Vai trò của đạo diễn hình ảnh trong chương trình truyền hình trực tiếp (khảo sát đài phát thanh và truyền hình thành phố cần thơvà đài truyền hình tphcm năm 2014)

Đạo diễn nói chung và đạo diễn hình ảnh nói riêng là một nghề hấp dẫn đối với những người yêu sáng tạo và thích thử thách, vấn đề hình ảnh trong các chương trình biểu diễn nghệ thuật, cá

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

VAI TRÒ CỦA ĐẠO DIỄN HÌNH ẢNH

TRONG CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH TRỰC TIẾP

(Khảo sát Đài Phát thanh và Truyền hình Thành phố Cần Thơ

và Đài Truyền hình TPHCM năm 2014)

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

CẦN THƠ - 2015

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

(Khảo sát Đài Phát thanh và Truyền hình Thành phố Cần Thơ

và Đài Truyền hình TPHCM năm 2014)

Ngành : Báo chí học

Mã số: 60 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS BÙI CHÍ TRUNG

CẦN THƠ - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Luận văn này được hoàn thành tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh dưới

sự hướng dẫn của TS Bùi Chí Trung, các thầy cô giáo, các nhà khoa học và sự ủng hộ của các bạn đồng nghiệp

Tôi cam đoan, đây là công trình nghiên cứu độc lập, các số liệu sử dụng trong luận văn trung thực, có cơ sở, khách quan, các kết luận của luận văn chưa từng được công

bố trong các công trình khác

Cần Thơ, ngày 24 tháng 07 năm 2015

Tác giả luận văn

Dương Duy Lai

LỜI CẢM ƠN

Đề tài nghiên cứu của tôi được hoàn thành là nhờ sự giúp đỡ của quí thầy, cô đang công tác và giảng dạy tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Học viện Hành chính khu vực IV và các bạn đồng nghiệp tại Đài PT - TH TPCT và Đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Tổng giám đốc Đài Truyền hình TPHCM; đạo diễn - NSƯT Đinh Thanh Sơn, đạo diễn Nguyễn Phương Hùng - Trung tâm sản xuất chương trình Đài Truyền hình TPHCM; Ban Giám đốc Đài PT - TH TPCT, phòng Hành chính tổ chức, đạo diễn Ngô Văn Hiếu, Châu Bửu Tài, Ngô Minh Tâm làm việc tại phòng Chuyên đề và phòng Văn nghệ - Giải trí Đài PT - TH TPCT Đặc biệt là

sự tận tình và trách nhiệm của TS Bùi Chí Trung - người đã trực tiếp hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này

Mặc dù tác giả đã có rất nhiều nỗ lực, cố gắng để hoàn thành công trình nghiên cứu, tuy nhiên trong quá trình thực hiện sẽ không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Rất mong nhận được sự góp ý của quí thầy, cô và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

Trang

Chương 1: YẾU TỐ HÌNH ẢNH VÀ VAI TRÒ CỦA ĐẠO DIỄN HÌNH ẢNH

TRONG CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH TRỰC TIẾP 10 1.1 Lý thuyết chung về chương trình truyền hình trực tiếp 10 1.2 Hoạt động của đạo diễn hình ảnh trong chương trình TH trực tiếp 20 1.3 Đặc điểm lao động sáng tạo và phong cách của đạo diễn hình ảnh

Chương 2: TÁC NGHIỆP ĐẠO DIỄN HÌNH ẢNH TRONG CHƯƠNG

TRÌNH TRUYỀN HÌNH TRỰC TIẾP TẠI ĐÀI PHÁT

THANH - TRUYỀN HÌNH THÀNH PHỐ CẦN THƠ VÀ ĐÀI

TRUYỀN HÌNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 31 2.1 Khái quát hệ thống chương trình truyền hình trực tiếp tại Đài

Phát thanh - Truyền hình thành phố Cần Thơ và Đài Truyền hình

Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG ĐẠO

DIỄN HÌNH ẢNH TRONG CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

UBND : Ủy ban nhân dân

VH - TT - DL : Văn hóa - Thể thao và Du lịch

DANH MỤC CÁC ẢNH

Trang Ảnh 2.1: Trụ sở Đài Phát thanh và Truyền hình thành phố Cần Thơ 31 Ảnh 2.2: Trụ sở Đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh 34 Ảnh 2.3: Chương trình nghệ thuật chào mừng TPCT trực thuộc

Ảnh 2.4: Hệ thống xe màu của Đài PT - TH TPCT 46 Ảnh 2.5: Hệ thống Mix control và Sound control 46 Ảnh 2.6: Chương trình nghệ thuật do Đài PT - TH TPCT THTT 49 Ảnh 2.7: Đạo diễn Đinh Thanh Sơn và tiết mục trong Cầu THTT

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Có thể nói, truyền hình ra đời với lợi thế hình ảnh sinh động, lưu trữ được và có tác động trực tiếp vào cảm quan người xem; đặc biệt với hình thức thông tin trực tiếp gặp gỡ, đối thoại, trao đổi, đã trở thành một phương tiện thông tin đại chúng có vai trò to lớn đối với đời sống, bởi những ưu thế nổi trội của nó là truyền được cả hình ảnh và âm thanh thực

So với những phương tiện truyền thông đại chúng khác như báo in, tạp chí, báo phát thanh, thể loại điện ảnh nghệ thuật, thì truyền hình ra đời muộn hơn nhưng lại có lợi thế khả năng tác động một cách rộng lớn, nhanh chóng và mạnh mẽ vào đời sống xã hội, đảm bảo yếu tố phổ biến rộng rãi và

dễ hiểu, giúp cho đại đa số các thành viên trong xã hội có khả năng tiếp cận

và thu nhận thông tin Đặc biệt, đối với các chương trình THTT thì hiệu quả của nó là rất lớn Trong THTT, công chúng được sống cùng sự kiện, được tham gia vào sự kiện bằng hệ thống hình ảnh được truyền trực tiếp thông qua quá trình lao động sáng tạo của người đạo diễn hình ảnh

Đạo diễn nói chung và đạo diễn hình ảnh nói riêng là một nghề hấp dẫn đối với những người yêu sáng tạo và thích thử thách, vấn đề hình ảnh trong các chương trình biểu diễn nghệ thuật, các sự kiện hay game show… thường

là tâm điểm chú ý của công chúng, bởi lẽ đó là những sản phẩm tinh thần hoàn chỉnh thông qua vai trò của người đạo diễn, nó có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, nhận thức và thẩm mỹ của mọi người ở nhiều nhóm đối tượng công chúng khác nhau Tuy nhiên, đạo diễn không phải là một công việc đơn giản mà nó là một chuỗi những công việc vất vả, tỉ mỉ và phải mất rất nhiều thời gian công sức; nhất là đối với đạo diễn thực hiện các chương trình THTT Một người đạo diễn được gọi là chuyên nghiệp phải hội tụ đầy đủ các tố chất

và kĩ năng cần thiết, có kiến thức sâu rộng và có óc nghệ thuật tinh tế

Để thực hiện thành công một chương trình THTT thật không đơn giản Những người làm công tác THTT dù ở vị trí nào họ cũng tự ý thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của sự kiện mình đang tham gia Vì vậy sự liên kết, phối hợp giữa các đầu mối là vô cùng quan trọng và cần thiết Tuy nhiệm vụ của từng cá nhân trong êkip thực hiện THTT có khác nhau nhưng lại cùng có một mục đích chung là vì hiệu quả của chương trình, mà người giữ vị trí chủ chốt trong chương trình THTT không ai khác chính là đạo diễn hình ảnh Đạo diễn hình ảnh THTT mang một trách nhiệm rất nặng nề khi bắt tay vào công việc và trước khi câu chuyện sắp diễn ra Đạo diễn phải chịu trách nhiệm trước lãnh đạo về sản phẩm do mình làm ra Tất cả các tình huống hầu như được xử lý ngay tại hiện trường, mọi diễn biến đều được chắc lọc tại chỗ và đưa đến công chúng, khán giả truyền hình ngay tức thì Vì vậy, công việc đạo diễn hình ảnh THTT là cả một quá trình cực kỳ căng thẳng, đòi hỏi sự nhanh nhạy, khả năng tập trung cao, quán xuyến công việc chung một cách nhanh chóng, hợp lý và hiệu quả nhất Thực tế hiện nay cho thấy, khi THTT đã trở thành xu thế chung của truyền hình hiện đại thì vấn đề hình ảnh đang được công chúng hết sức quan tâm Chính vì lẻ đó mà việc tìm hiểu đánh giá vai trò của người đạo diễn hình ảnh trong chương trình THTT càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết

Trong phạm vi cho phép, đề tài “Vai trò của đạo diễn hình ảnh trong chương trình truyền hình trực tiếp” sẽ đi vào nghiên cứu qui trình tác

nghiệp, những công việc cụ thể, cũng như đặc điểm lao động sáng tạo và tiêu chí đánh giá chuyên môn nghiệp vụ của người đạo diễn hình ảnh trong chương trình THTT trên sóng Đài PT - TH TPCT và Đài Truyền hình TPHCM trong năm 2014

Song song với việc đề cập đến những công việc cụ thể của người đạo diễn hình ảnh chương trình THTT, trên cơ sở những tồn tại hạn chế của công tác đạo diễn hình ảnh, luận văn đưa ra một số phương hướng, giải pháp,

những yếu tố cần thiết để nâng cao chất lượng hoạt động đạo diễn hình ảnh trong chương trình THTT, từ đó góp phần nâng cao tính hiệu quả và hấp dẫn cho một chương trình THTT Bởi lẽ thực trạng hiện nay cho thấy, mức độ hiệu quả và tính chuyên nghiệp của đạo diễn hình ảnh ở một số chương trình THTT của Đài PT và TH TPCT so với mặt bằng chung của truyền hình cả nước cũng như so với HTV là chưa cao Sản phẩm truyền hình để lại trong lòng công chúng thì nhiều nhưng vẫn chưa xứng tầm với chức năng và nhiệm

vụ của một Đài Truyền hình thành phố trực thuộc Trung ương

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Kể từ khi truyền hình ra đời và phát triển, đến nay đã có một số công trình nghiên cứu, các quyển sách, tạp chí đã từng đề cập đến vấn đề hình ảnh cũng như vai trò của hình ảnh trong tác phẩm truyền hình, công việc lao động sáng tạo của đạo diễn phim tài liệu, đạo diễn điện ảnh, bí quyết hình ảnh và những bài học kinh

nghiệm của người đạo diễn phim tài liệu điện ảnh, phim tài liệu truyền hình

Trong quyển sách “Bài học cho đạo diễn” của tác giả David Mamet, Nxb

Hồng Đức Hà Nội do Nguyễn Lệ Chi dịch (2013), đã trình bày những kinh nghiệm thực tiễn về công việc của người đạo diễn phim điện ảnh Nhà văn, nhà đạo diễn người Nga Georgy Tovstonogov đã từng viết một cuốn sách rất hay có

tên “Độ chuyên nghiệp của đạo diễn sân khấu”, trong đó có đoạn nói rằng “Đạo

diễn có thể rơi vào một trong những hố sâu cạm bẫy nguy hiểm nhất khi vội vã lao vào các thị giác hoặc thẩm mỹ” [25, tr.12] Quyển sách này đã dành trọn

chương số 4 để nói về những bài học dành cho người làm công tác đạo diễn một

bộ phim điện ảnh Các chi tiết cụ thể như đạo diễn phải nói gì với diễn viên, máy quay nên đặt ở vị trí nào, âm thanh, ánh sáng hiện trường bố trí ra sao? Người đạo diễn trước tiên phải hiểu được ý nghĩa của cảnh này là gì, rồi sau đó mới tổ chức dàn dựng bối cảnh thì theo ông Georgy Tovstonogov:

Người đạo diễn ấy đã đủ tư cách cùng đứng trên lập trường của tác giả, và của khán giả để suy nghĩ về vấn đề dặt ra Nhưng nếu vừa

mới bắt đầu, đạo diễn chỉ lo đi tìm kiếm những bối cảnh đẹp, tráng

lệ, hoặc thậm chí mô tả chi tiết việc dàn cảnh… thì người đạo diễn

đó sẽ khó có thể đưa cảnh đã dàn dựng ấy vào tổng thể phát triển logic của vở kịch Và xa hơn, trong khi cố gắng ép khung hình đẹp

đẽ vào trong câu chuyện, vô hình trung anh ta sẽ làm tổn hại đến tính thống nhất của kịch bản [25, tr.13]

Trong video phim huấn luyện của diễn giả người Mỹ Bob Holness - Trung tâm giáo dục truyền thông hải ngoại về quản lý sàn quay năm 1984, (thuyết minh bằng tiếng Việt) cũng đã đề cập nhiều đến công tác chuẩn bị cho một chương trình thu hình tại phim trường cũng như kế hoạch sản xuất một

chương trình hay còn gọi là “quản lý sàn quay” Bài giảng đã phân tích vị trí,

nhiệm vụ của từng thành viên có liên quan trong êkip thực hiện chương trình thu hình ở phim trường như đạo diễn kỹ thuật, kỹ sư phim trường, kỹ sư âm thanh, camera man, người phụ tá… trong đó đặc biệt xoáy sâu vào vai trò của người quản lý sàn quay Những quan điểm và cách làm của êkip được đề cập trong tài liệu này, về bản chất cũng gần giống như THTT hoặc chương trình thu hình phát sóng ngày nay Tuy nhiên, do bị chi phối bởi yếu tố thời gian nên công nghệ, kỹ thuật và các vấn đề khác có liên quan đã bước sang một trang mới Ngày nay việc tổ chức sản xuất một chương trình THTT đã trở nên hiện đại và chuyên nghiệp hơn rất nhiều

Ngoài ra, trong tài liệu mang tên “Ngôn ngữ truyền hình” (Tạp chí

VTC New số 3 năm 2014) cũng đã tập trung bàn về vấn đề hình ảnh và vai trò của hình ảnh trong các thể loại truyền hình nói chung như tin tức, phóng sự, phim tài liệu truyền hình…

Các tài liệu, những quyển sách, bài báo, ít ỏi mà tác giả luận văn đã tổng hợp, sưu tầm và tham khảo nói trên đã đề cập đến một số khía cạnh về vai trò trách nhiệm của người làm công tác đạo diễn phim, về các biện pháp nâng cao chất lượng các chương trình THTT, đặc biệt là nghiên cứu về vấn đề

hình ảnh trong truyền hình nói chung Tuy nhiên, mức độ nghiên cứu ở mỗi công trình là khác nhau và còn mang tính khái quát, chung chung; chưa đi sâu vào phản ánh, phân tích cụ thể một lĩnh vực chuyên môn nhất định nào Vì

vậy, vấn đề “Vai trò của đạo diễn hình ảnh trong chương trình truyền hình trực tiếp” được tác giả đề cập có thể xem là một nội dung khá mới mẻ,

công trình nghiên cứu về lĩnh vực này hầu như chưa được tìm thấy, mặc dù THTT đã được vận dụng khá lâu vào trong hệ thống truyền hình quốc gia cũng như các đài PT - TH địa phương Việc nghiên cứu vai trò của đạo diễn hình ảnh trong chương trình THTT là điều rất cần thiết và bổ ích, giúp những người làm truyền hình đặc biệt là đối với những người làm công tác đạo diễn hình ảnh THTT có cái nhìn tổng quan và bao quát hơn về vị trí, vai trò của người đạo diễn Qua đó giúp họ soi rọi lại mình trên tinh thần phát huy ưu điểm, đồng thời khắc phục dần những hạn chế thiếu sót để phục vụ tốt hơn nhu cầu thông tin của đông đảo khán giả - công chúng truyền hình

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của đề tài này là phân tích đặc điểm, vai trò và quy trình lao động sáng tạo của người làm công tác đạo diễn hình ảnh trong chương trình THTT nói chung và chương trình THTT ở Đài PT và TH thành phố cần Thơ và Đài Truyền hình TPHCM trong năm 2014 nói riêng, là cơ sở để khẳng định vai trò của đạo diễn hình ảnh trong quy trình sản xuất chương trình THTT

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích vừa nêu, luận văn tiến hành khảo sát công chúng truyền hình ở hai địa phương nói trên, đồng thời thực hiện phỏng vấn sâu các chuyên gia, những thế hệ đạo diễn đàn anh đi trước nhằm đánh giá thực trạng các chương trình trực tiếp ở Đài TH - TPCT và Đài Truyền hình TPHCM, qua

đó so sánh đối chiếu để đưa ra những nhận định cũng như đề ra các giải pháp

để phát triển nghiệp vụ đạo diễn hình ảnh

Bên cạnh đó, luận văn tiến hành xây dựng khung lý thuyết để phân tích, đánh giá vai trò của đạo diễn hình ảnh trong chương trình THTT, từ đó hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan đến hình ảnh, quy trình sản xuất và hệ thống nhân sự chủ chốt trong chương trình THTT Phân tích đặc điểm, phương thức lao động sáng tạo và các yếu tố tác động đến chuyên môn nghiệp vụ đạo diễn hình ảnh

Luận văn còn phân tích, so sánh thực trạng tác nghiệp đạo diễn hình ảnh trong chương trình THTT ở Đài PT - TH TPCT và HTV Tóm lược những kinh nghiệm trong tác nghiệp đạo diễn hình ảnh cũng như những đề xuất giải pháp trong qui trình tác nghiệp của đạo diễn hình ảnh chuyên nghiệp

để nâng cao chất lượng hình ảnh các chương trình THTT

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là vai trò của đạo diễn hình ảnh trong chương trình THTT

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Hiện nay Đài THTPCT có rất nhiều chương trình THTT, theo đó các chức danh và vai trò của từng thành viên trong êkip thực hiện chương trình THTT đều hết sức quan trọng Trong phạm vi của luận văn, tác giả đi sâu nghiên cứu, khảo sát hệ thống các chương trình truyền hình trực tiếp của Đài

PT - TH TPCT trong năm 2014

Song song đó, luận văn cũng tiến hành nghiên cứu một số chương trình THTT, đặc biệt là chương trình cầu THTT của Đài Truyền hình TPHCM để mở rộng phạm vi khảo sát nhằm đánh giá, so sánh làm rõ nội dung đối tượng nghiên cứu

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở nhận thức luận và phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và hệ

thống lý luận chung về báo chí, đồng thời kế thừa và phát huy các kết quả nghiên cứu khoa học về báo chí nói chung và truyền hình nói riêng

Khi thực hiện luận văn, tác giả sử dụng lý luận chung mang tính hệ thống về thể loại THTT trên báo chí truyền hình Nhu cầu thực tiễn cũng như

xu hướng phát triển về kỹ thuật công nghệ hiện đại của ngành truyền hình hiện nay Phân tích hệ thống lý thuyết và tâm lý tiếp nhận thông tin của công chúng truyền hình Việt Nam nói chung, của khán giả thành phố Cần Thơ và khán giả truyền hình TPHCM nói riêng Từ đó, vận dụng vào việc khảo sát, phân tích vai trò của đạo diễn hình ảnh trong chương trình THTT của Đài PT

- TH TPCT và HTV trong năm 2014

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu, tác giả sử dụng những phương pháp nghiên cứu cơ bản như:

- Phương pháp thống kê: Để có được những thông tin, số liệu và căn cứ

khoa học khách quan, thì việc sử dụng phương pháp thống kê là hết sức cần thiết Nhờ những thông tin này, giúp tác giả có cơ sở lý luận và thực tiển để

phân tích, đánh giá nhìn nhận vấn đề một cách khoa học

- Phương pháp so sánh: Trên cơ sở khảo sát thực tế các chương trình

THTT tại Đài PT - TH TPCT và Đài Tryền hình TPHCM, từ đó so sánh; đối chiếu các chỉ tiêu, số liệu khảo sát để đưa ra nhận định chung về chất lượng hoạt động của đạo diễn hình ảnh chương trình THTT

- Phương pháp phân tích - tổng hợp: Từ những số liệu, thông tin tích

hợp được dựa trên các phương pháp so sánh và thống kê để phân tích từng vấn đề cụ thể liên quan đến THTT và đạo diễn hình ảnh THTT Tiến hành qui nạp, tổng hợp nội dung vấn đề cần nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Giúp cho tác giả nắm được phương

pháp của các nghiên cứu đã thực hiện trước đây; có thêm kiến thức sâu rộng

về lĩnh vực đang nghiên cứu và làm rõ hơn đề tài nghiên cứu của mình

- Phương pháp nghiên cứu trường hợp (casestudy): Lựa chọn nội dung

chương trình THTT tiêu biểu của Đài PT - TH TPCT và HTV để phân tích, đánh giá, so sánh vị trí vai trò của đạo diễn hình ảnh trong từng giai đoạn phát triển, thích ứng với sự đổi mới về trang thiết bị kỹ thuật công nghệ truyền hình Qua đó phát huy những ưu điểm và nhìn nhận mặt tồn tại, hạn chế trong quá trình phát triển loại hình này

- Phương pháp phỏng vấn sâu: Phỏng vấn một số chuyên gia về truyền

hình, những đạo diễn truyền hình, và người trực tiếp thực hiện chương trình THTT đã và đang công tác tại thành phố Cần Thơ và TPHCM để tổng hợp ý kiến của họ về quan điểm nghề nghiệp, kinh nghiệm thực tiễn và những kỹ năng đút kết được qua mỗi chương trình THTT, làm cơ sở định tính giúp người nghiên cứu có được những nhận định xác thực hơn

- Phương pháp khảo sát công chúng truyền hình (bằng bảng hỏi): Để

thu thập ý kiến của công chúng, khán giả truyền hình về chất lượng hình ảnh trong hệ thống chương trình THTT cũng như những mong muốn của họ để làm cơ sở cải tiến, nâng cao chất lượng chương trình THTT trên sóng của Đài

PT - TH TPCT cũng như Đài Truyền hình TPHCM trong tương lai

6 Ý nghĩa lý luận và giá trị thực tiễn của luận văn

Luận văn sẽ góp phần hệ thống hóa khung lý luận về hệ thống kỹ thuật sản xuất chương trình truyền hình nói chung và chương trình THTT nói riêng Góp phần khẳng định vai trò của đạo diễn hình ảnh trong chương trình THTT Luận văn là tài liệu tham khảo về mặt lý luận về báo chí truyền thông, cụ thể

là nhấn mạnh vị trí, vai trò của đạo diễn hình ảnh trong quy trình sáng tạo tác phẩm THTT Đồng thời nêu lên những đề xuất, kiến nghị, những yêu cầu cần thiết đối với sự phát triển chung của ngành truyền hình cả nước cũng như ở thành phố Cần Thơ và TPHCM, để có thể đáp ứng tối đa nhu cầu và tâm lý tiếp nhận thông tin của công chúng truyền hình trong thời gian tới

Luận văn có giá trị tham khảo về thực tiễn liên quan đến hoạt động thực tế của các cơ quan báo chí nói chung và tại Đài PT - TH TPCT cũng như HTV nói riêng Kết quả đạt được của luận văn sẽ có những đóng góp quan trọng, giúp ích cho việc phát triển nghiệp vụ của những người làm công tác đạo diễn hình ảnh trong chương trình THTT của hệ thống PT - TH hiện nay Nội dung của luận văn chính là nguồn thông tin cần thiết cho các sinh viên báo chí quan tâm đến lĩnh vực này, đặc biệt là đối với những sinh viên ngành truyền hình

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn gồm 3 chương, 10 tiết

Chương 1: Yếu tố hình ảnh và hoạt động sáng tạo hình ảnh trong

chương trình THTT

Chương 2: Tác nghiệp đạo diễn hình ảnh trong chương trình THTT tại

Đài PT - TH TPCT và Đài Truyền hình TPHCM

Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động đạo diễn hình ảnh

trong chương trình THTT

Chương 1 YẾU TỐ HÌNH ẢNH VÀ VAI TRÒ CỦA ĐẠO DIỄN HÌNH ẢNH TRONG CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH TRỰC TIẾP

1.1 Lý thuyết chung về chương trình truyền hình trực tiếp

1.1.1 Khái niệm chung về truyền hình trực tiếp và chương trình truyền hình trực tiếp

Ngay từ buổi sơ khai, truyền hình vốn dĩ được làm trực tiếp Lịch sử hình thành và phát triển của truyền hình thế giới nhận định rằng, đầu những năm 20 của thế kỷ trước, do chưa sản xuất được băng từ; việc lưu giữ hình ảnh hoàn toàn dựa vào những thước phim nhựa cồng kềnh và tốn kém Lúc bấy giờ, camera truyền hình thường được đặt nơi góc nhà ga hay bến tàu để cuộc sống tự nhiên ùa vào ống kính, và tất cả cứ thế được đưa lên sóng, không qua một khâu xử lý nào, bởi lúc ấy “dựng hình hậu kỳ”, còn gọi là montage là một khái niệm chưa được những người làm truyền hình biết đến Có thể nói rằng, những gì mà truyền hình thời bấy giờ ghi nhận được chỉ thuần túy là sự sao chép cuộc sống một cách cơ học Chính vì điều này mà một trong những bước đi đầu tiên của mình, truyền hình đã bị các vị học giả đương thời phủ

nhận “Họ xem đó là trò giải trí rẽ tiền và chỉ nên giành cho những kẻ tầm

thường” [28, tr.7]

Có thể nói, khi một loại hình báo chí mới hay một phương thức thể hiện mới của một loại hình báo chí nào đó ra đời bao giờ cũng là kết quả của sự kết hợp giữa thành tựu mới của khoa học công nghệ trên lĩnh vực truyền thông với nhu cầu và thông tin của xã hội Truyền hình cũng vậy, từ cách làm nặng

về sao chép của buổi ban đầu, được sự hỗ trợ của băng từ, truyền hình thế giới

đã bước sang giai đoạn ghi băng, xử lý hậu kỳ để tạo nên những tác phẩm truyền hình giàu tính báo chí, thể hiện rõ tính chủ động sáng tạo trong quá trình tác nghiệp của nhà báo truyền hình

Trên cơ sở ứng dụng những thành tựu mới của kỹ thuật công nghệ viễn thông và những đòi hỏi ngày càng cao về nhu cầu thông tin của công chúng, THTT đã được sử dụng trở lại như là một phương thức hữu hiệu có khả năng khai thác triệt để nhất những thế mạnh của truyền hình như sự nhanh nhạy, dễ dàng thực hiện thông tin hai chiều, có tính xác thực cao Cũng là sự chuyển tải tông tin đến công chúng cùng thời điểm diễn ra sự kiện, nhưng THTT của ngày ấy và bây giờ là cả một sự tương phản giữa cái lạc hậu và cái hiện đại, giữa sự sao chép và sự chủ động sáng tạo

Dù sinh sau đẻ muộn nhưng hiện nay truyền hình Việt Nam cũng đã ứng dụng rất thành công phương thức truyền tải thông tin được xem là có nhiều ưu điểm nhất của truyền hình hiện đại vào qui trình sản xuất chương trình ở hầu khắp các đài truyền hình trên cả nước, trong đó có Đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh và Đài PT - TH TPCT Thế nhưng cho đến nay, trên cả phương diện lý luận và hoạt động thực tiễn, chúng ta vẫn chưa có sự thống nhất trong quan niệm về THTT

Trong khóa bồi dưỡng nghiệp vụ giành cho phóng viên, biên tập viên một số Đài PT - TH khu vực ĐBSCL tổ chức tại TPCT vào năm 2013, qua trao đổi về các dạng THTT, phần lớn các ý kiến đều cho rằng tiêu chí đầu tiên

của một chương trình THTT là “thông tin phải được truyền đến người xem

cùng thời điểm diễn ra sự kiện” Đối chiếu tiêu chí này với các chương trình

thời sự do biên tập viên dẫn trực tiếp mà các đài truyền hình trên cả nước vẫn quen gọi là thời sự trực tiếp; một số ý kiến cho rằng đó chỉ là sự “trực tiếp hóa” chương trình thời sự, tức là hướng đến sự trực tiếp chứ chưa phải là trực

tiếp Theo GS.TS Ngọc Tấn, “THTT là cuộc tường thuật tại chỗ các sự kiện

chính trị, xã hội, văn hóa, các cuộc tọa đàm trao đổi tại trường quay, các chương trình trò chơi, các trận thi đấu thể thao Đây là loại hình chương trình phát huy được đầy đủ nhất thế mạnh của truyền hình” [38, tr.144,145]

Những quan niệm về THTT đã nêu trên có nhiều điểm tương đồng nhưng cũng có những điểm chưa thống nhất với nhau, ít nhất là về tên gọi Tuy nhiên, đây chính là những cơ sở quan trọng có thể giúp chúng ta đi tới một cách hiểu toàn diện hơn về THTT

Theo từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học Việt Nam xuất bản

năm 2000, “trực tiếp là một tính từ với nghĩa ban đầu là có quan hệ thẳng với

đối tượng tiếp xúc, không qua khâu trung gian” [41, tr.1055]

Trong Từ điển ngôn ngữ của Pháp, “trực tiếp” (direct) có nghĩa là

“thông suốt, không qua khâu trung gian, ngay lập tức” [42, tr.248] Khi các loại

hình báo chí phát thanh truyền hình ra đời và phát triển thì trong các từ điển

ngôn ngữ của Pháp, tính từ “trực tiếp” có thêm một nét nghĩa nữa là “truyền

hình ảnh hoặc âm thanh ngay lập tức và trọn vẹn đến khán giả” [42, tr.248]

Cũng trên lĩnh vực truyền thông, tính từ trực tiếp (live) trong tiếng Anh

là một từ phát sinh từ động từ “sống” (to live) Như vậy, bản thân khái niệm

“trực tiếp” trong tiếng Anh đã bao hàm ý nghĩa “sống động, tươi mới” Từ

nét nghĩa này, những chương trình THTT luôn được hiểu là những chương trình có hình thức và nội dung tươi mới, và những gì xuất hiện trong chương trình cũng đang sống động trước mắt khán giả

Những cách giải thích trên đây cho thấy ngôn ngữ biểu đạt của mỗi dân tộc về THTT tuy có khác nhau nhưng nội hàm chứa đựng trong các khái niệm này của các dạng ngôn ngữ là tương đối gần gũi Trên cơ sở những điểm tương đồng của một số quan niệm về THTT ghi nhận từ quá trình tham khảo tài liệu có được, từ khảo sát thực tế, trao đổi trực tiếp với các nhà báo có nhiều kinh nghiệm trong việc tổ chức sản xuất các chương trình THTT ở Đài

PT - TH TPCT và Đài Truyền hình TPHCM, từ những kinh nghiệm tích lũy được trong hoạt động thực tiễn của bản thân tác giả, có thể hiểu THTT là một dạng chương trình ghi hình ảnh, âm thanh và phát sóng trực tiếp không qua khâu xử lý hậu kỳ THTT là chương trình diễn ra đồng thời với sự kiện Thời

gian sáng tạo, lao động của những người trong êkip thực hiện chương trình THTT (biên tập, quay phim, đạo diễn, kỹ thuật, ) trùng khớp với thời gian diễn ra sự kiện Có thể nói đây là một dạng thông tin sống, có tốc độ cao Không phải ngẫu nhiên mà trong tiếng Anh từ trực tiếp được dùng là “live” -

“sống”, tức thời, sống động tại thời điểm sự kiện đang diễn ra là những điểm

dễ nhận thấy nhất của chương trình THTT

Hay nói cách khác, THTT là sự chuyển tải đến công chúng một cách trực tiếp và trọn vẹn những thông tin về một sự kiện ngay tại thời điểm nó đang diễn ra, không qua một khâu xử lý trung gian nào Đây là phương thức cho phép phát huy được đầy đủ nhất những thế mạnh của báo chí truyền hình

1.1.2 Đặc điểm của chương trình truyền hình trực tiếp

* Tính trực tiếp

Tính trực tiếp là đặc điểm đầu tiên và cũng là đặc điểm quan trọng nhất

để nhận biết một chương trình THTT Theo đó, thông tin về sự kiện được truyền đến công chúng một cách tức thời và trọn vẹn, không qua bất kỳ một thao tác xử lý, dàn dựng nào Đặc điểm này cũng có nghĩa là khoảng cách giữa thời điểm diễn ra sự kiện và thời điểm công chúng tiếp nhận thông tin trong các chương trình THTT đã được rút ngắn bằng không Mặc dù phải mất một khoảng thời gian nhất định thông qua hệ thống truyền dẫn phát sóng và thu hình thông tin mới đến được với công chúng nhưng đó là khoảng thời gian cực nhỏ, các giác quan của con người khó cảm nhận được Do đó mọi diễn biến của sự kiện mà công chúng tiếp nhận được qua màn ảnh nhỏ đều được hiểu ở thì hiện tại với những trạng từ chỉ thời gian thường gặp như “hiện giờ”, “ngay lúc này”…

Cũng bởi độ trễ của thời gian truyền dẫn là không lớn nên thông tin đến với công chúng theo dõi sự kiện qua màn hình tivi được xem như cùng thời điểm với người đang có mặt tại hiện trường, nơi sự kiện đang diễn ra Đây không chỉ là những thông tin đầu tiên về sự kiện mà chính là sự kiện đang

diễn ra trước mắt công chúng, hay nói cách khác là công chúng đang theo dõi trực tiếp sự kiện

* Sự kiện trên sóng THTT diễn biến theo trật tự thời gian tuyến tính

Thông tin được phản ánh trong chương trình THTT diễn ra theo đúng trình tự diễn biến của sự kiện, hay nói cách khác đó là việc phản ánh sự kiện theo trật tự thời gian tuyến tính Đây là hệ quả tất yếu của “tính trực tiếp”, bởi trình tự diễn biến của sự kiện chỉ có thể sắp xếp lại trong khâu xử lý hậu kỳ Trong khi đó, mọi chi tiết trong THTT đều được truyền ngay đến công chúng;

sự kiện, vấn đề mà công chúng đang tiếp nhận cũng chính là những cái đang diễn ra tại hiện trường và chúng hầu như không hề được biết trước, có chăng cũng chỉ là những phác thảo ban đầu và hoàn toàn có thể thay đổi bất kỳ lúc nào Do sự kiện được phản ánh theo trật tự thời gian tuyến tính nên trong THTT không thể dừng lại để sửa chữa, bổ sung một chi tiết nào đó như trong các chương trình truyền hình có xử lý hậu kỳ

Cũng có loại chương trình truyền hình được xử lý qua hậu kỳ nhưng cũng chỉ để lượt bỏ những chi tiết rườm rà không cần thiết sao cho phù hợp với nội dung và thời lượng phát sóng, còn trình tự diễn biến của sự kiện THTT được tôn trọng một cách tuyệt đối Cách làm này tạo cho người xem có cảm giác như đang trực tiếp theo dõi sự kiện Tính thuyết phục và tính hấp dẫn của chương trình vì thế được nâng lên, điều này được thể hiện rất rõ trong các chương trình mang tính tương tác cao như game show, các chương trình giao lưu, gặp gỡ đối thoại trên truyền hình

Có thể nói, “trực tiếp” hay “giống như trực tiếp” luôn là điều mà những người làm truyền hình nói chung và THTT nói riêng mong muốn khán giả có được khi xem truyền hình, bởi vì đồng hành với các chương trình thuộc dạng này là một loạt những ưu điểm mà bất cứ một loại hình báo chí nào cũng mong muốn đó là tính nhanh chóng, xác thực, sống động và hấp dẫn…

* Dễ dàng thực hiện truyền thông hai chiều

Trong báo in hay trong các chương trình PT - TH được xử lý qua hậu

kỳ, công chúng tiếp nhận thông tin hoàn toàn thụ động Sự phản hồi, góp ý với mọi hình thức đều được xử lý trong các số báo hay trong các chương trình phát sóng sau đó Với chương trình THTT, sự giao lưu trao đổi giữa chủ thể thông tin và đối tượng tiếp nhận thông tin diễn ra rất dễ dàng với nhiều hình thức như trực trao đổi tiếp tại nơi diễn ra sự kiện, gọi điện thoại, qua email… nhưng phổ biến nhất vẫn là trao đổi trực tiếp tại hiện trường và giao lưu qua đường dây điện thoại nóng Với những hình thức này, công chúng không chỉ được hỏi, được nghe giải thích, được tư vấn mà quan trọng nhất là được trao đổi, tranh luận với người dẫn chương trình Có thể bắt gặp những hình thức giao lưu, trao đổi như vừa nêu trong các chương trình tọa đàm, gặp gỡ giao lưu, chương trình trò chơi truyền hình, thậm chí là các chương trình THTT những sự kiện chính trị quan trọng như các kỳ họp Quốc hội, HĐND tỉnh, thành phố…

Có thể nói rằng, đường dây điện thoại nóng là nhịp cầu nối giúp công chúng tham gia vào nhiều hoạt động mang tính xã hội Từ những hoạt động vui chơi giải trí, mở mang kiến thức đến những sự kiện chính trị quan trọng - nơi hoạch định những vấn đề lớn lao của đất nước Đường dây nóng cũng là nhịp cầu để công chúng có thể tham gia vào các chương trình truyền hình gây quỹ ủng hộ những người bệnh tật, neo đơn, nghèo khó Việc dễ dàng giao lưu với công chúng trong các chương trình THTT đã tạo điều kiện để công chúng không chỉ theo dõi sự kiện mà còn trở thành một bộ phận của sự kiện Từ vị trí này, họ có thể trực tiếp tham gia trao đổi, bàn bạc về những vấn đề có liên quan đến sự kiện, làm cho sự kiện được nhìn nhận từ nhiều phía, nhiều góc

độ, chứ không chỉ từ phía nhà báo truyền hình, do đó tính khách quan và sự thuyết phục của thông tin sẽ cao hơn Đây là một trong những đặc điểm tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt của các chương trình THTT đối với đông đảo khán giả truyền hình

* Truyền tín hiệu trực tiếp từ nơi sự kiện đang diễn ra

Chỉ với chương trình THTT, khán giả mới có thể chứng kiến tận mắt sự kiện tại nơi nó đang xảy ra Với những máy quay và thiết bị truyền dẫn sóng đặt tại hiện trường, với âm thanh và lời thoại của người dẫn chương trình đang có mặt tại hiện trường, thì sức thuyết phục về độ chân thật và hiệu quả của thông tin rất lớn Khán giả có cảm giác như đang có mặt tại nơi diễn ra sự kiện Thuộc tính này là thế mạnh riêng của chương trình THTT Các chương trình trực tiếp có nối nhiều điểm cầu truyền hình là những minh chứng sinh động để cùng một lúc khán giả xem truyền hình có thể có mặt không chỉ ở một mà còn nhiều địa điểm, cùng chứng kiến, theo dõi và thậm chí tham gia vào sự kiện Với công nghệ fly away (xe thu hình phát sóng di động) chương trình THTT còn đưa khán giả đến với sự kiện đang diễn ra không chỉ ở một chỗ mà còn có khả năng đi theo những vật thể di động hoặc bao quát cả vùng không gian rộng lớn

1.1.3 Qui trình thực hiện một chương trình truyền hình trực tiếp

* Các bước thực hiện chương trình THTT

Có thể nói, quy trình thực hiện một chương trình THTT đòi hỏi phải có

sự chuẩn bị kỹ càng và công phu cả về nội dung và kỹ thuật với sự tham gia của nhiều bộ phận nghiệp vụ có trình độ chuyên môn nhất định, đảm bảo đáp

ứng yêu cầu công việc một cách tốt nhất

Sau khi xác định được các điều kiện đủ để thực hiện một chương trình THTT như tầm quan trọng và mức độ quan tâm của công chúng đối với sự kiện, vấn đề kinh phí tổ chức, hệ thống trang thiết bị kỹ thuật… nhóm biên tập, đạo diễn có nhiệm vụ lên kế hoạch thực hiện chương trình, tập trung vào

các nhiện vụ chủ yếu như:

- Xác định rõ thời gian, địa điểm diễn ra sự kiện sẽ được THTT

- Thống nhất nội dung sự kiện và trình tự diễn biến của sự kiện Đối với các sự kiện có sẵn do đối tác ngoài đài truyền hình tổ chức thì cần trao đổi cụ thể với đơn vị tổ chức về mặt nội dung và diễn biến của sự kiện để chủ động trong quá trình phản ánh sự kiện

- Tiến hành xây dựng kịch bản sát hợp với nội dung đề tài và những điều kiện về kinh phí, thiết bị kỹ thuật,… Đây là cơ sở để từng vị trí của êkip sản xuất chương trình hoàn thành phần việc của mình bao gồm:

+ Viết kịch bản, lời dẫn

+ Lựa chọn và trao đổi với khách mời về tổng thể chương trình và các phần nội dung có liên quan trực tiếp đến khách mời

+ Thiết kế maket sân khấu

+ Tùy chương trình, có thể thực hiện trước những thành phần bổ trợ như phóng sự, phỏng vấn, hình hiệu, âm nhạc, đạo cụ, tư liệu hình ảnh trình chiếu trên hệ thống led sân khấu

+ Trao đổi thảo luận với tập thể quay phim và kỹ thuật truyền dẫn phát sóng để thống nhất phương án thực hiện và các phương án dự phòng Tiến hành sơ duyệt, tổng duyệt chương trình tại nơi diễn ra sự kiện, thực hiện thông sóng và tập nối cầu, nếu là chương trình cầu THTT

Kỹ thuật là nhân tố đóng vai trò hết sức quan trọng trong chương trình THTT Đây là yếu tố quyết định sự thành công hay thất bại của việc truyền tín hiệu trực tiếp Công việc này do các kỹ sư, kỹ thuật viên chịu trách nhiệm điều hành Nhóm kỹ thuật được chia làm hai bộ phận, một bộ phận có mặt tại nơi diễn ra sự kiện, một bộ phận trực tại trung tâm kỹ thuật của đài truyền

hình Các phương tiện kỹ thuật bao gồm các thiết bị chính sau:

- Điện là điều kiện quan trọng đầu tiên Nếu địa điểm thực hiện không

có điện lưới, phải có máy phát điện thay thế

- Máy ghi hình (camera)

- Xe truyền hình lưu động có lắp đặt các thiết bị nghe, nhìn, thu, phát giống như một trung tâm kỹ thuật thu nhỏ và đường truyền

- Phương tiện kỹ thuật thay thế khi có sự cố kỹ thuật

Trong quá trình THTT, bộ phận nội dung và kỹ thuật không chỉ nắm vững diễn biến sự kiện mà còn phải linh hoạt đối ứng với sự thay đổi bất ngờ ngoài kịch bản, kịp thời ngăn chặn sự gián đoạn của chương trình THTT Đối với chương trình cầu THTT, nguyên tắc kỹ thuật cũng tương tự như với chương trình THTT, điểm khác biệt là ở chỗ cầu THTT có thể phát sóng các

sự kiện tại nhiều địa điểm khác nhau, các địa điểm khác nhau đều tham gia vào một chương trình Cùng một lúc, kỹ thuật cho phép các địa điểm trực tiếp giao lưu được với nhau trong điều kiện mỗi điểm cầu phải có thiết bị kỹ thuật

và bất cứ lúc nào cũng phải có hệ thống máy chủ chịu trách nhiệm liên lạc với các máy nhánh và giữa các máy nhánh với nhau Đường truyền của cầu truyền hình cũng phụ thuộc vào địa hình, điều kiện để sử dụng cáp quang, viba hay

vệ tinh

* Êkip sản xuất chương trình THTT

Trong quá trình thực hiện chương trình THTT, sự liên kết giữa các thành viên trong êkip thực hiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Sự liên kết càng chặt chẽ bao nhiêu thì động tác phối hợp cũng như khả năng thành công của chương trình càng cao bấy nhiêu Sự liên kết này luôn bị chi phối bởi nhiều yếu tố:

Chương trình THTT thường bị dồn nén về thời gian và trong quá trình thực hiện có nhiều yêu cầu, đòi hỏi khắc khe Đặc biệt là êkip thực hiện chương trình có nhiều đầu mối, loại hình, công việc khác nhau Nhiều người cùng phối hợp thực hiện nên sự tập trung của toàn êkip là yêu cầu cần thiết Chỉ cần một sơ xuất do thiếu tập trung sẽ dẫn đến hậu quả thất

bại chương trình

 Cùng ý tưởng, mục đích

Mọi thành viên trong êkip luôn có ý thức làm tốt phần việc được giao với mục đích thực hiện thành công chương trình THTT Mỗi mắt xích nhỏ nhất trong dây truyền đều phải hiểu thấu đáo mục đích của chương trình và ý nghĩa của công việc

Ngôn ngữ là tiếng nói của một kịch bản đã được thống nhất cao cả về nội dung và hình thức thể hiện Phải xóa bỏ tất cả những bất đồng về ngôn ngữ dẫn tới nhiễu thông tin Quan hệ tốt giữa những người cùng êkip thực hiện chương trình THTT là mối quan hệ đồng chí, đồng nghiệp, sẵn sàng giúp

đỡ nhau trong mọi tình huống với ý chí hoàn thành nhiệm tốt vụ được giao

Trong chương trình THTT, người chịu trách nhiệm chính tại hiện trường là người có quyền hạn cao nhất trong chỉ đạo thực hiện tại hiện trường; chịu trách nhiệm về toàn bộ diễn biến xảy ra tại hiện trường Người được giao trách nhiệm này có nhiệm vụ phân công chỉ đạo toàn bộ êkip sản xuất tại hiện trường cả về nội dung và kỹ thuật Chủ động đề ra các phương án dự phòng, chỉ đạo các đầu mối tại hiện trường khắc phục và giải quyết sự cố tại chỗ Trường hợp xảy ra sự cố hoặc có nguy cơ xảy ra sự cố phải thông báo ngay cho đạo diễn phát hình về diễn biến và khả năng khắc phục

- Người dẫn chương trình có trách nhiệm tham gia vào quá trình xây dựng kịch bản chi tiết Trước khi thực hiện phải trao đổi, thống nhất với những người trong êkip sản xuất theo nội dung kịch bản, dẫn chương trình theo kịch bản và xử lý kịp thời , khéo léo các tình huống phát sinh

- Đạo diễn hình có nhiệm vụ nghiên cứu kỹ kịch bản, lên phương án thể hiện chương trình và các phương án dự phòng Chỉ đạo quay phim thực hiện nhiệm vụ tại hiện trường, đồng thời thực hiện những công việc khác do người chịu trách nhiệm chính tại hiện trường phân công

- Đối với quay phim, phải nắm được nội dung kịch bản để có hình thức thể hiện phù hợp Quay phim chịu trách nhiệm trước đạo diễn về hình ảnh của chương trình, bảo vệ thiết bị được giao và thực hiện các công việc khác theo phân công của người phụ trách

- Phụ trách kỹ thuật chịu trách nhiệm toàn bộ về mặt kỹ thuật của chương trình Phân công công việc cho các thành viên trong nhóm và trao đổi với người chịu trách nhiệm chính để có phương án thực hiện chương trình đạt hiệu quả

Êkip thực hiện chương trình cần xác định tại sao nội dung chương trình THTT này lại cần thiết và quan trọng Trong chương trình, vấn đề đặc biệt nào cần giải quyết, vấn đề nào cần được đáp ứng Cần thăm dò các cách để thực hiện một chương trình thành công nhất Muốn vậy cần tập trung các ý kiến của các thành viên trong êkip, nghiên cứu rút kinh nghiệm từ những chương trình THTT trước đó, đồng thời nhận diện các kỹ năng đặc biệt cần thiết cho chương trình THTT

1.2 Hoạt động của đạo diễn hình ảnh trong chương trình truyền hình trực tiếp

1.2.1 Mô tả công việc của đạo diễn hình ảnh

Có thể nói, đạo diễn là người chỉ huy cao nhất trong một chương trình truyền hình nói chung và chương trình THTT nói riêng Một chương trình THTT có thể có một hoặc nhiều người đóng vai trò là đạo diễn (nếu là chương trình THTT) hoặc tổng đạo diễn (nếu là chương trình cầu THTT) Trong hệ thống truyền hình, có nhiều chức danh đạo diễn, tùy theo tính chất

và nội dung từng chương trình cụ thể mà có những chức danh tương ứng Chẳn hạn như chức danh đạo diễn phát hình, đạo diễn hiện trường, đạo diễn hình ảnh, đạo diễn chương trình, …

Cũng là đạo diễn nhưng mỗi chức danh đều có vị trí, vai trò và đặc trưng riêng Nếu như trong chương trình THTT, đạo diễn hiện trường có

nhiệm vụ quáng xuyến toàn bộ các hoạt động tại hiện trường, nơi sự kiện sẽ, đang và thậm chí đã diễn ra để có phương án quản lý, giám sát và điều hành chương trình một cách tốt nhất thì đạo diễn hình ảnh sẽ chịu trách nhiệm chính về mặt hình ảnh hoạt động thông qua hệ thống xe màu Đạo diễn hình ảnh ngoài việc điều hành kỹ thuật và xây dựng phương án ghi hình, cũng như quá trình thực hiện ghi hình và phát sóng còn có khả năng tham gia xây dựng

ý tưởng chương trình, xây dựng kịch bản trước khi diễn ra chương trình THTT Trong khi đó, đạo diễn hiện trường cũng có mặt ở nhiều công đoạn trong chương trình, có vai trò định hướng, dẫn dắt chương trình THTT; chuyển tải tư tưởng nội dung kịch bản đến với khán giả Công việc của đạo diễn hiện trường là chỉ huy, điều khiển cả một tập thể bao gồm người dẫn chương trình, họa sĩ, âm thanh, những người tham dự chương trình và người

phục vụ chương trình THTT

* Vai trò trong quá trình xây dựng ý tưởng

Đạo diễn luôn là người tiên phong trong việc tìm kiếm những hình thức thể hiện mới, góp phần quyết định cho sự thành bại của chương trình Toàn bộ những ý tưởng sáng tạo của người đạo diễn đã hòa vào kết cấu và kịch bản của chương trình THTT Mặc dù người xem không trực tiếp nhìn thấy sự xuất hiện của đạo diễn nhưng vẫn cảm nhận được sự hiện diện đó

Đạo diễn hình ảnh tham gia xây dựng ý tưởng sáng tạo giúp cho kịch bản thêm sống động và dần dần có một hình dạng được cụ thể hóa trong không gian và thời gian Muốn làm được điều đó, đạo diễn phải biết cách trình bày với các cộng sự những ý tưởng sáng tạo của mình Khả năng diễn đạt chính xác ý tưởng của mình với đội ngũ quay phim, biên tập, người dẫn chương trình, kỹ thuật… là một đòi hỏi rất cao trong một chương trình THTT

Sự nhịp nhàng trong các động tác phối hợp sẽ mang lại hiệu quả thiết thực cho chương trình

* Vai trò điều hành kỹ thuật và xây dựng phương án ghi hình

Đạo diễn hình có trách nhiệm phân công công việc cho từng thành viên trong hệ thống xe màu, với vai trò là những người hỗ trợ cho đạo diễn như âm thanh, ánh sáng, hình hiệu, bảng chữ và các yêu cầu kỹ thuật khác có liên quan Sau khi khảo sát nội dung thông qua tổng duyệt chương trình (nếu có), đạo diễn hình tiến hành xây dựng phương án ghi hình Làm được điều này, giúp cho người đạo diễn khai thác được những hình ảnh đẹp nhất, ấn tượng nhất Để xây dựng phương án ghi hình, đạo diễn tiến hành lập sơ đồ sàn quay,

bố trí camera và quay phim đứng máy phù hợp với sở trường của từng người Tùy theo qui mô và tính chất của từng chương trình cụ thể, đạo diễn có thể yêu cầu kỹ thuật bố trí tăng hoặc giảm số lượng máy quay, các thiết bị hỗ trợ ghi hình như boom, dolly hoặc flycam…

Thiết bị kỹ thuật có thể được xem là cánh tay nối dài kết nối giữa truyền hình với khán giả, là đôi cánh giúp cho những ý tưởng sáng tạo của đạo diễn được thăng hoa Dù không phải là yếu tố quyết định, nhưng kỹ thuật

là phương tiện thể hiện và chuyền tải nội dung, kỹ thuật càng hiện đại, tiên tiến bao nhiêu thì chất lượng nội dung cũng sẽ được nâng cao bấy nhiêu

* Vai trò tham gia xây dựng kịch bản

Có thể nói, sản phẩm nghe nhìn hàm chứa sự kết họp giữa âm thanh và hình ảnh Kịch bản phải cho thấy người xem được xem gì, điều này cũng giống như chúng ta cho người bạn của mình xem một loạt bức tranh, đưa họ vào câu chuyện và hướng sự chú ý của họ tới những phần quan trọng nhất Người đạo diễn tham gia vào quá trình xây dựng kịch bản để nắm rõ nội dung, yêu cầu của chương trình THTT, từ thời gian, địa điểm tổ chức thực hiện sự kiện đến qui mô câu chuyện Kịch bản chương trình là cơ sở để mọi thành viên trong êkip sản xuất chương trình nhìn vào đó để biết được công việc mình sẽ làm trong từng hoàn cảnh cụ thể Do đó, kịch bản càng chi tiết,

càng cụ thể thì sự phối hợp giữa các vị trí trong quá trình thực hiện chương trình THTT sẽ càng chính xác nhịp nhàng, tránh được những sai sót

Có thể nói, kịch bản chính là bộ khung của chương trình THTT Sự kiện được truyền tải trong chương trình THTT nói chung chỉ miêu tả sự kiện hoặc thông tin nhưng cũng có thể tạo nên cho công chúng những cấp độ thông tin khác do việc xử lý thông tin một cách tích cực Hiệu quả của một chương trình THTT phụ thuộc vào sự kiện và sự kiện ấy được truyền tải đến công chúng thông qua kịch bản của chương trình Kịch bản của chương trình THTT dựa trên sự kiện có sẵn tuân thủ theo diễn biến của sự kiện Điều cơ bản là người làm kịch bản cần nắm được những diễn biến cốt lõi của sự kiện ấy để lên khung kịch bản Cần dự đoán được những diễn biến phát sinh trong quá trình diễn ra sự kiện để chủ động xử lý tình huống trong kịch bản Chính vì lý do này

mà trong các chương trình THTT phụ thuộc vào sự kiện, người viết kịch bản và người đạo diễn hình ảnh phải gắn bó khăng khít với nhau Đạo diễn hình ảnh còn

có thể tham gia thảo luận, đóng góp ý kiến cho kịch bản, nội dung chương trình sao cho phù hợp để chương trình THTT không bị mất khán giả

Để có một chương trình THTT hay và hấp dẫn, có nhiều yếu tố quyết định trong đó vai trò của kịch bản là rất quan trọng Kịch bản tốt phải thể hiện

rõ chủ đề, nội dung, mục đích, ý nghĩa của chương trình, giúp cho người đạo diễn hình ảnh sau khi đọc kịch bản có thể hình dung ra công việc của mình là

gì Đặc biệt trong chương trình THTT có nối cầu truyền hình thì kịch bản chi tiết là hết sức cần thiết Nhờ đó mà có thể khớp nối các điểm cầu một cách chính xác, tránh được những lỗi đáng tiếc do kịch bản gây ra, vì trong chương trình THTT cơ hội sửa sai là rất ít, tất cả đều được đưa lên sóng ngay tức khắc

và hàng triệu người đều có thể nghe, nhìn thấy những sai sót đó Vì vậy việc tính toán kỹ lưỡng trong quá trình hoàn thiện kịch bản là vô cùng cần thiết và

là trách nhiệm của người đạo diễn hình ảnh

* Vai trò trong quá trình thực hiện ghi hình và phát sóng

Đây là giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình tác nghiệp của đạo diễn hình ảnh, góp phần quyết định chất lượng của chương trình THTT nói chung và chất lượng hình ảnh chương trình THTT nói riêng Muốn làm tốt điều này, đạo diễn hình ảnh phải thật sự bình tĩnh và sáng suốt trong mọi tình huống và trong từng thao tác máy Đảm bảo liên lạc thông suốt, kết nối liên tục với các bộ phận có liên quan trong suốt quá trình diễn ra sự kiện; từ kỹ thuật, người dẫn chương trình đến các bộ phận hỗ trợ khác, đặc biệt là với quay phim đứng máy Đây được xem là một trong những công cụ hỗ trợ đắc lực và hiệu quả giúp cho đạo diễn thể hiện ý định sáng tạo của mình trong chương trình THTT, thông qua những hình ảnh được kết mối trực tiếp từ hệ thống camera hiện trường

Quá trình ghi hình và phát sóng trực tiếp góp phần khẳng định vai trò

và bản lĩnh nghề nghiệp của người đạo diễn hình ảnh Có thể nói, một người đạo diễn có bản lĩnh, tài năng sẽ được kiểm chứng thông qua hệ thống hình ảnh mà anh ta thể hiện trên màn hình Đó là tính logic cũng như chất lượng của hình ảnh,

là những “khung hình sạch”, không bị “tướt cò” do lỗi phối hợp giữa đạo diễn và quay phim như chúng ta vẫn thường thấy trong một số chương trình THTT Làm tốt công tác đạo diễn hình ảnh, càng khẳng định vai trò chủ chốt của người đạo diễn trong êkip thực hiện chương trình THTT, đồng thời góp phần nâng cao uy tín và vị thế của cơ quan báo chí mình đang công tác

* Vai trò sau khi kết thúc chương trình

Vai trò của đạo diễn hình ảnh được thể hiện trước trong và cả sau khi chương trình kết thúc Thông qua các buổi họp tổng kết, đánh giá rút kinh nghiệm sau mỗi chương trình để biểu dương, khuyến khích những thành công, những ý tưởng sáng tạo mới của tập thể cũng như cá nhân từng thành viên trong êkip thực hiện chương trình THTT Đồng thời chỉ ra mặt tồn tại hạn chế để tìm phương án khắc phục cho những chương trình tiếp theo

Thông thường, các chương trình mang tính liên kết tổ chức biểu diễn, thường hay xảy ra sự cố phối hợp Vì vậy đạo diễn cần mạnh dạn đưa ra những đề xuất, kiến nghị (với bộ phận có liên quan, với lãnh đạo đơn vị, với đối tác…) cũng như những giải pháp để công tác tổ chức biểu diễn đạt hiệu quả cao hơn

1.2.2 Quy trình tác nghiệp và mối liên giữa đạo diễn hình ảnh với êkip sản xuất chương trình truyền hình trực tiếp

Có thể nói, trong một chương trình THTT, vai trò của người đạo diễn hình ảnh là vô cùng quan trọng Đạo diễn hình ảnh là người quyết định nội dung, chất lượng hình ảnh đưa lên sóng và phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước lãnh đạo và công chúng về sản phẩm do mình làm ra (hay, chưa hay hoặc phá sản…) Đạo diễn phối hợp với biên tập chương trình để nắm rõ nội dung, yêu cầu của chương trình được THTT Từ thời gian, địa điểm tổ chức

sự kiện đến qui mô câu chuyện để xây dựng ý tưởng kịch bản, nội dung chương trình sao cho phù hợp để chương trình THTT không bị mất khán giả

Đạo diễn hình phối hợp với đạo diễn hiện trường hoặc tổng đạo diễn (nếu là chương trình cầu THTT) để tham gia khảo sát thực tế nơi sự kiện diễn

ra, có ý kiến thay đổi, mở rộng hoặc thu hẹp khu vực sàn diễn, đảm bảo tính thẩm mỹ xung quanh khu vực diễn ra chương trình THTT Chọn vị trí thích hợp cho xe thu hình, bố trí camera cũng như vấn đề trật tự và an toàn trong suốt quá trình diễn ra chương trình THTT Có kế hoạch phối hợp với kỹ thuật truyền dẫn tín hiệu đảm bảo thông suốt trong quá trình THTT

Nắm vững nội dung kịch bản, phối hợp theo dõi hoạt động sơ, tổng duyệt chương trình (nếu có) để có ý tưởng bố trí camera, dolly, boom… Nhận xét, đề xuất về âm thanh, ánh sáng hiện trường (tăng hoặc giảm), đóng góp ý kiến xây dựng maket sân khấu, khu vực cho phép diễn của diễn viên để đảm bảo chất lượng chương thình THTT đạt hiệu quả tốt nhất Chọn quay phim theo nội dung chương trình THTT Chẳn hạn khi làm chương trình về bóng

đá, đạo diễn có quyền chọn những quay phim am hiểu nhiều về bóng đá, thể thao; thực hiện chương trình văn nghệ, đạo diễn chọn quay phim có năng khiếu và hiểu biết về âm nhạc Đối với các lễ hội, sự kiện chính trị, mittinh…, đạo diễn cần chọn những quay phim đảm bảo tính nghiêm túc và có chuẩn mực đạo đức cá nhân nhất định

Trực tiếp chỉ đạo các thành viên trong êkip, hoàn chỉnh mọi phương tiện nghiệp vụ như đường truyền, phát thanh viên, bảng chữ Phối hợp với trung tâm phát hình về thời gian vào - ra sóng hoặc cắt tạm sóng khi có sự cố đột xuất (Ví dụ vấn đề thời tiết, nguồn điện, hay các rủi ro ngoài ý muốn không cho phép tổ chức thực hiện chương trình)

1.3 Đặc điểm lao động sáng tạo và phong cách của đạo diễn hình ảnh truyền hình trực tiếp

Có thể nói đạo diễn hình ảnh THTT khác với đạo diễn phim tài liệu, đạo diễn phim truyện, điện ảnh hoặc đạo diễn chương trình văn nghệ thu, dàn

dựng và phát trên sóng truyền hình Đạo diễn THTT mang một trách nhiệm

rất nặng nề khi bắt tay vào công việc và trước khi câu chuyện sắp diễn ra Ở đây muốn nói sự khác biệt là đạo diễn các chương trình không phải là chương trình THTT thì họ vất vả lúc thực hiện tiền kỳ và hậu kỳ Người đạo diễn khi

đó sẽ có nhiều thời gian để dàn dựng, loại bỏ những yếu tố không cần thiết hoặc những hình ảnh không đạt yêu cầu Còn đạo diễn THTT hầu như là xử lý hậu kỳ ngay tại hiện trường, mọi diễn biến đều được chắc lọc tại chỗ và đưa

đến công chúng, khán giả truyền hình ngay tức thì

Chính vì lẽ đó, lao động sáng tạo của đạo diễn THTT trở nên rất căng thẳng, đòi hỏi sự nhanh nhạy, khả năng tập trung cao, quán xuyến công việc chung một cách nhanh chóng, hợp lý và hiệu quả nhất Ngoài ra người đạo diễn còn phải biết cách xử lý tình huống một cách thông minh Thông minh

có nghĩa là an toàn, tránh sai sót và dứt khoát chọn tình huống Ví dụ khi bố trí máy quay, đạo diễn phải tính toán đến hướng di chuyển tiến - lùi cho phù

hợp, bố trí quay phim đứng máy đúng theo sở trường của từng người (máy rộng, máy cận, boom, dolly ) Vì cùng một lúc phải quan sát nhiều màn hình thu nhận những hình ảnh truyền vào từ hiện trường bên ngoài, để chọn ra một hình đưa lên sóng nên người đạo diễn cần có cái nhìn tổng quát, nhanh chóng

và kịp thời Ngoài ra, đạo diễn còn có trách nhiệm điều hành đội hình quay phim hiện trường qua hệ thống bộ đàm (nghe - nói)

Như vậy, một người đạo diễn hình ảnh THTT phải hội đủ các yếu tố mắt, tai và tay để điều khiển Mixer Cũng cần khẳng định thêm rằng, đạo diễn THTT cần phải có bề dày thực tế hay nói đúng hơn là phải có vốn kinh nghiệm cần thiết Bởi lẽ trong phần lớn các chương trình THTT (Chương trình lễ hội, tường thuật trực tiếp bóng đá, hay chương trình biểu diễn nghệ thuật…) đều có thể xảy ra những tình huống ngoài dự tính; vì vậy khi tiếp xúc thực tế nhiều lần, đạo diễn lại được trãi nghiệm thêm nhiều bài học mới, qua

đó đúc kết cho mình những vốn sống và kinh nghiệm nhất định để phát huy

ưu điểm tích cực đồng thời hạn chế, tránh đi những tình huống bất trắc xảy ra khi tác nghiệp tại hiện trường

Có thể nói, đạo diễn hình ảnh là hành động hiện thực hóa kịch bản vào không gian và thời gian nhất định Với các chương trình THTT, trong giai đoạn chuẩn bị, đạo diễn hình ảnh là người giải thích để mọi thành viên trong êkip sản xuất chương trình hiểu và chuẩn bị phần việc của mình đúng theo ý đồ của tác giả kịch bản và đạo diễn hình ảnh Trong quá trình THTT, đạo diễn chính là người tổng chỉ huy của toàn bộ các thành viên tham gia sản xuất chương trình

Có một thực tế cần phải được nhìn nhận là do chưa được đào tạo một cách bài bản nên phần lớn những người làm công tác đạo diễn THTT tại các đài PT - TH tỉnh, thành phố nói chung thường không hội đủ các kỹ năng cần thiết của một người đạo diễn Cụ thể là họ chưa được trang bị một cách đầy

đủ những kiến thức, kỹ năng về công tác đạo diễn, cũng như việc quản lý điều

hành công việc của các thành viên trong êkip sản xuất chương trình, nên chưa chủ động trong trao đổi nghiệp vụ, trong giám sát, kiểm tra và chỉ huy đối với từng thành viên khi tác nghiệp tại hiện trường

Tóm lại, một người đạo diễn hình ảnh THTT chuyên nghiệp cần hội đủ những tiêu chí cơ bản sau đây:

*Khả năng tư duy và sáng tạo hình ảnh chuyên nghiệp Đạo diễn hình

ảnh là người trực tiếp quyết định logic hình ảnh lên sóng, chất lượng kỹ thuật, thông điệp nội dung và hiệu ứng mà hình ảnh mang lại

* Nắm bắt tinh thông hệ thống trang thiết bị kỹ thuật phục vụ sản xuất

THTT Trong hệ thống cấu tạo camera, đạo diễn cần biết được chủng loại và

tiêu cự ống kính, loại nào dùng cho boom, loại nào dùng cho dolly “chương

trình nào phải dùng camera nào, với ống kính gì”? [Bob Holness]

* Có khả năng phân công, điều hành và lãnh đạo hệ thống nhân sự Thể

hiện rõ yêu cầu này trong quá trình bố trí quay phim đúng với sở trường của từng người

* Có vốn kiến thức đa ngành, đa lĩnh vực Am hiểu về âm nhạc (nếu là

đạo diễn các chương trình văn nghệ); vững vàng về tư tưởng (nếu thực hiện chương trình về chủ đề chính trị), hiểu biết về qui luật của ánh sáng sân khấu (rộng hẹp, cạn, sâu )

* Có năng lực phán đoán và ra quyết định về sự việc sắp diễn ra trên sân

khấu (hoặc hiện trường), kết hợp với tham khảo trước kịch bản và chạy thử chương trình

* Khả năng thích ứng và dẫn dắt hệ thống trong mọi tình huống, trong đó

có sự phối hợp chặt chẽ với các thành viên trong êkip thực hiện (biên tập, quay phim, kỹ thuật, MC hiện trường )

* Khả năng đánh giá về về mức độ hoàn thành nhiệm vụ của Ban tổ chức

chương trình, sự hài lòng của lãnh đạo Đài về yếu tố chất lượng, (sạch hay

không sạch) nhất là với khán giả truyền hình lúc ấy sẽ không chuyển kênh hoặc tắt máy

Tiểu kết chương 1

Xuất phát từ những đòi hỏi ngày càng cao về nhu cầu thông tin của công chúng, THTT được xem là phương thức hữu hiệu, có khả năng khai thác tốt nhất những thế mạnh của truyền hình THTT đã được sử dụng một cách chủ động, sáng tạo nhờ sự hỗ trợ của các phương tiện kỹ thuật truyền hình hiện đại Cho đến nay quan niệm về THTT vẫn chưa được thống nhất, nó vừa

có nét tương đồng nhưng cũng có nhiều điểm khác biệt Tuy nhiên, dù có khác nhau về quan điểm, cách nhìn nhận, đánh giá nhưng nội hàm của chúng vẫn tương đối gần gũi khi nhìn nhận THTT là hình thức chuyển tải thông tin

về một sự kiện ngay tại thời điểm nó đang diễn ra đến công chúng một cách trực tiếp và trọn vẹn nhưng không qua thao tác xử lý trung gian Đặc điểm đầu tiên của chương trình THTT là tính trực tiếp, nghĩa là thông tin về sự kiện được truyền đến công chúng một cách tức thời và trọn vẹn, không qua bất kỳ

một thao tác xử lý, dàn dựng nào; thông tin đến với công chúng được xem

như cùng thời điểm với người đang có mặt tại hiện trường, nơi sự kiện đang diễn ra Mặt khác, sự kiện trên sóng THTT diễn biến theo trật tự thời gian tuyến tính, tức là diễn ra theo đúng trình tự diễn biến của sự kiện Ngoài ra, THTT còn là phương thức tổ chức dễ dàng thực hiện truyền thông hai chiều, hay còn gọi là tính tương tác Tương tác giữa chủ thể thông tin và đối tượng tiếp nhận thông tin Một đặc diểm dễ nhận thấy trong chương trình THTT là truyền tín hiệu trực tiếp từ nơi sự kiện đang diễn ra

Trong qui trình thực hiện một chương trình THTT đòi hỏi phải có sự chuẩn bị kỹ càng và công phu cả về nội dung và kỹ thuật với sự tham gia của nhiều bộ phận, chức danh trong êkip Trong quá trình thực hiện chương trình THTT, sự liên kết giữa các thành viên trong êkip thực hiện có ý nghĩa đặc biệt

quan trọng Ngoài khả năng tập trung cao, giữa họ phải có cùng ý tưởng, mục đích đặc biệt là phải cùng ngôn ngữ thể hiện vì ngôn ngữ là tiếng nói của một kịch bản được thống nhất cả về nội dung và hình thức thể hiện

Có thể nói, đạo diễn hình ảnh là người chỉ huy cao nhất trong một chương trình truyền hình nói chung và chương trình THTT nói riêng; đạo diễn hình ảnh là người tiên phong trong việc tìm kiếm những hình thức thể hiện mới, để tham gia xây dựng ý tưởng sáng tạo giúp cho kịch bản thêm sống động Đạo diễn hình ảnh có vai trò quan trọng trong quá trình thực hiện ghi hình và phát sóng Đây là giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình tác nghiệp của đạo diễn hình ảnh, góp phần quyết định chất lượng của chương trình THTT nói chung và chất lượng hình ảnh chương trình THTT nói riêng Có thể nói, trong một chương trình THTT, vai trò của người đạo diễn hình ảnh là vô cùng quan trọng Đạo diễn hình ảnh là người quyết định nội dung hình ảnh đưa lên sóng và phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước lãnh đạo đơn vị và công chúng về sản phẩm do mình làm ra Vì vậy, một người đạo diễn hình ảnh THTT cần hội đủ những tiêu chí cơ bản như: Tinh thông trang thiết bị thu hình; có vốn kiến thức đa ngành, đa lĩnh vực; có năng lực phán đoán; khả năng thích ứng

và dẫn dắt hệ thống, trong đó có sự phối hợp logic với các đầu mối trong êkip thực hiện; khả năng đánh giá về về mức độ hoàn thành nhiệm vụ của ban tổ chức chương trình, sự hài lòng của lãnh đạo đơn vị cũng như chất lượng của chương trình THTT

Chương 2 TÁC NGHIỆP ĐẠO DIỄN HÌNH ẢNH TRONG CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH TRỰC TIẾP TẠI ĐÀI PHÁT THANH - TRUYỀN HÌNH THÀNH PHỐ CẦN THƠ VÀ ĐÀI TRUYỀN HÌNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

2.1 Khái quát hệ thống chương trình truyền hình trực tiếp tại Đài Phát thanh - Truyền hình thành phố Cần Thơ và Đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh

2.1.1 Khái quát chung về Đài Phát thanh - Truyền hình thành phố Cần Thơ

Đài Phát thanh và Truyền hình thành phố Cần Thơ là đơn vị sự nghiệp, trực thuộc UBND thành phố Cần Thơ Đài được thành lập theo Quyết định số 697/QĐ-UBND, của chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ

Ảnh 2.1: Trụ sở Đài Phát thanh và Truyền hình thành phố Cần Thơ

Gần 37 năm xây dựng, trưởng thành và phát triển, qua 6 lần đổi tên và

3 lần chia tách, các thế hệ làm báo nói, báo hình và báo điện tử của Đài PT -

TH TPCT đã bền bĩ, nối tiếp, kế thừa và phát triển ngày càng lớn mạnh Từ chỗ chỉ có sóng Phát thanh AM rồi FM đến phát thêm sóng Truyền hình (analog) rồi truyền hình cáp và truyền hình vệ tinh Asiasat5, đặc biệt đã mở thêm loại hình Phát thanh và Truyền hình trực tuyến tại địa chỉ http://www.canthotv.vn Từ chỗ chỉ vài chục cán bộ, Phóng viên, Biên tập, Kỹ thuật viên, vài phòng ban chuyên môn, chỉ có Chi bộ, Chi đoàn, Công đoàn và Chi hội Nhà báo… Đến nay Đài PT - TH TPCT đã phát triển với 225 cán bộ, Phóng viên biên tập, Kỹ thuật viên, gồm 11 phòng chuyên môn nghiệp vụ, có Đảng bộ, Đoàn cơ sở, Công đoàn và Liên chi hội Nhà báo, với

92 Đảng viên và Nhà báo thường xuyên hoạt động, góp phần hoàn thành và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị của Cơ quan

Được sự quan tâm lãnh đạo của Thành ủy, HĐND và UBND PTCT, sự

hỗ trợ tích cực của các sở, ngành và các quận, huyện trên địa bàn thành phố Đài PT - TH TPCT đã được đầu tư khá hoàn thiện từ cơ sở vật chất hạ tầng đến máy móc, thiết bị kỹ thuật và công nghệ như: Trung tâm kỹ thuật Phát thanh - Truyền hình, đầu tư nâng cấp máy phát sóng phát thanh AM 10kw; mua mới máy phát sóng phát thanh FM công suất 10Kw, máy phát hình kênh UHF công suất 20kw (10 + 10kw) để nâng cao chất lượng hoạt động, đảm bảo hoạt động tuyên truyền đường lối của Đảng chính sách pháp luật của nhà nước, phục vụ tốt yêu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần cho nhân dân, đồng thời từng bước số hóa công nghệ PT - TH theo đúng lộ trình quy hoạch của ngành Thông tin truyền thông giai đoạn 2010 - 2015 và tầm nhìn đến năm 2020, nhằm góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Cần Thơ lần thứ XII nhiệm kỳ 2010 - 2015 và Nghị quyết số 45 của Bộ Chính

trị về việc “Xây dựng và phát triển TPCT trong thời kỳ công nghiệp hóa và