Thông tin, tuyên truyền về biến đổi khí hậu trên sóng phát thanh của đài phát thanh và truyền hình hà giang (khảo sát từ tháng 012014 đến tháng 62015)

trường; chuyên mục xây dựng Nông thôn mới; chuyên mục phổ biến văn bản mới; bản tin dự báo Thời tiết; …Đặc biệt, trong các chương trình phát thanh tổng hợp của Đài cũng đã phản ánh kịp t

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

LÊ THẾ BIÊN

THÔNG TIN, TUYÊN TRUYỀN

VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRÊN SÓNG PHÁT THANH CỦA ĐÀI PHÁT THANH VÀ TRUYỀN HÌNH HÀ GIANG

(Khảo sát từ tháng 01/2014 đến tháng 6/2015)

Chuyên ngành: Báo chí học

Mã số : 60 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS Đinh Thị Thu Hằng

Hà Nội - 2015

Luận văn đã được chỉnh sửa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

TS Nguyễn Trí Nhiệm

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi, các số liệu, trích dẫn và kết quả trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn không trùng với bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác

Tác giả luận văn

Lê Thế Biên

Xin cảm ơn các thầy, cô giáo của Học viện Báo chí và Tuyên truyền nói chung và các thầy, cô giáo trong Khoa Phát thanh - Truyền hình nói riêng,

đã truyền đạt cho tôi vốn kiến thức quý báu trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu tại trường

Xin gửi lời cảm ơn tới Lãnh đạo Đài PT - TH Hà Giang; Lãnh đạo Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Hà Giang; Lãnh đạo Sở Thông tin – Truyền thông tỉnh

Hà Giang; Cán cán bộ, Nhân dân và bà con trên địa bàn tỉnh và các anh chị đồng nghiệp đã tạo điều kiện hỗ trợ tôi trong quá trình tìm hiểu, phỏng vấn và nghiên cứu để tôi hoàn thành luận văn

Hà Nội, tháng 9 năm 2015

Tác giả luận văn

Lê Thế Biên

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU .1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ THÔNG TIN, TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRÊN SÓNG PHÁT THANH 16

1.1 Khái niệm 16

1.2 Vai trò, ưu thế của báo phát thanh trong việc thông tin, tuyên truyền về biến đổi khí hậu 29

1.3 Các nội dung và phương thức thông tin, tuyên truyền về biến đổi khí hậu trên báo phát thanh 31

1.4 Yêu cầu đối với việc thông tin, tuyên truyền về biến đổi khí hậu trên sóng phát thanh 34

Chương 2: THỰC TRẠNG THÔNG TIN, TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRÊN SÓNG PHÁT THANH CỦA ĐÀI PHÁT THANH – TRUYỀN HÌNH HÀ GIANG 39

2.1 Khái quát về Đài phát thanh – truyền hình Hà Giang 39

2.2 Tần suất, mức độ xuất hiện của các tác phẩm phát thanh về đề tài biến đổi khí hậu 43

2.3 Nội dung và hình thức thông tin, tuyên truyền về biến đổi khí hậu 47

2.4.Thành công, hạn chế và nguyên nhân 70

Chương 3: GIẢI PHÁP, KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN, TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỐI KHÍ HẬU TRÊN SÓNG PHÁT THANH CỦA ĐÀI PHÁT THANH – TRUYỀN HÌNH HÀ GIANG 79

3.1 Những vấn đề đặt ra 79

3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thông tin, tuyên truyền về biến đổi khí hậu trên sóng phát thanh của Đài phát thanh – truyền hình Hà Giang 84

3.3 Một vài khuyến nghị 98

KẾT LUẬN 103

TÀI LIỆU THAM KHẢO 107

PHỤ LỤC 114

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Biến đổi khí hậu (BĐKH) là một vấn đề cấp bách toàn cầu Hiện nay,

BĐKH đã và đang tác động trực tiếp đến đời sống của con người trên toàn thế giới Trong những năm qua thế giới đã phải chịu những thiên tai nguy hiểm như bão lớn, nắng nóng dữ dội, lũ lụt, hạn hán, khí hậu khắc nghiệt gây thiệt hai lớn về tính mạng con người và vật chất Hội đồng Liên Chính phủ về BĐKH gọi tắt là (IPCC) đã nhấn mạnh: “Chỉ cần nhiệt độ tăng thêm 2oc so với thời kỳ tiền Công nghiệp hóa, cả thế giới sẽ rơi vào tình trạng khốn cùng và hỗn loạn ngoải sức tưởng tượng” và cũng dự báo khoảng 2 tỷ người trên thế giới sẽ lâm vào tình trạng thiếu nước năm 2050; có tới 90% người dân châu Á sẽ phải chịu những tác động của khí hậu toàn cầu Vào tháng 9/2012, tổ chức nhân đạo DARA từng cảnh báo BĐKH trong thập niên tới sẽ đe dọa sinh mạng của 100 triệu con người trên hành tinh và có nguy cơ cuốn trôi 3,2% của cải nhân loại làm ra nếu như quốc tế khoanh tay trước tình trạng này

Ở Việt Nam, biến đổi khí hậu cũng diễn biến nặng nề Trong danh sách các nước bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi BĐKH thì Việt Nam là nước đứng ở

vị trí thứ 5 Tại Việt Nam, khoảng hơn 2 triệu người mỗi năm liên tiếp chịu ảnh hưởng bởi các cơn bão và áp thấp nhiệt đới Theo báo cáo của Ủy ban Phòng chống lụt bão trung ương, chỉ trong năm 2014, hơn 10 cơn bão diễn ra

ở nước ta đã khiến cho 133 người chết và mất tích, tổng thiệt hại ước tính khoảng 2.830 tỷ đồng Nguyên nhân chính là sự tác động của BĐKH

Tỉnh Hà Giang cũng đã chịu nhiều thiệt hại về người và tài sản do tác động của quá trình BĐKH dẫn đến tình trạng lũ ống, lũ quét và ngập úng Tác động của BĐKH làm cho diện tích rừng bị thu hẹp, đời sống của người dân bị ảnh hưởng nặng nề dẫn đến tỷ lệ hộ nghèo cao Theo báo cáo của UBND tỉnh

Hà Giang thì chỉ tính riêng trong năm 2014 và 6 tháng đầu năm 2015, trên địa bàn tỉnh Hà Giang đã xảy ra 3 cơn bão, 9 đợt lũ; làm chết 17 người, bị thương

19 người, hàng nghìn ngôi nhà bị cuốn trôi, hàng nghìn ha hoa màu bị mất trắng và nhiều công trình thiết yếu bị tàn phá Tổng thiệt hại là 649,5 tỷ đồng Một trong những nhiệm vụ quan trọng được nhấn mạnh trong Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức và trách nhiệm cho toàn xã hội về việc chủ động ứng phó với BĐKH Mục tiêu được đề ra trong Chương trình này đến năm 2015 là có hơn 80% cộng đồng dân cư và 100% công chức, viên chức nhà nước có hiểu biết cơ bản về BĐKH và tác động của nó

Đặc biệt, tại Hội nghị Trung ương lần thứ 7, khóa XI, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết số 24-NQ/TW “Về chủ động ứng phó với BĐKH, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường” Nghị

quyết xác định mục tiêu ứng phó với BĐKH đến năm 2020 là: “Nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai, giám sát BĐKH của các cơ quan chuyên môn Hình thành cho mỗi thành viên trong xã hội ý thức chủ động phòng, tránh thiên tai, thích ứng với BĐKH…” Để đạt mục tiêu này, Nghị quyết đề

ra một trong những giải pháp chủ yếu hàng đầu là “Tăng cường, đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, hình thành ý thức chủ động ứng phó với BĐKH, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường”

Thời gian qua, trên cơ sở quán triệt các Nghị quyết, chủ trương của Đảng

và Nhà nước, các cơ quan báo chí nước ta đã có nhiều nỗ lực trong việc thông tin, tuyên truyền về BĐKH Có thể nói, những năm gần đây, các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương ngày càng quan tâm hơn đến việc truyền thông

về BĐKH và tác động của nó đến sinh hoạt, sản xuất, đời sống của người dân Trước tình hình đó, báo chí Hà Giang, trong đó, Đài PT - TH Hà Giang

đã tích cực thông tin, tuyên truyền về BĐKH Ngoài các chương trình thời sự, bản tin thời sự, thì Đài PT - TH Hà Giang đã xây dựng một số chuyên trang, chuyên mục để thông tin, tuyên truyền về BĐKH cũng như công tác phòng tránh thiên tai trên sóng phát thanh và truyền hình như: chuyên mục môi

trường; chuyên mục xây dựng Nông thôn mới; chuyên mục phổ biến văn bản mới; bản tin dự báo Thời tiết; …Đặc biệt, trong các chương trình phát thanh tổng hợp của Đài cũng đã phản ánh kịp thời những quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước về công tác thông tin, tuyên truyền về BĐKH cũng như việc phòng chống tác động của BĐKH đến cuộc sống và sinh hoạt của Nhân dân

Với đặc thù của một tỉnh miền núi biên giới, địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt, đời sống của bà con Nhân dân các dân tộc trong tỉnh còn gặp rất nhiều khó khăn Đặc biệt, nhận thức của bà con về BĐKH còn rất nhiều hạn chế Mặc dù được Đảng và Nhà nước quan tâm, bà con ở vùng cao Hà Giang

đã được đọc báo, xem truyền hình, nghe phát thanh và tiếp cận với các dịch

vụ khoa học công nghệ, viễn thông như internet Song, do đời sống của đại

bộ phận bà con còn nghèo (năm 2015 tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh Hà Giang chiến 16,7 % tổng số hộ trên địa bàn tỉnh), chính vì vậy bà con không có điều kiện

để mua các thiết bị thu hình hiện đại, lắp đặt mạng internet hay đặt mua báo thường xuyên Theo kết quả khảo sát của tác giả luận văn, đại đa số bà con trên địa bàn tỉnh Hà Giang nghe phát thanh nhiều hơn, và đặc biệt là những thông tin về BĐKH cũng được bà con tiếp nhận phần lớn qua sóng phát thanh của Đài PT – TH Hà Giang

Quá trình thông tin, tuyên truyền về BĐKH ở Hà Giang nói chung và ở Đài PT - TH Hà Giang nói riêng, đặc biệt là trên sóng phát thanh cần tổng kết, đúc rút kinh nghiệm, đồng thời nghiên cứu chỉ ra những thành công và hạn chế nhằm tìm các giải pháp nâng cao chất lượng thông tin, tuyền truyền về BĐKH Do vậy tôi chọn đề tài thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh của Đài PT - TH Hà Giang để nghiên cứu với mong muốn góp một phần nhỏ bé của mình vào nâng cao hơn nữa công tác thông tin, tuyên truyền

về BĐKH trên sóng phát thanh của Đài PT - TH Hà Giang; qua đó nhằm nâng cao vai trò của cả hệ thống chính trị và cộng đồng trong việc ứng phó với

BĐKH, cũng như nhằm thay đổi nhận thức của toàn xã hội; đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số về BĐKH

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề biến đổi khí hậu Nhưng hiệu quả thông tin, tuyên truyền biến đổi khí hậu là vấn đề ít được đề cập Bàn

về biến đổi khí hậu và hiệu quả thông tin, tuyên truyền biến đổi khí hậu có các nghiên cứu sau:

2.1 Những nghiên cứu về biến đổi khí hậu

* Trên thế giới

Đã có nhiều nghiên cứu, nhiều hội thảo khoa học, nhiều công trình khoa học về biến đổi khí hậu của các nước và các tổ chức quốc tế Chúng tôi điểm những hội nghị, hội thảo, nghiên cứu tiêu biểu:

BĐKH được đánh dấu bằng những mốc quan trọng ngay từ những năm

1979, hội thảo đầu tiên về “Khí hậu toàn cầu” do Tổ chức khí tượng thế giới (WMO) chủ trì, đã chỉ ra rằng “việc tiếp tục mở rộng các hoạt động của con người trên hành tinh có thể gây ra những tác động lớn tới khí hậu”

Năm 1997 – Nghị định thư Kyoto được thông qua Các nước phát triển cam kết sẽ giảm 5% lượng khí thải trong khoảng thời gian từ 2008 – 2012, với các mục tiêu khác nhau cho mỗi quốc gia Nhưng Thượng nghị viện Mỹ ngay lập tức đã tuyên bố không thông qua hiệp ước này

Năm 2005 – Nghị định thư Kyoto trở thành luật quốc tế đối với các nước tham gia còn lại của Nghị định thư

Năm 2009 – Hội Nghị của LHQ về BĐKH tổ chức ở Copehagen – Đan Mạch (COP - 15) đửa giải pháp về một thảo thuận quốc tế sau khi Nghị định thư Kyoto sắp hết hạn

Các nghiên cứu vê BĐKH của các nước và các tổ chức quốc tế đã chỉ

ra được những tác động của BĐKH đến cuộc sống của con người hiện nay và mai sau

* Ở Việt Nam

Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả Việt Nam đề cập đến vấn đề này ở những góc nhìn khác nhau Trước hết có thể kể đến chương trình nghị sự 21(Agenda 21) về định hướng chiến lược phát triển bên vững của Việt Nam – VIE/01/021 (Số 153/2004/QĐ-TTG ngày 17/08/2004) Trong phần 4: Những lĩnh vực sử dụng tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường

kiểm soát ô nhiễm cần ưu tiên nhằm phát triển bền vững có mục IX: “Thực

hiện các biện pháp làm giảm nhẹ BĐKH toàn cầu và hạn chế những ảnh hưởng có hại của BĐKH, phòng chống thiên tai”

Tháng 7 năm 2008, Triển khai thực hiện Nghị quyết số

60/2007/NQ-CP này 03 tháng 12 năm 2007 của Chính phủ, Bộ TN&MT đã xây dựng

“Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu”

GS TSKH Nguyễn Đức Ngữ trong cuốn sách “Biến đổi khí hậu” xuất bản

năm 2008, cũng đã dành hẳn một phần nói về truyền thông biến đổi khí hậu Những công trình nghiên cứu kể trên và một số bài tạp chí khác đã góp phần chỉ ra những tác động về nhiều mặt của BĐKH dưới các góc nhìn chủ yếu của các nhà khoa học tự nhiên Tuy nhiên, tổng quan cho thấy những nghiên cứu của các nhà khoa học xã hội, nhìn nhận, phân tích thực trạng BĐKH dưới góc nhìn của khoa học xã hội và những tác động của nó đối với

sự phát triển bền vững cũng như các giải pháp của Việt Nam Nghiên cứu vấn

đề tuyên truyền BĐKH còn rất ít

2.2 Những nghiên cứu báo chí về thông tin, tuyên truyền biến đổi khí hậu

Nguyễn Thị Bích Hạnh (2010) với đề tài: “Vấn đề tuyên truyền biến đổi

khí hậu trên báo in Việt Nam” cũng đã đề cập đến vấn đề thông tin, tuyên

truyền biến đổi khí hậu, về nguyên nhân và thực trạng biến đổi khí hậu ở Việt Nam Nghiên cứu này đã chỉ ra những mặt tích cực và những tồn tại, hạn chế của báo chí Việt Nam trong việc tuyên truyền về BĐKH Trong đó, chỉ rõ các bài báo tuyên truyền về BĐKH chủ yếu là đưa tin về các hội nghị, hội thảo, trích dẫn các lời phát biểu Chưa có nhiều bài báo thông tin cụ thể, phân tích

được nguyên nhân sâu xa và những tác động trực tiếp của BĐKH đến người dân Đặc biệt đối với báo in, nhất là các ấn phẩm ra hằng ngày còn thiếu những bài viết mang tính chuyên sâu, chuyển tải được những thông tin quan trọng đến công chúng Từ những thành công, hạn chế của báo chí Việt Nam nói chung và báo in nói riêng trong việc tuyên truyền về BĐKH, tác giả Nguyễn Thị Bích Hạnh đã đưa ra các giải pháp, khuyến nghị nhằm hệ thống hóa các vấn đề lý luận chung về BĐKH và hoạt động tuyên truyền BĐKH trên báo in Việt Nam hiện nay

Nhóm công tác dân tộc thiểu số (2011), Biến đổi khí hậu: Tác động,

khả năng ứng phó và một số vấn đề về chính sách ( nghiên cứu trường hợp đồng báo các dân tộc thiểu số vùng núi phía Bắc), Hà Nội Nghiên cứu này đã

chỉ rõ những tác động của biến đổi khí hậu tại các tỉnh miền núi phía Bắc, sự tác động đến các ngành sản xuất khác nhau, sự tác động đến các đồng bào dân tộc thiểu số Từ đó đưa ra những sáng kiến nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu của người dân ở các tỉnh miền núi phía Bắc, đặc biệt là các đồng bào dân tộc thiểu số

Chương trình “Giảm thải khí nhà kính thông qua các nỗ lực hạn chế mất

rừng và suy thoái rừng tại các nước đang phát triển” do Chính phủ NaUy tài

trợ đã biên soạn cuốn Sổ tay tuyên truyền viên thôn bản, Hà Nội, 2012 Đây là cuốn sách dùng để tuyên truyền ở cấp thôn, bản về công tác Giảm thải khí nhà

kính thông qua các nỗ lực hạn chế mất rừng và suy thoái rừng tại các nước đang phát triển và cơ chế hỗ trợ tài chính từ các nước phát triển cho nỗ lực của cộng đồng tại các nước đang phát triển tham gia bảo vệ rừng hoặc nâng cao chất lượng rừng

GS TSKH Trương Quang Ngọc (chủ biên) – TS Phạm Đức Thi –

ThS Phạm Bích Ngọc (2013), Hỏi – Đáp về biến đổi khí hậu, NXB Chính trị

quốc gia, NXB Khoa học và kỹ thuật, Hà Nội cuốc sách là tài liệu thông tin, tuyên truyền biến đổi khí hậu dưới dạng hỏi đáp Cuốn sách này được chia thành các chủ đề: Những vấn đề chung (thời tiết, khí hậu và biến đổi khí hậu

toàn cầu); Biến đổi khí hậu ở Việt Nam (biểu hiện, tác động, thích ứng và giảm nhẹ biến đổi khí hậu); Liên kết để chống lại biến đổi khí hậu; Mỗi chúng

ta có thể làm gì trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu

Hội đồng khoa học các cơ quan Đảng trung ương (2013), Chủ động

ứng phó với biến đổi khí hậu, đẩy mạnh công tác bảo vệ tài nguyên, môi trường – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội

Cuốn sách tập hợp các bài viết của các nhà khoa học, các chuyên gia phân tích

về thực trạng biến đổi khí hậu ở Việt Nam, trong đó có bài viết đã chỉ ra thực trạng và đưa ra những giải pháp chủ yếu cho công tác thông tin, tuyên truyền ứng phó biến đổi khí hậu, bảo vệ tài nguyên, môi trường ở nước ta hiện nay

Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, Trung tâm Dữ liệu và Truyền thông phòng ngừa thiên tai – Cục Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu

(2013), Sở tay “Tuyên truyền biến đổi khí hậu”, NXB Tài nguyên môi trường

và Bản đồ Việt Nam, Hà Nội Cuốn sổ tay đã giới thiệu những kiến thức cơ bản nhất về thời tiết, khí hậu, biến đổi khí hậu, các hiện tượng thiên tai thường gặp; các biện pháp và chỉ rõ trách nhiệm của cộng đồng dân cư với

biến đổi khí hậu ở Việt Nam

Ngoài ra còn có các luận văn thạc sĩ, bài viết nghiên cứu về BĐKH như: “Báo chí đưa tin về BĐKH” (2012) của Thạc sỹ Dương Thị Thu Hương

Nghiên cứu thông tin về BĐKH được đăng tải trên báo in và báo mạng Thông qua kết quả khảo sát, tác giả Dương Thị Thu Hương kết luận: Các cơ quan báo chí đưa nhiều tin, bài về những rủi ro của BĐKH nhưng chủ yếu là tập trung phản ánh các thảm họa, hậu quả của nó, ít truyền tải cho người dân những thông tin về việc xử lý thực tế, phòng tránh, khắc phục thảm họa ra sao Cách thông tin này trong nhiều trường hợp gây ra sự lo lắng quá mức, kéo theo những hiệu ứng xã hội bất lợi

“Thực trạng đưa tin về BĐKH trên truyền hình” (2013) của TS Phạm Hương Trà, Ths Nguyễn Thị Tuyết Minh (Học viện Báo chí và Tuyên truyền

Hà Nội) phân tích nội dung về BĐKH trên kênh truyền hình VTV1 và truyền

hình Vĩnh Long 1 Các tác giả của công trình nghiên cứu đã dựa vào kết quả khảo sát để đưa ra kết luận: Các thông tin về BĐKH trên kênh truyền hình VTV1 và truyền hình Vĩnh Long 1 thường được gắn với các hội nghị, hội thảo hoặc khi xảy ra các sự kiện “nóng” có liên quan đến BĐKH như: sạt lở đất ven sông, ven biển, xâm nhập mặn, khô hạn, triều cường, ngập úng… Nhiều thông tin về BĐKH còn mang tính sao chép “Kịch bản BĐKH”, có khi lặp lại hoặc chỉ dừng lại ở những thông tin của các chuyên gia; có khi lại nôn nóng, thiếu kiểm chứng, thông tin quá mức, gây hoang mang cho người dân.

“Nhận thức, nhu cầu thông tin về BĐKH của đội ngũ làm công tác truyền thông hiện nay” (2014) của TS Phạm Hương Trà (Học viện Báo chí và

Tuyên truyền Hà Nội) Nghiên cứu về nhận thức, nhu cầu thông tin về BĐKH

của đội ngũ giảng viên, sinh viên ở Hà Nội và các tỉnh phía Bắc Với công trình khoa học này, TS Phạm Hương Trà đã tiến hành khảo sát, đánh giá thực trạng nhận thức, nhu cầu thông tin về BĐKH của đội ngũ giảng viên, sinh viên ở Hà Nội và các tỉnh phía Bắc để qua đó đề ra các giải pháp để xây dựng bài giảng về lĩnh vực này một cách hiệu quả, thiết thực nhất

Luận văn Thạc sỹ của Mè Quốc Việt (Học viện Báo chí và Tuyên truyền

Hà Nội) về: “Hiệu quả tuyên truyền BĐKH ở thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ hiện nay” (2013) đề cập đến hiệu quả công tác tuyên truyền về BĐKH ở tinh Phú Thọ cụ thể chưa đi sâu vào việc phân tích thực trạng, đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng một thể loại báo chí, một chương trình PT –

TH cụ thể

Luận văn Thạc sỹ của tác giả Thái Hoàng Sơn đề tài: “Đài Phát thanh và

Truyền hình Đồng Nai với vấn đề môi trường” (2015) Luận văn nghiên cứu công

tác tuyên truyền về môi trường của chỉ Đài Phát thanh và Truyền hình Đồng Nai, chưa nghiên cứu công chúng truyền hình nên chưa đánh giá thực trạng nhu cầu công chúng và giải pháp nêu ra không tương xứng với phần kiến nghị

Luận văn của Thạc sỹ Nguyễn Thị Thanh Thảo với đề tài “Truyền hình Tây Nam bộ truyền thông về vấn đề BĐKH” (2015) Thông qua kết quả khảo

sát, tác giả Nguyễn Thị Thanh Thảo kết luận: Các Đài PT - TH Tây Nam bộ

đã quan tâm đến thông tin về vấn đề BĐKH trong chương trình thời sự: thông tin kịp thời những ảnh hưởng do BĐKH gây ra: bão, lũ, triều cường, hạn mặn…; mở chuyên đề, chuyên mục về BĐKH để thông tin từ: nguyên nhân, biểu hiện, ảnh hưởng, các chủ trương chính sách của TW, Tây Nam bộ, tỉnh đến các giải pháp ứng phó BĐKH Thành công của các Đài PT - TH Tây Nam bộ là truyền thông giúp cho công chúng hiểu biết cơ bản về vấn đề BĐKH Trên cơ

sở nghiên cứu nhu cầu truyền thông của công chúng tuy chưa nhiều nhưng qua đó nhận định được nhu cầu truyền thông đối với từng đối tượng, vùng miền… để đề xuất giải pháp truyền thông hiệu quả Luận văn cũng nghiên cứu về nhu cầu trang bị kiến thức, kỹ năng về BĐKH cho đội ngũ làm truyền hình các tỉnh truyền hình Tây Nam bộ Trên cơ sở đó đề xuất giải pháp nhằm bồi dưỡng, đào tạo kiến thức chuyên sâu về BĐKH cho nhà báo để có những tác phẩm truyền thông về BĐKH trên truyền hình gây hiệu ứng xã hội

Như vậy cho đến nay, vẫn chưa có một công trình nào nghiên cứu đề tài

“Thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh của Đài Phát thanh –

Truyền hình Hà Giang” Đó cũng là lý do em chọn đây là đề tài nghiên cứu

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thực hiện mục đích nghiên cứu, luận văn có các nhiệm vụ sau:

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh, bao gồm làm rõ các khái niệm về thông tin, tuyên truyền, BĐKH và báo phát thanh, xác định vai trò và ưu thế của báo phát thanh trong thông tin, tuyên truyền về BĐKH, các nội dung và

phương thức thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh, đồng thời làm rõ các yêu cầu đối với hoạt động này trên sóng phát thanh

- Khảo sát, đánh giá thực trạng thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh của Đài PT - TH Hà Giang Trong đó, tập trung phân tích, đánh giá về tần suất, mức độ xuất hiện; nội dung thông tin, tuyên truyền về BĐKH cũng như hình thức, phương thức thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh của Đài PT – TH Hà Giang Từ đó đi đến đánh giá về hoạt động thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh của Đài PT – TH Hà Giang ở các mặt thành công, hạn chế; nguyên nhân của những thành công và hạn chế

- Từ những kết quả khảo sát đưa ra một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao chất lượng thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh của Đài PT - TH Hà Giang

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là hoạt động thông tin, tuyên truyền

về BĐKH trên sóng phát thanh của Đài PT - TH Hà Giang hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của luận văn là các tin, bài phát thanh có nội dung thông tin, tuyên truyền về BĐKH của Đài PT - TH Hà Giang từ tháng 1/2014 đến tháng 6/2015

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

- Đề tài thực hiện trên cơ sở lí luận là đường lối, quan điểm, chính sách

của Đảng và Nhà nước về BĐKH; đồng thời dựa trên hệ thống cơ sở lý luận

về chức năng, nhiệm vụ của báo chí nói chung và báo phát thanh nói riêng

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp sau:

Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Được sử dụng để nghiên cứu các văn

bản pháp luật có liên quan và các tài liệu tham khảo chuyên ngành, bao gồm các tài liệu về đề tài thông tin, tuyên truyền về BĐKH

Phương pháp phân tích nội dung:

Tiêu chí lựa chọn mẫu nghiên cứu:

- Nhóm các tin bài có đề cập trực tiếp đến cụm từ “Biến đổi khí hậu”

- Nhóm các tin bài có đề câp đến các từ có liên quan đến biến đổi khí hậu như: thay đổi môi trường, hệ sinh thái, hiện tượng nóng lên toàn cầu, hiện tượng El Nino, hiện tượng sa mạc hóa, hiệu ứng nhà kính, sự dâng cao của mực nước biển do băng tan, hiện tượng xâm nhập mặn, các hiện tượng khí hậu cực đoan khác như mưa giông lớn, siêu bão…

Tác giả luận văn khảo sát 599 tin, bài về BĐKH và liên quan đến BĐKH được phát trên sóng phát thanh của Đài PT – TH Hà Giang từ 1/1/2014 đến 30/6/2015

Phương pháp này được thực hiện nhằm thu thập cứ liệu xác thực, tạo cơ

sở cho việc phân tích, đánh giá thực trạng, từ đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị có tính khả thi nhằm góp phần nâng cao chất lượng hoạt động thông tin,

tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh của Đài PT - TH Hà Giang

Phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi an-ket dành cho đối tượng thính giả: thu thập, phân tích, tổng hợp, đánh giá thực trạng công tác

thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh của Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Giang qua ý kiến của các chuyên gia, những người làm công tác quản lý, người trong nghề và công chúng Tác giả luận văn tiến hành khảo sát với 200 phiếu phát ra và thu về 198 phiếu Các đối tượng, độ tuổi, thành phần dân tộc, nghề nghiệp, trình độ được cơ cấu đều theo vùng miền Cụ thể:

* Nơi sinh sống, giới tính, tuổi:

Trung học chuyên nghiệp, cao đẳng 85 = 42.9%

Phương pháp phỏng vấn sâu: Đối tượng phỏng vấn là những người làm

công tác quản lý, các phóng viên, biên tập viên, phát thanh viên thực hiện chương trình có nội dung thông tin, tuyên truyền về BĐKH ở Đài PT - TH Hà Giang

Danh sách những người phỏng vấn sâu:

1 Sèn Chỉn Ly Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Hà Giang

2 Nguyễn Văn Tuệ Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông Hà Giang

3 Hoàng Thị Hằng Phó Giám đốc Đài PT – TH Hà Giang

4 Nguyễn Hoàng Anh Trưởng Phòng Biên tập, Đài PT – TH Hà Giang

5 Nguyễn Trường

Giang

Phóng viên Phòng Chuyên đề, Đài PT – TH Hà Giang

6 Quách Tuấn Quỳnh Phóng viên Phòng Thời sự, Đài PT - TH Hà Giang

7 Chu Thị Thu Hiền Phát thanh viên, Đài PT – TH Hà Giang

Tác giả luận văn cũng phỏng vấn sâu 6 thính giả về nội dung biến đổi khí hậu trên sóng phát thanh của Đài PT - TH Hà Giang

6 Cái mới của luận văn

Đây là lần đầu tiên vấn đề “ Thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên

sóng phát thanh của Đài phát thanh - Truyền hình Hà Giang ” được nghiên

cứu Nó góp phần làm sáng tỏ thêm cơ sở lý luận và thực tiễn của việc nâng cao hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền về BĐKH cho Nhân dân các dân tộc tỉnh Hà Giang

Đề tài bước đầu hệ thống hóa các vấn đề lý luận chung về BĐKH và hoạt động thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh của Đài PT -

TH Hà Giang

Góp phần mô tả được thực trạng công tác thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh của Đài PT - TH Hà Giang; qua đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh của Đài PT - TH Hà Giang

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

7.1 Ý nghĩa lý luận của luận văn

Luận văn bổ sung thêm lý luận về báo chí thông tin, tuyên truyền về

BĐKH

Luận văn rút ra một số phương pháp luận bổ ích cho những người làm công tác quản lý, các phóng viên, biên tập viên trực tiếp sản xuất tin, bài, chương trinh phát thanh liên quan đến BĐKH của các cơ quan báo chí; đặc biệt là Đài PT - TH Hà Giang

Đây là một đề tài nghiên cứu khoa học, đánh giá mức độ quan tâm đến yếu tố BĐKH Tìm hiểu thực trạng công tác thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh của Đài PT - TH Hà Giang hiện nay, so sánh với đường lối của Đảng và Nhà nước Tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức và trách nhiệm cho toàn xã hội về BĐKH Đề tài góp phần cùng các ban, ngành và địa phương trong việc hoạch định chính sách và

cơ chế điều phối, sự tham gia rộng rãi của cộng đồng trong thực hiện các hoạt động ứng phó với BĐKH

7.2 Giá trị thực tiễn của luận văn

Trên cơ sở phân tích, đánh giá khách quan, luận văn góp phần tổng kết thực tiễn về công tác thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh của Đài PT - TH Hà Giang, giúp những người đang công tác trong lĩnh vực

PT - TH nói chung và tại Đài PT - TH Hà Giang nói riêng có sự đánh giá, nhìn nhận cụ thể hơn về công việc của mình, góp phần cải thiện và nâng cao chất lượng công tác thông tin, tuyên truyền về BĐKH

Những kiến nghị, đề xuất không chỉ có ích cho những người làm nghề trực tiếp, mà còn là nguồn tham khảo cho các bộ phận có liên quan trong khâu sản xuất chương trình để có sự phối hợp, tạo điều kiện tốt nhất cho hoạt động thông tin, tuyên truyền về biến đổi khí hậu đạt hiệu quả tốt Ngoài ra, những

đề xuất này còn có ý nghĩa đối với các nhà quản lý trong việc xây dựng tổ

chức, sắp xếp nhân sự và lên kế hoạch sản xuất các chương trình phát thanh liên quan đến BĐKH

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn có 03 chương, 11 tiết

Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề thông tin, tuyên truyền về biến đổi khí hậu trên sóng phát thanh

Chương 2: Thực trạng thông tin, tuyên truyền về biến đổi khí hậu trên sóng phát thanh của Đài phát thanh – truyền hình Hà Giang

Chương 3: Giải pháp, khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng thông tin, tuyên truyền về biến đổi khí hậu trên sóng phát thanh của Đài phát thanh – truyền hình Hà Giang

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ THÔNG TIN, TUYÊN TRUYỀN

VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRÊN SÓNG PHÁT THANH

1.1 Khái niệm

1.1.1 Thông tin

Theo PGS, TS, NGUT Đoàn Phan Tân, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội

cho rằng: nghĩa thông thường, thông tin là tất cả các sự việc, sự kiện, ý

tưởng, phản đoán làm tăng thêm sự hiểu biết của con người Thông tin hình thành trong quá trình giao tiếp: một người có thể nhận thông tin trực tiếp từ người khác thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, từ các ngân hàng

dữ liệu, hoặt từ tất cả các hiện tượng quan sát được trong môi trường chung quanh [73,tr.46]

Quan điểm triết học cho rằng: thông tin là sự phản ánh của sự tự nhiên

và xã hội (thế giới vật chất) bằng ngôn từ, ký hiệu , hình ảnh v…v… hay nói rộng hơn bằng tất cả các phương tiện tác động lên giác quan của con người

[20,tr.32]

Theo giáo trình Cơ sở lý luận báo chí của tác giả Tạ Ngọc Tấn chủ biên,

”Thông tin là một loại hình hoạt động để chuyển đi các nội dung thông báo

Hoạt động thông tin không chỉ có trong hoạt động loài người Ngay trong thiên nhiên cũng có những hoạt động thông tin phức tạp, đa dạng của các loài dộng vật khác nhau.” [53,tr.19]

Thông tin là chức năng cơ bản, quan trọng hàng đầu của báo chí Báo

chí ra đời là để đáp ứng, thỏa mãn nhu cầu thông tin giao tiếp của công chúng

và xã hội Xã hội càng phát triển, con người càng văn minh thì nhu cầu thông tin giao tiếp càng cao, càng đa dạng, phong phú Quá trình đáp ứng nhu cầu này làm cho báo chí phát triển nhanh chóng Báo chí thực hiện chức năng thông tin – giao tiếp nhằm thực hiện các chức năng khác Nói cách khác, báo

chí thực hiện mọi chức năng đều thông qua con đường thông tin Báo chí thông tin để thực hiện chức năng tư tưởng, định hướng dư luận xã hội, thông tin để thực hiện vai trò giám sát, quản lý xã hội, thông tin để thực hiện chức năng văn hóa, giải trí… Thông tin là chức năng bao trùm, trực tiếp của báo chí Thực hiện chức năng thông tin, báo chí phải đảm bảo tính chân thực, độ nhanh nhạy, kịp thời… Thông tin báo chí phải đảm bảo tính thời sự, diễn tả những điểm nóng, những vấn đề nổi cộm nhất trong đời sống

Cũng theo tác giả Tạ Ngọc Tấn, có các cấp độ thông tin để xem xét tác phẩm báo chí như sau:

Trước hết thông tin mô tả là cấp độ đầu tiên, xuất phát điểm của mọi sự định hướng trong hoạt động thực tế của công chúng Đó là các sự kiện, hiện tượng, vấn đề, mối quan hệ các quá trình của hiện thực được mô tả, tạo thành trên báo chí bức tranh về đời sống hiện thực Nói cách khác , đây là thông tin

có tính hiện tượng về cái gì đang tồn tại

Cấp độ thứ hai thông tin phân tích là nó được hình thành trên cơ sở tư duy về những cái đang có dưới ánh sang lý tưởng xã hội của nhà báo Những

sự kiện, vấn đề của đời sống hiện thực được mổ xẻ, phân giải bởi nhà báo nhằm tìm ra các mối quan hệ, các yếu tố ảnh hưởng, phát hiện nguyên nhân

và hệ quả của chúng

Cấp độ thứ ba thông tin khái quát Đó là thông tin về bản chất, giá trị của

sự kiện, hiện tượng vấn đề trong đời sống Đây là kết quả của sự mô tả phân tích các sự kiện, vấn đế, quá trình, tìm ra những mối quan hệ bản chất, xác định các giá trị của chúng đối với công chúng Ý nghĩa của thông tin khái quát rất quan trọng bởi vì nó tác động trực tiếp vào chiều sâu nhận thức của con người, là cơ

sở cho việc xác định phương hướng và phương pháp hành động

Cấp độ cuối cùng của thông tin báo chí khi xem xét từ góc độ ngữ nghĩa là thông tin hướng dẫn Đó là thông tin mang lại cho công chúng những

hình dung cụ thể về phương hướng, về phương pháp hành động, về mục đích

và khả năng đạt được dựa trên các điều kiện hiện thực.[53,tr.27]

1.1.2 Tuyên truyền

“Tuyên truyền” theo nghĩa rộng là hoạt động có mục đích của chủ thể nhằm truyền bá những tri thức, giá trị tinh thần, tư tưởng đến đối tượng, biến những kiến thức, giá trị tinh thần đó thành nhận thức, niềm tin, tình cảm của đối tượng, thôi thúc đối tượng hành động theo những định hướng, những mục tiêu do chủ thể tuyên truyền đặt ra

Chủ Tịch Hồ Chí Minh nói: “Tuyên truyền là đem một việc gì đó nói cho

dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm Nếu không đạt mục đích đó, là tuyên truyền thất bại”.[12,tr.27]

Tuyên truyền là một trong những bộ phận quan trọng của công tác tư tưởng, có nhiệm vụ phổ biến, truyền bá hệ tư tưởng, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến quần chúng nhân dân Tuyên truyền gắn liền với cổ động, nên tuyên truyền còn là sự cổ vũ, động viên, thúc đẩy quần chúng hăng hái tham gia các phong trào, biến nhận thức, niềm tin thành nhiệt huyết của quảng đại quần chúng, thành hành động cách mạng Công tác tuyên truyền uốn nắn những nhận thức lệch lạc, đấu tranh với những quan điểm, hành động sai trái, bảo vệ nền tảng tư tưởng, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; góp phần xây dựng con người mới, cuộc sống mới Tuyên truyền góp phần quan trọng vào việc nâng cao nhận thức, hình thành và củng cố niềm tin, giáo dục lý luận, đạo đức, lối sống, lẽ sống; bồi dưỡng phương pháp, kỹ năng hành động cho cán

bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân

Công tác tuyên truyền cần tuân theo các nguyên tắc sau:

- Tính đảng, tính giai cấp: Tuyên truyền vô sản phải phục vụ lợi ích

của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Tính đảng, tính giai cấp đòi hỏi khi trình bày, giải thích mọi hiện tượng và sự việc xảy ra trong thực

tiễn đều phải đứng trên lập trường của giai cấp công nhân, trên lợi ích của giai cấp và của dân tộc

- Tính khoa học và thực tiễn: Tính khoa học, thực tiễn yêu cầu khi tuyên

truyền phải dựa trên những luận cứ khoa học và thực tiễn để nhìn nhận, phân tích sự việc, hiện tượng, từ đó mà thuyết phục, cảm hoá đối tượng tuyên truyền- Phản ánh đúng đắn tâm tư, nguyện vọng của quần chúng trong quá trình thực hiện đường lối, chính sách, pháp luật, từ đó kiến nghị những biện pháp bổ sung, sửa đổi, hoàn chỉnh đường lối, chính sách, pháp luật

- Tính chiến đấu: Tính chiến đấu là bản chất của công tác tuyên truyền

chính trị, thể hiện sự nhạy bén và bản lĩnh chính trị Trong mỗi sự việc và hiện tượng cần phân biệt đúng sai, phải trái, xác định nhanh được cái tốt cần biểu dương, cái xấu cần kịp thời phê phán

- Tính phổ thông, đại chúng: Nội dung tuyên truyền phải gắn chặt với

cuộc sống thực tiễn phong phú của đại đa số quần chúng nhân dân, giải đáp những vấn đề nóng hổi mà cuộc sống đang đặt ra và quần chúng nhân dân đang đòi hỏi

1.1.3 Báo Phát thanh

Báo chí nói chung bao gồm báo in, báo phát thanh, báo truyền hình và các loại báo chí điện tử khác Riêng báo phát thanh được hiểu như "một kênh truyền thông, một loại hình báo chí điện tử hiện đại mà đặc trưng cơ bản của

nó là dùng thế giới âm thanh phong phú, sinh động để chuyển tải thông điệp nhờ sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thống truyền thanh, tác động vào thính giác của người nghe" [30, tr.51]

Âm thanh bao gồm ba yếu tố: lời nói, âm nhạc và tiếng động

Các nước phương Tây thường chia hệ thống phát thanh thành các loại: đài phát thanh thương mại, đài phát thanh quảng cáo, đài phát thanh giáo dục, đài phát thanh chính trị xã hội… Thông thường, mỗi nước đều có hệ thống phát thanh của nhà nước để thực hiện những nhiệm vụ công cộng, phục vụ

cho các mục đích chính trị, xã hội của chính phủ Quy mô và phạm vi ảnh hưởng của các đài phát thanh tuỳ thuộc vào điều kiện chính trị của từng quốc gia cụ thể Các đài phát thanh còn lại thuộc sở hữu tư nhân Khuynh hướng chung ở các nước, phần lớn các đài phát thanh lớn đều tồn tại trong cơ cấu công ty hay tập đoàn truyền thông Một số tổ chức tôn giáo, chính trị, xã hội cũng lập ra đài phát thanh

Ở Việt Nam, toàn bộ hệ thống phát thanh đều thuộc sở hữu Nhà nước, do Chính phủ, Ủy ban Nhân dân các địa phương quản lý Đài Tiếng nói Việt Nam là đài phát thanh quốc gia Các đài phát thanh địa phương bao gồm đài cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; đài cấp huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh; cấp xã, phường, hợp tác xã, thị trấn, làng bản Riêng hai cấp huyện, thị và cấp xã, phường còn được gọi chung là: hệ thống đài cơ sở Phát thanh ở giai đoạn phát triển ban đầu có 2 loại hình: phát thanh qua sóng điện từ; phát thanh truyền qua hệ thống dây dẫn Đến thế kỷ XX, vệ tinh xuất hiện đã tạo ra một cuộc cách mạng lớn trong thông tin đại chúng, tín hiệu phát thanh và truyền hình được trưyền đi khắp thế giới một cách rộng khắp và mau lẹ Con người có thể ngồi trong nhà mình tiếp nhận thông tin về các sự kiện thuộc đủ các lĩnh vực và mọi nơi trên trái đất một cách trực tiếp

Một số nhà nghiên cứu về báo chí phát thanh trên thế giới lại đưa ra những dự đoán sáng sủa về tương lai của phát thanh trong bối cảnh bùng nổ các phương tiện truyền thông đầu thế kỷ XXI này Cơ sở của quan niệm này trước hết dựa trên những ưu thế của phát thanh như tính tiện lợi, kỹ thuật đơn giản, thiết bị gọn nhẹ và phương thức tiếp nhận thông tin rất linh hoạt (đang trong ô tô, trên giường ngủ, đang làm việc… đều có thể nghe phát thanh) Sự đơn giản, gọn nhẹ của thiết bị thu nhận thông tin phát thanh là một ưu thế nổi bật của phát thanh so với các báo khác trong cùng một điều kiện như nhau, vì báo mạng và truyền hình cần thiết bị kỹ thuật cồng kềnh và phức tạp hơn nhiều Khi cuộc sống ngày càng phát triển, con người ngày càng chịu nhiều

áp lực của nhịp sống khẩn trương, hiện đại thì những ưu thế này lại càng phát huy tác dụng

Đặc trưng của báo phát thanh

Để trả lời cho câu hỏi "Phát thanh là gì?", tác giả Lois Baird trong cuốn

sách Hướng dẫn sản xuất chương trình phát thanh (Trường Phát thanh, truyền hình và điện ảnh Australia) đã nêu và phân tích 11 đặc điểm của loại hình báo chí này Đó là:

- Phát thanh có hình ảnh

- Phát thanh là thân thiện

- Phát thanh dễ tiếp cận và dễ mang

- Phát thanh gợi lên cảm xúc

- Phát thanh làm công việc thông tin và giáo dục

- Thông tin nhanh, tiếp nhận đồng thời: Thông tin được truyền qua sóng điện từ và hệ thống truyền thanh có thể rút ngắn mọi khoảng cách ở phạm vi toàn cầu Trong một số trường hợp, như tường thuật trực tiếp, cầu truyền thanh, phát thanh có thể ngay lập tức thông tin cho công chúng biết về

sự việc ở chính thời điểm nó đang diễn ra Mặt khác, thính giả cùng một lúc được nghe thông tin ở cùng một thời điểm, tiếp nhận cùng một lúc

- Thông tin phụ thuộc vào qui luật thời gian: Khác với khi đọc báo, người đọc có thể chủ động xem thông tin ở bất cứ trang nào Với thính giả, họ

bị phụ thuộc vào qui luật của quá trình thông tin trên radio Họ phải nghe chương trình từ đầu tới cuối và hoàn toàn bị động Nói cách khác, trong một chương trình phát thanh, thính giả chỉ được nghe mỗi thông tin phát ra một lần theo trình tự thời gian

- Sống động, riêng tư và thân mật: Đặc điểm này thể hiện rõ nhất khi so sánh phát thanh với báo in Đối với phát thanh, công chúng được nghe thông tin qua giọng đọc của con người, bao gồm các kỹ năng về cao độ, cường độ, tiết tấu, ngữ điệu… Giọng nói tự nó đã có sức thuyết phục bởi tính chất sinh động, tạo ra sức hấp dẫn để thu hút thính giả đến với chương trình Mặt khác, các chương trình phát thanh đều hướng đến số đông nhưng mỗi thính giả chỉ lắng nghe với tư cách cá nhân

- Sử dụng âm thanh tổng hợp, bao gồm lời nói, tiếng động, âm nhạc Đây cũng là đặc trưng chung của báo điện tử (bao gồm cả phát thanh và truyền hình) trong tương quan so sánh với báo in Truyền hình cũng có đầy đủ những đặc điểm trên, thậm chí có những đặc điểm còn thể hiện một cách đậm đặc hơn, sinh động hơn so với phát thanh Tuy nhiên vẫn có những điểm khác biệt Với truyền hình, hình ảnh luôn giữ vị trí số một, âm thanh chỉ có nhiệm

vụ bổ trợ Phát thanh, âm thanh quan trọng hơn Phát thanh sử dụng âm thanh tổng hợp (lời nói, tiếng động, âm nhạc) tác động vào thính giác

Tác giả V.V Xmirmốp, trong cuốn Các thể loại báo chí phát thanh, cho

rằng: "sự cảm thụ thông tin ngôn ngữ bằng thính giác được làm cho phong

phú thêm bằng tác động của trí tưởng tượng" [43, tr.17]

Như vậy, âm thanh "không chỉ là phương thức tác động duy nhất mà

còn là đặc trưng cơ bản của phát thanh trong tương quan so sánh với các loại hình báo chí khác" [30, tr.84]

Như vậy, với đặc điểm là tác động trực tiếp đến người nghe bằng hệ thống âm thanh, phát thanh (radio) có nhiều lợi thế so với các loại hình truyền thông khác như báo in, báo hình, báo mạng điện tử Radio có thể đến với công chúng ở mọi lúc mọi nơi, trên đồng ruộng, trên xe hay trong nhà… Mặt khác, giá thành của phương tiện này cũng rẻ hơn rất nhiều so với máy thu hình và ai cũng có thể trang bị cho mình một chiếc radio để làm bạn

1.1.4 Biến đổi khí hậu

Theo Điều 1 của Công ước khung về BĐKH của Liên hiệp quốc: Thì

BĐKH là “Những ảnh hưởng có hại của thay đổi khí hậu”, nghĩa là những

thay đổi trong môi trường vật lý hoặc sinh học do sự thay đổi khí hậu mà có những ảnh hưởng có hại đáng kể đến thành phần, khả năng phục hồi hoặc sinh sản của các sinh thái tự nhiên và được quản lý hoặc đến các hoạt động của các

hệ thống kinh tế - xã hội hoặc đến sức khỏe và phúc lợi của con người

“Thay đổi khí hậu” nghĩa là biến đổi của khí hậu được quy cho trực tiếp hoặc gián tiếp do hoạt động của con người làm thay đổi thành phần của khí quyển toàn cầu và sự thay đổi này được cộng thêm vào khả năng biến động tự nhiên của khí

hậu quan sát được trong những thời kỳ có thể so sánh được [Error! Reference source not found., tr.3]

Theo IPCC: BĐKH là những thay đổi theo thời gian của khí hậu trong

đó bao gồm cả những biến đổi tự nhiên và những biến đổi do các hoạt động của con người gây ra

BĐKH là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình và/hoặc dao động của khí hậu duy trì trong một khoảng thời gian dài, thường là vài thập kỷ hoặc dài hơn BĐKH có thể là do các quá trình tự nhiên bên trong hoặc các tác động bên ngoài, hoặc do hoạt động của con người làm thay đổi

thành phần của khí quyển hay trong khai thác sử dụng đất [Error! Reference source not found., tr.3-4]

Theo kịch bản BĐKH, nước biển dâng ở Việt Nam của Bộ Tài nguyên

và Môi trường viết năm 2011 có nêu: BĐKH là sự thay đổi của khí hậu được quy trực tiếp hay gián tiếp là do hoạt động của con người làm thay đổi thành phần của khí quyển toàn cầu và đóng góp thêm vào sự biến động khí hậu tự nhiên trong các thời gian có thể so sánh được BĐKH xác định sự khác biệt giữa các giá trị trung bình dài hạn của một tham số hay thống kê khí hậu Trong đó trung bình được thực hiện trong một khoảng thời gian xác định, thường là vài thập kỷ

Như vậy BĐKH là sự thay đổi của khí hậu do biến đổi tự nhiên và do hoạt động trực tiếp và gián tiếp của con người làm thay đổi thành phần của khí quyển theo thời gian xác định được

Nguyên nhân của biến đổi khí hậu:

Nguyên nhân của BĐKH hiện nay, đặc biệt là sự nóng lên toàn cầu là do hoạt động của con người: con người sử dụng ngày càng nhiều năng lượng, chủ yếu là than, dầu, khí đốt đã thải vào khí quyển ngày càng nhiều các chất khí gây hiệu ứng nhà kính, làm tăng hiệu ứng nhà kính của khí quyển, dẫn đến tăng nhiêt độ của trái đất

Đại dương là kho giữ nhiệt khổng lồ của trái đất nên một sự thay đổi nhỏ về nhiệt của đại dương cũng có thể gây ra biến đổi lớn về thời tiết Nhiệt

độ nước biển tăng làm tăng sự trao đổi nhiệt và giữ ẩm khí quyển và đại dương Qua đó điều chỉnh lại phân bố năng lượng giữa các vùng trên trái đất thông qua hoàn lưu khí quyển Hoàn lưu khí quyển thay đổi dẫn đến biến động về thời tiết làm cho lốc xoáy, bão, áp thấp nhiệt đới hoạt động nhiều

hơn, cường độ mạnh hơn tạo ra những trận mưa lớn và không theo quy luật Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu

BĐKH là thách thức nghiêm trọng đối với toàn nhân loại, ảnh hưởng sâu sắc và làm thay đổi toàn diện đời sống xã hội như: năng lượng, nước, lương thực, xã hội việc làm, chính trị, kinh tế, thương mại Diễn đàn Nhân đạo toàn cầu (GHF) công bố ngày 29/5/2009: BĐKH mỗi năm giết chết 300.000 người Trong đó 90% là do môi trường suy thoái dần, 99% tử vong là từ các quốc gia đang phát triển, vốn đóng góp chưa tới 1% lượng khí thải cacbon gây tình trạng ấm dần lên trên toàn cầu BĐKH sẽ khiến toàn bộ mục tiêu phát triển thiên niên kỷ (MDG) về giảm đói nghèo, trẻ em chết yểu và lan tràn dịch bệnh sẽ khó thành hiện thực BĐKH cũng sẽ khiến hàng trăm triệu người thiếu nước sinh hoạt vào năm 2030

Các nhà khoa học đạt giải Nobel cảnh báo: BĐKH đe dọa gây thiệt hại tương đương một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân, và kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới khẩn trương giải quyết vấn đề này

Việt Nam có 3260 km bờ biển dọc chiều dài đất nước là 1 trong 5 quốc gia bị tác động mạnh nhất do BĐKH Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) cho biết: 4 nước Thái Lan, Indonesia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam có thể thiệt hại đến 6,7% GDP vào năm 2100 gấp đôi so với mức thiệt hai của toàn thế giới vì mất diện tích đất rất lớn do ngập, xói mòn

IPCC dự báo tương lai thế giới rất ảm đạm do khí thải nhà kính làm nhiệt

độ tăng 6oC vào 2100, mà chỉ cần nhiệt độ tăng 2oC dẫn đến hậu quả 2 tỷ người thiếu nước sinh hoạt vào năm 2050, khoảng 20-30% sinh vật trên thế giới bị tuyệt chủng

Viện nghiên cứu môi trường và Phát triển toàn cầu Đại học Tufts (Mỹ) dự báo: cuộc chiến chống BĐKH tới năm 2100 sẽ đạt 20 ngàn tỷ USD

Biểu hiện của biến đổi khí hậu

BĐKH mà tiêu biểu là sự nóng lên toàn cầu, nước biển dâng đã được phát hiện từ nửa cuối thế kỷ XX và được khẳng định dần qua các kết quả nghiên

cứu của các nhà khoa học Biểu hiện rõ ràng và dễ nhận thấy nhất của BĐKH gồm những hiện tượng sau:

+ Băng tan: điều này dễ nhận thấy diện tích của các dòng sông băng trên

toàn thế giới đang dần bị thu hẹp lại, vùng lãnh nguyên (vùng đất cao nơi cây cối không thể sinh trưởng và phát triển) từng bị lớp băng vĩnh cửu bao phủ nay dưới tác động của nhiệt độ cao, lớp băng đã tan chảy và sự sống của các loài thực vật trên vùng này cũng đã xuất hiện

+ Mực nước biển dâng: nước biển dâng cao là do nhiệt độ trái đất ngày

càng gia tăng, nhiệt độ tăng kiến các tảng băng tan nhanh hơn, làm mực nước biển và đại dương trên toàn thế giới tăng theo Trong 50 năm qua nước biển dâng khoảng 20cm

+ Nắng nóng: trong 50 năm trở lại đây tần suất xãy ra các đợt nắng nóng đã

tăng 2-4 lần, nhiều khả năng trong 40 năm tới số đợt nắng nóng sẽ tăng 100 lần Trong 50 năm qua nhiệt độ trung bình ở nước ta tăng từ 0,5-0,70C, theo Bộ TN-

MT cuối thế kỷ 21 nhiệt độ trung bình ở Việt Nam có thể tăng 2,30C

Năm 2015 được dự báo là năm kỷ lục nắng nóng như: đợt nắng nóng kinh hoàng với nhiệt độ trung bình 450C kéo vài hàng tuần vào cuối tháng 5/2015

ở Ấn Độ đã khiến cho hơn 2.000 người thiệt mạng Việt Nam đợt nắng nóng trong đầu tháng 5/2015 có nơi lên đến 42,70C, ngày 29/5 tại Hà Nội nhiệt độ lên đến 410C cao nhất 40 năm qua

+ Hạn hán: các chuyên gia ước tính hạn hán sẽ tăng ít nhất 66% do khí hậu

ngày càng ấm hơn, hạn hán sẽ thu hẹp nguồn cung cấp nước, làm giảm chất lượng sản xuất nông nghiệp khiến nguồn cung cấp lương thực trở nên bấp bênh

+ Bão và lũ lụt: theo số liệu thống kê cho thấy trong vòng 30 năm gần đây

những cơn bão mạnh cấp 4, cấp 5 đã tăng lên gấp đôi, những vùng nước ấm

đã tăng sức mạnh cho các cơn bão và nhiệt độ cao trên đại dương và trong khí quyển đẩy tốc độ bão đạt mức kinh hoàng như ở Việt Nam: Trong 10 năm

(2001- 2010) số người chết và mất tích khoảng 9.500 người, GDP hàng năm

thiệt hại khoảng 1,5% [Error! Reference source not found.] Trận giông lốc

ngày 13/6/2015 ở Hà Nội làm hơn 1.000 cây xanh ngã đỗ, 140 ngôi nhà tốc mái, 02 người chết, 05 người bị thương, nhiều sự cố gây mất điện trên diện

rộng làm ảnh hưởng đến sản xuất và sinh hoạt người dân Cơn bão số 1- cơn

bão đầu tiên năm 2015 đổ vào Việt Nam ngày 24- 26/6/2015 làm 9 người chết, 6 người mất tích, 93 căn nhà bị sập, cuốn trôi, tốc mái, 9.656 ha lúa, mạ;

3.888ha hoa màu, cây công nghiệp bị thiệt hại

+ Dịch bệnh: nhiệt độ tăng kết hợp với hạn hán và lũ lụt đã trở thành mối

đe doạ với sức khoẻ dân số toàn cầu Bởi đây là môi trường sống lý tưởng cho các loài muỗi, chuột và nhiều sinh vật mang bệnh khác phát triển mạnh như bệnh cảm cúm A/H5N1, cúm A/H1N1, tiêu chảy, dịch tả… BĐKH làm tăng khả năng xãy ra 1 số dịch bệnh nhiệt đới như: viêm não Nhật Bản sốt rét, sốt xuất huyết…tần ôzôn bị phá hủy dẫn đến sự tăng cường độ bức xạ tử ngoại là nguyên nhân gây bệnh ung thư da và các bệnh về mắt

+ Huỷ diệt hệ sinh thái: những thay đổi trong điều kiện khí hậu và lượng

khí carban dioxide tăng nhanh chóng đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái, nguồn cung cấp nước ngọt, không khí, nhiên liệu, năng lượng sạch, thực phẩm và sức khoẻ Dước tác động của nhiệt độ, không khí và băng tan, số lượng các rạn san hô ngày càng có xu hướng giảm Điều đó cho thấy cả hệ sinh thái trên cạn và dưới nước đều đang phải chịu những tác động từ lũ lụt, cháy rừng, cũng như hiện tượng axit hoá đại dương

BĐKH ở Việt Nam trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết và hệ quả của nó cũng được chứng minh trên thực tế một cách cụ thể như: số lượng diện tích sẽ bị ngập lụt, số lượng sinh cảnh, khu bảo tồn sẽ bị ảnh hưởng, số lượng diện tích bị xâm ngập mặn ảnh hưởng của nó đến nông nghiệp Biểu hiện nước biển dâng và hệ quả chủ yếu của nó được nhắc đến nhiều và chủ yếu gắn với vùng bị tổn thương

là Tây Nam bộ

Ứng phó biến đổi khí hậu

Ứng phó với BĐKH là các hoạt động của con người nhằm thích ứng và giảm nhẹ tác nhân gây ra BĐKH Thích ứng với BĐKH là sự điều chỉnh hệ thống tự nhiên hoặc con người đối với hoàn cảnh hoặc môi trường thay đổi, nhằm mục đích giảm khả năng bị tổn thương do BĐKH và tận dụng các cơ hội do nó mang lại Giảm nhẹ BĐKH là các hoạt động nhằm giảm mức độ hoặc cường độ phát thải khí nhà kính

Chính phủ Việt Nam có chính sách góp phần giảm nhẹ tác nhân BĐKH là giảm phát thải hiệu ứng nhà kính: ứng dụng công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả, tiết kiệm năng lượng; tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo: điện mặt trời, điện gió; trồng rừng và bảo vệ rừng; cải tiến kỹ thuật tưới tiêu trong nông nghiệp Nghiên cứu và triển khai các giải pháp phòng chống hiệu quả thiên tai, đẩy mạnh các dự án trồng rừng, xây dựng chiến lược quốc gia về than, dầu khí, năng lượng, phát triển năng lượng sạch và lâu dài

BĐKH xảy ra trên toàn cầu, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng ở mỗi quốc gia, điạ phương là khác nhau nhưng ngay từ bây giờ, nếu chúng ta không nâng cao nhận thức, xây dựng năng lực và áp dụng những biện pháp thích ứng sẽ gánh chịu những hậu quả nặng nề từ BĐKH Ứng phó BĐKH cần các giải pháp có tính tích hợp, hệ thống, đồng bộ, liên ngành, liên vùng, kết hợp giữa toàn cầu

và quốc gia, ưu tiên trọng tâm, trọng điểm phù hợp với từng giai đoạn trên cơ

sở khoa học, hiệu quả kinh tế và tránh các yếu tố rũi ro; xây dựng hệ thống giám sát BĐKH và nước biển dâng, cùng với dự báo rũi ro do thiên tai, do khí hậu để phục vụ cho công tác hoạch định chính sách, các hoạt động thích ứng

từ trung ương đến địa phương Vì vậy cần phải đẩy mạnh việc thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên báo chí nói chung và trên sóng phát thanh nói riêng để nâng cao nhận thức cho người dân

BĐKH hiện đang là vấn đề được toàn xã hội quan tâm, đã và đang tác động đến nhiều mặt của đời sống kinh tế - xã hội và môi trường, do vậy, việc giảm thiểu, ứng phó với BĐKH là trách nhiệm chung của mọi cấp, ngành, địa

phương và của cả cộng đồng Nhằm tăng cường kiến thức cho đội ngũ cán bộ quản lý, nâng cao nhận thức cho cộng đồng dân cư về BĐKH; ảnh hưởng của BĐKH và cách thức tác động của BĐKH đến đời sống của nhân dân; Góp phần nâng cao khả năng thích ứng và giảm nhẹ tác động của BĐKH đến phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn tỉnh Hà Giang

1.2 Vai trò, ưu thế của báo phát thanh trong việc thông tin, tuyên truyền về biến đổi khí hậu

Báo chí trong đó có báo phát thanh là phương tiện truyền thông hữu hiệu, có sức mạnh to lớn trong việc lan tỏa thông tin, tạo lập dự luận xã hội, tác động và nhận thức và hành vi của con người Theo PGS.TS Nguyễn Văn

Dững, Trưởng khoa Báo chí, Học viện báo chí và tuyên truyền tiếp cận từ quan điểm hệ thống “Báo chí là hoạt động thông tin – giao tiếp xã hội trên

qui mô rộng lớn nhất, là công cụ và phương thức kết nối xã hội hữu hiệu nhất,

là công cụ và phương thức can thiệp xã hội hiệu quả nhất trong mối quan hệ với công chúng và dư luận xã hội, với nhân dân và với các nhóm lợi ích, với các nước trong khu vực và quốc tế…” [5, Tr61]

Trong hệ thống báo chí, báo phát thanh có những lợi thế nhất định so với các loại hình báo chí khác Những lợi thế này cũng góp phần xác lập vai trò của báo phát thanh trong việc thông tin, tuyên truyền về BĐKH

Thứ nhất, thông tin trên phát thanh nhờ sử dụng âm thanh tổng hợp, bao gồm lời nói, tiếng động và âm nhạc, tạo ra sự sống động và cách thức thông tin linh hoạt Ưu thế này thể hiện rõ nhất khi so sánh giữa báo phát thanh với báo in Đối với phát thanh, công chúng thính giả được nghe thông tin qua giọng nói Nghĩa là thông tin được truyền đến với họ thông qua giọng nói của những con người cụ thể, nên gắn liền với những yếu tố kỹ năng nói như: cao

độ, trường độ, và đặc biệt là tiết tấu, ngữ điệu Giọng nói tự nó đã là một đặc trưng văn hoá của vùng vùng miền; đồng thời nó có tính thuyết phục bởi tính chất sôi động và có thể tạo ra sự hấp dẫn, lôi kéo thính giả đến với chương trình Bên cạnh đó, tiếng động trong các tác phẩm phát thanh thể hiện tính

chân thực, khách quan Linh hoạt ở đây thể hiện qua sự tương tác trong thông tin, một người có thể kể câu chuyện cho triệu người nghe, và trao đổi kết nối với nhiều người khác về cùng một vấn đề mà không cần phải gặp mặt mà chỉ qua giọng nói Do vậy, khi thông tin về BĐKH, báo phát thanh với các dạng

âm thanh sống động có thể mang đến cho người nghe không chỉ thông tin mà còn cảm xúc cùng với sự tưởng tượng phong phú

Thứ hai, phát thanh so với các loại hình báo chí khác với đặc trưng gần gũi, thân mật, như “tâm tình với một người bạn” sẽ giúp cho thính giả dễ nhớ,

dễ hiểu và dễ làm theo Điều cần lưu ý là tuy bất cứ một chương trình phát thanh nào hướng tới số đông, nhưng mỗi thính giả lại chỉ nghe radio với tư cách cá nhân Điều này đòi hỏi những người thực hiện chương trình phát thanh phải chọn lựa cách nói thân mật, riêng tư như đang nói cho một người nghe Nhờ đó, việc thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh có khả năng cao trong việc tác động vào cảm tính và lý tính của con người Các chuyên gia, các nhà khoa học chuyên nghiên cứu về BĐKH xuất hiện trong các chương trình phát thanh sẽ trở thành những tiếng nói có quyền lực thông tin Họ trình bày, phân tích, dẫn giải các vấn đề về BĐKH trên sóng phát thanh sẽ tạo ra sự tương tác, kết nối thực sự với người nghe Cũng qua đó, báo phát thanh trở thành một kênh học tập hữu ích cho nhiều người

Thứ ba, báo phát thanh thông tin nhanh và tạo ra khả năng tiếp nhận thông tin đồng thời của hàng triệu công chúng Quy trình sản xuất của báo phát thanh đơn giản, phương tiện, thiết bị gọn nhẹ, dải chương trình liên tục trong ngày là những điều kiện giúp báo phát thanh thông tin nhanh Những sự kiện về BĐKH xảy ra có thể được báo phát thanh ngay lập tức đưa thông tin đến công chúng Và không giống với phương thức tiếp nhận qua báo in, hàng triệu thính giả phát thanh đồng thời được lắng nghe thông tin về BĐKH ở cùng một thời điểm

Thứ tư, toả sóng rộng khắp hay tính quảng bá cũng là một lợi thế đáng

kể của phát thanh trong thông tin về BĐKH Phát thanh có khả năng phủ sóng

địên từ trên phạm vi rộng lớn với tốc độ tương đương tố độ của ánh sáng (xấp

xỉ 3000.000 km/s) Điều này cho thấy phát thanh không có giới hạn về khoảng

cách Thông tin được truyền qua sóng phát thanh có thể rút ngắn mọi khoảng cách ở phạm vi toàn cầu Với khả năng phủ sóng rộng, sóng lan toả, sóng phát thanh len lỏi vào từng căn nhà, đến tận rừng sâu, biển khơi, lan toả khắp các hang cùng ngõ hẹp Chỉ bằng các phương tịên nghe đài đơn giản, thính giả có thể lắng nghe các thông tin về BĐKH Cũng chính nhờ điều này, công chúng không chỉ ở đô thị mà công chúng nông thôn, vùng sâu vùng xa đều có thể tiếp nhận thông tin về BĐKH dễ dàng, tạo cơ sở cho việc xã hội hóa thông tin

về BĐKH

Và thứ năm, báo phát thanh có tính tiện lợi Dù trên đồng ruộng, trên các công trường, trên các phương tiện giao thông hay ở trong căn phòng, trên chiếc giường ngủ của mình, công chúng đều có thể nghe thông tin phát thanh một cách dễ dàng mà không bị ảnh hưởng tới các hoạt động sống khác Đồng thời thính giả cũng có thể nghe trên nhiều phương tiện khác nhau Do vậy, thông tin về BĐKH trên báo phát thanh có thể tác động tới công chúng liên

tục, theo cách dễ dàng và tự nhiên nhất

Với những lợi thế đó, báo phát thanh thực sự là một kênh quan trọng trong việc thông tin, tuyên tuyền về BĐKH – một mảng nội dung có tính thời

sự cấp bách, cần được đẩy mạnh truyền thông trong giai đoạn hiện nay

1.3 Các nội dung và phương thức thông tin, tuyên truyền về biến đổi khí hậu trên báo phát thanh

- Về nội dung thông tin, tuyên truyền về biến đổi khí hậu trên báo phát thanh

Báo chí nói chung, báo phát thanh nói riêng có vai trò to lớn trong việc

tác động đến nhận thức và hành vi của con người Để báo phát thanh thông

tin, tuyền truyền về BĐKH hiệu quả thì cần tập trung vào các nội dung về nguyên nhân, biểu hiện, ảnh hưởng, ứng phó của BĐKH và chính sách liên quan đến BĐKH Các tác phẩm thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh phải phân tích, làm rõ BĐKH mà nguyên nhân chủ yếu từ con người: những hoạt động của con người hàng ngày như: khai thác tài nguyên, phá rừng, sử dụng ngày càng nhiều năng lượng, thải các khí gây hiệu ứng nhà kính làm ảnh hưởng đến môi trường, ô nhiễm không khí là nguyên nhân gây ra BĐKH

Bên cạnh đó, để thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh có hiệu quả thì cần tăng cường thông tin về ứng phó BĐKH đó là thông tin, tuyên truyền về các mô hình sản xuất, ứng dựng khoa học kỹ thuật, kết quả nghiên cứu lai tạo cây con, giống phù hợp BĐKH Qua khảo sát các tin, bài, chương trình phát thanh của Đài PT – TH Hà Giang thông tin, tuyên truyền về BĐKH cũng còn chung chung chưa rõ ràng, cụ thể chủ yếu và giới thiệu các mô hình, ứng dụng sản xuất mà chưa đề cập đến việc kêu gọi sự tham gia của cộng đồng đóng góp nhân lực, tài lực vào thực hiện các giải pháp phòng, chống và thích ứng với BĐKH

- Các phương thức thông tin, tuyền truyền về biến đổi khí hậu trên báo phát thanh

Để thông tin về BĐKH hiệu quả, cần sử dụng đa dạng và linh hoạt các hình thức và phương thức thông tin Các chương trình phát thanh cần sử dụng

đa dạng các thể loại như tin, phóng sự, tường thuật, phỏng vấn, bình luận… nhằm đưa thông tin về BĐKH đến công chúng phù hợp và hiệu quả nhất Trên báo phát thanh còn có thể sử dụng sức manh của các dạng âm thanh

để chuyển tải thông tin Tiếng nói của các chuyên gia về BĐKH cung cấp thông tin thuyết phục và chuyên sâu về vấn đề này Tiếng nói của các phóng viên với tư cách là người trực tiếp có mặt tại các hiện trường sự kiện liên quan đến BĐKH cung cấp cho công chúng những thông tin xác thực và đáng tin

cậy Tiếng nói của các biên tập viên cho phép xâu chuỗi, bao quát, nhận định

sự kiện, vấn đề liên quan đến BĐKH Và sự kết hợp của các dạng lời nói, phối hợp với tiếng động và âm nhạc cho phép tạo sức mạnh tổng hợp để thông tin về BĐKH đến với công chúng hiệu quả

Bên cạnh đó, báo phát thanh có thể sử dụng các phương thức trực tiếp và gián tiếp trong thông tin về BĐKH

Phương thức thông tin, tuyên truyền trực tiếp: tức là các tác phẩm có

nội dung về BĐKH được đề cập một cách trực tiếp đến nguyên nhân, biểu hiện, ảnh hưởng, ứng phó của BĐKH và những chính sách liên quan đến BĐKH Thời gian qua, trên cơ sở quán triệt các Nghị quyết, chủ trương của Đảng và Nhà nước, các cơ quan báo chí nước ta, trong đó có hệ thống Đài PT

- TH đã có nhiều nỗ lực trong việc thông tin, tuyên truyền về BĐKH thông qua các chủ đề như: những biểu hiện và tác động của BĐKH đối với Việt Nam; mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với BĐKH; những cảnh báo từ việc phát triển kinh tế thiếu bền vững trong bối cảnh chịu tác động BĐKH ở Việt Nam; tác động của BĐKH đối với đời sống con người; phương cách thích ứng và giảm thiểu thiệt hại do BĐKH gây ra Với phương thức thông tin, tuyên truyền trực tiếp, các tác phẩm phát thanh về đề tài BĐKH đã phát huy được sức mạnh trong việc tuyên truyền, phổ biến Các tác phẩm đi sâu phản ánh tình hình mưa lũ, thiên tai, hạn hán, những thiệt hại do BĐKH gây

ra Qua đó, thính giả trực tiếp thấy được những tác hại của BĐKH gây ra; trong đó có những nguyên nhân do chính hoạt động hàng ngày của con người như: khai thác tài nguyên, phá rừng, sử dụng ngày càng nhiều năng lượng, thải các khí gây hiệu ứng nhà kính làm ảnh hưởng đến môi trường, ô nhiễm không khí là nguyên nhân gây ra BĐKH

Phương thức thông tin, tuyên truyền gián tiếp: Tức là các tác phẩm phát

thanh sử dụng các câu chuyện, tình huống, sự kiện, hiện tượng mà thoạt đầu tưởng như không liên quan đến vấn đề BĐKH, nhưng chúng lại có mối liên

hệ sâu xa với đề tài này, có thể là về nguyên nhân hoặc hậu quả Ví dụ, câu chuyện một gia đình nghèo khó, vật lộn với cơn túng thiếu và khó khăn được phản ánh trong chương trình thời sự lại có nguyên nhân liên quan đến một đợt

lũ quét cách đây vài năm Thông qua những câu chuyện, tình huống đó, nhà báo có thể chuyển tải một thông điệp về BĐKH đến với thính giả một cách gián tiếp và tự nhiên

Điều quan trọng là thông qua các tác phẩm, chương trình phát thanh, người dân hiểu được các diễn biến, nguyên nhân, hậu quả của BĐKH, từ đó

họ nhận thức được việc quan tâm đến vấn đề BĐKH, có trách nhiệm hơn và điều chỉnh hành vi, ứng xử của mình với môi trường sống Thông qua các hoạt động thông tin, tuyên truyền về BĐKH, báo phát thanh phải tạo được sự đồng tình trong xã hội để huy động được sức mạnh của đoàn kết, thống nhất trong cuộc chiến phòng, chống và ứng phó BĐKH một cách tích cực

1.4 Yêu cầu đối với việc thông tin, tuyên truyền về biến đổi khí hậu trên sóng phát thanh

- Thông tin, tuyên truyền về biến đổi khí hậu trên sóng phát thanh phải

đảm bảo tính định hướng: Trong chương trình mục tiêu quốc gia về ứng phó

với BĐKH của Chính phủ, tại mục tiêu thứ 5 về nâng cao nhận thức và phát

triển nguồn nhân lực, chỉ tiêu xác định cần đạt được đến năm 2015: "Trên

80% cộng đồng dân cư và 100% công chức, viên chức nhà nước có hiểu biết

cơ bản về BĐKH và các tác động của nó" Để có thể đạt được mục tiêu nói

trên việc đưa ra được những giải pháp thông tin, tuyên truyền về BĐKH là

rất cần thiết Từ khi có Nghị quyết số 24-NQ/TW về “Chủ động ứng phó

với BĐKH, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường”của Ban

chấp hành Trung ương Đảng vấn đề BĐKH được truyền thông đại chúng nói chung và báo phát thanh nói riêng đặc biệt quan tâm Các tác phẩm thông tin, tuyên truyền về BĐKH trên sóng phát thanh đã được đầu tư nhiều hơn, có chất lượng hơn, hiệu quả tuyên truyền cao hơn Cơ bản các