Vận động nhân dân xây dựng đời sống mới tại thị xã đông triều, tỉnh quảng ninh hiện nay theo tư tưởng dân vận hồ chí minh

Trong đó, tư tưởng dân vận Hồ Chí Minh có một vị trí quan trọng trong lý luận, chiến lược cách mạng của Người và vẫn còn nguyên giá trị lý luận và thực tiễn trong công tác vận động nhân

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN KIM HỒNG

VẬN ĐỘNG NHÂN DÂN XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG MỚI

Ở THỊ XÃ ĐÔNG TRIỀU, TỈNH QUẢNG NINH HIỆN NAY

THEO TƯ TƯỞNG DÂN VẬN HỒ CHÍ MINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hà Nội - 2020

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

VẬN ĐỘNG NHÂN DÂN XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG MỚI

Ở THỊ XÃ ĐÔNG TRIỀU, TỈNH QUẢNG NINH HIỆN NAY

THEO TƯ TƯỞNG DÂN VẬN HỒ CHÍ MINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

NGÀNH: CHÍNH TRỊ HỌC

MÃ SỐ: 7 31 02 01

Người hướng dẫn khoa học : TS LÊ THỊ THẢO

Người thực hiện : NGUYỄN KIM HỒNG

Hà Nội, năm 2020

Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn Quý thầy cô giáo trong Khoa Tư tưởng Hồ Chí Minh; các thầy cô giáo các khoa, phòng, ban trong Học viện Báo chí và Tuyên Truyền, những người đã tận tình truyền đạt kiến thức với lòng đam mê nghề nghiệp cho em trong suốt 4 năm học tập và nghiên cứu tại Học viện

Em đặc biệt biết ơn sâu sắc tới cô giáo TS Lê Thị Thảo – Người trực tiếp hướng dẫn khóa luận tốt nghiệp cho em, cung cấp cho em những kiến thức lý luận và thực tiễn hết sức thiết thực trong quá trình em thực hiện và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp

Và cuối cùng, em xin chân thành cảm ơn tới các thầy cô trong Hội đồng chấm khóa luận tốt nghiệp – những người góp phần quan trọng cho sự thành công của khóa luận tốt nghiệp

Trong quá trình viết khóa luận tốt nghiệp, mặc dù em đã rất cố gắng nhưng do thời gian và khả năng có hạn nên không tránh khỏi những thiếu sót,

em rất mong được sự chỉ đạo, góp ý tận tình của các thầy cô để em bổ sung, hoàn chỉnh khóa luận, và ngày càng nâng cao hơn nữa kiến thức của bản thân để phục vụ cho công việc mai sau

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 6 năm 2020

Sinh viên

Nguyễn Kim Hồng

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN VẬN 10

1.1 Các khái niệm cơ bản 10

1.2 Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận 16

Chương 2: VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG DÂN VẬN HỒ CHÍ MINH VÀO VẬN ĐỘNG NHÂN DÂN XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG MỚI Ở THỊ XÃ ĐÔNG TRIỀU, TỈNH QUẢNG NINH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 51

2.1 Đặc điểm và những yếu tố tác động đến công tác vận động nhân dân xây dựng đời sống mới ở thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn hiện nay 51

2.2 Nhân dân thị xã Đông Triều, Quảng Ninh xây dựng đời sống mới từ năm 2015 đến nay – Thành tựu và hạn chế 59

2.3 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả vận động nhân dân xây dựng đời sống mới ở thị xã Đông Triều, Quảng Ninh theo tư tưởng dân vận Hồ Chí Minh trong thời gian tới 72

KẾT LUẬN 87

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 89 PHỤ LỤC

TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh – vị lãnh tụ kính yêu của Đảng, của dân tộc ta từ những năm tháng đi tìm đường cứu nước đến khi giữ cương vị người lãnh đạo cao nhất của Đảng, của dân tộc luôn luôn hướng về dân và coi dân là gốc của cách mạng Cả cuộc đời, Người chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành Người ra đi

để lại cho Đảng, nhân dân và dân tộc ta một di sản tư tưởng, tinh thần quý báu, soi sáng con đường cho nước nhà tiến tới hoà bình, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, văn minh Trong đó, tư tưởng dân vận Hồ Chí Minh có một vị trí quan trọng trong lý luận, chiến lược cách mạng của Người và vẫn còn nguyên giá trị lý luận và thực tiễn trong công tác vận động nhân dân hiện nay.Trong tác phẩm Dân vận (đăng trên báo Sự Thật, 15.10.1949), Người đã nhấn mạnh

“Việc dân vận rất quan trọng Dân vận kém thì việc gì cũng kém Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” 1 Tinh thần bài báo Dân vận đã trở thành kim chỉ nam cho công tác dân vận của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị xã hội trong hơn suốt 70 năm qua, những giá trị trong bài báo đó vẫn còn nguyên giá trị và có ý nghĩa, để lại bài học cách mạng hết sức quan trọng cho cách mạng nước ta

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn xác định công tác dân vận là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng của đất nước Đặc biệt sau khi nhà nước tiến hành Đại hội VI (1986) đã nhấn mạnh về mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân Ban Chấp hành Trung ương,

Bộ Chính trị, Ban B thư các khóa đã ban hành nhiều chủ trương về công tác dân vận Trong đó, Ban chấp hành Trung ương khoá XI đã ban hành Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 về “Tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới” (số 25- NQ/TW) và Chỉ thị

1

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H.2011, tập 6, tr.232

số16/CT –TTg ngày 16-05-2016 của Thủ tướng Chính phủ về “Tăng cường công tác dân vận trong cơ quan hành ch nh nhà nước và chính quyền các cấp trong tình hình mới”… nhấn mạnh công tác dân vận thời gian qua đã đạt được một số thành tựu rất đáng tự hào, góp phần nâng cao đời sống vật chất chính trị của nhân dân, giữ vững ổn định chính trị, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và hoàn thành thắng lợi công cuộc đổi mới

Công tác dân vận sau đổi mới đã đem lại những kết quả vô cùng to lớn trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước Kinh tế theo cơ thế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã đem lại hiệu quả kinh tế cao, GDP bình quân đầu người tăng hơn nhiều lần so với trước, tình hình chính trị ngày càng giữ vững và ổn định Để có thể phát huy và tăng cường hơn nữa vai trò của công tác dân vận trong quần chúng nhân dân, Đảng và Nhà nước ta vẫn luôn nhấn mạnh vấn đề xây dựng một đời sống mới ngày càng phát triển toàn diện trên nhiều lĩnh vực để góp phần phát triển và khẳng định vai trò của quần chúng nhân dân

Tại thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh vốn là vùng phát triển kinh tế nông nghiệp là chủ yếu Do đó để thúc đẩy sự phát triển về kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định về chính trị, quốc phòng- an ninh; Đảng bộ tại cơ sở, Chính quyền, mặt trận và các tổ chức chính trị xã hội đã luôn nhấn mạnh vấn đề công tác dân vận, vận động mọi quần chúng nhân dân hòa chung vào sự nghiệp xây dựng đất nước Từ việc tổ chức vận động quần chúng nhân dân tham gia vào phát triển kinh tế xã hội đã đem lại những thành tựu quan trọng trong công tác xóa đói giảm nghèo, xây dựng cơ sở hạ tầng vật chất kĩ thuật, xây dựng nông thôn mới góp phần tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn Nhưng tuy nhiên, công tác vận động nhân dân ở thị xã Đông Triều vẫn còn tồn tại một số hạn chế như chậm đổi mới về mặt nội dung, còn nặng về hình thức, công tác nắm bắt tư tưởng, tình cảm, nguyện vọng của tầng lớp nhân dân vẫn còn chưa kịp thời

Với mong muốn từ những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh

về công tác dân vận nhằm góp phần nâng cao đời sống mới cho quần chúng

nhân dân tại thị xã Đông Triều trong thời gian tới, tôi chọn đề tài “Vận động nhân dân xây dựng đời sống mới tại thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh hiện nay theo tư tưởng dân vận Hồ Chí Minh” làm khóa luận tốt nghiệp

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Công tác dân vận là một trong những việc làm hết sức quan trọng mà Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị của nước ta hết sức quan tâm và chú trọng Ngay từ khi Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời đã luôn nhấn mạnh phải vận động nhân dân để thực hiện những nhiệm vụ mà lịch sử đặt ra Đặc biệt khi Đảng ta tiến hành đổi mới đất nước (1986) công cuộc vận động nhân dân xây dựng xã hội mới, đời sống mới ngày càng được phát triển Nhận thức được sự cần thiết và tầm quan trọng của công tác vận động nhân dân xây dựng đời sống mới đã có nhiều công trình nghiên cứu, sách, các bài viết đăng trên các báo, tạp chí viết về vấn đề này

Thứ nhất, những công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận và công tác dân vận

Lê Dục Tôn (1974), Làm tốt công tác vận động quần chúng, Nxb Việt

Bắc Đây là cuốn sách tập hợp một số bài phát biểu của tác giả tại đại hội, hội

nghị mặt trận Tổ quốc Việt Nam khu tự trị Việt Bắc về công tác dân vận quần chúng, tăng cường đoàn kết, nhiệm vụ hậu phương với tiền phương Tổ chức công đoàn, thanh niên, phụ nữ Đường lối văn nghệ, văn hoá của Đảng cộng sản Việt Nam

Nguyễn Văn Linh (1986), Về công tác vận động quần chúng hiện nay,

Nxb Thành phố Hồ Chí Minh Cuốn sách tập hợp nhiều bài phát biểu và trả lời phỏng vấn của đồng chí Nguyễn Văn Linh về công tác dân vận, mặt trận, công đoàn, Hội liên hiệp nông dân tập thể, thanh niên, liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật, phụ nữ tôn giáo và người Hoa

Trung tâm nghiên cứu khoa học, Ban dân vận Trung ương (1995) , Tư

tưởng dân vận của chủ tịch Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội:

Tài liệu đã làm rõ cơ sở hình thành Tư tưởng Hồ Chí Minh về Dân vận Đồng thời các tác giả đã tổng kết những nội dung cơ bản nhất về dân vận và công

tác dân vận của Người Tuy nhiên các tác giả chưa tập trung nghiên cứu sâu việc vận dụng công tác dân vận trong giai đoạn hiện nay

Ban dân vận Trung ương (2000), Một số vấn đề về công tác vận động

nông dân ở nước ta hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội Đây là cuốn

sách tóm tắt kết quả nghiên cứu thực tiễn của Ban Dân vận Trung ương và Hội Nông dân Việt Nam về nông nghiệp, nông dân và công tác vận động nông dân Nêu lên một số quan điểm, chính sách của đảng, nhà nước đối với công tác vận động nông dân trong tình hình mới

Ban Dân vận Trung ương (2005), Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào

công tác dân vận trong thời kỳ mới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Công

trình nghiên cứu đã khái quát được khái niệm, nguồn gốc, quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh và quá trình vận dụng thành công tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác dân vận các ngành, đoàn thể và địa phương Đề xuất hướng vận dụng sáng tạo tư tưởng dân vận của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong công tác dân vận của hệ thống chính trị

Nguyễn Đình Nam (2006), “Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận và sự

vận dụng vào công tác vận động nông dân ở tỉnh Quảng Bình những năm đầu thế kỷ 21”, Luận văn Thạc sỹ Hồ Chí Minh học, Học viện chính trị quốc gia

Hồ Chí Minh, Hà Nội

Kiều Tô Hoài (2011),“Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động

quần chúng và vận dụng tư tưởng đó trong giai đoạn hiện nay”, Luận văn

thạc sỹ Hồ Chí Minh học, Đại học khoa học xã hội và nhân văn, Hà Nội

Mai Thị Bích Ngọc (2013), “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công

tác Dân vận ở Việt Nam hiện nay”, Luận văn thạc sỹ Hồ Chí Minh học, Đại

học khoa học xã hội và nhân văn, Hà Nội

Những công trình luận văn, luận án trên nghiên cứu tư tưởng dân vận Hồ Chí Minh và vận dụng vào một địa phương đã đề cập một cách khái quát nhất những nội dung công tác dân vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh Các công trình trên là cơ sở, cung cấp luận cứ khoa học để tác giả tiếp thu, kế thừa và phát triển để hoàn thành khóa luận

Thứ hai, những công trình nghiên cứu về dân vận và sự vận dụng của Đảng cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Ban Dân vận Trung ương Đảng (2011), Một số văn kiện của Đảng về

công tác dân vận thời kỳ đổi mới (1986 – 2011), Nxb Lao động, Hà Nội

Công trình đã tổng kết một số văn kiện của Đảng từ năm 1986 đến năm 2011

về các vấn đề: thực hiện quy chế dân chủ, công tác dân tộc, tôn giáo; công tác vận động doanh nhân, trí thức; công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài; mặt trận tổ quốc, công nhân lao động và công đoàn Việt Nam; nông nghiệp, nông dân, nông thôn; thanh niên và Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh; Hội cựu chiến binh

Ban Dân vận Trung ương (2012), Công tác dân vận với chương trình xây

dựng nông thôn mới, Nxb Lao Động, Hà Nội Công trình đã tổng kết một số

vấn đề lý luận, thực tiễn và kinh nghiệm của công tác dân vận với chương trình xây dựng nông thôn mới Cuốn sách đã phân t ch một số mô hình nông thôn mới trong cả nước và tổng kết bài học kinh nghiệm về công tác dân vận đối với xây dựng nông thôn mới

Nguyễn Thế Trung (2015), Một số vấn đề về công tác dân vận trong giai

đoạn hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội Nội dung cuốn sách gồm một

số bài viết của đồng chí Nguyễn Thế Trung (Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban dân vận Trung ương) được lựa chọn đăng trên các tạp chí, kỉ yếu khoa học thuộc các ban, bộ, ngành Trung ương về công tác dân vận trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước hiện nay Cuốn sách có giá trị cả về mặt lý luận và thực tiễn, là tài liệu tham khảo

bổ ch cho đội ngũ cán bộ làm công tác dân vận của Đảng, góp phần đưa các nghị quyết dân vận vào cuộc sống

Trương Ngọc Nam (2015), Giáo trình công tác dân vận của Đảng, Nxb

Lý luận Chính trị, Hà Nội Giáo trình gồm 7 chương: Chương 1: Nhập môn công tác dân vận của Đảng; từ chương 2 đến chương 6 trình bày công tác vận động giai cấp công nhân, nông dân, trí thức, thành niên, phụ nữ, đồng bào các

dân tộc thiểu số và t n đồ, chức sắc tôn giáo của Đảng Chương 7 trình bày chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của ban dân vận cấp ủy các cấp

Ban Dân vận Trung ương Đảng (2016), Một số văn kiện của Đảng về

công tác dân vận giai đoạn 2000 – 2016, Nxb Lao động, Hà Nội Nội dung

cuốn sách là tập hợp các văn bản, nghị quyết, chỉ thị, quyết định… của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban B thư về lĩnh vực công tác dân vận, bao gồm cả các văn bản về công tác Mặt trận, các đoàn thể chính trị -

xã hội, các hội quần chúng từ năm 2000 đến nay để phục vụ công tác nghiên cứu, lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác dân vận của Đảng

Đề tài “Đổi mới công tác phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công

tác dân vận trong thời kỳ mới” mã số KHBĐ (2006)-40; Chủ nhiệm: Vũ

Trọng Kim (Phó ban thường trực, Ban dân vận Trung ương) Nội dung đề tài tập trung làm rõ thực trạng và phương hướng đổi mới, phương hướng lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận hiện nay

Việt Hải (2010), Một số vấn đề về tổ chức thực hiện quy chế công tác

dân vận của hệ thống chính trị, Tạp chí Dân vận

Hà Thị Khiết (2012), “Củng cố, tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa

Đảng, Nhà nước với nhân dân – Nhiệm vụ trọng tâm của công tác dân vận của Đảng trong thời kỳ mới”, Tạp chí Dân vận

Hồ Xuân Hùng (2012), “Về chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng

nông thôn mới” Tạp chí cộng sản, (832)

Hồng Chương (2012), “Một số biện pháp tăng cường công tác dân vận ở

cơ sở”, Tạp chí Dân vận

Trương Thị Mai (2020) “Tiếp tục đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác

dân vận của chính quyền trong tình hình mới” - Tạp chí cộng sản

Đề tài “Thực trạng công tác vận động quần chúng và những chủ trương,

giải pháp đổi mới công tác vận động quần chúng theo tinh thần nghị quyết Đại hội X của Đảng” của trung tâm nghiên cứu khoa học Dân vận, Ban Dân

vận Trung ương Đề tài tâp trung đánh giá thành tựu, hạn chế và những nguyên nhân; từ đó đề xuất một số chủ trương, giải pháp đổi mới công tác vận

động quần chúng trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế

Phạm Văn Phong (2013), “Công tác tuyên truyền xây dựng nông thôn

mới ở Tiền Giang hiện nay”, Học viện Báo chí và tuyên truyền, Luận văn

thạc sĩ Hồ Chí Minh học, Hà Nội

Đỗ Tú Linh (2017), “Đảng bộ huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai lãnh đạo công

tác dân vận từ năm 2005 đến năm 2015”, Luận văn thạc sĩ Lịch sử Đảng Luận

văn làm rõ quá trình Đảng bộ huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai lãnh đạo công tác dân vận từ năm 2005 đến năm 2015 Qua đó rút ra những kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả lãnh đạo công tác dân vân ở địa phương trong thời gian tới

Mặc dù đã có rất nhiều công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận và công tác vận động nhân dân xây dựng nông thôn mới, đời sống mới nhưng đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu về công tác vận động nhân dân xây dựng đời sống mới trên địa bàn thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh hiện nay theo tư tưởng dân vận Hồ Chí Minh Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu của các công trình trên chính là nguồn tư liệu rất quý giúp tác giả tiếp thu, tham khảo, làm định hướng cho đề tài của mình

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu nội dung tư tưởng dân vận Hồ Chí Minh và sự vận dụng vào công tác vận động nhân dân xây dựng đời sống mới ở thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đ ch trên, khóa luận thực hiện một số nhiệm vụ sau:

- Làm rõ khái niệm và những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh

về dân vận và công tác dân vận

- Phân t ch, đánh giá thực trạng công tác dân vận tại thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh từ đó đề xuất các giải pháp góp phần vận động nhân dân xây dựng đời sống mới theo tư tưởng dân vận Hồ Chí Minh

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Đề tài nghiên cứu tư tưởng dân vận Hồ Chí Minh và sự vận dụng vào vận động nhân dân xây dựng đời sống mới tại thị xã Đông Triều, Quảng Ninh trong giai đoạn hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Đề tài nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận và công tác dân vận thông qua các trước tác cũng như quá trình hoạt động của Người

- Nghiên cứu công tác vận động nhân dân xây dựng đời sống mới ở thị

xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn từ 2015 đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận:

Khóa luận được triển khai trên nền tảng của Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Ch Minh và các quan điểm của Đảng về dân vận và công tác dân vận

5.2 Phương pháp nghiên cứu:

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ

Ch Minh, đề tài sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu: phương pháp lịch sử - logic, phương pháp phân t ch và tổng hợp, gắn lý luận với thực tiễn, phương pháp so sánh Đặc biệt trên cơ sở kế thừa kết quả nghiên cứu đã

có, nhất là kế thừa kết quả khảo sát thực tế và tổng kết thực tiễn của tổ chức Đảng tại cơ sở

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của khóa luận

- Khóa luận góp phần hệ thống hóa những nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận và công tác dân vận

- Khóa luận có thể làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận, đặc biệt là công tác vận động nhân dân xây dựng đời sống mới

- Khóa luận bước đầu gợi mở một số những giải pháp giúp các cơ quan ban ngành tại địa phương tham khảo trong việc nâng cao hiệu quả vận động nhân dân xây dựng đời sống mới hiện nay

7 Kết cấu của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, đề tài gồm 2 chương, 5 tiết

Chương 1

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN VẬN

1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm “Dân”

Trong lịch sử thế giới, khái niệm Dân là khái niệm được sử dụng cơ bản

trong tư tưởng chính trị - xã hội đặc biệt ở phương Đông Theo Từ điển tiếng

Việt của Viện Ngôn ngữ học, “Dân” ở đây mang nghĩa như sau:

“Người sống trong một khu vực địa lí hoặc hành chính, trong quan hệ

với khu vực ấy (nói tổng quát) Dân giàu nước mạnh Làm dân một nước độc

lập Thành phố đông dân

Người thường thuộc lớp người đông đảo nhất, trong quan hệ với bộ phận

cầm quyền, bộ phận lãnh đạo hoặc quân đội (nói tổng quát) Người dân

thường Dễ trăm lần không dân cũng chịu Khó vạn lần dân liệu cũng xong (cd) Tình quân dân

Người cùng nghề nghiệp, hoàn cảnh, v.v , làm thành một lớp người

riêng (nói tổng quát; hàm ý coi thường) Dân thợ, dân buôn, dân ngụ cư”1 Theo quan niệm của nghĩa tiếng Việt, khái niệm dân với ý nghĩa phổ biến, khái quát nhất đồng nghĩa với khái niệm nhân dân, dân chúng, quần chúng nhân dân

Trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, Hồ Chí Minh có sự quan tâm rất lớn đối với nhân dân Trong nhiều bài nói, bài viết, bài phát biểu, thư động viên, khen thưởng Hồ Ch Minh đã dùng một dung lượng không nhỏ nhắc

về nhân dân Theo Người “Dân” ở đây có nghĩa là “dân là toàn dân, là mọi

con dân nước Việt, là mỗi người con Rồng cháu Tiên, toàn dân tộc Việt Nam bao gồm mọi người thuộc các dân tộc đa số và thiểu số, sống ở trong nước hay nước ngoài, không phân biệt nòi giống, gái trai, giàu nghèo, tôn giáo” 2

Người khẳng định dân không phải là một khối đồng nhất mà là một cộng

1 Từ điển Tiếng Việt: Viện ngôn ngữ học, Nxb.Từ điển bách khoa, H.2010, tr.324

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 3, tr.533

đồng gồm nhiều dân tộc, giai cấp, tầng lớp; có sự thống nhất và khác biệt về lợi ch, có thái độ và vai trò khác nhau đối với sự phát triển của xã hội

Điểm sáng tạo nổi bật về tư tưởng “dân” của Hồ Chí Minh còn thể hiện ở quan niệm dân trên lĩnh vực tinh thần, đây là điểm khác biệt so với một số chính trị gia phương Tây khác Như vậy, khái niệm “dân” của Hồ Chí Minh

có sự tiếp nối tinh thần của chủ nghĩa Mác – Lênin về quan điểm giai cấp khi tập hợp lực lượng cách mạng lại rất phù hợp với điều kiện hoàn cảnh Việt Nam lúc bấy giờ Trong nhiều trường hợp, Hồ Chí Minh gọi nhân dân là quần chúng, quốc dân, đồng bào; tất cả đều là người Việt Nam, mang dòng máu Việt Nam, đó là cái chung nằm trong cái riêng của mỗi cá thể Không có người dân nào không gắn liền với dân tộc, với đất nước Cuộc sống và vận mệnh của mỗi người dân đều gắn liền với vận mệnh của dân tộc Chính vì vậy, Hồ Ch Minh đã rút ra kết luận hết sức quan trọng: Hễ là người Việt Nam thì dù trong bất cứ hoàn cảnh xã hội và điều kiện lịch sử thì đều có tinh thần dân tộc, lòng yêu nước và nó vươn lên trở thành lẽ sống của mỗi con người Triết lý của Hồ Chí Minh về Dân là một điểm sáng tạo nổi bật so với các quan điểm khác về Dân của các nhà tư tưởng, nó đã vượt lên mọi sự hẹp hòi, phân biệt, đố kỵ thường xảy ra trong khi thực tế ảnh hưởng của ý thức hệ truyền thống đã đưa đến sự phân hóa, đấu tranh giai cấp, phân tầng xã hội vô cùng quyết liệt

Theo Hồ Chí Minh, dân là một khái niệm rất cụ thể, rõ ràng Dân không phải là trừu tượng, chung chung, không xác định mà là những con người cụ thể bằng xương, bằng thịt, sống làm việc quanh ta Quan điểm về dân của Người ở đây hội tụ nhiều tiêu chí bao gồm văn hóa, lịch sử, lãnh thổ cư trú Nhân dân Việt Nam là cộng đồng mọi người dân, không phải tất cả, mà phải

là người Việt Nam chung gốc tích, lịch sử, văn hóa Người còn nhấn mạnh người dân Việt Nam ở đây là tất cả mọi người Việt Nam đang sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam mà còn là những người Việt đang sinh sống và định cư ở nước ngoài Hồ Chí Minh còn rất coi trọng cá nhân để coi trọng cộng đồng vì

mỗi cá nhân là thành phần chủ động, tích cực của cộng đồng, còn là cái nôi của cộng đồng, là môi trường nuôi dưỡng cái tích cực của mỗi cá nhân

Từ những phân t ch trên, nhân dân theo Tư tưởng Hồ Chí Minh mang ý nghĩa và nội hàm như sau:

“Nhân dân là toàn bộ các quan điểm của Hồ Chí Minh để chỉ một con người Việt Nam cụ thể hay một tập thể người đông đảo có phạm vi rộng lớn, toàn bộ con người Việt Nam là đồng bào, có chung dòng giống, có lòng yêu nước, hướng tới một mục tiêu chung của sự nghiệp cách mạng đó là xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.”

1.1.2 Khái niệm dân vận, công tác dân vận

Trên cơ sở nhận thức được tầm quan trọng của quần chúng nhân dân trong tiến trình lịch sử cách mạng của dân tộc Chủ tịch Hồ Ch Minh đã có những sáng tạo không ngừng nghỉ khi phát triển mối quan hệ giữa dân – dân tộc – dân chủ Theo tư tưởng của Người, dân ở đây ch nh là người là chủ và là người làm chủ Cùng với đó, khi xác định đất nước ta tiến lên con đường cách mạng xã hội chủ nghĩa, đây là một cuộc cách mạng toàn diện, sâu sắc, triệt để, tác động đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, mọi giai cấp, mọi tầng lớp nhân dân , các giới đồng bào yêu nước; cần phải huy động được toàn nhân dân tham gia Để đạt được cái đ ch mà ta mong muốn, Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã nhấn mạnh cần phải vận động quần chúng (hay nói cách khác là dân vận)

Theo nghĩa thông thường, dân vận là hoạt động tuyên truyền, vận động,

thuyết phục các tầng lớp, giai cấp trong xã hội nhằm phục vụ mục tiêu chính trị, xã hội nhất định Như vậy, bất cứ tổ chức nào, nhà nước nào, dưới chế độ nào cũng đều phải quan tâm đến vấn đề dân vận Dân vận còn được hiểu là hoạt động của các cơ quan làm công tác dân vận của Đảng, chính quyền, đoàn thể trong hệ thống chính trị ở Việt Nam Dân vận cũng có nghĩa là cán bộ, đảng viên phải làm gương trước nhân dân, lôi cuốn quần chúng hoạt động theo mình

Trên cơ sở thấy được tầm quan trọng của dân vận, cách đây hơn 70 năm; chủ tịch Hồ Ch Minh đã viết tác phẩm “Dân vận” đăng trên báo Sự thật với

bút danh X.Y.Z, Người đã đưa ra khái niệm: “Dân vận là động viên tất cả lực lượng của mỗi người dân, không để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực hành những công việc nên làm, những công việc được Đoàn thể và Chính phủ giao cho”1

Khái niệm dân vận theo tư tưởng của Người được hiểu gồm hai vấn đề chính của công tác dân vận, phải hiểu sâu sắc từng vấn đề mới có thể có cái nhìn đầy đủ, thấu đáo và toàn diện trong tư tưởng dân vận của Người Trước hết, theo Người dân vận bao gồm “tất cả lực lượng của mỗi người dân, không

để sót một người dân nào” Đây là vấn đề không hề dễ dàng, không đơn giản nhưng lại là vấn đề cốt lõi trong công tác dân vận của Người Nếu không vận động, huy động được mọi người tham gia vào cách mạng thì chẳng khác nào chúng ta chưa làm đươc và chưa làm tốt công tác dân vận Trong tư tưởng xuyên suốt, nhất quán của mình Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh phải xây dựng lực lượng cho cách mạng – xây dựng khối đoàn kết dân tộc, một trong những nhân tố thắng lợi của cách mạng Việt Nam Người từng khẳng định “lực lượng của dân rất to, việc dân rất quan trọng” Thứ hai, công tác dân vận bao giờ cũng phải gắn với một nhiệm vụ chính trị của từng giai đoạn, từng thời kỳ cách mạng Kết quả của công tác dân vận chính là nhằm thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng, xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và các đoàn thể vững mạnh Do đó, công tác dân vận không chỉ

là động viên, giáo dục, khích lệ nhân dân mà quan trọng hơn là phải đáp ứng cho được lợi ích thiết thực của nhân dân, những gì “ ch nước lợi nhà”, đều là những công việc mà Đảng, Nhà nước, đoàn thể phải chăm lo và chú ý đến

Theo PGS.TS Trương Ngọc Nam công tác dân vận là hoạt động có tính

quy luật của Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội để tuyên truyền, vận động nhân dân; nêu cao quyền lợi, trách nhiệm của người dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc nhằm thực hiện tốt mục tiêu dân giàu, nước

mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

1

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 6, tr.232

Như vậy, có thể hiểu công tác dân vận là công việc (hay còn gọi là

nhiệm vụ chính trị) của các tổ chức Đảng, Nhà nước và các đoàn thể chính trị

- xã hội cần phải làm tròn trước Đảng và nhân dân nhằm tuyên truyền, giải

th ch, động viên làm cho đông đảo nhân dân ủng hộ hoặc tự nguyện làm theo những công việc mang lại lợi ch chung Quan điểm Hồ Chí Minh trong công tác dân vận là không để bỏ sót một người dân nào vì mỗi người đều giữ một vai trò nhất định trong công cuộc cách mạng

Trong bối cảnh hiện nay, thời kỳ đổi mới và hội nhập ngày càng phát

triển thì công tác dân vận chính là công tác tuyên truyền, vận động, giáo dục,

thuyết phục mọi người dân thực hiên các chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, đáp ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế

Xuất phát từ lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, thực tiễn tình hình chính trị - xã hội đất nước cùng với nhãn quan chính trị sắc bén, chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra định nghĩa về công tác dân vận rất đầy đủ và ý nghĩa, trong đó đã thể hiện rất rõ quan điểm của Người, thể hiện rõ t nh đúng đắn với công tác dân vận trong suốt thời kỳ thực hiện cách mạng giải phóng dân tôc

và vẫn phù hợp với điều kiện của đất nước ta trong giai đoạn hiện nay

1.1.3 Khái niệm đời sống mới

Sau cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, nhân dân cả nước đã đánh đổ thực dân Pháp và tầng lớp phong kiến khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Sau đó, ch nh quyền nhân dân non trẻ bắt tay vào sự nghiệp kháng chiến và kiến quốc Trong giai đoạn này, Hồ Chí Minh nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của việc nâng cao đời sống mới cho nhân dân trong điều kiện mới Nhiệm vụ cấp bách đối với Đảng, Chính phủ và với Nhân dân ta lúc này là diệt giặc dốt, cổ động toàn dân tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, chống giặc đói, cổ vũ tinh thần yêu nước, chống giặc ngoại xâm, xây dựng đạo đức cách mạng và sửa đổi nề nếp sinh hoạt trong đời sống của mỗi người, mỗi nhà và mỗi cộng đồng làng bản, đơn vị công tác Do vậy,

để có một phong trào xây dựng đời sống văn hóa mới thu hút được nhiều

người hưởng ứng, Chủ tịch Hồ Ch Minh đã phát động phong trào xây dựng đời sống mới (1/1946) và đặc biệt vào tháng 3/1946, Người đã ký Sắc lệnh thành lập Ủy ban Trung Ương vận động đời sống mới Tháng 3/1947, Người

đã viết cuốn sách “Đời sống mới” để hướng dẫn việc xây dựng đời sống mới cho các tầng lớp nhân dân và trong toàn xã hội Đây là phong trào quần chúng sôi nổi, rộng lớn đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, chưa từng có trong các giai đoạn lịch sử trước đó nên được gọi là xây dựng đời sống mới Trong bối cảnh trình độ học vấn của nhân dân còn thấp do hậu quả của thực dân Pháp cai trị,

Hồ Ch Minh đã dùng từ “mới” thay thế cho từ “văn hóa” để nhân dân dễ hiểu

và thực hành xây dựng đời sống văn hóa Như vậy, có thể hiểu rằng đời sống mới cũng ch nh là đời sống văn hóa

Trong tác phẩm Đời sống mới, Chủ tịch Hồ Ch Minh đã giải thích rằng:

“Đời sống mới không phải cái gì cũ cũng bỏ hết, không phải cái gì cũng làm mới Cái gì cũ mà xấu, thì phải bỏ Cái gì cũ mà không xấu, nhưng phiền phức thì phải sửa đổi lại cho hợp lý ”1

Trên cơ sở đồng nhất giữa xây dựng đời sống mới và đời sống văn hóa, hiện nay có rất nhiều quan niệm khác nhau về vấn đề này như: “đời sống văn hóa được hiểu một cách khái quát là hiện thực sinh động các hoạt động của con người trong môi trường sống để duy trì, đồng thời tái tạo sản phẩm văn hóa vật chất, văn hóa tinh thần theo những giá trị và chuẩn mực xã hội nhất định nhằm không ngừng tác động, biến đổi tự nhiên, xã hội và đáp ứng nhu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng sống của ch nh con người”2

Ngoài ra, theo giáo trình Lý luận văn hóa và đường lối văn hóa của Đảng cộng sản Việt Nam của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Ch Minh đã viết đời sống văn hóa là một bộ phận của đời sống xã hội, bao gồm tổng thể những yếu tố hoạt động văn hóa vật chất và tinh thần, những tác động qua lại lẫn nhau của đời sống xã hội để tạo ra những quan hệ văn hóa trong cộng đồng, trực tiếp hình thành nhân cách và lối sống của con người Đời sống văn hóa

bao gồm những nội dung không tách rời các lĩnh vực của đời sống xã hội và các yếu tố cơ bản tạo nên văn hóa

Trong hội thảo khoa học “Những vấn đề lý luận và thực tiễn về đời sống văn hóa và môi trường văn hóa” được tổ chức tháng 4 năm 2015 tại Hà Nội, khái niệm đời sống văn hóa được thống nhất ở những nội dung cơ bản: đời sống văn hóa ch nh là các hoạt động của con người, nhằm thỏa mãn nhu cầu của mình, hướng con người tới sự phát triển và hoàn thiện mình Là hoạt động sản xuất và sáng tạo, theo nghĩa hẹp, nó bao gồm những hoạt động đáp ứng đời sống tinh thần của con người Theo nghĩa rộng, đời sống văn hóa là bộ phận của đời sống xã hội, bao gồm các hoạt động liên quan đến các sản phẩm vật chất và tinh thần của xã hội nhưng trong đó nhấn mạnh đến phương thức hoạt động và sự đan xen tác động của các mối quan hệ (giữa con người và văn hóa, hoạt động văn hóa, môi trường văn hóa và các sản phẩm văn hóa)

Như vậy, trên cơ sở kế thừa các quan điểm của các nhà khoa học về đời sống mới (đời sống văn hóa), có thể hiểu đây là bộ phận của đời sống xã hội, phản ánh sinh động hoạt động của con người trong mối quan hệ với môi trường sống (tự nhiên và xã hội), nhằm thích ứng và sáng tạo ra những giá trị văn hóa vật chất và tinh thần, đáp ứng nhu cầu, nâng cao chất lượng cuộc sống của con người và xã hội Có thể thấy, khái niệm này mang nội dung bao gồm toàn bộ mọi hoạt động sáng tạo mang giá trị văn hóa của con người

1.2 Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận

1.2.1 Vai trò của công tác dân vận

Trong suốt quá trình hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận thức được tầm quan trọng của công tác dân vận từ rất sớm, xuất phát từ một người con yêu nước, muốn bảo vệ và phát huy nền độc lập dân tộc nước nhà, sớm được tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Đông – Tây, đặc biệt là đến với chủ nghĩa Mác – Lênin đã góp phần hình thành nên công tác dân vận theo tư tưởng của Người ngay từ rất sớm

Thứ nhất, vai trò quan trọng trong công tác dân vận chính là tuyên truyền lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin Ngay từ những năm 1920, khi đọc

bản sơ thảo Luận cương của Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa, từ đây Người đã tìm ra con đường cứu nước cho dân tộc ch nh là con đường cách mạng vô sản với lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin Hồi tưởng giây phút trọng đại đó, trong tác phẩm “Con đường dẫn tôi đến chủ nghĩa Lênin”, Người viết: “Trong Luận cương ấy, có những chữ chính trị khó hiểu Nhưng

cứ đọc đi đọc lại nhiều lần, cuối cùng tôi cũng hiểu được phần chính Luận cương của Lênin làm cho tôi rất cảm động, phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởng biết bao! Tôi vui mừng đến phát khóc lên Ngồi một mình trong buồng mà tôi nói

to lên như đang nói trước quần chúng đông đảo: “Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta!”1

V.I Lênin đã từng viết “ một nước mạnh là nhờ ở sự giác ngộ của quần chúng Nước mạnh là khi nào quần chúng biết rõ tất cả mọi cái, quần chúng

có thể phán đoán được về mọi cái và đi vào hành động một cách có ý thức”2 Trên cơ sở đó, Hồ Ch Minh đã tiếp thu và khẳng định phải “đối với tôi, câu trả lời đã rõ ràng Trở về nước, đi vào quần chúng, thức tỉnh họ, tổ chức họ, đoàn kết họ, huấn luyện họ, đưa họ ra đấu tranh giành tự do, độc lập”

Chủ nghĩa Mác – Lênin là ngọn cờ soi sáng cho chủ tịch Hồ Chí Minh và dân tộc Việt Nam để làm nên những thắng lợi vẻ vang cho nước nhà Theo chủ nghĩa Mác, cách mạng vô sản muốn thắng lợi phải được sự ủng hộ của các tầng lớp nhân dân, người lao động và nhân dân ch nh là người sáng tạo ra lịch sử C.Mác và Ph.Ăngghen khẳng định, để đảm bảo cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản

và các giai cấp bóc lột khác xây dựng xã hội mới công bằng, văn minh hơn, cần có hai yếu tố cơ bản: một là, giai cấp công nhân phải tự tổ chức ra được một ch nh đảng độc lập; hai là, bản thân quần chúng phải tự mình tham gia vào công cuộc cải tạo ấy, phải tự mình hiểu rõ đó là vai trò và vì sao mình phải tham gia Nhưng muốn cho quần chúng hiểu rõ phải làm gì, làm như thế

nào và tự giác làm thì “cần phải tiến hành một công tác lâu dài và kiên nhẫn” tức là phải tiến hành công tác dân vận

Trên cơ sở nhận thức khoa học về vị trí của chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ

Ch Minh đã không ngừng tuyên truyền giác ngộ chủ nghĩa Mác - Lênin về nước thông qua những sách báo, tạp ch qua đường biển Những tài liệu bí mật Người đưa về nước đã thúc đẩy phong trào cách mạng đặc biệt là những người trí thức trẻ, thanh niên yêu nước Năm 1924, Người thành lập tổ chức

“Hội Việt Nam cách mạng thanh niên” với mục đ ch nhằm tập hợp những thanh niên yêu nước, có ch hướng cách mạng với mục tiêu chung chính là truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin vào trong nước Chính vì vậy, năm 1927 chủ trương “Vô sản hóa” của Hội đã đạt được một kết quả vô cùng to lớn khi

mà các thanh niên đi vào các x nghiệp, hầm mỏ cùng ăn, cùng ở với công nhân nhằm tuyên truyền chủ nghĩa Mác – Lênin đối với họ đã làm cho chủ nghĩa Mác – Lênin thâm nhập sâu vào nhân dân Như vậy, muốn đạt được hiệu quả trong công tác dân vận phải có lý luận chung mà lý luận chung ở đây chính là chủ nghĩa Mác – Lênin để mọi người dân đi và tin theo Đây ch nh là

cơ sở khoa học, lý luận tiên tiến nhất mọi thời đại giúp cho người dân thấy được vị trí và tầm quan trọng của mình đối với cách mạng Chính vì thế, kể từ khi Đảng thành lập đến nay luôn nhấn mạnh phải tuyên truyền, giác ngộ chủ nghĩa Mác – Lênin trong công tác dân vận

Thứ hai, vai trò của công tác dân vận là tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước

Ngoài việc tuyên truyền, giác ngộ chủ nghĩa Mác – Lênin, một nội dung quan trọng đối với công tác dân vận chính là việc tuyên truyền đường lối, chủ trương, ch nh sách pháp luật của Đảng và Nhà nước Trên cơ sở nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của công tác dân vận, Hồ Ch Minh đã chỉ ra mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân, Đảng cộng sản có mối quan hệ máu thịt với nhân dân Đảng không phải trên trời rơi xuống mà nó xuất phát từ xã hội mà

ra Đảng là con đẻ của phong trào cách mạng Đảng xuất phát từ dân cho nên chủ trương ch nh sách phải đáp ứng yêu cầu của dân Có như vậy mới vận

động được mọi người tham gia và công tác dân vận mới thành công và có thể giành thắng lợi

Lịch sử dân tộc đã chứng minh rằng cách mạng thành công khi công tác dân vận khiến cho mọi người dân tin và làm theo những đường lối, chủ trương ch nh sách pháp luật của Đảng và Nhà nước Nhờ có chủ trương, đường lối đúng đắn của Đảng mà cách mạng Việt Nam đã đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác: cách mạng tháng Tám năm 1945, kháng chiến chống Pháp

1954, kháng chiến chống Mỹ 1975 và đặc biệt trong công cuộc đổi mới hiện nay

Nhờ có công tác dân vận mà mọi đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước mới đến được với dân Trong quá trình lãnh đạo qua các giai đoạn, tùy vào thời kỳ Đảng, Nhà nước ta lại đề ra những chủ trương, đường lối khác nhau phụ thuộc vào hoàn cảnh thực tiễn đất nước như năm 1945, sau khi giành được độc lập đất nước đối mặt với giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm Đảng và Nhà nước ta đã tiến hành những chủ trương để giải quyết ba loại giặc trên với những chương trình, khẩu hiệu “hũ gạo cứu đói” hay trong chiến dịch Điện Biên Phủ 1954, từ phương châm “đánh nhanh thắng nhanh đã chuyển sang đánh chắc tiến chắc”, nhờ có phương châm đó đã huy động và được sự ủng hộ sức mạnh của hậu phương và tiền tuyến tạo nên thắng lợi Điện Biên Phủ - lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu Nhờ có công tác dân vận mà mọi chủ trương đường lối đã đến với mọi người kịp thời tạo nên sức mạnh của cả dân tộc

Khái niệm công tác dân vận đã chỉ ra rằng đây là công tác tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục mọi người dân thực hiện các chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước do đó hoạt động công tác dân vận thành công hay thất bại chính là một phần đến từ đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước

Thứ ba, vai trò của công tác dân vận đáp ứng nguyện vọng, ý chí của nhân dân

Trên cơ sở nhận thức dân vận là hoạt động động viên tất cả mọi người dân tham gia vào hoạt động chung của đất nước Vì thế, phải đoàn kết mọi người dân với nhau cùng hướng tới một mục tiêu chung, lợi ích chung và phải phù hợp với yêu cầu của thực tiễn lịch sử Hồ Chí Minh là một nhà cách mạng

có tầm nhìn chiến lược vượt thời đại Khi đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, Người đã vận dụng sáng tạo vào hoàn cảnh lịch sử của đất nước: “Về phần chúng tôi, chính là do cố gắng vận dụng những lời dạy của Lênin, nhưng vận dụng một cách sáng tạo, phù hợp với thực tế Việt Nam ngày nay, mà chúng tôi đã chiến đấu và giành được những thắng lợi to lớn như đồng ch đã biết Chúng tôi giành được thắng lợi đó là do nhiều nhân tố, nhưng cần phải nhấn mạnh rằng - mà không phải chỉ nhân dịp kỷ niệm lần thứ 100 ngày sinh Lênin

- chúng tôi giành được những thắng lợi đó trước hết là nhờ cái vũ kh không

gì thay thế được là chủ nghĩa Mác - Lênin”1

Lịch sử cách mạng những năm tháng kháng chiến đã chứng minh rằng Người đã vận dụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh thực tiễn của đất nước

để phù hợp với công tác dân vận của đất nước Trong Cương lĩnh ch nh trị đầu tiên, Người đã nêu lên sách lược cần phải đoàn kết liên minh công nông – đây là lực lượng chính của cách mạng; ngoài ra phải liên lạc với tiểu tư sản, trí thức, trung nông; tranh thủ, phân hóa trung tiểu địa chủ và tư sản dân tộc, đoàn kết với các dân tộc bị áp bức và giai cấp vô sản thế giới để hình thành mặt trận thống nhất đánh đuổi đế quốc, đánh đuổi bọn đại địa chủ và phong kiến, thực hiện khẩu hiệu nước Việt Nam độc lập, người cày có ruộng Những sáng tạo của Hồ Chí Minh trong vấn đề đoàn kết dân tộc có ý nghĩa vô cùng

to lớn trong công tác dân vận để từ đó đưa đến những thắng lợi cho dân tộc Đối với công tác dân vận, để có thể huy động tất cả mọi người thì mọi lợi ích phải đề cập đến toàn thể mọi người dân; mọi yêu cầu đều phải đáp ứng nguyện vọng, ý chí của nhân dân Nước ta là một nước dân chủ, do đó “luôn đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết; liên hệ chặt chẽ với nhân dân Thực tiễn cách mạng từ khi Đảng thành lập đã chứng minh rằng, trong những thời kỳ

1

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 15, tr 589 – 590

cách mạng, căn cứ vào hoàn cảnh thực tế của đất nước, Đảng và chủ tịch Hồ

Ch Minh đã đưa ra những nhiệm vụ cách mạng nhưng đều đặt nhiệm vụ của dân tộc và của quảng đại quần chúng nhân dân lên trên hết Để công tác dân vận thành công, những nhiệm vụ ấy đều xuất phát từ dân mà ra, với mỗi giai cấp, mỗi tầng lớp lại có nhiệm vụ riêng: “người cày có ruộng” đối với nông

dân hay như bản Đề cương văn hóa Việt Nam nhằm tập hợp những người văn

hóa, trí thức

Vai trò của công tác dân vận có ý nghĩa lịch sử vô cùng quan trọng không chỉ trong lịch sử cách mạng mà còn có ý nghĩa trong giai đoạn hiện nay Nhận thức được vai trò của công tác dân vận, Đảng và Nhà nước ta trong thời kỳ hiện nay phải luôn phát huy vai trò nhằm nâng cao nhận thức của tất

cả mọi người về chủ nghĩa Mác – Lênin; chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước và phải phù hợp với yêu cầu thực tiễn, đáp ứng nguyện vọng của nhân dân

1.2.2 Chủ thể của công tác dân vận

Chủ tịch Hồ Chí Minh ngay từ sớm đã đến với chủ nghĩa Mác – Lênin

và nhận thức rõ vai trò của quần chúng nhân dân đối với cách mạng Trong bài báo Dân vận (1949), Người đã nhấn mạnh vấn đề ai phụ trách công tác dân vận gồm “Tất cả các cán bộ chính quyền, tất cả các cán bộ đoàn thể và tất

cả hội viên của các tổ chức nhân dân (Liên Việt, Việt Minh, v.v ) đều phải phụ trách dân vận”1 Trên cơ sở đó, để đạt được thành công trong công tác vận động nhân dân cần các chủ thể lãnh đạo sau:

Một là, đối với Đảng lãnh đạo để trong thì vận động, tổ chức dân chúng,

ngoài thì liên minh với các dân tộc bị áp bức và giai cấp vô sản trên toàn thế giới Với sứ mệnh của Đảng, ngay từ khi thành lập trong Cương lĩnh ch nh trị đầu tiên Người đã khẳng định và nêu cao tinh thần đoàn kết với các giai cấp cách mạng bao gồm: công nhân, nông dân, tiểu tư sản, trí thức, tư sản dân tộc

và cá nhân yêu nước thuộc tầng lớp địa chủ vừa và nhỏ đứng dưới ngọn cờ của Đảng đấu tranh cho độc lập dân tộc, dân chủ để đi tới xã hội cộng sản

1

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 6, tr.233

Người phân t ch: “cách mệnh trước phải làm cho dân giác ngộ, phải giảng giải

lý luận và chủ nghĩa cho dân hiểu, phải hiểu phong triều thế giới, phải bày sách lược cho dân Vậy nên sức cách mệnh phải tập trung, muốn tập trung phải có đảng cách mệnh”1 Đảng có vai trò rất quan trọng đối với tiến trình lịch sử dân tộc và với nhân dân Nhân dân muốn đảm bảo quyền lực của mình cần có sự lãnh đạo của Đảng, ngược lại Đảng muốn giữ vững được vai trò của mình cần “lấy dân làm gốc” Vai trò lãnh đạo của Đảng cầm quyền không chỉ thể hiện trong tiến trình cách mạng mà nó được thể hiện sâu sắc qua công tác dân vận; Đảng tập hợp lực lượng, đề ra đường lối, ch nh sách để huy động và khai thác các nguồn lực của dân, vì lợi ích của quần chúng nhân dân lao động

Hồ Ch Minh đã t ch cực và trực tiếp lãnh đạo Đảng, Người khẳng định:

“Lực lượng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động là rất to lớn, là vô cùng tận Nhưng lực lượng ấy cần có Đảng lãnh đạo mới chắc chắn thắng lợi”2 Nhấn mạnh vai trò của Đảng trong công tác dân vận là một nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa quyết định cho sự thành bại của cách mạng đất nước Theo Người, Đảng phải trung thành tuyêt đối với lợi ch ch nh đáng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam, Đảng phải có tổ chức chặt chẽ, liên hệ mật thiết với nhân dân thì mới huy động được mọi người tham gia vào công tác dân vận Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta đã nhất tề đứng lên làm cách mạng tháng Tám thành công, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa và cùng nhau chiến thắng kháng chiến chống Pháp và

Mỹ đặc biệt trong công cuộc xây dựng đất nước hiện nay Người thường xuyên yêu cầu: “Đảng vừa lo tính công việc lớn như đổi nền kinh tế và văn hóa lạc hậu của nước ta thành một nền kinh tế và văn hóa tiên tiến, đồng thời lại luôn quan tâm đến những việc nhỏ như tương cà mắm muối cần thiết cho đời sống hàng ngày của nhân dân”3

Đảng trong công tác vận động quần chúng phải hết sức chăm lo đến đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, có như thế mới huy động được mọi

người tham gia Hồ Chí Minh yêu cầu Đảng phải đề ra chủ trương, đường lối đúng đắn, phù hợp với các giai cấp tầng lớp, trên cơ sở lấy lợi ích chung của

Tổ quốc và những quyền lợi của nhân dân lao động làm mẫu số chung Trong

Di chúc, Người đã nêu lên luận điểm nổi tiếng nói về Đảng nói chung và Đảng đối với công tác dân vận nói riêng phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đày tớ trung thành của quần chúng nhân dân và phải giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, phát huy quyền làm chủ của quần chúng nhân dân

Hai là, đối với chính quyền mà tiêu biểu là Nhà nước Đây là một trong

những chủ thể vô cùng quan trọng trong công tác vận động quần chúng Trong quá trình đi tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc đã t ch cực nghiên cứu, lựa chọn mô hình nhà nước để thành lập ngay khi cách mạng thành công Nhà nước đó phải đại biểu cho lợi ích của số đông nhân dân Việt Nam và Người đã chủ trương thành lập nhà nước Công nông binh thể hiện trong cương lĩnh ch nh trị năm 1930 Trải qua quá trình cách mạng, Người chủ trương thành lập nhà nước dân chủ cộng hòa, một nhà nước của dân, do dân,

vì dân Mô hình Nhà nước ta xây dựng là mô hình dân chủ nhân dân, mọi quyền lợi đều xuất phát từ lợi ích của dân, là nhà nước do dân là chủ và dân làm chủ Trong công cuộc vận động Nhân dân, nhà nước đóng một vai trò vô cùng quan trọng vì nhân dân thực hiện quyền làm chủ đất nước, xã hội và cuộc sống của mình bằng Nhà nước cho nên Nhà nước chính là công cụ để tập hợp được nhân dân tham gia mọi công cuộc của xã hội

Ngay sau khi cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời Với tên gọi như vậy đã khẳng định đây

ch nh là nhà nước của nhân dân Việt Nam, của đại đa số là quần chúng lao khổ công, nông, trí thức Xuất phát từ mục đ ch của công tác dân vận, Hồ Chí Minh đã khắng định Nhà nước phải đưa ra mọi ch nh sách đều phải xuất phát

từ dân và đưa lại quyền lợi cho dân Trong suốt quá trình cách mạng, Người luôn tâm niệm phải làm cho dân có ăn, phải làm cho dân có mặc, phải làm cho dân có chỗ ở, phải làm cho dân được học hành Để vận động, huy động

sức mạnh từ nơi dân, nhà nước phải xuất phát từ lợi ích của dân, có như thế mới vận động được đông đảo quần chúng nhân dân đi và tin theo

Trong cuộc tác dân vận, chủ tịch Hồ Chí Minh rất nhấn mạnh tầm quan trọng lãnh đạo của Nhà nước với công tác này Trong Tám điều mệnh lệnh của Chính phủ Dân chủ Cộng hoà Việt Nam Hồ Chủ tịch đặc biệt đề cao việc bảo vệ tính mạng, tài sản và nghề nghiệp làm ăn của nhân dân, Người yêu cầu

“toàn thể nhân dân, không phân biệt giai cấp, t n ngưỡng và nghề nghiệp, đều phải giữ gìn trật tự và ra sức ủng hộ chính quyền nhân dân”1 Nhà nước phải cùng với Đảng hiện thực hóa những đường lối thành những ch nh sách để vận động nhân dân tham gia vào công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước

Nhờ có Nhà nước lãnh đạo công tác dân vận, đặc biệt là sau khi mới thành lập Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa Công tác vận động quần chúng nhân dân tham gia ngày càng mãnh liệt, những chủ trương của nhà nước về chống giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm ngày càng nhận được sự hưởng ứng đông đảo của quần chúng nhân dân Góp phần khẳng định vai trò lãnh đạo của Nhà nước đối với công tác dân vận

Ba là, đối với các tổ chức chính trị – xã hội mà tiêu biểu là Mặt trận

Công tác dân vận chính là tập hợp mọi người tham gia, để tập hợp và huy động sức mạnh của toàn dân tộc, trước tiên phải có mặt trận Trong chỉ đạo đấu tranh cách mạng, Hồ Chí Minh chủ trương thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Mặt trận dân tộc thống nhất là một

tổ chức được xây dựng trên nền tảng liên minh công, nông, trí thức; hoạt động theo nguyên tắc hiệp thương, dân chủ, lấy việc thống nhất lợi ích của các tầng lớp nhân dân làm cơ sở để củng cố và không ngừng mở rộng, đoàn kết lâu dài, chặt chẽ, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ Lịch sử dân tộc đã chứng minh rằng, mặt trận có ý nghĩa vô cùng to lớn trong công tác dân vận góp phần lãnh đạo quần chúng nhân dân đi đến mọi thắng lợi Ngay từ những ngày đầu Đảng thành lập, Hội Đồng minh phản đế Đông Dương ra đời, tiếp theo là các mặt

1

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 7, tr 487

trận với những tên gọi tùy thuộc vào lịch sử của thời kỳ đó Cho đến năm

1941, chủ tịch Hồ Chí Minh về nước đã sáng lập ra Mặt trận Việt Minh để tập hợp đông đảo nhân dân tham gia sự nghiệp cách mạng; trong đó mục tiêu đầu tiên là vận động các lực lượng kề vai th ch cánh để “cờ treo độc lập, nền xây bình quyền” Nhờ vận động được đông đảo mọi lực lượng nhân dân tham gia vào sự nghiệp cách mạng mà cuộc cách mạng tháng Tám năm 1945 đã thắng lợi vẻ vang, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa Sau khi nhà nước được độc lập, Người chủ trương mở rộng mặt trận Việt minh, tổ chức thêm mặt trận Liên Việt, phát triển và củng cố các đoàn thể quần chúng, phát triển

và củng cố Đảng, tạo ra sự đồng tâm nhất tr trong Đảng, toàn dân và toàn quân thực hiện kháng chiến và kiến quốc Mặt trận ch nh là nơi tập hợp đông đảo được quần chúng nhân dân, từ đó tuyên truyền, giác ngộ chính sách của Đảng và Nhà nước cho họ Công tác vận động quần chúng đạt được hiệu quả cao chính là nhờ vai trò lãnh đạo của Mặt trận

Không chỉ nhấn mạnh vai trò của mặt trận trong tổ chức chính trị - xã hội, chủ tịch Hồ Chí Minh với tầm nhìn chính trị vượt thời đại cùng với những yếu tố do lịch sử quy định đã thấy được vai trò sứ mệnh lịch sử của công nhân đối với cách mạng Để tập hợp được đông đảo công nhân tham gia

vào sự nghiệp đó, Người đã chủ trương thành lập Công đoàn và Công đoàn

đã trở thành một trong những chủ thể quan trọng lãnh đạo công nhân trong

lịch sử cho đến tận bây giờ Xuất phát từ nước ta là một nước bị thực dân Pháp xâm lược, chúng tiến hành hai cuộc khai thác thuộc địa đã biến nước ta xuất hiện giai cấp công nhân, cùng với đó khi đến với chủ nghĩa Mác – Lenin

đi theo con đường cách mạng vô sản và thấy được tầm quan trọng của công nhân đối với lịch sử Ngay từ năm 1927, trong tác phẩm Đường Kach Mệnh, Người đã nói rõ về mục đ ch và hoạt động của công hội: Tổ chức công hội trước là để cho công nhân đi lại với nhau cho có tình cảm; để nghiên cứu với nhau; để sửa sang cách sinh hoạt của công nhân cho khá hơn; để giúp cho quốc dân, cho thế giới Để tập hợp công nhân vào một tổ chức, công đoàn đã được ra đời giúp cho việc vận động một giai cấp đông đảo dễ dàng hơn để

thực hiện những nhiệm vụ lịch sử chính trị của đất nước Trong công tác vận động quần chúng nhân dân nói chung và công tác vận động công nhân nói riêng, công đoàn có một vị tr , vai trò đặc biệt quan trọng, trong bài phát biểu tại Hội nghị cán bộ công đoàn cơ sở toàn miền Bắc năm 1962, Bác mong muốn, cán bộ công đoàn cần có tinh thần dũng cảm, ý ch kiên cường, quyết tâm khắc phục khó khăn làm tròn nhiệm vụ mà Đảng đã giao phó Cán bộ công đoàn phải là người hiểu biết sản xuất, đời sống, nguyện vọng của công nhân, viên chức, phải hiểu chính sách của Đảng, phải hiểu về quản lý kinh tế, khoa học, kỹ thuật Cán bộ Công đoàn “phải giỏi cả về chính trị, thạo về kinh tế” thì mới lãnh đạo được đội ngũ công nhân ngày càng phát triển lại có trình

độ cả về tư tưởng văn hóa, kỹ thuật Đối với Công đoàn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã không ngừng nhắc nhở mọi cán bộ, đảng viên phải thực hiện tốt mọi công việc Trước khi Người ra đi, ngày 18.7.1969, với giọng nói ân tình gần như di chúc riêng cho cán bộ công đoàn, Người đã nhắc nhở vai trò của công đoàn trong việc lãnh đạo công nhân “Bác đã nhiều lần gặp công đoàn, hôm nay lại gặp các chú Bác mong muốn các chú làm tốt công tác vận động, tổ chức, giáo dục công nhân, viên chức”1, mọi người phải thấm nhuần sâu sắc ý chí làm chủ tập thể và đạo đức cách mạng “mình vì mọi người” Cán bộ công đoàn “phải thấy hết trách nhiệm trước nhân dân, trước xã hội” Để thực hiện tốt công tác vận động công nhân với cương vị là chủ thể lãnh đạo, “cán bộ công đoàn phải là người hiểu biết sản xuất, đời sống, nguyện vọng của công nhân, viên chức, phải hiểu chính sách của Đảng, phải hiểu về quản lý kinh tế, khoa học kĩ thuật”2; “phải tham gia lao động, gần gũi với công nhân, viên chức”3, “Trong nội bộ tổ chức công đoàn cũng phải thực hành dân chủ thực

sự, đi đôi với tôn trọng sự lãnh đạo tập thể Mỗi khi ra một chỉ thị, nghị quyết đều phải vì lợi ích chung của quần chúng, tìm hiểu trình độ tiếp thu của quần chúng để biết kết quả thực tế mà uốn nắn sửa chữa Bất cứ làm gì cũng đều

phải chuẩn bị cho tốt, có kế hoạch làm cho thiết thực”1 Trong giai đoạn hiện nay, tư tưởng Hồ Chí Minh về công đoàn với vai trò là người lãnh đạo giai cấp công nhân đã góp phần vào việc phát triển kinh tế - xã hội và ổn định của đất nước

Bên cạnh đó, chủ tịch Hồ Ch Minh cũng nhấn mạnh đến việc cần phải vận động những giai cấp, tầng lớp khác nhau trong các tổ chức chính trị xã hội để tăng cường vận động, tuyên truyền được mọi người tham gia hơn, góp phần khẳng định vai trò của Đảng, Nhà nước trong công tác dân vận Nhận thức được vị trí của tầng lớp thành niên trong xã hội, Người chủ trương thành lập Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh – đây là tổ chức chính trị - xã hội nhằm tập hợp thanh niên Việt Nam có ch hướng cách mạng Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng Đoàn

ch nh là đội dự bị tin cậy của Đảng, là lực lượng xung kích cách mạng, là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên; đại diện chăm lo quyền lợi hợp pháp và ch nh đáng của tuổi trẻ, phụ trách Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh; là lực lượng nòng cốt chính trị trong phong trào thanh niên và trong các

tổ chức thanh niên Việt Nam Mục đ ch của Đoàn thanh niên cũng mang nhiệm vụ của dân vận, nó được thể hiện ở Đoàn TNCS Hồ Ch Minh đoàn kết, phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác bình đẳng với các tổ chức thanh niên tiến bộ, thanh niên và nhân dân các nước trong cộng đồng quốc tế phấn đấu vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, vì tương lai và hạnh phúc của tuổi trẻ Qua quá trình xây dựng, rèn luyện và trưởng thành qua các thời

kỳ đấu tranh cách mạng, Đoàn đã tập hợp được đông đảo thanh niên phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, lợi ích và nghĩa vụ của thanh niên quyện chặt trong lợi ch và nghĩa vụ của toàn dân là giành độc lập, thống nhất tổ quốc đã tạo nên những phong trào lớn “Ba sẵn sàng”, “Năm xung phong”

1

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 15, tr.684

Với mỗi giai cấp, tầng lớp trong xã hội; chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh phải thành lập một tổ chức riêng biệt để có thể vận động được mọi người, không bỏ sót một người nào Với kim chỉ nam đó, Hồ Ch Minh đã chủ

trương thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam nhằm tập hợp phụ nữ Việt

Nam với chức năng đại diện chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của các tầng lớp phụ nữ, tham gia xây dựng Đảng, tham gia quản lý Nhà nước; đoàn kết, vận động phụ nữ thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước; vận động xã hội thực hiên bình đẳng giới Nhiệm vụ của Hội cũng gắn liền với việc phát huy nâng cao công tác dân vận

“Tuyên truyền, giáo dục phụ nữ về chính trị, tư tưởng, lý tưởng cách mạng, phẩm chất đạo đức, lối sống; thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc”, “Vận động, hỗ trợ phụ nữ nâng cao năng lực, trình độ, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần và xây dựng gia đình hạnh phúc” Với vai trò của mình, Hội Liên hiệp Phụ nữ đã thực hiện tốt vai trò của mình trong mục tiêu chung của dân vận đối với phụ nữ Hội đã tập hợp được đông đảo phụ nữ tham gia, góp phần thực hiện những nhiệm vụ của đất nước Như vậy, có thể thấy rằng công tác dân vận là sự phối hợp, cùng lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, Mặt trận và các tổ chức chính trị xã hội cùng chung mục tiêu là vận động, tập hợp mọi người tham gia vào các công việc xã hội của đất nước nhằm thực hiện những mục tiêu của xã hội Có thể khẳng định rằng công tác dân vận của ta đạt được những thành công như ngày hôm nay chính là nhờ một phần công sức lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội

1.2.3 Đối tượng của công tác dân vận

Trong tác phẩm Dân vận, bên cạnh việc đưa ra khái niệm dân vận là gì,

Chủ tịch Hồ Chí Minh còn đưa ra kết luận đối tượng của công tác dân vận chính là toàn thể nhân dân Việt Nam Làm được việc đó ch nh là thực hiện thành công ch nh sách đại đoàn kết toàn dân tộc: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết” Đây là một trong những truyền thống quý báu của Đảng ta, của

nhân dân ta, nó là một trong những nguyên nhân quan trọng để có “thành công, thành công, đại thành công” Bác đã chỉ rõ phải vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân để thực hiện tốt chủ trương, đường lối, nhiệm vụ chính trị

mà Đảng và Nhà nước giao cho

Không giống những nhà yêu nước đương thời, Nguyễn Ái Quốc đã tìm thấy lực lượng cốt cán của cách mạng Người khẳng định dân trước hết là công – nông và ý thức được rằng: “Công nông là gốc cách mệnh” Do đó, muốn làm nên thắng lợi trước hết cần phải vận động công nhân và nông dân, đoàn kết họ trong một mặt trận thống nhất rộng rãi, lấy liên minh công – nông làm nền tảng và đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng

Thứ nhất, vận động công nhân tham gia vào công tác dân vận là một

trong những nhiệm vụ chính trị đầu tiên của Đảng ta từ khi thành lập Trên cơ

sở vận dụng những quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh của họ và căn cứ vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, với tư duy lý luận sắc bén và hành động thực tiễn cách mạng phong phú; trong những bài nói, bài viết của mình Hồ Ch Minh luôn đề cập đến việc phải vận động giai cấp công nhân Xuất phát từ đặc điểm của họ, trong bài viết “Vì sao giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo cách mạng?” trên Báo Cứu Quốc số

2284 ra ngày 2-3-1953, Hồ Ch Minh đã khẳng định công nhân Việt Nam vừa

có những đặc điểm chung của giai cấp công nhân quốc tế lại có những đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam, đó là: “Đặc tính cách mạng của giai cấp công nhân là: kiên quyết, triệt để, tập thể, có tổ chức, có kỷ luật Lại là giai cấp tiên tiến nhất trong sức sản xuất, gánh trách nhiệm đánh đổ chế độ tư bản và đế quốc, để xây dựng một xã hội mới, giai cấp công nhân có thể thấm nhuần một tư tưởng cách mạng nhất, tức là chủ nghĩa Mác - Lênin Đồng thời, tinh thần đấu tranh của họ ảnh hưởng và giáo dục các tầng lớp khác” Giai cấp công nhân Việt Nam lại mang một sứ mệnh lịch sử vô cùng thiêng liêng là

“chỉ có giai cấp công nhân lãnh đạo thì kháng chiến mới thắng lợi, kiến quốc

mới thành công”1 Chính vì vậy, điều quan trọng và trước tiên của cách mạng

là phải tập hợp công nhân vào một tổ chức, đây là lực lượng chính tiên phong cần phải vận động Điều này được thể hiện sâu sắc và rõ nét ngay trong Cương lĩnh ch nh trị của Đảng năm 1930, giai cấp công nhân Việt Nam thông qua Đảng của mình lãnh đạo toàn dân làm cuộc cách mạng tư sản dân quyền

là thời kỳ dự bị của xã hội cách mạng, bỏ qua thời kỳ tư bản chủ nghĩa, phát triển tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội Người chỉ rõ: “Giai cấp công nhân Việt Nam đã đem ánh sáng Cách mạng Tháng Mười soi tỏ cho con đường cách mạng Việt Nam Năm 1930, Đảng Cộng sản Đông Dương, ch nh đảng của giai cấp công nhân thành lập, đã vạch rõ cách mạng Việt Nam trải qua hai giai đoạn: cách mạng dân tộc dân chủ và cách mạng xã hội chủ nghĩa Lần đầu tiên cách mạng Việt Nam có một Cương lĩnh ch nh trị toàn diện do Đảng của giai cấp công nhân đề ra Cách mạng Việt Nam từ đó được giai cấp công nhân

và ch nh đảng của nó thống nhất lãnh đạo, đã phát triển nhanh chóng và vững chắc”2 Giai cấp công nhân là lực lượng cần phải vận động đầu tiên vì họ là lực lượng tiên tiến, cách mạng nhất kể cả khi họ không phải là lực lượng đông đảo nhất Để giúp mọi người hiểu rõ vì sao giai cấp công nhân Việt Nam với

số lượng ít lại có thể lãnh đạo được cách mạng Việt Nam, Người viết: “Có người nói: “Giai cấp công nhân Việt Nam số người còn t, không lãnh đạo được cách mạng Nói vậy không đúng Lãnh đạo được hay là không, là do đặc tính cách mạng, chứ không phải do số người nhiều ít của giai cấp Giai cấp công nhân có chủ nghĩa Mác - Lênin Trên nền tảng đấu tranh, họ xây dựng nên Đảng theo chủ nghĩa Mác - Lênin là Đảng Lao động Việt Nam Đảng đề

ra chủ trương, đường lối, khẩu hiệu cách mạng, lôi cuốn giai cấp nông dân và tiểu tư sản vào đấu tranh, bồi dưỡng họ thành những phần tử tiên tiến Lại có những phần tử trí thức tham gia cách mạng và vô sản hóa Thành thử đội ngũ chính trị của giai cấp công nhân ngày càng phát triển Mai sau, công nghệ của

ta ngày càng phát triển, thì số công nhân ngày càng tăng thêm Tuy hiện nay ở

nước ta giai cấp công nhân còn nhỏ, song ở thế giới thì giai cấp công nhân rất

to lớn Cho nên quyền lãnh đạo cách mạng chỉ do giai cấp công nhân nắm”1

Thứ hai, nông dân là một trong những lực lượng quan trọng của công tác

dân vận, là đối tượng mà công tác dân vận hướng đến Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã khẳng định: “Nông dân là một lực lượng rất to lớn của dân tộc, một đồng minh rất trung thành của giai cấp công nhân Muốn kháng chiến kiến quốc thành công, muốn độc lập thống nhất thật sự ắt phải dựa vào lực lượng của nông dân Đồng bào nông dân sẵn có lực lượng to lớn, sẵn có lòng nồng nàn yêu nước, sẵn có chí khí kiên quyết đấu tranh và hy sinh”2

Trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng, giai cấp nông dân là lực lượng chủ yếu cùng với các giai cấp khác đấu tranh giành chính quyền, bảo vệ Đảng, bảo vệ độc lập dân tộc Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, hơn 80% lực lượng chiến đấu, phục vụ chiến đấu và

hy sinh trên chiến trường là nông dân; trong những lúc khó khăn nhất, địa bàn nông thôn là chỗ dựa của cách mạng, là nơi bảo vệ, chở che cái nôi cách mạng; giai cấp nông dân là lực lượng bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền còn

non trẻ trong những lúc khó khăn nhất Bởi vậy mà trong bản Di chúc để lại

cho dân tộc, Chủ tịch Hồ Ch Minh đã dành những câu từ thấm đẫm tình cảm, niềm tin, yêu thương và trân trọng đối với nông dân Người khẳng định:

“Trong bao năm kháng chiến chống thực dân Pháp, tiếp đến chống đế quốc

Mỹ, đồng bào ta, nhất là đồng bào nông dân đã luôn luôn hết sức trung thành với Đảng và Chính phủ ta, ra sức góp của, góp người, vui lòng chịu đựng mọi khó khăn gian khổ”3 Người đề nghị “miễn thuế nông nghiệp 1 năm cho các hợp tác xã nông nghiệp để cho đồng bào hỉ hả, mát dạ, mát lòng, thêm niềm phấn khởi, đẩy mạnh sản xuất”4 Ý tưởng này tiếp tục thể hiện nhận thức đúng đắn của Người về vai trò quan trọng của nông dân trong sự nghiệp đấu tranh của dân tộc và vai trò của nông dân nông nghiệp đối với nền kinh tế nước nhà

Đồng thời cũng khẳng định sự quan tâm, tình cảm thân thiết của Người đối với “đồng bào nông dân” Như vậy, nông dân chính là lực lượng cần phải vận động để thực hiện tốt thành công công tác dân vận đặc biệt là công tác nông vận

Thứ ba, đối tượng công tác dân vận là trí thức Trí thức Việt Nam là

tầng lớp mới, có học thức, dễ tiếp thu tinh hoa nhân loại và thời đại lại bị thực dân Pháp đàn áp dã man cho nên họ sớm có tinh thần cách mạng Nhận thức được điều đó, Hồ Ch Minh đã sớm đưa ra quan điểm cần phải tận dụng nguồn lực từ trí thức Ngay từ khi đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, Người đã tích cực truyền bá thông qua sách báo qua đường biển về trong nước đối với đồng bào đặc biệt là với giới trí thức Hồ Chí Minh là một nhà chính trị rất trọng dụng người tài, trong bài Nhân tài và Kiến quốc đăng trên báo Cứu quốc ngày 14.11.1945, Người đã viết “Kiến thiết cần có nhân tài Nhân tài nước ta

dù chưa có nhiều lắm nhưng nếu chúng ta khéo lựa chọn, khéo phân phối, khéo dùng thì nhân tài càng ngày càng phát triển càng thêm nhiều”1 Sau cách mạng tháng Tám, đất nước ta rơi vào tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, Người

đã nghĩ đến việc mời các chuyên gia, nhà khoa học người Việt Nam và cả người nước ngoài về công tác, làm việc Khẳng định thêm vai trò của trí thức, Người đã nhấn mạnh “Tr thức là vốn liếng quý báu của dân tộc Ở nước khác như thế, ở Việt Nam càng như thế Chứng thực là trong cuộc kháng chiến cứu quốc này, những người trí thức Việt Nam đã chung một phần quan trọng Một

số thì trực tiếp tham gia vào công việc kháng chiến, hy sinh cực khổ, chen vai thích cánh với bộ đội nhân dân Một số thì hăng hái hoạt động giúp đỡ ở ngoài”2 Đối với dân vận, trí thức là lực lượng đóng vai trò vô cùng quan trọng không chỉ thực hiện những đường lối, chính sách của Đảng Nhà nước

mà còn góp phần giúp Đảng đưa ra những đường lối chủ trương đúng đắn Với bao câu chuyện mà Người đã để lại cho dân tộc cần phải vận động trí thức để có thể phát triển đất nước Ai cũng biết câu chuyện ngay sau khi vua

1

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 4, tr.214

2 Hồ Chí Min: Toàn tập, Sđd, tập 5, tr.184

Bảo Đại thoái vị, ông đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh mời làm cố vấn tối cao của Chính phủ, được giới thiệu ứng cử Đại biểu Quốc hội tại đơn vị bầu cử tỉnh Thanh Hóa và được chỉ định là thành viên Ban Soạn thảo Hiến pháp khóa

I Chúng ta đều biết, Bảo Đại đã học hầu hết các trường ở Pháp, trong đó có Trường Khoa học Chính trị Và hàng loạt những vị trí thức đã đồng lòng đi theo Đảng như Trần Đại Nghĩa, Hồ Đắc Di, Tôn Thất Tùng cùng Đảng đề

ra những chủ trương, ch nh sách và đạt được nhiều kết quả quan trọng Trong

tác phẩm Sửa đối lối làm việc, Người viết “Những người trí thức tham gia

cách mạng, tham gia kháng chiến rất quý báu cho Đảng Không có những người đó thì công việc cách mạng khó khăn thêm nhiều.”1

Như vậy, có thể thấy rằng tư tưởng dân vận Hồ Chí Minh rất coi trọng lực lượng trí thức và coi đây là lực lượng có tầm chiến lược vô cùng quan trọng đối với cách mạng

Thứ tư, thanh niên là lực lượng nòng cốt của cách mạng và cần phải

vận động Người cho rằng muốn vận động nhân dân đứng lên làm cách mạng,

trước hết phải làm cho tầng lớp thanh niên của dân tộc được giác ngộ Nếu thanh niên không giác ngộ, không đủ nghị lực, không còn sức sống, chỉ chạy

theo “rượu cồn thuốc phiện” Trong tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp,

Hồ Chí Minh viết “Hỡi Đông Dương đáng thương hại, người sẽ chết mất nếu đám thanh niên sớm già của Người không sớm hồi sinh”2

Lời kêu gọi của Người hàm chứa nội dung về vai trò, vị trí của thanh niên Việt Nam đối với

sự tồn vong của đất nước Người có tầm nhìn chiến lược về thanh niên ngay

từ những ngày đầu cách mạng “Thanh niên ta rất hăng hái Ta biết họp lòng hăng hái đó lại và dìu dắt đúng đắn thì thanh niên sẽ thành một lực lượng rất mạnh mẽ”3 Thanh niên là hạt giống quý của cách mạng, quyết định vận mệnh tương lai của dân tộc do đó Người rất quan tâm và coi trọng công tác thanh niên, sớm nhận thức cần phải tập hợp họ trong một tổ chức Thực tiễn lịch sử

đã chứng minh Nguyễn Ái Quốc – Hồ Ch Minh đã dựa trước tiên vào thanh niên, tổ chức, giáo dục, huấn luyện họ để vận động tiến tới thành lập Đảng

cộng sản Việt Nam, tiến hành giải phóng dân tộc Người sáng lập, rèn luyện Đảng ta từ tổ chức tiền thân của Đảng là “Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội” Hầu hết số đảng viên thuộc lớp đầu tiên của Đảng đều là thanh niên, các đồng chí Tổng b thư lúc đó của Đảng cũng ở tuổi thanh niên: Trần Phú, Lê Hồng Phong, Hà Huy Tập, Nguyễn Văn Cừ Thanh niên là người làm chủ tương lai của đất nước “Một năm khởi đầu từ mùa xuân Một đời khởi đầu từ tuổi trẻ Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội”1, do đó thanh niên cần phải ra sức rèn luyện, ra sức cống hiến cho đất nước Vì vậy, Đảng ta trong giai đoạn hiện nay đã luôn nhấn mạnh lực lượng thanh niên đối với xã hội, đây là đối tượng quan trọng trong công tác dân vận của Đảng Khi vận động thanh niên, cần phải luôn tuyên truyền giáo dục lý tưởng, đạo đức cách mạng,

ý thức công dân để hình thành thế hệ thanh niên có phẩm chất đạo đức tốt đẹp luôn cố gắng phấn đấu trong sự nghiệp xây dựng đất nước; giáo dục truyền thống lịch sử dân tộc, truyền thống văn hóa dân tộc, truyền thống của ĐCSVN

và Đoàn thanh niên; giáo dục ý thức lao động mới, có trách nhiệm, có kỷ luật,

có năng suất, có chất lượng và hiệu quả; vận động thanh niên học tập, không ngừng nâng cao trình độ, có tri thức và kỹ năng, tạo điều kiện cho thanh niên phát triển toàn diện đức – trí – thể - mỹ và giáo dục lối sống có văn hóa cho thanh niên Đây là những nội dung nhằm có thể vận động thanh niên trong tiến trình phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay cùng với công tác dân vận nói chung

Thứ năm, để có được sức mạnh của phụ nữ, việc quan trọng hàng đầu của Đảng là phải vận động được phụ nữ trong công tác dân vận Nhận thức

được điều đó, trong tư tưởng dân vận của mình Hồ Ch Minh đã nhìn thấy rõ phụ nữ là một lực lượng căn bản, một nhân tố phát triển của xã hội Việt Nam Trong lịch sử của dân tộc, phụ nữ Việt Nam có vai trò rất to lớn trong xã hội, truyền thống đấu tranh kiên cường bất khuất chống giặc ngoại xâm tiêu biểu như cuộc khởi Hai Bà Trưng, khởi nghĩa Bà Triệu, nữ tướng Bùi Thị Xuân ;không chỉ thế phụ nữ Việt Nam còn là lực lượng to lớn của xã hội:

1

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 4, tr.194

cần cù chịu khó thông minh sáng tạo trong lao động sản xuất như thái hậu Dương Vân Nga, Nhiếp chính Ỷ Lan, Linh Từ Quốc Mẫu Trần Thị Loan ; gìn giữ sáng tạo văn hóa như Nguyễn Thị Lộ, Bà Huyện Thanh Quan, Đoàn Thị Điểm Lịch sử dân tộc đã chứng minh vai trò của phụ nữ trong xã hội rất quan trọng, Hồ Ch Minh đã kế thừa và đưa ra quan điểm cần phải vận động họ “Non sông gấm vóc Việt Nam do phụ nữ ta, trẻ cũng như già ra sức thêu dệt mà thêm tốt đẹp rực rỡ ” Nhờ tư tưởng cần phải phát huy vai trò của phụ nữ, trong những năm tháng kháng chiến đã có rất nhiều tấm gương phụ nữ đã cống hiến cho Đảng, Nhà nước: Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Thị Thập, Võ Thị Sáu, Nguyễn Thị Định, người phụ nữ đã hi sinh 11 người con (mẹ Nguyễn Thị Thứ Quảng Ngãi) Đảng, Nhà nước với sự lãnh đạo của chủ tịch Hồ Chí Minh đã coi trọng phụ nữ là đối tượng dân vận trong sự nghiệp cách mạng vì phong trào phụ nữ là một bộ phận khăng kh t của phong trào cách mạng Người viết: “Trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước, phụ nữ đảm đang ta đã góp phần xứng đáng trong chiến đấu và trong sản xuất Đảng

và Chính phủ cần phải có kế hoạch thiết thực để bồi dưỡng, cất nhắc và giúp

đỡ để ngày thêm nhiều phụ nữ phụ trách mọi công việc kể cả công việc lãnh đaọ”1

Ngoài ra phụ nữ Việt Nam còn có truyền thống lịch sử vẻ vang, có những tiềm năng to lớn, là một động lực quan trọng trong công cuộc đổi mới, phát triển kinh tế - xã hội Chỉ khi vận động phụ nữ mới có thể thực hiện tốt những nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước đề ra Như vậy, đối tượng dân vận trong tiến trình cách mạng chính là phụ nữ, trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện nay việc vận động phụ nữ có ý nghĩa vô cùng quan trọng

Thứ sáu một trong những đối tượng của công tác dân vận mà Hồ Chí

Minh hướng tới chính là vận động đồng bào tôn giáo, dân tộc thiểu số và các đồng bào khác Theo Hồ Ch Minh, đây là những đối tượng cần chú trọng

trong công tác dân vận vì đồng bào tôn giáo là một cộng đồng người theo những tôn giáo khác nhau nhưng do sự tự do t n ngưỡng nên một số thế lực thù địch đã sử dụng tôn giáo để chống phá Đảng và Nhà nước ta chính vì thế

1

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 15, tr.617

việc vận động đồng bào tôn giáo là vô cùng quan trọng Đảng ta đã khẳng định “Đồng bào các tôn giáo là bộ phận của khối đại đoàn kết toàn dân tộc Lực lượng đồng bào tôn giáo sẽ góp phần xây dựng khối đoàn kết thống nhất trong Đảng, Nhà nước Vận động đồng bào tôn giáo nhằm định hướng giáo hội, vận động t n đồ tham gia các phong trào thi đua yêu nước, các hoạt động

xã hội, từ thiện, tôn trọng pháp luật… Điểm tích cực của tôn giáo chính là có những việc làm đóng góp cho xã hội, lan tỏa tình yêu thương con người, xây dựng khối đoàn kết toàn dân tộc Đối với việc vận động đồng bào dân tộc thiểu số, lãnh thổ Việt Nam gồm 54 dân tộc, mỗi dân tộc lại có sự khác nhau

về hoàn cảnh xã hội khác nhau Việc vận động đồng bào dân tộc thiểu số được Hồ Chí Minh rất quan tâm ngay từ ngày đầu cách mạng Trong kháng chiến bảo vệ nền độc lập dân tộc, dân tộc thiểu số đã giúp đỡ cách mạng đặc biêt ở các vùng đồi núi, nơi đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống; có biết bao người anh hùng dân tộc thiểu số đã tham gia kháng chiến Do đó, bên cạnh việc vận động những giai cấp tiêu biểu, điểm chú ý nổi bật trong công tác dân vận Hồ Chí Minh chính là việc vận động dân tộc thiểu số giúp cho họ hiểu và tin theo cách mạng, thực hiện những chủ trương của Đảng và Nhà nước

Như vậy, có thể thấy rằng đối tượng của công tác dân vận theo Tư tưởng

Hồ Chí Minh không phải là một giai cấp nào mà đó là quảng đại quần chúng nhân dân, mọi dân tộc, giai cấp dù là những đối tượng nào Có như vậy, công tác dân vận mới đưa đến những thành công trên mọi lĩnh vực Điều này được thể hiện sâu sắc qua thực tiễn cách mạng Việt Nam, chỉ khi nào vận động được đông đảo mọi người sẽ làm nên mọi thắng lợi và ngược lại Trong giai đoạn hiện nay, cần phải xác định đúng đối tượng của công tác dân vận để góp phần huy động sự đoàn kết toàn dân, góp phần xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội trong điều kiện mới

1.2.4 Phương thức tiến hành công tác dân vận

Trong tác phẩm Dân vận bên cạnh việc chỉ ra dân vận là gì, vai trò của

công tác dân vận hay ai là người lãnh đạo công tác dân vận, Hồ Chí Minh còn