Xây dựng hình ảnh nhật bản qua hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch thực tiễn và những kinh nghiệm đối với việt nam

Nghiên cứu hoạt động quan hệ công chúng trong quá trình xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia của Nhật Bản thông qua lĩnh vực then chốt là du Những biểu tượng đặc trưng của đất nước Nhậ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

NGHIỆM ĐỐI VỚI VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUAN HỆ CÔNG CHÚNG

Hà Nội - 2015

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

VŨ HOÀNG MỸ NGỌC

XÂY DỰNG HÌNH ẢNH NHẬT BẢN QUA HOẠT ĐỘNG QUAN HỆ

CÔNG CHÚNG TRONG LĨNH VỰC DU LỊCH – THỰC TIỄN VÀ

NHỮNG KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI VIỆT NAM

Chuyên ngành: Quan hệ công chúng

Mã số: 60 32 01 08

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUAN HỆ CÔNG CHÚNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS Phạm Minh Sơn

Hà Nội - 2015

văn thạc sĩ

Hà Nội, ngày 20 tháng 12 năm 2015

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS,TS Trương Ngọc Nam

Tôi xin được trân trọng gửi lời cảm ơn tới PGS TS Phạm Minh Sơn, Trưởng khoa Quan hệ Quốc tế, thầy đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn Xin gửi lòng cảm ơn sâu sắc tới các giảng viên khoa Quan hệ công chúng, giảng viên của Học viện Báo chí

và Tuyên truyền vì sự giáo dục, quan tâm và tình cảm đã dành cho tôi và tập thể lớp trong suốt hai năm học

Kiến thức tích lũy được ngày hôm nay là nhờ sự dạy dỗ của gia đình, nhà trường và tự giáo dục bản thân, tôi xin chân thành cảm ơn thầy cô, bạn bè

và gia đình đã tạo điều kiện để tôi hoàn thành luận văn

Hà Nội, ngày 30 tháng 10 năm 2015

Tác giả luận văn

Vũ Hoàng Mỹ Ngọc

Tôi xin cam đoan luận văn này do chính tôi thực hiện, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS, TS Phạm Minh Sơn Các nội dung, số liệu trong luận văn hoàn toàn trung thực; các thông tin, tài liệu trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính trung thực

và chính xác của luận văn

Hà Nội, ngày 30 tháng 10 năm 2015

Tác giả luận văn

Vũ Hoàng Mỹ Ngọc

MỞ ĐẦU

Chương 1: Cơ sở lý luận về xây dựng hình ảnh quốc gia qua hoạt

động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch

1.1 Một số khái niệm cơ bản về xây dựng hình ảnh quốc gia và

hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch

1.2 Tầm quan trọng của việc xây dựng hình ảnh quốc gia qua

hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch

1.3 Các yếu tố tác động đến xây dựng hình ảnh quốc gia qua

hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch

Chương 2: Thực tiễn việc xây dựng hình ảnh Nhật Bản qua hoạt động

quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch qua chiến dịch Wow! Japan

và Destination Tohoku

2.1 Khái quát về hình ảnh Nhật Bản và ngành du lịch Nhật Bản

2.2 Xây dựng hình ảnh Nhật Bản qua chiến dịch Wow! Japan

(Wow! Nhật Bản)

2.3 Xây dựng hình ảnh Nhật Bản qua chiến dịch Destination

Tohoku (Điểm đến Tohoku)

Chương 3: Kinh nghiệm xây dựng hình ảnh Nhật Bản qua hoạt động

quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch và những gợi mở cho Việt

Nam

3.1 Kinh nghiệm xây dựng hình ảnh của Nhật Bản qua hoạt

động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch

3.2 Gợi mở cho việc xây dựng hình ảnh Việt Nam

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong chiến tranh thế giới thứ II, hình ảnh đất nước Nhật Bản đã gắn liền với chế độ phát xít và đội quân bại trận Nhưng ngay sau đó từ những năm 50 đến những năm 70 của thế kỷ XX, hình ảnh đất nước Nhật Bản lại gắn liền với sự phát triển thần kỳ Cho đến nay, Nhật Bản là cường quốc có nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới sau Mỹ và Trung Quốc Trong thế kỷ XXI này, hình ảnh của đất nước Nhật Bản là một quốc gia nhiều thiên tai, ít tài nguyên nhưng lại dẫn đầu về khoa học công nghệ, kinh tế rất phát triển Hình ảnh nhân dân Nhật Bản trong con mắt thế giới là những người đoàn kết, chăm chỉ

và tôn trọng truyền thống Sản phẩm có xuất xứ từ nước Nhật luôn được ưa chuộng bởi uy tín và chất lượng Vậy làm thế nào để Nhật Bản có thể xây dựng được hình ảnh quốc gia như ngày hôm nay, thay đổi được cách nhìn của thế giới về đất nước mình, “lật ngược ván cờ” từ thế yếu thành thế mạnh?

Nghiên cứu hoạt động quan hệ công chúng trong quá trình xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia của Nhật Bản thông qua lĩnh vực then chốt là du

Những biểu tượng đặc trưng của đất nước Nhật Bản

lịch sẽ trả lời cho câu hỏi trên Quá trình xây dựng và quảng bá hình ảnh của đất nước Nhật Bản là quá trình một nước lớn tạo dấu ấn về vị thế của mình lên đời sống quốc tế Nghiên cứu nhằm tìm hiểu các hoạt động quan hệ công chúng Nhật Bản đã sử dụng để xóa đi những dấu ấn không mong muốn và tạo

ra, thay đổi, khắc sâu vào nhận thức của nhân loại hình ảnh tốt đẹp mà Nhật Bản muốn được biết tới

Quốc gia là một chủ thể của đời sống quốc tế, xây dựng hình ảnh của mỗi quốc gia là tạo dựng và xác định vị thế của quốc gia đó trên trường quốc

tế Quốc gia là chủ thể đầy đủ nhất của quan hệ quốc tế vì vậy hoạt động quan

hệ công chúng trong xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia là hoạt động có tính chất toàn diện mà mọi quốc gia đều thực hiện Nhật Bản là đất nước phát triển nằm ở châu Á, quá trình xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia của Nhật Bản gắn với những trầm – thăng trong lịch sử phát triển, qua nhiều biến

cố đòi hỏi phá vỡ dấu ấn cũ, xây tạo hình ảnh mới

Hình ảnh Nhật Bản có được như ngày hôm nay là nhờ tổng lực của nước Nhật, bởi chính phủ, doanh nghiệp, truyền thông, văn hóa, truyền thống lịch sử,… cho đến đóng góp của từng cá nhân Trong đó, chính phủ Nhật Bản đóng vai trò định hướng đất nước, đề ra các chính sách và mục tiêu xây dựng hình ảnh quốc gia Nhật Bản Hoạt động quan hệ công chúng trong xây dựng hình ảnh quốc gia Nhật Bản do đó là quá trình tổng hợp được tạo dựng bởi nhiều yếu tố, được thực hiện đồng thời trong các lĩnh vực của đời sống kinh tế

- xã hội và được nghiên cứu trong luận văn này thông qua lĩnh vực du lịch

Con đường xây dựng, quảng bá và khẳng định hình ảnh quốc gia của Nhật Bản là một bài học hữu ích cho một quốc gia đang phát triển, cần thay đổi hình ảnh và khẳng định vị thế như Việt Nam Lựa chọn nghiên cứu đề tài này là lựa chọn tiếp cận với một quốc gia điển hình trên phương diện sử dụng

hoạt động quan hệ công chúng để xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia, từ

đó rút ra kinh nghiệm và đưa ra một số gợi mở cho Việt Nam

Hiện nay khi nhắc đến Việt Nam, trong nhận thức của nhiều người vẫn

là hỉnh ảnh của chiến tranh Chiến tranh, chiến đấu và chiến thắng là một phần lịch sử hào hùng của Việt Nam, tuy nhiên sau quá khứ là hiện tại, dấu ấn lịch sử đi cùng năm tháng còn dấu ấn thời đại gắn liền với hiện tại Từ bài học của Nhật Bản, hoạt động quan hệ công chúng trong xây dựng và quảng bá hình ảnh Việt Nam cần khắc họa tấm chân dung mới của một quốc gia hòa bình, một đất nước xã hội chủ nghĩa đang trên đà phát triển Thế kỷ XXI này Việt Nam đang đi trên con đường mới và cần phải tạo được nhận thức mới cho thế giới về hình ảnh đất nước, thể hiện những bước tiến mới của quốc gia

Thông qua những hoạt động quan hệ công chúng mà Nhật Bản đã áp dụng để xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia mình, từ đó tạo cơ sở để đối chiếu, so sánh trở lại với Việt Nam Nhật Bản và Việt Nam là hai quốc gia châu Á, nơi các giá trị truyền thống được đề cao và tôn vinh Bên cạnh đó Nhật Bản và Việt Nam đều tồn tại những dấu ấn cũ và mới khác biệt, trong đó cái mới cần được khẳng định Chính vì vậy mà xây dựng và quảng bá hình ảnh của cả hai quốc gia mang nhiều nét tương đồng Do đó, việc đánh giá hoạt động quan hệ công chúng trong quá trình xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia của Nhật Bản dựa trên những thành tựu đã đạt được, những hạn chế, khó khăn và dự báo phương hướng phát triển hình ảnh quốc gia trong tương lai của Nhật Bản sẽ mở ra những bài học kinh nghiệm quý giá cho Việt Nam

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Xây dựng hình ảnh quốc gia Nhật Bản qua hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch là đề tài thu hút sự quan tâm nghiên cứu của chính phủ Nhật Bản, các học giả Nhật Bản, học giả Việt Nam và quốc tế, bởi Nhật Bản là quốc gia có vị trí quan trọng trong đời sống quốc tế, là một nước

lớn, có nền kinh tế đứng thứ ba thế giới sau Mỹ và Trung Quốc, dẫn đầu trong khoa học kỹ thuật,…

Trên thực tế, hoạt động quan hệ công chúng trong xây dựng và quảng

bá hình ảnh quốc gia của Nhật Bản thường đóng vai trò là một khía cạnh nằm trong các nghiên cứu tổng thể có liên quan Trong đó, Bộ Ngoại giao Nhật Bản đã nghiên cứu và tổng hợp về quá trình ngoại giao trong thời kỳ mới của Nhật Bản, trong đó có đề cập đến việc xây dựng và quảng bá hình ảnh của quốc gia mình trong cuốn “Sách xanh Ngoại giao Nhật Bản 2011”

(Diplomatic Bluebook 2011 Summary) Trong lời mở đầu của cuốn sách, Bộ

trưởng Ngoại giao Nhật Bản Takeaki Matsumoto đã đề cập tới thảm họa động đất và sóng thần ở vùng Đông Bắc, coi đây cuộc khủng hoảng lớn nhất trong lịch sử Nhật Bản sau Chiến tranh thế giới thứ II Ngành ngoại giao cam kết sẽ

nỗ lực hết sức để giúp Nhật Bản vượt qua giai đoạn khó khăn và hồi sinh Trong Sách xanh Ngoại giao năm 2011, Bộ Ngoại giao Nhật Bản khẳng định nước này đang tích cực đối phó với các vấn đề mang tính toàn cầu như biến đổi khí hậu, giải trừ và không phổ biến vũ khí hạt nhân, chống khủng bố Sách xanh cho biết Nhật Bản tiếp tục tăng cường chính sách ngoại giao thông qua thúc đẩy xuất khẩu công nghệ tàu cao tốc, xây dựng cơ sở hạ tầng và ký kết các hiệp định tự do thương mại với các nước khác

Tương tự, Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản đã đề cập đến hiệu quả của hoạt động xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia đối

với ngành du lịch Nhật Bản trong cuốn “Sách trắng du lịch Nhật Bản” (White Paper on Tourism in Japan) (2011) Sách trắng du lịch là tài liệu báo cáo tổng

hợp chuyên sâu về ngành du lịch của Nhật Bản, bao gồm các nội dung chính sau: Tình hình du lịch toàn cầu; Tình hình du lịch của Nhật Bản, bao gồm du lịch nội địa, du lịch ra nước ngoài và du lịch đến Nhật Bản; sách trắng du lịch Nhật Bản 2011 đã dành một chương để phân tích về sự phục hồi của Nhật

Bản sau thảm hoạ động đất sóng thần; và tình hình du lịch tại các khu vực của Nhật Bản: Hokkaido, Tohoku, Kanto, Hokuriku-shin, Chubu, Kinki, Chugoku, Chugoku, Kyushu, Okinawa

Các nhà nghiên cứu thuộc từng lĩnh vực lại quan tâm tới tác động của hoạt động quan hệ công chúng trong xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia của Nhật Bản đến lĩnh vực đó Các công trình nghiên cứu phải kể đến là: cuốn

sách “Chiến lược thương hiệu châu Á” (Asia Brand Strategy: How Asia Build Strong Brands) của nhà chiến lược Martin Roll xuất bản năm 2005; cuốn sách

cung cấp những hiểu biết sâu sắc, kiến thức và mọi khía cạnh về các thương hiệu và quá trình xây dựng thương hiệu Châu Á như một công cụ chiến lược, đồng thời đưa ra một khung tham chiếu tổng thể để hiểu rõ các thương hiệu

và chiến lược xây dựng thương hiệu tại châu Á, bao gồm những câu chuyện thành công cũng như những thách thức đối với sự tăng trưởng trong tương lai Đây là một cuốn sách toàn diện với lý thuyết những mô hình và nghiên cứu trường hợp cập nhật về các thương hiệu châu Á bao gồm các chương: Thương hiệu – chìa khoá thành công của chiến lược kinh doanh; Thay đổi cách hiểu văn hoá và khách hàng châu Á; Công cuộc xây dựng thương hiệu quốc gia của châu Á; Xây dựng thương hiệu dựa vào nhân vật nổi tiếng ở châu Á; Chiến lược thương hiệu châu Á; Các thương hiệu châu Á thành công; Các thương hiệu châu Á đầy tham vọng

Tiếp đó, các nghiên cứu khoa học sau cũng đề cập đến hoạt động quan

hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch Nhật Bản như: “Cơ hội mới cho quảng

bá khu vực thông qua du lịch” (New Possibilities for Local Promotion through Tourism) (2009) của nhà nghiên cứu Yoshihiko Kawato, trường Đại

học Kinh tế thành phố Takasaki cũng đề cập đến hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch của Nhật Bản với nội dung nghiên cứu: Kỳ vọng mới từ những thành tựu du lịch, Chính sách du lịch quốc gia và tín hiệu phục

hồi từ các địa phương, Sự thúc đẩy chính sách quảng bá du lịch của chính quyền các địa phương, Ví dụ về việc thúc đẩy quảng bá du lịch qua phương thức hợp tác liên địa phương; Nghiên cứu mang tên “Nhật Bản tham vọng”

(Ambitious Japan – A case of advertising) (2007) của Laura MacGregor tại

đại học Sheffield, Vương quốc Anh; báo cáo về “Thực trạng thu hút du lịch

nước ngoài và đầu tư vùng tại vùng Niseko” (Report on the Current Situation

of Foreign Tourist Visits and Investment in Niseko Area) (2006) của Tổ chức

Ngoại thương Nhật Bản tại Hokkaido;

Bên cạnh đó, việc xây dựng hình ảnh quốc gia qua hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch của Việt Nam được đề cập đến trong các tài liệu nghiên cứu trong nước sau:

Giáo trình Quan hệ công chúng chính phủ trong văn hoá đối ngoại

(2011), NXB Chính trị Quốc gia của Lê Thanh Bình (chủ biên) và Đoàn Văn Dững đã đưa ra cơ sở lý luận về quan hệ công chúng chính phủ trong văn hoá đối ngoại, phân tích công tác quảng bá hình ảnh Việt Nam tại Bộ Ngoại giao thời gian gần đây trong lĩnh vực văn hoá đối ngoại và đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng quan hệ công chúng trong quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới của Bộ Ngoại giao trong thời kỳ hội nhập;

Bài báo Du lịch, một cách để xây dựng thương hiệu quốc gia đăng ngày

05/01/2008 trên www.vneconomy.vn Bài báo cho rằng việc xây dựng thương hiệu quốc gia bằng ngành du lịch sẽ có nhiều thuận lợi;

Bài báo Cần làm gì để quảng bá hình ảnh Việt Nam? của Lê Thuý

Hạnh, Tổng giám đốc điều hành Công ty Microweb đăng ngày 08/12/2008

trên Trang tin thế giới và Việt Nam (trực thuộc Bộ Ngoại giao), bài báo đã

đưa ra các giải pháp sử dụng internet để quảng bá hình ảnh Việt Nam

Làm gì để mang hình ảnh Việt Nam đến bạn bè thế giới? của Phan Bích

Thiện đăng vào tháng 4/2010 trên trang www.mattran.org Bài báo đã đề xuất một số hoạt động thiết thực nhằm quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài

Xây dựng hình ảnh quốc gia của Nhật Bản nói riêng và các quốc gia nói chung, qua hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch nằm trong rất nhiều nghiên cứu lớn, tuy nhiên chưa từng được tách ra nghiên cứu một cách riêng biệt, toàn diện, chuyên sâu Các học giả Việt Nam quan tâm tới chủ đề này đã cho ra đời các nghiên cứu mang tính chất là bài phân tích ngắn Bên cạnh đó việc phân tích bài học kinh nghiệm thực tiễn từ Nhật Bản

và đưa ra những gợi mở cho Việt Nam mới dừng lại ở sự so sánh đối chiếu, gợi ý đơn lẻ, đơn ngành

Trên cơ sở kế thừa có chọn lọc các nghiên cứu trong và ngoài nước, từ nhiều lĩnh vực liên quan, luận văn sẽ xây dựng nội dung một cách hệ thống và

đi sâu phân tích về tình hình xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia của Nhật Bản, của Việt Nam và từ đó rút ra bài học kinh nghiệm từ tấm gương Nhật Bản, đưa ra những gợi mở có tính chiến lược cho Việt Nam

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

 Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn về việc xây dựng hình ảnh Nhật Bản qua hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch, luận văn rút ra những kinh nghiệm từ việc xây dựng hình ảnh Nhật Bản, đồng thời đưa ra một số gợi mở để nâng cao hiệu quả của việc xây dựng hình ảnh Việt Nam hiện nay

 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Phân tích cơ sở lý luận của việc xây dựng hình ảnh Nhật Bản qua hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch

- Làm rõ thực tiễn việc xây dựng hình ảnh Nhật Bản qua thực tiễn hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch hiện nay

- Rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất một số gợi mở cho việc xây dựng hình ảnh Việt Nam qua hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du

lịch hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu chính của luận văn là việc xây dựng hình ảnh Nhật Bản qua hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch thông qua

phân tích hai chiến dịch du lịch điển hình là Wow! Japan (Wow! Nhật Bản) và Destination Tohoku (Điểm đến Tohoku

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

 Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn:

Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận là chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, các khái niệm, thuật ngữ, chính sách của Nhật Bản và Việt Nam về hoạt động quan hệ công chúng trong xây dựng

và quảng bá hình ảnh quốc gia Trong đó, chính sách của chính phủ Nhật Bản

về hoạt động xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia là cơ sở lý luận đồng thời là cơ sở pháp lý của nghiên cứu Chính sách đối ngoại là chính sách trọng tâm có ảnh hưởng trực tiếp đến phương hướng xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia của Nhật Bản

Các hoạt động quan hệ công chúng được triển khai trong thực tế, các chiến dịch, kế hoạch xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia của Nhật Bản thuộc mọi lĩnh vực, ngành nghề là cơ sở thực tiễn cho hoạt động nghiên cứu của luận văn Trong số đó, các hoạt động trong lĩnh vực du lịch và các dấu hiệu nhận dạng hình ảnh quốc gia hiện có của Nhật Bản là cơ sở thực tiễn chủ yếu của nghiên cứu

Bên cạnh đó, các hoạt động quan hệ công chúng cụ thể Việt Nam đã thực hiện trong quá trình xây dựng và quảng bá hình ảnh đất nước cũng là cơ

sở thực tiễn để từ đó xem xét, áp dụng bài học kinh nghiệm của Nhật Bản, tìm

ra hướng đi riêng và đưa ra các gợi mở cho Việt Nam

Kết hợp cơ sở lý luận với cơ sở thực tiễn tạo thành nền tảng có tính khoa học, khách quan cho nghiên cứu

 Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp chủ yếu được sử dụng là phương pháp tìm kiếm, tập hợp

và thống kê, phân tích tài liệu bao gồm các tài liệu tiếng Việt và tiếng Anh, sách và các giáo trình chuyên ngành, các nghiên cứu liên quan, các bài bình luận, đánh giá, các chủ trương, chính sách liên quan và tài liệu trên các phương tiện truyền thông đại chúng khác như truyền hình, internet, báo ảnh,… được khai thác từ các nguồn chính thống

Đồng thời luận văn sử dụng phương pháp logic – lịch sử, thống kê, so sánh, nghiên cứu tài liệu, nghiên cứu trường hợp cụ thể (case study), đối chiếu và khái quát hóa phục vụ cho yêu cầu nghiên cứu của luận văn

6 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn mang ý nghĩa thực tiễn, đi từ nghiên cứu hoạt động quan hệ công chúng trên lĩnh vực then chốt là du lịch với mục đích chung của quốc gia là xây dựng và quảng bá hình ảnh của Nhật Bản, đến việc rút ra những kinh nghiệm thực tế cho Việt Nam

Luận văn chỉ ra cách thức, phương pháp Nhật Bản đã thực hiện để gây dựng và phát triển hình ảnh của đất nước mình Để có được hình ảnh thành công như ngày hôm nay, Nhật Bản đã trải qua các các thời kỳ từ bước ban đầu thay đổi cái cũ, tạo dựng cái mới, bồi đắp rồi phát triển hình ảnh Giai đoạn hiện tại của Việt Nam có nhiều điểm tương đồng với giai đoạn thay đổi hình ảnh của Nhật Bản, vì vậy nghiên cứu này có ý nghĩa thực hiện sự so sánh tương quan, tương đồng giữa hoạt động quan hệ công chúng xây dựng và quảng bá hình ảnh giữa hai quốc gia, từ đó thấy được những ưu điểm và hạn chế của phương thức mà quốc gia đi trước đã áp dụng để lựa chọn cho mình phương án tối ưu nhằm đạt hiệu quả cao nhất

Nghiên cứu còn chỉ ra các nguồn lực, nhân tố tham gia vào hoạt động quan hệ công chúng và quá trình xây dựng hình ảnh của một quốc gia Xác định được nguồn lực có ý nghĩa đặt nền móng vững chắc cho hoạt động

Đích hướng đến thông qua nghiên cứu này là đưa ra các gợi mở việc xây dựng hình ảnh Việt Nam qua hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch, đảm bảo đúng định hướng, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam, chính sách và pháp luật của Nhà nước Xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Xây dựng hình ảnh Việt Nam qua hoạt động quan hệ công chúng trong trong thời kỳ mới đang ở những bước khởi đầu, vì vậy với những bài học được đúc rút từ Nhật Bản kết hợp với điều kiện thực tế ở nước ta, Việt Nam

có cơ hội áp dụng một cách hiệu quả các kinh nghiệm của Nhật Bản Đó có thể là thành quả và cũng có thể là những tồn tại chưa giải quyết được Nguyên

nhân thành bại và quá trình thực hiện dẫn đến những kết quả đó là bài học thực tiễn quý giá cho Việt Nam

Những bài học này tạo cơ sở để Việt Nam tham khảo, áp dụng và thay đổi cho phù hợp, tiếp thu cái thành công, hợp hoàn cảnh và rút kinh nghiệm

từ những hạn chế, tìm ra cách phòng tránh, khắc phục cho chính đất nước mình Từ những kinh nghiệm đó, Việt Nam có thể đi tắt đón đầu đẩy nhanh quá trình tạo dựng và phát triển hình ảnh của đất nước, mở ra hướng đi mới, cách thức mới, tạo ra những gợi mở cho hoạt động quan hệ công chúng phục

vụ hành trình xây dựng và quảng bá hình ảnh nước ta

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, luận văn được kết cấu thành 3 chương, 8 tiết

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG HÌNH ẢNH QUỐC GIA QUA HOẠT ĐỘNG QUAN HỆ CÔNG CHÚNG TRONG LĨNH VỰC DU

LỊCH

1.1 Một số khái niệm cơ bản về xây dựng hình ảnh quốc gia và

hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch 1.1.1 Khái niệm hình ảnh quốc gia và xây dựng hình ảnh quốc gia

Trước khi đưa ra các cơ sở lý luận về xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia, cần làm rõ khái niệm hình ảnh và hình ảnh quốc gia Định nghĩa đầu tiên về hình ảnh là: “hình ảnh là những gì chúng ta thấy được qua thị giác rồi sau đó chuyển về não giúp ta cảm nhận hình ảnh một cách chân thực nhất từ

đó đưa ra những phản xạ, cảm nhận về hình ảnh mà ta vừa mới thu nhận”

Từ điển Tiếng Việt (2001) do Viện Ngôn Ngữ học thuộc Nhà xuất bản

Đà Nẵng đã định nghĩa về “hình”, “ảnh” và “hình ảnh” như sau: “Hình” là toàn thể nói chung những đường nét giới hạn của một vật trong không gian, làm phân việt được rõ vật đó với xung quanh; “Ảnh” là hình người, vật thu được bằng khí cụ quang học; “Hình ảnh” là hình người, vật, cảnh tượng thu được bằng khí cụ quang học hoặc để lại ấn tượng nhất định và tái hiện được trong trí nhớ

Từ điển Oxford (2006) cũng đã đưa ra định nghĩa: hình ảnh là những ấn tượng của một người, một tổ chức hay một sản phẩm thể hiện trước các đối tượng khác hoặc trước công chúng Định nghĩa này dễ hiểu và có liên quan trực tiếp đến khái niệm hình ảnh quốc gia sẽ được đề cập đến trong phần sau

Khi loài người chưa có chữ viết, con người đã biết dùng lối vẽ, dùng biểu tượng làm phương tiện thông tin Đó là cách diễn đạt lại sơ khai nhất những hình ảnh được lưu lại và phản ánh trong tâm trí con người Hình ảnh là

kết quả của sự ghi nhớ hoặc hình dung tưởng tượng Đặc điểm của hình ảnh là luôn gắn với chủ thể bởi đối với từng hoạt động khác nhau, đối tượng khác nhau lại được diễn đạt bằng các biểu tượng khác nhau tái hiện những hình ảnh khác nhau Hình ảnh còn phụ thuộc vào cách nhìn nhận, khía cạnh quan sát của đối tượng tiếp nhận, vì vậy cùng một sự vật hiện tượng nhưng mỗi đối tượng lại hình thành nên một hình ảnh khác nhau trong tâm trí

Hình ảnh đóng vai trò quan trọng và hữu hiệu trong việc tạo dựng thiện cảm ban đầu bởi những tính chất sau đây: Thứ nhất, hình ảnh là kênh cung cấp nhiều thông tin cho người nhận, không cần phải dịch ra các thứ tiếng khác nhau; Thứ hai, hình ảnh là kênh thông tin cô đọng, được người xem ghi nhớ tốt hơn; Thứ ba, hình ảnh là kênh thông tin có tác động ngoài tầm kiểm soát của ý thức; Thứ tư, hình ảnh là kênh thông tin đáng tin cậy;

Từ khái niệm hình ảnh liên hệ đến khái niệm hình ảnh quốc gia Theo nghĩa rộng, hình ảnh quốc gia là một bức tranh tổng thể của một quốc gia với tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội nước đó (chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, lịch sử, khoa học, nghệ thuật, thể thao, y tế, giáo dục, cảnh quan thiên nhiên,…) Hình ảnh quốc gia được tạo dựng từ hình ảnh đặc sắc về mỗi lĩnh vực cụ thể nào đó, đồng thời đó còn là tổng hợp niềm tin và ấn tượng mà mọi người nghĩ về đất nước đó Mọi quốc gia đều có những hình ảnh vượt qua thời gian và gây ấn tươgnj đến những quốc gia khác ở mức độ ảnh hưởng nhiều hay ít, ở giai đoạn này hay giai đoạn khác

Hình ảnh quốc gia là những ấn tượng trong tâm trí của công chúng về một mặt biểu hiện của quốc gia hoặc về toàn bộ quốc gia Đó có thể là ấn tượng tốt, cũng có thể là ấn tượng xấu, được thu nạp vào tâm trí của công chúng thông qua một hệ thống biểu hiện đặc trưng của quốc gia Hình ảnh quốc gia không tự nhiên mà có, nó được phát triển và biến đổi theo thời gian, thông qua tất cả các nhân tố thuộc về quốc gia như: lịch sử, kinh tế, an ninh,

con người, và thông qua các hoạt động có tính chất quảng bá xây dựng hình ảnh như hoạt động ngoại giao, các chiến dịch truyền thông, quảng cáo

Năm 1965, học giả Shcooler lần đầu tiên công bố nghiên cứu của mình

về hình ảnh quốc gia Trong đó ông cho rằng hình ảnh quốc gia được là loại hình ảnh được xây dựng từ các yếu tố tác động đến sự đánh giá về một quốc gia như: lịch sử và môi trường, các quan điểm dân tộc và xã hội của quốc gia

đó

Như vậy, bản chất của hình ảnh quốc gia là tập hợp các liên tưởng của công chúng về bản sắc và đặc trưng của quốc gia thông qua các đối tượng mà quốc gia đó sở hữu như lịch sử, sự phát triển về kinh tế – xã hội, con người, điều kiện địa lý đặc thù, điểm đến, môi trường kinh doanh, sự vận động và năng động của quốc gia, các giá trị như thân thiện, hấp dẫn,…

Hình ảnh quốc gia còn được hiểu theo từng lĩnh vực liên quan Xét trên khía cạnh đối ngoại, hình ảnh quốc gia là những hình ảnh liên tưởng của người nước ngoài về quốc gia đó về chính sách kinh tế, chính trị, đầu tư, đặc tính sản phẩm, bản sắc văn hóa và tính cách con người của đất nước đó Xét trên khía cạnh kinh tế, năm 2012, giáo sư Philip Kotler – cha đẻ của marketing hiện đại – thuộc đại học Northwestern, Mỹ đã đưa ra định nghĩa rằng hình ảnh quốc gia bao gồm hình ảnh du lịch, hình ảnh đầu tư, hình ảnh

về môi trường sống và hình ảnh bởi những thương hiệu mang xuất xứ quốc gia

Hình ảnh quốc gia có thể là một công trình kiến trúc, tác phẩm âm nhạc, thơ, văn, hội họa, điêu khắc, có thể là một danh thắng thiên nhiên, một nhân vật nổi tiếng, một phong tục, tập quán, một lễ hội, những sản phẩm thủ công, mỹ nghệ, công nghiệp, một con vật, một loài cây, loài hoa, thậm chí là một món ăn, một loại đồ uống

Tiếp theo, ta cần lãm rõ thế nào là xây dựng và quảng bá “Xây” là hành động gắn các vật liệu vào nhau bằng chất kết dính để làm thành một công trình hay một bộ phận công trình “Dựng” là tạo dựng, tạo nên và làm cho có được sự tồn tại vững vàng Theo như cách định nghĩa trên, xây dựng hình ảnh được hiểu là hoạt động gắn kết các đặc điểm của hình ảnh đó để tạo nên một tổng thể hình ảnh hay một bộ phận hình ảnh trong liên tưởng và nhận thức của công chúng Ngoài ra “xây dựng” còn được định nghĩa là làm cho hình thành một tổ chức hay một chỉnh thể về xã hội, chính trị, kinh tế, văn hóa theo một phương hướng nhất định

Vậy xây dựng hình ảnh quốc gia là hoạt động gắn kết các đặc điểm của quốc gia để tạo nên một tổng thể hình ảnh quốc gia hay một bộ phận của hình ảnh quốc gia trong liên tưởng và nhận thức của công chúng trong nước và quốc tế

Quảng bá hình ảnh quốc gia cũng cần xét trên tiền đề khái niệm về quảng bá Quảng là rộng, bá là truyền bá, truyền rộng ra cho mọi người biết Như vậy, quảng bá hình ảnh quốc gia là làm cho hình ảnh của quốc gia đó được nhiều người biết đến

1.1.2 Khái niệm hoạt động quan hệ công chúng

Trước khi đi vào khái niệm “quan hệ công chúng” cần làm rõ khái niệm

“công chúng” “Công chúng” là một hoặc nhiều con người tự nhiên hoặc pháp lý, trong mối quan hệ với luật pháp hoặc trong thực tiễn quốc gia, hiệp hội, tổ chức hoặc nhóm của họ Công chúng của hoạt động quan hệ công chúng là các nhóm người, kể cả bội bộ và bên ngoài mà một tổ chức có thể liên hệ 1

1 PGS,TS Đinh Thị Thuý Hằng, PR Lý luận và ứng dụng, 2012, NXB Lao động Xã hội

Hiện nay, có rất nhiều định nghĩa về quan hệ công chúng do những người làm quan hệ công chúng đưa ra những cách hiểu khác nhau về nghề này Đây là điều dễ hiểu bởi quan hệ công chúng là một lĩnh vực hoạt động rất phong phú và người làm quan hệ công chúng có thể tiếp cận nó từ nhiều góc độ khác nhau Hội nghị các viện sĩ thông tấn PR toàn cầu (World Assembly of Public Relations Associates) tại Mexico tháng 8 năm 1978 đã nêu: Quan hệ công chúng là một nghệ thuật và môn khoa học xã hội, phân tích những xu hướng, dự đoán những kết quả, tư vấn cho các nhà lãnh đạo của

tổ chức, và thực hiện các chương trình hành động đã được lập kế hoạch để phục vụ quyền lợi của cả tổ chức và của công chúng Định nghĩa này chú trọng đến việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu trước khi lên kế hoạch quan hệ công chúng và khía cạnh xã hội của một tổ chức Một tổ chức sẽ được đánh giá qua sự quan tâm và trách nhiệm của nó đối với quyền lợi của công chúng Quan hệ công chúng liên quan đến uy tín và danh tiếng của tổ chức

Học giả Frank Jefkins đã đưa ra định nghĩa về “quan hệ công chúng” như sau: quan hệ công chúng bao gồm tất cả các hình thức giao tiếp được lên

kế hoạch, cả bên trong và bên ngoài tổ chức, giữa một tổ chức và công chúng của nó nhằm đạt được những mục tiêu cụ thể liên quan dến sự hiểu biết lẫn nhau Ông nhấn mạnh mục đích của quan hệ công chúng không chỉ là tạo sự hiểu biét lẫn nhau mà còn nhằm đạt được những mục tiêu cụ thể, như giải quyết các vấn đề truyền thông giao tiếp, làm thay đổi thái độ từ tiêu cực sang tích cực Một khi đã đặt ra các mục tiêu cụ thể thì có thể quan sát và đo lường các kết quả của hoạt động quan hệ công chúng, phủ định các ý kiến cho rằng quan hệ công chúng là mơ hồ và không cụ thể

Một định nghĩa khác về quan hệ công chúng do Viện Quan hệ công chúng Anh (IPR) đưa ra cũng bao hàm những yếu tố cơ bản nhất của hoạt

động quan hệ công chúng: “quan hệ công chúng” là những nỗ lực một cách có

kế hoạch, có tổ chức của một cá nhân hoặc tập thể nhằm thiết lập và duy trì mối quan hệ cùng có lợi với đông đảo công chúng của nó

Một cách ngắn gọn, quan hệ công chúng là quá trình truyền thông nhiều chiều được xây dựng, duy trì và phát triển nhằm tạo ra các mối quan hệ

Các nhiệm vụ của quan hệ công chúng bao gồm: Truyền thông tức là đề xuất

hoặc trao đổi ý tưởng, ý kiến hoặc thông điệp qua các phương tiện khác nhau

như hình ảnh, văn bản hoặc đối thoại trực tiếp; Công bố trên báo chí tức là

các thông điệp đã được lập kế hoạch với mục đích rõ ràng, đăng tải trên các phương tiện truyền thông đại chúng một cách có lựa chọn nhằm nâng cao lợi

ích cho tổ chức; Quảng bá tức là các hoạt động được thiết kế nhằm tạo ra và

kích thích sự quan tâm vào một cá nhân, một sản phẩm, một tổ chức hoặc một

vấn đề gì đó; Tạo thông tin trên báo chí tức là tạo ra các câu chuyện tin phản

ánh về phong cách, những thể loại thông tin “mềm”, thường liên quan đến các

thông tin giải trí; Tham gia cùng với marketing tức là quan hệ công chúng

cùng chung mục đích với các hoạt động tiếp thị hoặc quảng cáo để phục vụ

lợi ích của tổ chức; Quản lý các vấn đề tức là nhận dạng, theo dõi và tiến

hành các chính sách liên quan tới công chúng và lợi ích của cá nhân, tổ chức

“Hoạt động quan hệ công chúng” là hoạt động nhằm tăng cường khả năng truyền thông và sự hiểu biết lẫn nhau giữa các tổ chức/cá nhân với một hay nhiều nhóm được gọi là công chúng Hoạt động quan hệ công chúng là thuật ngữ rất quen thuộc trong kinh doanh Tuy nhiên, có thể khẳng định rằng

đó không phải là lãnh địa riêng của khu vực kinh doanh và cũng là những gì các chính phủ nói chung và Chính phủ Việt nam nói riêng vẫn đang thực hiện Các hoạt động PR cụ thể trong chính phủ bao gồm: Thiết lập mạng lưới để tiếp xúc với công dân, doanh nghiệp; Thể hiện trách nhiệm xã hội (hoạt động

từ thiện, quyên góp, tổ chức hiến máu nhân đạo); Tổ chức các phong trào và

sự kiện: tìm hiểu về lịch sử, truyền thống, về lãnh tụ, về các vấn đề chính trị -

xã hội; triển lãm, các cuộc thi và giải thưởng; các chiến dịch truyền thông, các chiến dịch du lịch; xây dựng hệ thống ký hiệu nhận dạng của quốc gia,…

Hoạt động quan hệ công chúng có vai trò và đem lại lợi ích cho các cá nhân, tổ chức hay quốc gia triển khai hoạt động này Đối với cá nhân: tạo dựng, củng cố và phát triển hình ảnh, uy tín, ảnh hưởng, vai trò, quan hệ của

họ với cộng đồng Đặc biệt với những ngôi sao thể thao, ca nhạc, chính trị gia hay những cá nhân đang muốn tạo dựng và củng cố uy tín của mình trước cộng đồng

Đối với tổ chức hoạt động quan hệ công chúng đóng vai trò xây dựng/tạo dựng và duy trì hình ảnh, uy tín cho tổ chức; xây dựng và quảng bá thương hiệu đối với cộng đồng; khuyến khích công chúng tham gia vào các hoạt động của tổ chức; khuyến khích và tạo động lực cho nhân viên/thành viên tích cực làm việc, đóng góp vì quyền lợi của tập thể; bảo vệ tổ chức trước các cơn khủng hoảng Quan hệ công chúng được đánh giá là phương tiện quan trọng và hiệu quả hàng đầu trong việc định vị và xây dựng thương hiệu cho các tổ chức, cá nhân

Có hai loại công chúng sẽ đánh giá hình ảnh của một đất nước: người dân của nước đó và người dân của những nước khác Những chương trình tạo dựng và quảng bá hình ảnh đất nước hiện nay đa số đều hướng đến thế giới, muốn thay đổi hình ảnh của đất nước mình theo hướng gây thiện cảm trong lòng người dân của quốc gia khác

Hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch bao gồm các hoạt động cụ thể sau:

- Chiến dịch truyền thông về các chương trình du lịch, về các sản phẩm du lịch,… Đây là những nỗ lực của các doanh nghiệp du lịch hay của chính phủ mỗi quốc gia nhằm công bố về các chiến dịch, sản

phẩm, dịch vụ cụ thể Truyền thông bao gồm truyền thông đối nội và truyền thông đối ngoại giúp công chúng hiểu sâu hơn về quốc gia đó

- Quan hệ với báo chí nhằm đăng tải những thông tin có giá trị trên các phương tiện thông tin đại chúng để thu hút sự chú ý của công chúng

- Tổ chức sự kiện: các cuộc triển lãm, hội chợ du lịch, hội nghị báo chí, hội thảo chuyên đề, những chuyến đi chơi, chuyến du lịch thưởng, tuần lễ ẩm thực, các cuộc thi, hội thảo, lễ kỷ niệm, tài trợ các hoạt động thể thao, văn hoá, sự kiện chính trị,… Các sự kiện này giúp cho hình ảnh quốc gia tiếp cận và được lan truyền đến công chúng, thu hút sự chú ý đến hình ảnh của quốc gia đó

- Tạo ra các phương tiện và dấu hiệu nhận dạng: nhằm thu hút sự chú

ý của đối tượng công chúng và các công chúng mục tiêu, mỗi quốc gia cần tạo ra và khắc hoạ các đặc điểm nhận dạng nổi bật để nhận biết như thông qua logo, biểu thượng,… hay quốc phục, quốc hoa, quốc tửu,… trên phương diện quảng bá hình ảnh quốc gia

Như vậy, hoạt động quan hệ công chúng trong xây dựng hình ảnh quốc gia qua lĩnh vực du lịch theo đó có thể được định nghĩa là những nỗ lực một cách có kế hoạch, có tổ chức của một quốc gia nhằm thiết lập và duy trì hình ảnh của quốc gia đó và mối quan hệ cùng có lợi với đông đảo công chúng của quốc gia đó thông qua lĩnh vực du lịch

1.2 Tầm quan trọng của việc xây dựng hình ảnh quốc gia qua

hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch

Xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia là hoạt động mang tính chất ngoại giao mà các nước trên thế giới đặc biệt quan tâm Những hình ảnh về một quốc gia sẽ được người dân các quốc gia khác đón nhận, ghi nhận và lưu giữ để trở thành biểu tượng Khi có một sự tác động nhất định, biểu tượng đó

sẽ hiện diện trong đầu óc con người theo quy luật liên tưởng Nhìn chung,

hình ảnh quốc gia phần lớn là hình ảnh tích cực, nhưng ngược lại, tùy vào từng thời điểm lịch sử, cũng có nhiều quốc gia bị gán cho những hình ảnh tiêu cực Những hình ảnh tích cực có tác động tốt đến thái độ và cảm tình của công chúng đối vớ một quốc gia Xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia là hoạt động tạo ra “sức mạnh mềm” hay “quyền lực mềm” cho một quốc gia

Hoạt động xây dựng và quảng bá, xúc tiến, giới thiệu hình ảnh quốc gia

ra nước ngoài có vai trò làm cho quốc gia được biết đến một cách rộng rãi trên trường quốc tế với những hình ảnh tích cực Một trong những yếu tố được quan tâm khi tạo dựng hình ảnh quốc gia, đó là sự độc đáo so với các nước khác, khai thác triệt để những ưu thế và lợi thế của đất nước mình Bên cạnh đó, các nước cũng rất quan tâm đến địa bàn và đối tượng sẽ được giới thiệu nhằm khai thác tối đa hiệu quả của công tác xúc tiến quảng bá hình ảnh quốc gia Tại nhiều nước trên thế giới, nguyên thủ quốc gia có vai trò quan trọng trong tiếp thị hình ảnh đất nước, đặc biệt trong nhiệm kỳ lãnh đạo, quốc gia đó đạt được sự tăng trưởng và phát triển kinh tế-xã hội, chính trị ổn định, đời sống người dân được nâng cao

Hầu hết các quốc gia đều muốn thu hút nguồn vốn đầu tư và gia tăng lượng khách du lịch, mong muốn cộng đồng toàn cầu nhận thức tích cực về các sản phẩm do quốc gia đó chế tạo, quảng bá môi trường sống và làm việc thuận tiện để thu hút người tài đến sống và làm việc tại quốc gia đó Do đó, mỗi quốc gia đều phải tạo dựng một hình ảnh như là thương hiệu riêng để lay thức sự nhận biết về bản sắc riêng của quốc gia đó, nhất là trong thời kỳ hội nhập và cạnh tranh, một thông điệp định vị rõ ràng hay một hình ảnh tích cực

sẽ giúp quốc gia đó chiếm một vị trí nhất định trong tâm tưởng người nước ngoài khi họ quyết định đầu tư, du lịch hay mua sản phẩm

Trong thời gian qua, Việt Nam đã có nhiều nỗ lực trong xây dựng và quảng bá hình ảnh Việt Nam ra khu vực và thế giới Những thành tựu của sự

nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và trong công tác đối ngoại đã góp phần làm cho các nước trên thế giới biết đến Việt Nam như một nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao, chính trị ổn định, với lực lượng lao động trẻ, thông minh, sáng tạo, tiếp thu nhanh Đặc biệt, trong lĩnh vực du lịch, Việt Nam được biết đến như một điểm đến hấp dẫn với phong cảnh thiên nhiên kỳ vĩ, nhiều di sản thiên nhiên và văn hóa, người dân thân thiện, mến khách, ẩm thực phong phú, đa dạng, bãi biển đẹp Trong những năm đầu của thế kỷ 21, với khẩu hiệu “Việt Nam – Điểm đến của thiên niên kỷ mới”,

“Việt Nam – Vẻ đẹp tiềm ẩn” và hiện nay là Việt Nam – Khác biệt Á Đông”

đã góp phần chuyển tải một thông điệp, cuốn hút đối với du khách nước ngoài

Bên cạnh đó, hình ảnh quốc gia ở mức độ nào đó, cũng có thể được xem như là một thương hiệu với qui mô, phạm vi và cách thức hoạt động đặc thù để tạo ra các tác động, các hiệu ứng đặc biệt về mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, môi trường trong xã hội Trước thực tiễn suy giảm, xói mòn niềm tin đối với chính phủ ở nhiều quốc gia hiện nay, hình ảnh quốc gia, hình ảnh chính phủ cần được quan tâm một cách thích đáng nhằm giúp tạo dựng một hình ảnh quốc gia tích cực và niềm tin đối với chính phủ, tăng sự hỗ trợ, trước hết

là từ chính công chúng, rồi đến các đối tượng quan tâm khác; nhằm giữ gìn và phát triển hình ảnh tích cực của quốc gia, thu hút công chúng nội bộ là người dân của chính quốc gia đó và công chúng bên ngoài là các chính phủ, nhà đầu

tư, người dân của các quốc gia khác nhằm thu hút đầu tư, du lịch,…

Xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia có vai trò thúc đẩy sự phát triển của một quốc gia trên nhiều mặt đồng thời giúp quốc gia khẳng định vị thế trong đời sống quốc tế Xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia đòi hỏi phải luôn gắn liền với thực tế của đất nước, không thể tạo ra những hình ảnh giả tạo, che giấu sự thật bởi trong thời đại công nghệ thông tin và thế giới hội

nhập với tính công khai, minh bạch ngày càng cao Một hình ảnh quốc gia chỉ

có thể tồn tại lâu dài khi nó phản ánh chân thực những giá trị của quốc gia đó

về lịch sử, sự phát triển về kinh tế – xã hội, công nghệ, con người, điều kiện địa lý đặc thù, điểm đến, môi trường kinh doanh, sự vận động và năng động của quốc gia, chất lượng sống, sáng tạo nhất là giá trị nhân văn

1.3 Các yếu tố tác động đến xây dựng hình ảnh quốc gia qua hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch

Trong xây dựng hình ảnh quốc gia, hoạt động quan hệ công chúng mang tính chất là hoạt động quan hệ công chúng chính phủ, hướng đến các đối tượng là chính phủ và nhân dân các nước, mối quan hệ quốc tế song phương, đa phương Hoạt động quan hệ công chúng trong xây dựng hình ảnh quốc gia chịu tác động bởi các nội tố như chính sách đối ngoại của chính quốc gia đó, tầm nhìn chiến lược về phát triển hình ảnh quốc gia, ngân sách đầu tư cho hoạt động, hệ thống các ký hiệu nhận dạng tiêu biểu của một quốc gia, lợi thế du lịch sẵn có cùng với khả năng khai thác phát triển,…; và các ngoại tố như mối quan hệ ngoại giao của nước đó với các quốc gia khác, chính sách các quốc gia khác đang áp dụng với quốc gia đó, dư luận xã hội, các thông tin bắt nguồn từ bên ngoài quốc gia đều có ảnh hưởng đến hoạt động quan hệ công chúng trong xây dựng hình ảnh của một quốc gia

Xây dựng hình ảnh quốc gia qua hoạt động quan hệ công chúng được tạo thành và chịu tác động bởi các yếu tố bên trong và bên ngoài:

1.3.1 Các yếu tố bên trong

Các yếu tố bên trong có thể kể đến là: chính sách đối ngoại của một quốc gia, tầm nhìn, ngân sách đầu tư cho hoạt động, hệ thống các ký hiệu nhận dạng của quốc gia, khả năng truyền thông, đặc trưng văn hóa, lợi thế du lịch, nhân tố con người, sản phẩm hàng hóa… Các yếu tố bên trong tạo nên sức mạnh tổng thể của một quốc gia

Chính sách đối ngoại và tầm nhìn của đội ngũ lãnh đạo của một quốc gia là yếu tố tiên quyết đến hiệu quả của việc quan hệ công chúng trong xây dựng hình ảnh quốc gia Nếu như trước đây trong thời kỳ chiến tranh chống

Mỹ, chính sách đối ngoại của Việt Nam đặt việc lên án cuộc chiến tranh chống Mỹ, kêu gọi sự ủng hộ của nhân dân thế giới lên hàng đầu thì trong giai đoạn hiện nay, mục tiêu đối ngoại của Việt Nam là tạo dựng hình ảnh Việt Nam độc lập, hòa bình, đang từng bước vươn mình phát triển

Các lợi thế về tự nhiên cũng như truyền thống văn hóa tạo nên nét riêng

có cho từng quốc gia, tạo nên sự độc đáo cho hình ảnh của mỗi quốc gia và giúp phân biệt giữa quốc gia này với quốc gia khác Yếu tố tự nhiên phụ thuộc nhiều vào điều kiện khách quan của từng quốc gia còn yếu tố truyền thống văn hóa phụ thuộc vào bề dày lịch sử và các chính sách bảo tồn, gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống Các lợi thế này chỉ duy trì được khi có được

sự quan tâm đúng đắn của chính phủ từng quốc gia

Hệ thống các ký hiệu nhận dạng là yếu tố bên trong của mỗi quốc gia,

có tác dụng tích cực trong xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia Hệ thống các ký hiệu nhận dạng là tổng thể của các dấu hiệu nhìn được, nghe được, nhớ được, bao gồm: quốc kỳ, quốc ca, quốc huy, quốc hiệu, quốc phục, quốc hoa, quốc tửu,… Các dấu nhận dạng này mang tính chính thống, được quốc gia và nhân dân công nhận, có tính chất đại diện cho quốc gia Tạo ra và tập hợp được càng nhiều ký hiệu nhận dạng thì quốc gia đó càng dễ được nhận biết

Năng lực truyền thông của một quốc gia có ảnh hưởng trực tiếp đến thành công của nỗ lực xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia Năng lực truyền thông trước hết phải phụ thuộc vào chính sách của quốc gia trong vấn

đề phát triển truyền thông và trong quan hệ chính trị với quốc tế Nếu một quốc gia có chính sách đóng cửa, khép kín thì mọi nỗ lực truyền thông đều không đem lại hiệu quả Ngược lại nếu một quốc gia có chính sách mở nhưng

năng lực của đội ngũ làm truyền thông còn hạn chế thì cũng không đạt được hiệu quả cao Năng lực truyền thông của một quốc gia là tổng hòa kết hợp giữa chính sách quốc gia về thông tin truyền thông và năng lực nhân sự làm truyền thông

Các thương hiệu quốc gia, sản phẩm hàng hóa của quốc gia là yếu tố tác động trực tiếp đến nền kinh tế của một quốc gia và gián tiếp tác động đến hoạt động xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia đó Một ví dụ về hậu quả tiêu cực tới hình ảnh quốc gia do tác động của thương hiệu, hàng hóa quốc gia chính là trường hợp của Trung Quốc Hoa quả Trung Quốc chứa các chất bảo quản gây ung thư, quần áo Trung Quốc nhuộm phẩm độc, thuốc Trung Quốc

có thành phần từ xác trẻ em,… là những thông tin xuất hiện thường xuyên trên các phương tiện thông tin đại chúng trên toàn thế giới Những tin tức này ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của người tiêu dùng với các sản phẩm hàng hóa của Trung Quốc Nhiều thông tin như vậy sẽ tích tụ, tạo ra chuỗi nhận thức xấu của công chúng về hình ảnh quốc gia của Trung Quốc

Bên cạnh đó, nhận thức của người dân cũng là yếu tố bên trong tác động đến hoạt động quan hệ công chúng trong xây dựng hình ảnh quốc gia Người dân nếu không được truyền bá, tiếp thu tư tưởng tích cực tạo dựng hình ảnh quốc gia sẽ dẫn đến sự thiếu hụt căn bản nền tảng ý thức xây dựng quốc gia Trong mọi hoạt động, cần lấy dân làm gốc bởi nhân dân bởi hành động của mỗi người dân đều có thể phản ánh trình độ phát triển của một quốc gia Có thể nói rằng, nỗ lực xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia không phải là nhiệm vụ của riêng ngành nào, không phải là nhiệm vụ của các cấp lãnh đạo quốc gia mà là nhiệm vụ của mọi ngành, mọi cá nhân thuộc quốc gia

đó

Yếu tố tiềm năng và khả năng phát triển du lịch là một nội tố đang được các quốc gia chú trọng khai thác Ví dụ như tại Châu Á, Hàn Quốc đã

tạo nên cơn sốt du lịch thẩm mỹ - kết hợp giữa du lịch và ngành công nghiệp giải phẫu thẩm mỹ Bên cạnh đó, Hàn Quốc còn thu hút du khách nước ngoài thông qua ngành công nghiệp giải trí hàng đầu châu Á của mình: ca nhạc, phim ảnh, thời trang Yếu tố tiềm năng và khả năng phát triển thông qua du lịch chỉ thực sự biến thảnh nội tố có đủ sức trở thành hoạt động quan hệ công chúng chính phủ nhằm xây dựng hình ảnh quốc gia khi yếu tố đó được khai thác một cách có hiệu quả, tức là sử dụng phương thức phù hợp, có thông điệp chính xác, được truyền thông đến đúng đối tượng Chiến dịch du lịch của

Úc là một ví dụ khi đã gặp thất bại vì sử dụng thông điệp không phù hợp: “So where the bloody hell are you?” – tạm dịch là “Bạn đang ở nơi đẫm máu nào vậy?” – dù ý nghĩa của từ “bloody” mang nghĩa liên tưởng đến thổ dân da đỏ sinh sống tại nơi đây và từ “hell” mang sắc thái của ngôn ngữ nói có tính suồng sã

1.3.2 Các yếu tố bên ngoài

Bên cạnh vai trò của nội tố, các yếu tố bên ngoài cũng tác động đến việc xây dựng hình ảnh quốc gia qua hoạt động quan hệ công chúng Yếu tố bên ngoài có tác động mạnh nhất đến xây dựng hình ảnh quốc gia là mối quan

hệ ngoại giao giữa quốc gia đó và các nước khác Một quốc gia có thể bị hạn chế về hình ảnh do nguyên nhân khách quan là tranh chấp phát sinh với một quốc gia khác Sự tranh chấp này có thể gây căng thẳng về chính trị Trong một cuộc tranh chấp, một số quốc gia bên ngoài cũng bày tỏ quan điểm đồng tình hoặc phản đối, nhất là đối với các nước có quan hệ đồng minh với nhau, dẫn đến vấn đề trở nên lan rộng hơn phạm vị giữa hai quốc gia, cộng đồng quốc tế sẽ đặt dấu hỏi lớn về khả năng đảm bảo an ninh, ổn định của quốc gia

đó Trong những trường hợp căng thẳng chính trị như vậy, hình ảnh quốc gia

bị ảnh hưởng và có tác động trực tiếp đến lĩnh vực đầu tư vào quốc gia đó

Như vậy các động thái trong đời sống chính trị quốc tế ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh và lợi ích của quốc gia

Chính sách của các quốc gia khác áp dụng đối với một quốc gia là ngoại tố có tác động gián tiếp đối với hoạt động quan hệ công chúng trong xây dựng hình ảnh quốc gia Ví dụ như trường hợp của Cuba Cuba đã phải chịu chính sách bao vây cấm vận của Mỹ – siêu cường của thế giới – trong suốt hơn 50 năm Chính phủ Mỹ ép buộc chính quyền các nước thuộc khu vực

Mỹ Latinh và các nước thuộc khối NATO thi hành các biện pháp thắt chặt cấm vận chống Cuba, tuyên bố cấm trợ giúp và trừng phạt bất kỳ nước nào có

quan hệ thương mại và hành động giúp đỡ Cuba Chính sách bao vây cấm vận

của Mỹ áp đặt với Cuba đã tạo nên hình ảnh của một đất nước bị bế quan tỏa cảng, bị một siêu cường “đưa vào tầm ngắm” Hình ảnh này đã trực tiếp tác động đến quan hệ kinh tế, chính trị của Cuba với các quốc gia khác

Hoạt động quan hệ công chúng trong xây dựng hình ảnh quốc gia còn phụ thuộc vào quan điểm của các nước lớn về quốc gia đó Điển hình trong đó

là Triều Tiên Triều Tiên là một nước đi theo con đường xã hội chủ nghĩa, con đường gần như là đối lập với tất cả các quốc gia tư bản chủ nghĩa Căng thẳng giữa hai miền Triều Tiên là Bắc Triều Tiên và Hàn Quốc (Nam Triều Tiên)

do vậy mà chịu nhiều chỉ trích từ các nước lớn thuộc khối tư bản chủ nghĩa như Mỹ và Anh Các nước này cho rằng Triều Tiên là một quốc gia hiếu chiến, bất hợp tác và sở hữu vũ khí hạt nhân nguy hiểm cho nhân loại Hình ảnh quốc gia của Triều Tiên đã gặp nhiều bất lợi khi các nước lớn này đưa quan điểm và nhận định phê phán, có thể khiến nảy sinh cái nhìn tiêu cực của công chúng thế giới về một quốc gia Vì vậy có thể nói rằng, thái độ chính trị của các nước lớn ảnh hưởng nhất định đến hình ảnh của một quốc gia, đôi khi

có thể phá hủy mọi nỗ lực tạo dựng hình ảnh khác của quốc gia đó

Ngoài ra các thông tin có nguồn gốc từ bên ngoài quốc gia là một ngoại

tố khác có tác động đến hoạt động quan hệ công chúng trong xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia Các thông tin có nguồn gốc từ bên ngoài quốc gia là các bài viết, đoạn băng phóng sự, cảm nhận, phản hồi, phân tích, trải nghiệm, của công chúng thế giới Tùy thuộc vào nội dung thông tin là tích cực hay tiêu cực, đúng hay sai sự thật mà tạo nên các tác động tốt hay xấu đến hình ảnh của một quốc gia

Ví dụ kênh truyền hình BBC của Anh và CNN của Mỹ là hai kênh truyền hình lớn trên thế giới với lượng tin tức cập nhật 24/24 nhanh chóng ở mọi nơi trên thế giới đóng vai trò quan trọng trong định hướng thông tin trên toàn cầu Năm 2004, trong vụ bạo loạn Tây Nguyên tại Việt Nam, sau 7 ngày các cơ quan chức năng của Việt Nam mới thông tin chính thức đến công chúng thì tin tức của BBC đã lan ra toàn thế giới ngay tại thời điểm xảy ra vụ việc BBC là đài truyền hình Mỹ, mang định hướng của xã hội tư bản chủ nghĩa và được định hướng đối lập với chế độ xã hội chủ nghĩa của Việt Nam Những thông tin BBC đưa ra có vẻ khách quan nhưng thực chất mang ý đồ gây bất lợi cho tình hình quốc gia, ảnh hưởng xấu đến hình ảnh của Việt Nam

Một yếu tố bên ngoài nữa có tác động đến nỗ lực xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia là sự tồn tại và hoạt động của các thế lực phản động, chống phá Nguyên nhân tồn tại và phát sinh của các thế lực phản động này thường

là do sự đối kháng trong lập trường, tư tưởng với chính quyền đương thời của quốc gia đó, hoặc có thể do sự xúi giục, lôi kéo, mua chuộc từ các thế lực ngầm đứng đằng sau Các thế lực này tìm mọi cách để bôi xấu hình ảnh quốc gia, tạo sự bất lợi, tạo hình ảnh sai sự thật về quốc gia đó trong con mắt của công chúng

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Từ định nghĩa cơ bản về quan hệ công chúng trong xây dựng hình ảnh quốc gia qua hoạt động quan hệ công chúng trong lĩnh vực du lịch, phân tích tầm quan trọng của hoạt động quan hệ công chúng trong xây dựng hình ảnh quốc gia và nhận diện các yếu tố bên trong và và bên ngoài đóng vai trò tác động đến hoạt động xây dựng và quảng bá hình ảnh của một quốc gia, cần tận dụng những yếu tố bên trong, sẵn có và các yếu tố bên ngoài có lợi Đồng thời cần hạn chế các yếu tố bất lợi bên trong và bên ngoài Như vậy, công tác xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia có thể đạt được hiệu quả tích cực mong đợi

CHƯƠNG 2 THỰC TIỄN VIỆC XÂY DỰNG HÌNH ẢNH NHẬT BẢN QUA HOẠT ĐỘNG QUAN HỆ CÔNG CHÚNG TRONG LĨNH VỰC

DU LỊCH QUA PHÂN TÍCH CHIẾN DỊCH “WOW! JAPAN”

có tiếp giáp biên giới đất liền với bất kỳ quốc gia nào, lại có nhiều thiên tai vừa là thách thức vừa là cơ hội cho hoạt động xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia của đất nước Nhật Bản

Chính sách đối ngoại của Nhật Bản trong giai đoạn hiện nay đã đặt xây dựng hình ảnh quốc gia là mục tiêu hàng đầu Chính sách đối ngoại của Nhật bản nhấn mạnh đến việc tăng cường hiểu biết và niềm tin của thế giới với quốc gia này Chính phủ Nhật Bản đã chủ động phổ biến thông tin về một đất nước Nhật Bản với nhiều mặt lôi cuốn, quảng bá văn hóa và tổ chức các đoàn giao lưu văn hóa, sử dụng hình thức quảng bá giữa người với người để tăng

cường hình ảnh của Nhật Bản và tăng cường sự thu hút đối với các quốc gia khác

Trong nội dung tăng cường hiểu biết và niềm tin của thế giới với Nhật Bản, Nhật Bản đã tổ chức các hoạt động cụ thể sau Thành lập các Trung tâm văn hóa Nhật Bản tại nhiều quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam (số

27, Quang Trung, Hoàn Kiếm, Hà Nội) Tính đến năm 2010, có hơn 100

Trung tâm văn hóa Nhật Bản thuộc Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản (Japan Foundation) đã được thành lập Hoạt động của Trung tâm văn hóa Nhật Bản

tại các nước trên thế giới bao gồm tổ chức các sự kiện văn hóa, thực hiện chức năng thông tin về đất nước và con người Nhật Bản, dạy tiếng Nhật,… Nhật Bản cũng đã tổ chức các cuộc thi, lễ hội mang tính chất giao lưu và quảng bá văn hóa như “Lễ hội tiếng Nhật”, “Thi viết luận nghiên cứu Nhật Bản”, “Lễ hội cắm hoa nghệ thuật Ikebana”, Từ năm 1973, chính phủ Nhật Bản đã khởi xướng tài trợ và tổ chức chương trình Tàu thanh niên Đông Nam

Á (SSEAYP) cùng với sự hợp tác của chính phủ 10 nước ASEAN Hàng năm, đoàn đại biểu đến từ các quốc gia Đông Nam Á sẽ thực hiện hải trình đến thăm hữu nghị Nhật Bản và các nước trong khu vực Từ đó cho đến nay, mỗi năm có khoảng hơn 300 đại biểu tham dự chương trình Tàu thanh niên Đông Nam Á, giúp thắt chặt tình đoàn kết khu vực, tăng cường hiểu biết lẫn nhau

và xây dựng hình ảnh một đất nước Nhật Bản thân thiện, hiếu khách trong con mắt của các quốc gia Đông Nam Á và bạn bè quốc tế

Bên cạnh đó, Nhật Bản thực hiện truyền thông cung cấp thông tin về đời sống xã hội Nhật Bản đến công chúng trên toàn cầu Trong khía cạnh cung cấp thông tin về đời sống xã hội Nhật Bản đến công chúng trên toàn cầu, kênh truyền hình NHK World – Japanology là đơn vị tích cực trong thực hiện nhiệm vụ này Mục tiêu của NHK World là cung cấp thông tin một cách chính xác và kịp thời về tình hình Nhật Bản, nhiều khía cạnh của văn hóa và

lối sống Nhật Bản, những diễn biến chính trị và xã hội gần đây, những xu hướng công nghệ và khoa học mới nhất, vai trò và quan điểm của Nhật Bản

về các vấn đề toàn cầu quan trọng Kênh NHK World có vai trò như một huyết mạch thông tin quan trọng, nhất là trong các trường hợp xảy ra các tai nạn nghiêm trọng hay khi có thiên tai Kênh truyền hình NHK World là nhân

tố thúc đẩy hiểu biết lẫn nhau giữa Nhật Bản và các nước khác và củng cố tình hữu nghị và giao lưu văn hóa

Có thể khẳng định rằng tăng cường hiểu biết và niềm tin của thế giới với Nhật Bản thông qua các hoạt động cụ thể là phương thức có tác động trực tiếp đến nhận thức của công chúng thế giới về hình ảnh quốc gia của Nhật Bản Đây là con đường thẳng và là phương thức nhanh nhất trong các phương thức xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia của Nhật Bản

Tiếp đến, Nhật Bản đã duy trì và sáng tạo một hệ thống các ký hiệu nhận dạng quốc gia riêng biệt, tạo dấu ấn và gợi liên tưởng trong tâm trí công chúng về hình ảnh đất nước Bên cạnh đó, các chiến dịch du lịch được Nhật Bản đặc biệt chú trọng, coi đó là hoạt động xây dựng hình ảnh trực tiếp, hữu hiệu nhất, sống động nhất Nhật Bản còn đề cao vai trò của các thương hiệu quốc gia, hàng hóa sản phẩm mang xuất xứ quốc gia,… bởi những yếu tố đó

có tác động đến sự phát triển kinh tế của Nhật Bản đồng thời là gián tiếp thể hiện hình ảnh quốc gia của Nhật Bản thông qua kinh tế Yếu tố truyền thống văn hóa, tinh thần và con người được Nhật Bản coi như một cách thức, công

cụ hữu hiệu để tạo nên bản sắc riêng, xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia Hơn hết, Nhật Bản đã tận dụng có hiệu quả mọi tiện ích truyền thông đại chúng trong hoạt động quảng bá của mình Có thể khẳng định rằng cho đến nay, khi nhắc đến Nhật Bản, những hình ảnh đầu tiên công chúng liên tưởng đến là một đất nước phát triển, trình độ dân trí cao, có nhiều điểm du lịch lý tưởng, có bản sắc riêng…

Đưa ra các cơ sở lý luận của hoạt động quan hệ công chúng nói chung

và khái quát về đất nước Nhật Bản là tiền đề để phân tích thực trạng hoạt động quan hệ công chúng trong xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia của đất nước này Đây cũng cơ sở để so sánh với hoạt động quan hệ công chúng trong xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia của Việt Nam đồng thời là

định hướng lý luận để đưa ra các gợi mở hoạt động này tại Việt Nam

 Hệ thống dấu hiệu nhận dạng hình ảnh quốc gia của Nhật Bản

Hệ thống dấu hiệu nhận dạng của một quốc gia là hệ thống các dấu hiệu đặc trưng, có vai trò biểu tượng cho quốc gia đó hay nói cách khác các dấu hiệu này là những thành tố gây liên trưởng trực tiếp đến hình ảnh của một quốc gia Xây dựng và quảng bá hình ảnh của một quốc gia không thể thiếu các dấu hiệu nhận dạng này Thông thường, hệ thống ký hiệu nhận dạng của mỗi quốc gia bao gồm các yếu tố sau: quốc kỳ, quốc ca, quốc phục, quốc hoa, quốc tửu,… Hệ thống ký hiệu nhận dạng của Nhật Bản bao gồm các yếu tố cơ bản sau:

Đầu tiên là quốc kỳ – dấu hiệu nhận dạng mà mọi quốc gia có độc lập chủ quyền đều phải có Quốc kỳ là biểu tượng cao nhất cho một quốc gia, vì vậy sử dụng hình ảnh quốc kỳ để xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia của Nhật Bản là phương thức chuẩn mực, chính thống và là con đường ngắn nhất

để thế giới biết và nhớ đến Nhật Bản

Hình 2.1: Quốc kỳ và quân kỳ Nhật Bản(từng được dùng trong

chiến tranh thế giới thứ II)

Quốc kỳ Nhật Bản có tên gọi chính thức là “Nisshoki” hay còn có một tên gọi khác là “Hinomaru” nghĩa là vầng mặt trời Quốc kỳ Nhật Bản là lá cờ hình chữ nhật, nền trắng có hình tròn đỏ lớn ở chính giữa tượng trưng cho mặt trời Tỉ lệ kích thước của lá cờ này là chiều dài bằng 2/3 chiều ngang và hình tròn nằm ở giữa 1/3 chiều dài và 3/5 chiều ngang Thiết kế hiện nay của quốc

kỳ Nhật Bản có từ năm 1854 khi mạc phủ Tokugawa chọn đó làm cờ hiệu cắm trên các tàu thuyền mang quốc tịch Nhật Bản Lúc bấy giờ lá cờ có vai trò phân biệt giữa thuyền Nhật Bản với thuyền các nước khác và chưa mang ý nghĩa là quốc kỳ đại diện cho quốc gia Đến thời Minh Trị, năm 1870 thuyền hiệu đó được quy định sử dụng bởi Thái chính quản, tương đương với quốc hội ngày nay Lá cờ Nisshoki chính thức trở thành quốc kỳ của Nhật Bản vào ngày 09 tháng 08 năm 1999 theo Luật Quốc kỳ, Quốc ca của đất nước này

Ngoài quốc kỳ, trước đây Nhật Bản đã sử dụng lá cờ “Kyokujitsuki” có nghĩa là mặt trời mọc làm quân kỳ Nhật Bản (cờ dành cho quân đội Nhật Bản) Hình thức của lá cờ Kyokujisuki tương tự như quốc kỳ nhưng có thêm

16 tia sáng tỏa ra Quân kỳ là lá cờ để phân biệt quân đội của quốc gia này với quốc gia khác và Nhật Bản đã sử dụng lá cờ này trong thời chiến làm dấu hiệu phân biệt quân đội của mình và cắm tại những vùng nước này chiếm đóng

Dấu hiệu nhận dạng tiếp theo là quốc ca Quốc ca của Nhật Bản là bài hát có tên Kimigayo (君が代) có ý nghĩa tương tự như câu chúc “vạn tuế”, chúc mạnh khỏe mãi Từ “kimi” trong tiếng Nhật có nghĩa là quân trong quân thần, trong chế độ phong kiến xưa thì kimi được dùng để chỉ Nhật Hoàng Lời bài hát có câu cầu chúc cho vương triều của Nhật Hoàng sẽ tồn tại mãi mãi Trong lịch sử nước Nhật, vào thời điểm đó Nhật Hoàng là người nắm giữ quyền hành cao nhất của đất nước, vì vậy tất cả đều nhằm tôn vinh Nhật Hoàng

Lời của bài hát dựa theo bài thơ cổ trong “Cổ Kim hòa ca tập” và “Hòa hán lãng vĩnh tập”, có từ thế kỷ thứ X Phần nhạc do ông Hiromori Hayashi, một nhạc công của Nhật Hoàng viết vào năm 1880, sau đó được hoà âm bởi một nhạc trưởng người Đức, tên là Franz Eckert Năm 1983 (năm Minh Trị thứ 26), bài Kimigayo trở thành bài hát buộc phải được hát trong các trường học vào ngày lễ Kể từ sau chiến tranh thế giới thứ II, tuy chế độ quân chủ vẫn còn tồn tại ở Nhật Bản nhưng quyền lực của nhà vua không còn là tối cao như trước nên đã có nhiều ý kiến phản đối, cho rằng bài quốc ca trên ko còn phù hợp nữa Tuy vậy, nó vẫn được duy trì hát vào các dịp lễ lớn và tại các trường học Đến ngày 09 tháng 08 năm 1999, Hiến pháp Nhật Bản đã tuyên

bố rõ, rằng bài Kimiyago là quốc ca chính thức của nước Nhật

Dấu hiệu nhận thứ ba chính là “Kimono” – quốc phục của Nhật Bản Đây là bộ quốc phục rất nổi tiếng và được nhiều người trên thế giới biết đến Trong tiếng Nhật, “kimono” là từ chỉ quần áo nói chung và đến nay đã được gán thành danh từ riêng cho một loại trang phục đặc trưng của Nhật Bản Kimono là một chiếc áo choàng được giữ cố định bằng một vành khăn rộng cuốn chặt vào người cùng với một số dây đai và dây buộc, ống tay áo dài và rộng Kimono được thiết kế phù hợp cho cả hai giới