý thức làm chủ, trách nhiệm công

dân, có tri thức, sức khỏe, lao động giỏi, sống có văn hóa, nghĩa tình, có tinh thần quốc tế chân chính

1.2.2 Các yếu tố tác động đến phẩm chất người phụ nữ Việt Nam

Yếu tố truyền thống Cơ sở nền tảng đã vun đắp cho sự hình thành và

phát triển các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc nói chung, các phẩm chất đạo đức truyền thống của PNVN nói riêng, đó là hoàn cảnh xã hội Việt Nam với những điều kiện kinh tế, xã hội, văn hóa và tư tưởng đặc thù, qua

4000 năm phát triển lịch sử của dân tộc Đó là cuộc đấu tranh chống giặc

ngoại xâm, bảo vệ nền độc lập dân tộc, giữ gìn bờ cõi quê hương của nhân dân Việt Nam Từ đó đã hình thành nên tinh thần yêu nước, quyết tâm hi sinh

vì nền độc lập dân tộc của PNVN Là đặc trưng của nền sản xuất nông nghiệp lúa nước ở nước ta, được tổ chức theo phương thức sản xuất châu á, với sự phát triển của kinh tế hộ gia đình, sản xuất nhỏ là chủ yếu, với vai trò và địa

vị đặc biệt của PN trong kinh tế hộ gia đình Là ảnh hưởng của các tôn giáo lớn đối với nhân dân ta: Nho, Phật, Lão, việc thờ phụng tổ tiên, các phong tục tập quán lâu đời trong vấn đề hôn nhân và gia đình, việc giáo dục đạo đức cho phụ nữ, với nội dung quán triệt thuyết tam tòng và tứ đức

Yếu tố công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước và toàn cầu hóa Sự

chuyển dịch từ nền kinh tế nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo sang nền kinh tế công nghiệp, dịch vụ Kinh tế tri thức phát triển thì hàm lượng trí tuệ kết tinh trong sản phẩm ngày càng cao, tạo ra giá trị gia tăng ngày càng lớn Sự sáng tạo ngày càng được coi trọng Cơ chế thị trường có đặc trưng là tính cạnh tranh cao, do đó đòi hỏi con người cần năng động, nhạy bén, linh hoạt, tính quyết đoán và khả năng thích ứng Tuy nhiên, cơ chế thị trường có thể tạo môi trường cho chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa cá nhân phát triển Mặt khác, đặc trưng của toàn cầu hóa là sự liên kết, giao lưu, trao đổi, phân công lao động, chuyên môn hóa ngày càng gia tăng giữa các quốc gia, vùng lãnh thổ, các tổ chức, cá nhân trên qui mô toàn cầu Quá trình này diễn ra trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, môi trường

Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đã có những tác động của đến phẩm chất đạo đức của người phụ nữ Việt Nam Vì toàn cầu hóa và hội nhập quốc

tế đã tạo điều kiện mở rộng giao lưu, hợp tác quốc tế về đầu tư phát triển, giáo dục, đào tạo, khoa học công nghệ, bảo vệ môi trường, mở rộng cơ hội việc làm Mặt khác, hình thành môi trường pháp lý tiến bộ, giúp phụ nữ thực hiện đầy đủ quyền của mình trong gia đình và ngoài xã hội, từ đó có nhiều cơ hội bình đẳng hơn Tạo ra nhiều cơ hội cho phụ nữ học tập, giao lưu, tiếp cận được nhiều thông tin, có thêm nhiều kiến thức trên nhiều phương diện Phụ

nữ có ý thức hơn về giá trị của bản thân mình (trước đây chỉ biết chăm lo, hi

sinh cho gia đình, nay đã biết tự chăm lo cho bản thân)

Hiện nay, phụ nữ cả nước có nhiều tấm gương tiêu biểu, điển hình trong các lĩnh vực với những sáng kiến đem lại hiệu quả trong lao động, sản xuất, những công trình, đề tài nghiên cứu khoa học trong chuyên môn, nghiệp

vụ, giảng dạy Có nhiều chị vinh dự nhận giải thưởng Phụ nữ Việt Nam do Hội LHPN Việt Nam tổ chức vinh danh hàng năm, cụ thể năm 2014 có 10 chị được nhận giải thưởng, điển hình như: TS Nguyễn Thị Bích Điểm - Phó Viện

trưởng, Viện Nghiên cứu Thanh niên (trong quá trình công tác, chị đã trực tiếp và tham gia thực hiện trên 30 đề tài, chuyên đề khoa học; có 20 công trình được công bố; trong đó có 6 đề tài cấp Bộ do chị làm chủ nhiệm); Chị

Nguyễn Thị Hương Giang - Công nhân bậc 6/7 Nhà máy gạch Tiêu Giao,

Công ty Cổ phần Viglacera Hạ Long thuộc Tổng Công ty Viglacera (là tổ trưởng sản xuất - PX tạo hình 3 Chị là người tham gia chỉ đạo sản xuất, đưa mức lương sản phẩm từ 160 ngàn/người/ca lên 190 ngàn/người/ca; đề xuất, góp ý chỉnh sửa làm đẹp ngoại quan sản phẩm thu hút khách hàng, tăng doanh thu cho công ty ); Nghệ sĩ nhân dân Trịnh Thị Hồng Lựu - Phó Giám

đốc Trung tâm bảo tồn và phát huy di sản dân ca xứ Nghệ, tỉnh Nghệ An

(Trên 15 hoạt động nghệ thuật, chị đã tham gia đóng hơn 30 vai diễn khác nhau; tham gia xây dựng chương trình sử thi nghệ thuật “Danh nhân lớn lên

từ câu hò ví giặm”; tham gia đề tài nghiên cứu“Tổng quan các trò diễn xuất dân gian hò ví giặm”); Đại tá Nguyễn Thị Minh Lý - Phó Trưởng phòng 1 - Cục

47, Bộ Công An (chị trực tiếp cùng đồng đội tham gia nhiều chuyên án lớn như triệt phá thành công đường dây buôn bán ma túy tại bãi vàng Ngân Sơn, Bắc Kạn; chuyên án triệt phá chợ “hàng trắng” ở bãi rác Thành Công, công viên Tuổi Trẻ, phường Thanh Nhàn, Hà Nội; tụ điểm phức tạp tại xã Thôm Mòn, Thuận Châu, Sơn La ) [35] Ngoài ra, trong năm 2014 cũng đã có 141 nhà

giáo nữ được phong tặng chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư. Các cô, các chị đã

có nhiều đóng góp cũng như công trình nghiên cứu khoa học mang lại hiệu quả thiết thực trong công tác chuyên môn của mình, là tấm gương sáng ngời

về phẩm chất đạo đức tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang trong thời kỳ mới

Riêng ở Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau cũng xuất hiện nhiều tấm gương

tiêu biểu, các chị luôn nỗ lực phấn đấu, tích cực lao động, sản xuất, học tập, công tác tốt và có nhiều thành tích xuất sắc, góp phần dựng xây quê hương, đất nước, cụ thể: Ở Sóc Trăng có chị Lê Thị Hồng Loan, Chủ tịch Hội LHPN

xã An Thạnh Tây (huyện Cù Lao Dung); chị Huỳnh Thị Nê, Chi hội trưởng PN

ấp Vĩnh Thanh, xã Vĩnh Quới (Thị xã Ngã Năm) đã có nhiều thành tích xuất sắc trong việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác; nhiều mô hình phát triển kinh tế hiệu quả của các chị được ra mắt như: mô hình phát triển ngành nghề truyền thống (chế biến cải xá bấu ngọt) của chị Huỳnh Ngọc Yến, Chi hội trưởng PN Khóm 1, Phường 1, Thị xã Vĩnh Châu, mô hình chăn nuôi bò sữa giúp chị em thoát nghèo của chị Huỳnh Thị Nương (Chi hội trưởng Hội Phụ

nữ ấp Tà Ân A2, xã Thuận Hưng, huyện Mỹ Tú) Ở Bạc Liêu có chị Võ Thị Cục, sinh năm 1970, là chủ nhiệm Hợp tác xã Quyết Tâm ấp Vĩnh Hòa, xã Vĩnh Lộc, huyện Hồng Dân và là ủy viên Ban chấp hành Hội Liên hiệp Phụ

nữ xã Vĩnh Lộc Với ý chí vươn lên thoát nghèo bền vững, chị đã thành lập

hợp tác xã Quyết Tâm, thu hút hơn 200 lao động; Chị Đào Thị Bích Vân, sinh

năm 1966, hiện ngụ tại xã Vĩnh Trạch Đông, TP Bạc Liêu Là người mẹ

nhưng đồng thời gánh vác nhiệm vụ của người cha, chị Vân không những thay chồng chu toàn vai trò của trụ cột chính trong gia đình mà còn nuôi dạy con rất khéo Mỗi năm chị tham gia đóng góp cho hoạt động từ thiện, an sinh

xã hội của Hội trên 20 triệu đồng Ở Cà Mau có Chị Phan Mỹ Giới, Chị hội

trưởng PN ấp 6, xã Tân Thành tích cực tuyên truyền xây dựng nông thôn mới; Chị Lê Thị Hà, hiệu trưởng Trường Mẫu giáo Hướng Dương, xã Tân Hưng Tây, huyện Phú Tân là một trong những điển hình trong phong trào “Giỏi việc trường, đảm việc nhà” Chị luôn tích cực học tập nâng cao trình độ chuyên môn

và xây dựng đội ngũ giáo viên tâm huyết với nghề để thực hiện tốt nhiệm vụ chăm sóc và giáo dục trẻ; Chị Nguyễn Tuyết Mai, khóm 1, thị trấn Cái Ðôi Vàm, huyện Phú Tân Lập gia đình với hai bàn tay trắng, nghề may là công việc chủ yếu để chị Mai nuôi sống gia đình Chị mở xưởng may công nghiệp, hằng ngày

có hơn 10 chị em phụ nữ đến may gia công, bình quân các chị có thu nhập từ 1,5-2 triệu đồng/tháng, góp phần không nhỏ cải thiện cuộc sống gia đình

Tuy nhiên, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế cũng dẫn đến nhiều nguy

cơ: bản sắc văn hóa dân tộc dễ bị phai nhạt, quan niệm về giá trị cuộc sống có thể thay đổi, dẫn tới sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; phát triển các loại tội phạm xuyên quốc gia (buôn bán người, ma túy, mại dâm ) Môi trường cạnh tranh tạo quá nhiều áp lực trong cuộc sống, hạn chế thời gian quan tâm, chăm sóc giữa các thành viên trong gia đình với nhau, khiến cho tình cảm trong gia đình có nguy cơ bị phai nhạt Sự du nhập của các luồng văn hóa tiêu cực ảnh hướng tới lối sống của một bộ phận phụ nữ trẻ (sống buông thả, sống gấp, sống thực dụng, vị kỷ )

1.2.3 Những giá trị phẩm chất đạo đức của người phụ nữ Việt Nam qua các thời kỳ cần duy trì, gìn giữ, rèn luyện và phát huy trong giai đoạn hiện nay

Xuất phát từ vai trò và truyền thống tốt đẹp của PNVN trong lịch sử, đồng thời chịu sự tác động của các yếu tố tự nhiên, kinh tế, chính trị, xã hội

và văn hóa của dân tộc, những phẩm chất đạo đức truyền thống của PNVN đã

dần hình thành, phát triển Cụ thể hơn, chính hoàn cảnh dựng nước, giữ nước của dân tộc ta đòi hỏi nhân dân ta nói chung, người phụ nữ nói riêng phải anh dũng, bất khuất, kiên cường chống thiên tai, địch họa và phải cố kết cộng đồng, gắn kết cá nhân - gia đình - làng xã - tổ quốc, tạo nên sức mạnh để tồn tại, chiến đấu và chiến thắng

- Những phẩm chất đạo đức truyền thống tốt đẹp đó thể hiện cụ thể như:

+ Thông minh và linh hoạt để thích ứng với hoàn cảnh tự nhiên; yêu nước, mưu trí, anh dũng, anh hùng, bất khuất để chiến đấu bảo vệ đất nước

và sự bình đẳng trong xã hội Thời bắc thuộc và thời phong kiến: Hình ảnh

nổi bật về người PNVN là hình ảnh người chiến sĩ yêu nước, bất khuất kiên

cường chống giặc ngoại xâm với tinh thần “Giặc đến nhà đàn bà cũng đánh”

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ: PNVN nối tiếp truyền thống yêu nước, sẵn sàng hi sinh hạnh phúc riêng tư để tham gia đấu tranh giành độc lập dân tộc

+ Đảm đang, cần cù, chăm chỉ, khéo léo, lo toan, đoàn kết (trong các mối quan hệ gia đình - làng xóm - đất nước), hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau trong sản xuất và trong đời sống Người PNVN đảm đang kể cả trong việc nhà,

trong lao động sản xuất mà còn đảm đang cả trong công việc xã hội Trong việc nhà, đối với con, người phụ nữ vừa là “mang nặng đẻ đau” vừa là “người thầy đầu tiên”, dạy dỗ, bảo ban con nết ăn, nết ở, truyền cho con tình yêu thương và nghị lực để con vững bước vào đời

+ Nhân ái, nghĩa tình Với gia đình giàu tình cảm yêu thương, vị tha,

rộng lượng; với cộng đồng làng xóm, láng giềng, họ tộc: coi trọng tình làng nghĩa xóm; sống tình nghĩa, chân thành, “tối lửa tắt đèn có nhau”; với mọi

người: sống nhân ái, bao dung, thực hiện đạo lí “uống nước nhớ nguồn”, thương người như thể thương thân, “lá lành đùm lá rách”

+ Thủy chung, bao dung, độ lượng, vị tha, chịu đựng và nhường nhịn

để hướng tới sự hòa thuận trong gia đình, ổn định trong xã hội Thủy chung, giữ

vẹn trinh tiết trong tình vợ chồng, tình yêu nam nữ; thủy chung với bạn bè, đồng chí; thủy chung với quê hương đất nước (trung với nước, hiếu với dân)

+ Đức hi sinh: Hi sinh cho gia đình, quên nhu cầu hưởng thụ của bản

thân để dành mọi sự chăm lo cho chồng, con, cha mẹ, người thân Hi sinh vì bạn bè, đồng chí Hi sinh cho đất nước: hi sinh tính mạng của bản thân Tiễn chồng, tiễn con, rồi lại tiễn cháu lên đường tham gia chiến đấu Không tiếc sức người, sức của, đóng góp cho đất nước, quê hương trong các cuộc kháng chiến cũng như trong cộng cuộc xây dựng đất nước

+ Sáng tạo trong quá trình hình thành văn hóa dân tộc; kiên trì bảo

tồn, trao truyền qua các thế hệ và phát huy những nét văn hóa tốt đẹp đó

- Những phẩm chất đạo đức cơ bản của người phụ nữ Việt Nam cần gìn giữ, duy trì, rèn luyện trong giai đoạn hiện nay

+ Tự tin: là tin tưởng vào bản thân mình, là sự nhận biết và hiểu rõ bản

thân (điểm mạnh, điểm yếu), những kinh nghiệm của bản thân đã trải qua thực tiễn Nó thể hiện qua giọng nói, ánh mắt, cử chỉ, nét mặt nhưng để đánh giá có thực là tự tin hay không phải bằng việc làm thực tế

+ Tự trọng: là coi trọng phẩm giá, danh dự của bản thân Nói đến phẩm

giá, danh dự là nói đến cái quý giá nhất của mỗi con người, nó không chỉ có ý nghĩa về đạo đức mà cả về năng lực, trình độ, cách ứng xử những yếu tố làm nên giá trị, tư cách của con người

+ Trung hậu: là trung thực và nhân hậu với mọi người, có những tình

cảm tốt đẹp và chân thành, trước sau như một trong quan hệ đối xử với mọi người Như vậy, phẩm chất trung hậu được hiểu là trung thực, thẳng thắn, nhân ái, giàu lòng thương người, chỉ muốn đem lại những điều tốt lành cho người khác

+ Đảm đang: biết lo toan, sắp xếp để quán xuyến, hoàn thành được cả

công việc gia đình và xã hội Cụ thể, quán xuyến công việc gia đình là biết chia sẻ, phân công công việc phù hợp cho các thành viên, tham gia lao động

để góp phần tạo nguồn thu nhập ổn định, cùng người chồng tham gia nuôi dạy con cái trưởng thành, chủ động tạo dựng mối quan hệ thương yêu, gắn bó, tôn trọng, bình đẳng giữa các thành viên trong gia đình, chi tiêu hợp lý thực hành tiết kiệm; cân đối thời gian giữa việc gia đình và việc xã hội: cần cù, sáng tạo trong lao động, công tác, tích cực tham gia các hoạt động xã hội, nhân đạo, từ thiện; sắp xếp thời gian nghỉ ngơi, học tập, chăm sóc sức khỏe bản thân và gia đình

Nói cách khác, lịch sử mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc ta có sự đóng góp to lớn của phụ nữ, đó là nhờ những giá trị phẩm chất đạo đức truyền thống tốt đẹp đã hình và lưu truyền qua nhiều thế hệ phụ nữ Việt Nam Do vậy, phụ nữ Việt Nam cần tìm hiểu, thấm nhuần các giá trị tinh thần to lớn được các thế hệ phụ nữ Việt Nam dày công vun đắp để trân trọng,

tự hào, gìn giữ, phát huy truyền thống tốt đẹp và khắc phục hạn chế, đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực, góp phần xây dựng phẩm chất đạo đức của phụ

nữ Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước

1.2.4 Nhu cầu tiếp nhận thông tin, kiến thức, kỹ năng của phụ nữ trong thời kỳ mới

Khi khoa học kỹ thuật ngày càng tiến bộ thì nhu cầu tiếp nhận thông tin, kiến thức, kỹ năng của chị em phụ nữ ngày càng cao Bởi vì PN có nhiều cơ hội để tiết kiệm thời gian, sức lao động, tập trung cho việc học tập nâng cao trình độ, chăm sóc bản thân thông qua các phương tiện kỹ thuật hiện đại trong gia đình như: Internet, điện thoại 3G, máy giặt, máy hút bụi ; Được tham gia vào thị trường lao động có thu nhập, ngày càng trở nên năng động hơn và từ đó khẳng định rõ hơn vai trò, vị trí trong gia đình

và ngoài xã hội

Người xưa có câu: “Đàn ông xây nhà, Đàn bà xây tổ ấm” Vai trò của

người phụ nữ hiện đại trong việc xây dựng gia đình hạnh phúc, ấm no, tiến bộ

là hết sức nặng nề Để tạo dựng một gia đình hòa thuận, mọi thành viên trong gia đình đều phải có trách nhiệm đóng góp công sức nhưng người phụ nữ phải

là người khéo léo sắp xếp để làm sao tất cả mọi người trong gia đình đều thấy được trách nhiệm của mình đối với gia đình

Hiện tại, cuộc sống của mỗi gia đình ngày càng được cải thiện Nhịp sống, và sự giao lưu văn hoá rộng mở, tác động thường xuyên, nhiều chiều…Vấn đề đặt ra là phải tiếp thu, lưu giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống như thế nào? Đây là vấn đề đòi hỏi người phụ nữ phải có vai trò rất lớn trong việc hình thành những giá trị văn hoá mới; là người chọn lọc, phát triển và nhân lên những giá trị văn hoá tốt đẹp cho các thành viên trong gia đình

Với thiên chức của mình, phụ nữ là người khéo léo sắp xếp, tổ chức cuộc sống gia đình, chăm sóc và giáo dục con cái trong gia đình Người phụ

nữ giữ vai trò trọng yếu trong việc điều hòa các mối quan hệ gia đình, phải biết sắp xếp một cách hợp lý, trọn vẹn và chia sẻ với chồng, bảo ban con cái, chăm sóc cho cha mẹ chồng cũng như xử sự tế nhị với gia đình bên chồng để giữ gìn hạnh phúc bền lâu

Chính vì vậy việc thường xuyên nâng cao trình độ, năng lực, chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ thuật, tay nghề là không thể thiếu đối với chị em PN ngày nay, nhu cầu tiếp nhận thông tin, kiến thức, kỹ năng của chị em là nhu cầu tất yếu Bằng nhiều hình thức chị em có thể tự trang bị cho mình những kiến thức, kỹ năng trong cuộc sống, rèn luyện đức tính tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang trong thời kỳ mới mà Hội LHPN các cấp đang phát động Từng chị em cần chủ động nắm bắt thông tin, học hỏi qua người thân, bạn bè, đồng nghiệp, những người có uy tín trong cộng đồng, hội viên cốt cán luôn tiên phong, gương mẫu, đi đầu trong mọi phong trào để giáo dục con cháu trở thành những công dân tốt

Về phía Hội LHPN các cấp đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục,

đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, phong phú về nội dung để thu hút đông đảo chị em PN vào Hội; đa dạng hóa các mô hình tổ, nhóm, câu lạc bộ

để chị em nhiều thành phần có thể tham gia sinh hoạt Hội Vì chỉ có vào tổ chức thì chị em phụ nữ mới có điều kiện nâng cao sự hiểu biết của mình một cách chính thống và bài bản nhất

1.3 Thế mạnh và thách thức của báo chí đồng bằng sông Cửu Long với vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay

1.3.1 Thế mạnh của báo chí đồng bằng sông Cửu Long với vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay

Báo chí có chức năng, vai trò ngày càng quan trọng trong đời sống xã hội Đó là các chức năng thông tin, chức năng tư tưởng, chức năng khái sáng - giải trí, chức năng tổ chức - quản lý, giám sát và phản biện xã hội, chức năng

kinh tế - dịch vụ Trong đó chức năng thông tin là chức năng cơ bản, chức

năng khởi nguồn của bảo chí Báo chí ra đời là để đáp ứng, thỏa mãn nhu cầu thông tin giao tiếp của con người và xã hội Xã hội càng phát triển, con người càng văn minh thì nhu cầu thông tin giao tiếp càng cao, càng đa dạng phong phú Quá trình đáp ứng nhu cầu này làm cho báo chí phát triển nhanh chóng Chức năng tư tưởng là chức năng xuyên suốt, thể hiện tính mục đích của báo chí Với chức năng này, theo quan điểm của Đảng ta, báo chí là công cụ, phương tiện quan trọng dùng để truyền bá hệ tư tưởng của Đảng, giáo dục lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và làm cho hệ tư tưởng - lý luận này trở thành chủ đao, chiếm ưu thế trong đời sống tinh thần, tư tưởng của đâng đảo nhân dân Báo chí là một binh chủng xung kích, đi đầu trong công tác tư tưởng của Đảng

Chức năng khai sáng - giải trí được hiểu rằng, báo chí không chỉ là kênh thông tin - truyền thông quan trọng cung cấp thông tin, kiến thức, mà còn là diễn đàn trao đổi, chia sẻ kỹ năng và kinh nghiệm phong phú nhằm nâng cao trình độ dân trí, đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững Văn hóa là hiện tượng

xã hội đặc biệt Hệ thống giá trị văn hóa được tồn tai và phát triển trong quá

trình giao lưu và truyền tải từ người này sang người khác, từ cộng đồng này sang cộng đồng khác và từ thế hệ này đến thế hệ khác Báo chí là kênh quan trọng cung cấp thông tin, kiến thức, giáo dục, giao lưu, truyền tải, tiếp biến

văn hóa có hiệu quả nhất

Chức năng quản lý, giám sát và phản biện xã hội của báo chí thể hiện ở chỗ, báo chí duy trì và phát triển mối liên hệ chặt chẽ giữa chủ thể và khách thể quản lý thông qua việc duy trì và phát triển dòng thông tin hai chiều, bảo đảm cho các quyết định quản lý được thông suốt và thực thi, Giám sát có thể

được hiểu là “theo dõi, kiểm tra xem có thực hiện đúng những điều quy định không” Điều đó có nghĩa là, giám sát bao gồm hai quá trình, theo dõi và

kiểm tra Giám sát có ý nghĩa rất quan trọng trong việc bảo đảm cho hoạt động được thực hiện đúng mục đích và đạt hiệu quả tốt nhất trong điều kiện

có thể, theo mục tiêu, chương trình, kế hoạch đã đề ra Giám sát xã hội của

báo chí là quá trình báo chí bằng mọi phương thức huy động sức lực, trí tuệ

và cảm xúc của đông đảo nhân dân với tinh thần trách nhiêm chính trị cao nhất trong việc theo dõi, kiểm tra quá trình thưc hiện đường lối, chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước, bảo đảm đạt được mục đích cao nhất trong điều kiện có thể Giám sát xã hội của báo chí bao gồm các bình diện khác nhau, như theo dõi, kiểm tra phát hiện những nơi làm đúng, làm tốt

để biểu dương và nhân rộng; theo dõi và kiểm tra để phát hiện những nơi làm trệch, làm sai để uốn nắn và đấu tranh, bảo đảm cho đường lối, chính sách chủ

trương của Đảng, pháp luật Nhà nước được thực thi đúng trong thực tế…

Từ những chức năng cơ bản trên, có thể khẳng định rằng báo chí có

vai trò quan trọng trong vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước Trong một bài viết về Giáo dục giá trị cho giới trẻ trên báo chí hiện nay (đăng trên Tạp chí Tuyên giáo tháng 7 năm 2015), PGS.TS Đỗ Thị Thu Hằng đã làm rõ: “Giá trị là cái đáng quý, cái cần thiết, có ích lợi, có ý nghĩa, thỏa mãn những nhu cầu vật

chất, tinh thần của con người, của giai cấp, nhóm, xã hội nói chung” Hệ giá trị là một hệ thống mang tính toàn vẹn bao gồm một tổ hợp giá trị khác nhau được sắp xếp theo một nguyên tắc nhất định, thực hiện các chức năng đặc thù trong việc đánh giá con người theo những phương thức vận hành nhất định của giá trị Giá trị là một phạm trù lịch sử cũng là một phạm trù xã hội Trong cùng một quốc gia, một dân tộc luôn có sự thay đổi hệ giá trị ở các thế

hệ Vì thế khi báo chí tham gia định hướng giá trị, làm công việc “giáo dục giá trị cho giới trẻ”, có ý nghĩa là báo chí đang tác động đến đối tượng của

mình trong việc hình thành, thay đổi hệ giá trị của họ Báo chí là một trong những con đường giáo dục giá trị rất sinh động và có diện bao phủ rộng đến các nhóm công chúng Với khả năng cung cấp những thông điệp chung và phát tán nhanh, báo chí và các phương tiện truyền thông đại chúng là phương thức tác động hoàn toàn khác so với con đường giáo dục truyền thống trong môi trường sư phạm - với mối quan hệ thầy - trò, hay sự tác động của giáo dục gia đình [29]

Báo chí ngày nay ngày càng có vị trí vai trò rất quan trọng trong sự phát triển xã hội ngày nay Nó tác động vào ý thức xã hội để hình thành và củng cố một hệ thống tư tưởng chính trị lãnh đạo đối với xã hội; liên kết các thành viên trong xã hội thành một khối đoàn kết, một chỉnh thể trên cơ sở lập trường, thái độ chính trị chung Truyền thông còn thực hiện chức năng giám sát và quản lý xã hội, theo dõi phát hiện, phản ánh kịp thời những vấn đề, mâu thuẫn mới nảy sinh, góp phần ổn định chính trị xã hội Báo chí tạo ra không gian công cộng cho các ý kiến cá nhân được quyền phát biểu, chia sẻ và tiếp nhận thông tin cộng đồng Các phương tiện truyền thông đại chúng là diễn đàn xã hội và là nơi dành cho chính quyền từ trung ương đến địa phương, từ

cơ quan lập pháp đến hành pháp có thể trả lời trước dân, giải thích chủ trương đường lối, tìm sự ủng hộ của những người cùng chứng kiến Ngoài ra, truyền thông đại chúng còn góp phần giải quyết nhiệm vụ thông tin hóa xã hội, gia

tăng hiệu quả thời sự của sự việc trên cơ sở khai thác, cảm nhận tâm lý về sự hiện diện và mối quan tâm của khán giả với các sự kiện đang diễn ra

Báo chí thực hiện tốt việc giáo dục đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về phẩm chất đạo đức phụ nữ Việt Nam đồng thời các

cơ quan truyền thông đại chúng còn trực tiếp tham gia vào việc giám sát thực thi pháp luật Với chức năng và nhiệm vụ của mình, các phương tiện truyền thông thông tin, tuyên truyền, phản ánh sinh động những vấn đề cuộc sống, đó là việc phát hiện, biểu dương, nhân rộng những nhân tố mới, gương điển hình tiêu biểu Qua những nội dung thông tin này, truyền thông đã giới thiệu những tấm gương phụ nữ điển hình trên các lĩnh vực để người dân tham khảo, học tập

1.3.2 Thách thức với báo chí đồng bằng Sông Cửu Long với vấn đề giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ địa phương trong giai đoạn hiện nay

Phụ nữ Việt Nam ngày nay bên cạnh sự ảnh hưởng những phẩm chất đạo đức truyền thống tốt đẹp vẫn còn một số hạn chế, tiêu cực trong tính cách như: an phận, tự ti, cam chịu, thụ động, nhẹ dạ, cả tinh; một số thói xấu như: thiển cận, hẹp hòi, khắt khe tới cay nghiệt, đố kỵ, lắm lời Đặc biệt, khi hiểu

“đảm đang” theo nghĩa nhận hết mình toàn bộ công việc gia đình, lại vừa “đảm đang” lao động sản xuất, người PN không còn có điều kiện để quan tâm đến bản thân Hệ quả tất yếu là: phụ nữ không được học hành đến nơi đến chốn, thiếu hiểu biết, ít kiến thức, dẫn đến phụ nữ thường an phận, tự ti, cam chịu và thụ động Phụ nữ không được tham gia hoạt động cộng đồng xã hội, nên không có

cơ hội được nói lên tiếng nói của mình

Chính cuộc sống khó khăn và điều kiện sản xuất nông nghiệp manh mún, lạc hậu đã khiến cho một bộ phận phụ nữ còn thiển cận, hẹp hòi đôi khi khắt khe tới mức cay nghiệt Vì vậy, một số chị em không còn điều kiện phát huy trí tuệ, thông minh, tài năng, tháo vát để đóng góp cho xã hội Điều này đã và đang là lực cản lớn đối với sự phát triển, tiến bộ và vai trò bình đẳng của phụ nữ trong gia đình, ngoài xã hội, rất cần được khắc phục, sửa đổi