Xuất bản sách kinh điển ở nhà xuất bản chính trị quốc gia sự thật hiện nay

Tuy nhiên, trong cơ thế thị trường đinh hướng xã hội chủ nghĩa, nhiều vấn đề về vai trò, tính chất và phương thức hoạt động xuất bản, phát hành sách kinh điển lý luận chính trị còn nhiều

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

LUẬN VĂN THẠC SĨ XUẤT BẢN

Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS Trần Văn Hải

HÀ NỘI - 2019

Luận văn đã được chỉnh sửa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS,TS Trương Ngọc Nam

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên của riêng tôi Luận văn được hoàn thành dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS,TS Trần Văn Hải Tài liệu và

số liệu trích dẫn trong bài là hoàn toàn trung thực và đáng tin cậy Kết quả nêu trong luận văn không trùng lặp với những công trình nghiên cứu trước đây

Hà Nội, ngày……tháng……năm 2019

Tác giả

Phạm Diệu Thu

LỜI CẢM ƠN

Sau khi học xong chương trình Cao học Quản lý xuất bản của Học viện Báo chí và Tuyên truyền, được sự giúp đỡ của PGS TS Trần Văn Hải; Ban Giám đốc, Ban biên tập sách Kinh điển - Lý luận, Vụ Kế hoạch và Thư ký biên tập, Vụ Tài chính - Kế toán, Trung tâm tổ chức In, Trung tâm phát hành sách của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật tại Hà Nội; và các giảng viên Khoa Xuất bản của Học viện Báo chí và Tuyên truyền, tôi đã hoàn thành

luận văn “Xuất bản sách kinh điển ở Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự

thật hiện nay” Tôi hy vọng luận văn này sẽ là tư liệu hữu ích giúp cho Ban

Lãnh đạo Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật thấy được thực trạng hoạt động xuất bản sách kinh điển trong giai đoạn hiện nay từ đó đưa ra giải pháp nâng cao hiệu quả xuất bản sách kinh điển tại Nhà xuất bản trong thời gian tới Hy vọng các giải pháp này sẽ là thông tin bổ ích giúp Ban Lãnh đạo Nhà xuất bản xem xét, nghiên cứu thực hiện để Nhà xuất bản Chính trị quốc gia

Sự thật phát triển tốt hơn trong tương lai Tuy nhiên luận văn không tránh khỏi thiếu sót, tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy, cô giáo

và các bạn đồng nghiệp

Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của PGS TS Trần Văn Hải; Ban Giám đốc, Ban biên tập sách Kinh điển - Lý luận, Vụ Kế hoạch và Thư ký biên tập, Vụ Tài chính - Kế toán, Trung tâm tổ chức In, Trung tâm phát hành sách của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật tại Hà Nội; và các giảng viên Khoa Xuất bản của Học viện Báo chí và Tuyên truyền và các thành viên trong gia đình tôi

Ngày tháng năm

Tác giả

Phạm Diệu Thu

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XUẤT BẢN SÁCH KINH ĐIỂN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ 8

1.1 Khái niệm, vai trò sách kinh điển 8

1.2 Đặc điểm, nội dung quy trình của hoạt động xuất bản sách kinh điển 18

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT BẢN SÁCH KINH ĐIỂN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT TỪ NĂM 2013 ĐẾN NAY 41

2.1 Một số nét khái quát về Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và hoạt động xuất bản sách kinh điển của nhà xuất bản 41

2.2 Hoạt động xuất bản sách kinh điển tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật từ năm 2013 đến nay 56

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG XUẤT BẢN SÁCH KINH ĐIỂN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ HIỆN NAY 89

3.1 Phương hướng trong hoạt động xuất bản sách kinh điển lý luận chính trị 89

3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động xuất bản sách kinh điển 99

KẾT LUẬN 112

TÀI LIỆU THAM KHẢO 114

PHỤ LỤC 118

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Số lượng sách kinh điển xuất bản của Nhà xuất bản Chính trị quốc

gia từ năm 2013 đến 6 tháng đầu năm 2019 60 Bảng 2.2 Số lượng in sách kinh điển của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia từ

năm 2013 đến 6 tháng đầu năm 2019 60

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, để thực hiện có kết quả công cuộc đổi mới vì chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay, sách báo lý luận chính trị có vai trò hết sức quan trọng trong việc định hướng suy nghĩ và hành động của toàn thể xã hội,

là một nhân tố góp phần ổn định và phát triển đất nước Bởi lẽ, bên cạnh những tác động tích cực là cơ bản, việc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa cũng có những tác động trái chiều Kinh tế thị trường

- dù đó là kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa - có tác động rất mạnh tới sự phân hóa xã hội, phân cực giàu nghèo Trong quá trình hội nhập quốc tế, chúng ta tranh thủ được nguồn lực đầu tư cho phát triển, tranh thủ được thành tựu khoa học - công nghệ hiện đại để đẩy nhanh sự phát triển của kinh tế - xã hội, trước hết là sự phát triển của lực lượng sản xuất… Nhưng, cũng do hội nhập, nhiều phong cách hoạt động, phong cách tư duy - cả tích cực và tiêu cực- từ bên ngoài cũng thâm nhập vào trong nước, có tác động đến

sự đồng thuận đối với đường lối phát triển đất nước mà Đảng đề ra

Vì những vấn đề nêu trên, việc làm cho mọi người dân thấy được những gì là tích cực, có thể tiếp thu, tham khảo; những gì tiêu cực cần phê phán, cần loại bỏ; việc xây dựng thế giới quan, nhân sinh quan khoa học, cách mạng cho không chỉ đội ngũ cán bộ, đảng viên mà cả đông đảo quần chúng nhân dân… là đòi hỏi khách quan của đất nước, là nhiệm vụ của công tác tư tưởng - lý luận, tuyên truyền của Đảng, mà xuất bản phẩm là một công cụ quan trọng Trong đó, các tác phẩm thuộc dòng sách kinh điển lý luận chính trị luôn chiếm vị trí hàng đầu Trên cơ sở đó, cung cấp cho bạn đọc hệ thống những tri thức về khoa học chính trị, triết học, đạo đức, pháp luật… giúp cho việc củng cố và xây dựng nền tảng tư tưởng, thế giới quan, nhân sinh quan

của con người thời kỳ mới Do ý thức rõ sứ mệnh lịch sử của mình, lường hết được các vấn đề có thể nảy sinh cần giải quyết để tạo sự đồng thuận cao trong nhân dân, nhiều nhà xuất bản đã có những nỗ lực to lớn trong tổ chức các bản thảo sách kinh điển lý luận chính trị, trong lựa chọn xuất bản các sách chính trị của nước ngoài Nhờ vậy, tính định hướng chính trị của các xuất bản phẩm do các nhà xuất bản ấn hành được giữ vững; tính đa dạng của các sách kinh điển lý luận chính trị tăng lên, quan điểm chính trị của Đảng ta vẫn giữ vai trò chủ đạo Sự thống nhất trong tính đa dạng được các nhà xuất bản rất xem trọng, tạo ra một bộ mặt sinh động của sách kinh điển lý luận chính trị, tính hấp dẫn của các xuất bản phẩm do các nhà xuất bản ấn hành không ngừng tăng lên Các ấn phẩm kinh điển lý luận chính trị có một vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, quán triệt, cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, hiện thực hóa chúng trong cuộc sống Trong hơn 30 năm đổi mới đất nước, xuất bản sách kinh điển lý luận chính trị đã vượt qua nhiều khó khăn, “sóng gió”, đã đứng vững và có bước phát triển nhất định trong cơ chế thị trường, góp phần vào việc giữ vững ổn định chính trị, đổi mới và phát triển tư duy lý luận, nhất là

tư duy kinh tế, đấu tranh chống “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực văn hóa -

tư tưởng, kiên định mục tiêu đi theo con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng ta

và Hồ Chủ Tịch đã lựa chọn Tuy nhiên, trong cơ thế thị trường đinh hướng

xã hội chủ nghĩa, nhiều vấn đề về vai trò, tính chất và phương thức hoạt động xuất bản, phát hành sách kinh điển lý luận chính trị còn nhiều bất cập, việc lựa chọn đề tài độc đáo, mới lạ, có giá trị cần được nâng cao, phát triển

để trở thành công cụ giáo dục, tuyên truyền, phục vụ cho công tác văn hóa -

tư tưởng của Đảng hiện nay Thời gian qua, việc xuất bản và phát hành các

ấn phẩm lý luận chính trị đã có những nỗ lực và đạt được kết quả nhất định Tuy nhiên, để các ấn phẩm có vai trò lớn hơn nữa, rất cần những thay đổi

trên nhiều phương diện Nắm rõ được tầm quan trọng và tính cấp thiết của

dòng sách này trong thời đại hiện nay, tôi đã quyết định chọn đề tài Xuất bản sách kinh điển ở Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật hiện nay cho luận văn thạc sĩ của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trên cơ sở thực tiễn kết quả hoạt động xuất bản, Ban Bí thư Trung ương ban hành Chỉ thị số 20/CT-TW về công tác xuất bản sách lý luận, chính trị trong tình hình mới, và ngày 25/8/2004 ban hành Chỉ thị 42/CT-TW về nâng cao chất lượng toàn diện của hoạt động xuất bản Đây là những quan điểm và định hướng

cơ bản của Đảng về hoạt động báo chí - xuất bản nói chung, xuất bản sách lý luận, chính trị nói riêng Tuy nhiên, chỉ thị của Đảng chỉ là những quan điểm và chỉ dẫn hết sức ngắn gọn, súc tích, không thể thay thế những công trình khoa học chuyên sâu, tổng kết thực tiễn về nghiệp vụ xuất bản

Bởi vậy, Nhà xuất bản luôn bám sát nhiệm vụ chính trị và các sự kiện chính trị lớn của đất nước, chủ động phối hợp với các bộ, ban, ngành, Mặt trận

Tổ quốc, các đoàn thể ở Trung ương và các địa phương kịp thời xuất bản sách và các tài liệu phục vụ nhiệm vụ chính trị của Đảng và Nhà nước Sách của Nhà xuất bản luôn bảo đảo đúng định hướng chính trị của Đảng, bảo đảm chất lượng nội dung chính trị, lý luận và khoa học; thể loại sách ngày càng phong phú, đa dạng; hình thức sách có nhiều đổi mới đáp ứng nhu cầu của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân Thông báo kết luận số 19-TB/TW, ngày 29-12-2016 của Ban Bí thư về việc “Tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 42 của Ban Bí thư khóa IX về nâng cao chất lượng toàn diện của hoạt động xuất bản” đã xác định: “ để lĩnh vực xuất bản phát triển đúng định hướng, nhanh và bền vững, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế”, nhiệm vụ của các Nhà xuất bản là: “ Kiện toàn tổ chức, hoàn thiện quy chế hoạt động ; phát triển xuất bản điện tử”

Bên cạnh đó, đã có một số công trình nghiên cứu khoa học vễ xuất bản

sách lý luận chính trị cập tới lĩnh vực xuất bản sách lí luận chính trị như: Xuất

bản sách lý luận chính trị với việc nâng cao chất lượng công tác tư tưởng - lý luận của Đảng trong thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương thực hiện, nghiệm thu năm 2005; đề tài Xuất bản sách lý luận, chính trị với việc nâng cao chất lượng công tác tư tưởng, lý luận của Đảng

ta trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay, Đề tài khoa học cấp Bộ của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, do PGS TS Trần

Văn Hải làm chủ nhiệm (năm 2004) Đây là những đề tài đề cập trực tiếp hoạt động xuất bản trong cơ chế thị trường, nêu ra những bức tranh khái quát về vai trò xuất bản trong cơ chế thị trường và mối quan hệ hữu cơ với công tác tư tưởng, lý luận của Đảng Song những công trình này đã ra lời khá lâu khi vẫn còn áp dụng Luật Xuất bản cũ (năm 2004) nên chưa thể cập nhật được hết hoạt động xuất bản hiện nay

Ngoài ra, còn một số các công trình nghiên cứu khoa học về xuất bản sách

lý luận chính trị ở Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật: đề tài Nâng cao chất lượng xuất bản sách giáo khoa lý luận chính trị ở Nhà xuất bản Chính trị quốc gia phục vụ công tác giáo dục chính trị, tư tưởng của Đảng trong giai đoạn hiện nay, Đề tài khoa học cấp Bộ của Hội đồng Khoa học các cơ quan Đảng Trung ương do PGS TS Lê Văn Yên làm chủ nhiệm, Hà Nội, năm 2007; đề tài Những giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xuất bản, phát hành sách lý luận chính trị, Đề tài khoa học cấp Bộ của Hội đồng Khoa học các cơ quan Đảng

Trung ương, do TS Nguyễn Duy Hùng làm Chủ nhiệm, Hà Nội, 2010; đề tài

Xuất bản sách lý luận chính trị, pháp luật, tư tưởng Hồ Chí Minh phục vụ hệ thống chính trị xã, phường, thị trấn, Đề tài khoa học cấp Bộ của Hội đồng Khoa

học các cơ quan Đảng Trung ương, do TS Khuất Duy Kim Hải làm Chủ nhiệm,

phục vụ hệ thống trường Đảng của Vũ Thùy Dương, Luận văn thạc sĩ xuất bản,

Hà Nội, 2006; đề tài Nâng cao hiệu quả sách Lý luận chính trị ở nhà xuất bản Chính trị quốc gia trong giai đoạn hiện nay của Lê Thị Hồng Phương, Luận văn thạc sĩ xuất bản, Hà Nội, 2007; đề tài Quản lý nhà nước với hoạt động xuất bản sách lý luận chính trị ở nước ta hiện nay của Nguyễn Thị Vân Hằng, Luận văn thạc sĩ xuất bản, Hà Nội, 2013; đề tài Hoạt động xuất bản sách kinh tế tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật trong điều kiện kinh tế thị trường của Phạm

Tuyết Nhung, Luận văn thạc sĩ xuất bản, Hà Nội, 2014 Những đề tài trên đã đi sâu tìm hiểu hoạt động xuất bản sách lý luận chính trị, đánh giá thực trạng công tác biên tập - xuất bản và đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả xuất bản sách lý luận chính trị Song các công trình đó chưa đi trực tiếp nghiên cứu vấn đề riêng của xuất bản sách lí luận chính trị, đặc biệt là dòng sách kinh điển – một loại sách có vị trí quan trọng hàng đầu trong hoạt động xuất bản, và cũng là loại sách gặp khó khăn nhất, khó phát triển nhất trong cơ chế thị trường hiện nay

Nghiên cứu đề tài này, tôi muốn đi sâu vào hoạt động biên tập – xuất bản dòng sách kinh điển lý luận chính trị ở Nhà xuất bản hiện nay, đặc biệt nghiên cứu hoạt động xuất bản dòng sách này ở Nhà xuất bản sau khi đã áp dụng Luật Xuất bản 2012, sau khi Nhà xuất bản đã cho ra đời hầu hết các tác phẩm kinh điển như: C.Mác và Ăngghen toàn tập, Lênin toàn tập, Hồ Chí Minh toàn tập,…

và trước cuộc cách mạng khoa học và công nghệ lần thứ tư hiện nay

3 Mục đích nghiên cứu đề tài

Đề tài góp phần đánh giá chính xác thực trạng hoạt động xuất bản sách kinh điển lý luận chính trị của Nhà xuất bản từ khi thực hiện Luật Xuất bản 2012 với tư cách Nhà xuất bản là đơn vị sự nghiệp Trung ương của Đảng, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp và thường trực của Ban Bí thư, có chức năng là cơ quan xuất bản chính trị của Đảng và Nhà nước Trên cơ sở đó, luận văn hướng tới tìm ra các phương hướng và giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động xuất bản sách kinh điển lý luận chính trị, góp phần thiết thực vào sự nghiệp giáo dục, tuyên truyền lý luận, văn hóa tư tưởng của Đảng hiện nay

4 Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

Để thực hiện mục tiêu trên, đề tài phải thực hiện các nhiệm vụ cụ thể sau:

- Làm rõ các khái niệm cơ bản, thể loại sách kinh điển lý luận chính trị, nguyên tắc biên tập - xuất bản sách kinh điển lý luận chính trị của Đảng ta và những tiêu chí đánh giá chất lượng và hiệu quả sách kinh điển lý luận chính trị

- Khái quát thực trạng hoạt động xuất bản sách kinh điển lý luận chính trị của Nhà xuất bản từ năm 2013 đến nay

- Phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao toàn diện chất lượng hoạt động xuất bản sách kinh điển lý luận chính trị của Nhà xuất bản hiện nay

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động xuất bản sách kinh điển lý luận chính trị Phạm vi nghiên cứu: Xuất bản sách kinh điển lý luận chính trị ở Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật từ năm 2013 đến nay

6 Phương pháp nghiên cứu đề tài

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, đề tài này còn vận dụng phương pháp nghiên cứu cụ thể sau:

- Phân tích tổng hợp các tư liệu tổng kết thực tiễn, các quan điểm chỉ đạo của Đảng, các tài liệu về nghiệp vụ xuất bản trong nước và nước ngoài;

- Khảo sát và phân tích các tư liệu về thực tiễn hoạt động biên tập - xuất bản sách kinh điển lý luận chính trị ở Nhà xuất bản;

- Sử dụng phương pháp kết hợp logic với lịch sử trong nghiên cứu và thể hiện kết quả công trình

7 Đóng góp mới của luận văn

- Luận văn nghiên cứu toàn diện những vấn đề lý luận cơ bản của xuất bản sách kinh điển lý luận chính trị Từ đó, luận văn xác định những nội dung cụ thể trong hoạt động xuất bản sách kinh điển lý luận chính trị

- Trên cơ sở phân tích, luận văn đánh giá thực trạng hoạt động xuất bản, luận văn chỉ ra được những điểm mạnh, điểm tồn tại hạn chế trong hoạt động biên tập - xuất bản tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật

- Từ đó, luận văn đề xuất những giải pháp cụ thể để hoàn thiện hoạt động biên tập - xuất bản để phát triển họat động xuất bản sách kinh điển lý luận chính

tị tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật trong thời gian tới

8 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

8.1 Ý nghĩa lý luận

- Xây dựng, hoàn thiện có hệ thống hoạt động xuất bản sách kinh điển lý luận chính trị ở Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật

- Đưa ra phương hướng hoạt động cho hoạt động xuất bản sách kinh điển

lý luận chính trị ở nước ta

8.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Phục vụ hoạt động xuất bản sách

- Hoàn thiện hoạt động xuất bản sách kinh điển lý luận chính trị của đơn

vị cho hoạt động này

- Góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động xuất bản sách lý luận chính trị

- Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần cung cấp thêm những cơ sở khoa học cho hoạt động nghiên cứu lý luận đối với hoạt động xuất bản Luận văn làm tư liệu tham khảo cho sinh viên chuyên ngành xuất bản và Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật

bản Chính trị quốc gia Sự thật từ năm 2013 đến nay

Chương 3 Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động xuất bản

sách kinh điển lý luận chính trị hiện nay

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XUẤT BẢN SÁCH KINH ĐIỂN

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

1.1 Khái niệm, vai trò sách kinh điển

1.1.1 Khái niệm, phân loại

1.1.1.1 Khái niệm về sách kinh điển lý luận chính trị

Có rất nhiều cách hiểu khác nhau về sách kinh điển Do đó, để đưa ra được một khái niệm chung, thống nhất về sách kinh điển, chúng ta cần hiểu

về khái niệm kinh điển Vậy kinh điển là gì?

Kinh điển, từ nguyên xuất phát từ các ngôn ngữ Ấn-Âu: classique (Pháp), classicus (La Tinh), ban đầu mang nghĩa “thuộc về một tầng lớp”, về sau mang nghĩa rằng “thứ hạng cao của một tầng lớp” Hiện nay, định nghĩa đầy đủ ta có về kinh điển: một là, tác phẩm có giá trị mẫu mực, tiêu biểu; có ảnh hưởng lớn cho một học thuyết, một chủ nghĩa, một tôn giáo; hai là, tác gia của các tác phẩm ấy (nhà kinh điển), ba là, có tính quy chuẩn, bài bản, cổ điển [36, tr.111] Bên cạnh đó, tác phẩm kinh điển là tác phẩm mang tính tiêu biểu, được làm chuẩn mực, tạo ra sức ảnh hưởng cho các tác phẩm khác cùng

thể loại Như vậy, nói đến kinh điển là bao hàm trong nó một sự so sánh, mà

so sánh luôn phải đặt cùng hệ quy chiếu

Kinh điển được xác định bởi 2 yếu tố: tiêu biểu và ảnh hưởng, mang tính

so sánh, chúng ta cần phải có những cuốn khác cùng thể loại để so sánh Giả

sử anh sáng tác một thể loại mới, ai đọc cũng thích sách của anh, nhưng anh chỉ được coi là kinh điển khi thể loại ấy đã có nhiều tác phẩm, và anh được so sánh đối chiếu với họ, để thấy là anh hơn và anh được làm chuẩn mực mà họ chịu ảnh hưởng Trung bình sáng tác một cuốn sách phải mất hàng năm, để có nhiều cuốn sách so sánh phải đợi đến hàng chục năm; do đó, kinh điển thường

là những cuốn sách ra đời đã lâu

Tuy nhiên, là kinh điển (tiêu biểu và chuẩn mực) không có nghĩa là cái

gì cũng nhất Và kinh điển càng không phải là hay nhất, với độc giả, thậm chí ngay cả đối với tác giả Đối với độc giả, hay hoặc dở tùy vào thị hiếu Có thị hiếu đọc kinh điển, có thị hiếu đọc văn thị trường, có thị hiếu đọc văn giải trí Tác phẩm kinh điển là tác phẩm có những đặc điểm sau:

Một là, có tính vượt thời gian

Vượt thời gian (tạm dịch từ timeless) là tác phẩm mà dù đọc trong thời

kỳ nào, tính từ hiện tại trở về quá khứ (bởi tương lai là thứ không bao giờ chúng ta có thể biết trước), người đọc đều có thể thấy giá trị nó mang lại vẫn còn to lớn cho ngày hôm nay Nó khiến người ta muốn đọc lại nhiều lần, ở nhiều độ tuổi, và mỗi độ tuổi sẽ thấy một tầng ý nghĩa khác Và do đó, nó chịu được sự đào thải của thời gian để tồn tại trong nhiều đời sau

Hai là, có nền móng và sức ảnh hưởng

Có thể thấy các tác giả và tác phẩm trên không phải được sinh ra đầu tiên trong thể loại, nhưng bằng tài năng mình, họ nhanh chóng vươn lên hàng tiêu biểu, trở thành kinh điển

Sau khi đã chiến thắng thời gian, theo lẽ tự nhiên, kinh điển đi vào tiềm thức các độc giả, tác giả non trẻ Dù không cố ý, khi sáng tác họ vẫn ít nhiều chịu ảnh hưởng từ các tác giả đi trước Một thành mười, mười thành trăm, có bao nhiêu tác phẩm chịu ảnh hưởng là bấy nhiêu chứng cớ khiến cho kinh điển của họ sống mãi

Ba là, có đánh giá từ giới chuyên môn

Dù muốn dù không, thị hiếu của đám đông là khó lường và dễ điều khiển, kinh điển dựa một phần vào đánh giá chủ quan của giới chuyên môn Những người có đủ 3 nền tảng triết học, tôn giáo, nghệ thuật ngõ hầu tương đương với các tác giả kinh điển để cảm thụ tác phẩm của họ Nếu cùng một cuốn kinh điển, một em bé đọc sẽ hiểu theo tầng nghĩa đầu tiên em hiểu được,

một người trưởng thành theo tầng nghĩa thứ hai, và giới chuyên môn sẽ tìm tầng 3, 4, 5… nếu có, để đánh giá cuốn sách có xứng đáng hay không

Khái niệm tiếp theo cần làm sáng rõ, chính là khái niệm lý luận chính trị

Để hiểu rõ khái niệm lý luận chính trị trước hết cần hiểu rõ khái niệm lý luận và khái niệm chính trị

Theo Từ điển Triết học: “Lý luận là hệ thống các tri thức đã được khái quát, tạo ra một quan điểm hoàn chỉnh về các quy luật và các mối quan hệ cơ bản của nhận thức” [37, tr.111] Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: “Chính trị là toàn bộ những hoạt động có liên quan đến các mối quan hệ giữa các giai cấp, giữa các dân tộc, các tầng lớp xã hội, mà cốt lõi của nó là vấn đề giành chính quyền, duy trì và sử dụng quyền lực nhà nước, sự tham gia vào công việc của nhà nước, sự xác định hình thức tổ chức, nhiệm vụ, nội dung của nhà nước” [35, tr.110]

Song, chính trị là một lĩnh vực hoạt động xã hội rộng lớn, cơ bản, liên quan đến sự vận động phát triển của xã hội loài người và phụ thuộc vào ý chí

và sự tự giác của con người

Chính trị là đối tượng nghiên cứu của nhiều khoa học xã hội và nhân văn, chứ không phải chỉ có chính trị học Các khoa học xã hội khác nghiên cứu lĩnh vực chính trị xã hội đều có phần lý luận khái quát có thể soi sáng, làm cơ sở khoa học cho hoạt động chính trị: Triết học có Chủ nghĩa duy vật lịch sử, Kinh tế học có Kinh tế chính trị, Xã hội học có xã hội học chính trị,

Mỹ học, Đạo đức học, Tâm lý học… đều có lý luận gắn với chính trị, hệ tư tưởng giai cấp v.v

Chủ nghĩa Mác - Lênin theo đó là hệ thống tri thức lý luận của nhiều môn khoa học xã hội nhân văn đã được hệ thống hóa thành nền tảng tư tưởng (hệ tư tưởng) cho đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động toàn thế giới… Hệ thống tri thức lý luận đó chính là lý luận của hoạt

động chính trị theo nghĩa rộng, để phân biệt với tri thức lý luận của Chính trị học, một ngành khoa học xã hội còn mới ở nước ta

Có thể nêu khái niệm sách kinh điển lý luận chính trị như sau: Sách kinh

điển lý luận chính trị là loại sách mang tính tiêu biểu, được làm chuẩn mực,

tạo ra sức ảnh hưởng cho các tác phẩm khác cùng thể loại lý luận chính trị Sách kinh điển được viết bởi những nhà kinh điển - các lãnh tụ lý luận và thực tiễn của cách mạng Đây là loại sách chứa đựng kho tàng tri thức lý luận cách mạng, trực tiếp phản ánh tri thức khoa học chính trị (chính trị học) ở cấp độ cao nhất, khái quát nhất, tìm ra bản chất, các quy luật cơ bản của hoạt động chính trị, đó là những tri thức mang tính tiêu biểu, được làm chuẩn mực, tạo ra sự ảnh hưởng cho các tác phẩm khác cùng thể loại Theo quy định của Hiến pháp Việt Nam năm 2013: “ Đảng Cộng sản Việt Nam - Đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, lấy chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và

xã hội” Bởi vậy, các nhà kinh điển được công nhận ở nước ta hiện nay là: C.Mác - Ăngghen, Lênin và Chủ tịch Hồ Chí Minh, và những tác phẩm của họ

sẽ là những tác phẩm kinh điển lý luận chính trị đối với Đảng và Nhà nước ta 1.1.1.2 Phân loại sách kinh điển lý luận chính trị

*Phân loại theo nội dung của sách, có thể chia sách kinh điển thành các thể loại sau:

Mảng sách kinh điển lý luận chính trị chủ yếu là các sách lý luận kinh điển Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh với các loại hình cơ bản được xuất bản là:

Toàn tập tác phẩm

Tuyển tập tác phẩm

Các tác phẩm lẻ chọn lọc

Sách chuyên đề kinh điển, chuyên đề tác phẩm của Hồ Chí Minh

* Phân loại theo đối tượng sử dụng, có thể chia thành các thể loại sau:

Những nhà chính trị chuyên nghiệp (các lãnh tụ chính trị), các cán bộ lãnh đạo, quản lý của Đảng, các công chức trong bộ máy nhà nước

Những nhà lý luận - tư tưởng: Những chuyên gia nghiên cứu, giảng dạy

lý luận và cán bộ chuyên trách công tác tư tưởng của Đảng Sách kinh điển là công cụ không thể thiếu

Với quần chúng cách mạng tham gia các phong trào chính trị, sách kinh điển là công cụ để tuyên truyền, và tổ chức quần chúng động viên quần chúng tích cực tham gia

Ngoài ra, còn đông đảo lực lượng sinh viên, học viên, và các độc giả khác sử dụng sách kinh điển để học tập và nghiên cứu giảng dạy Đặc biệt là sách về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh được giảng dạy rộng rãi và coi là những môn học đại cương bắt buộc trong hệ thống giáo dục đại học, cao đẳng và các cấp học cao hơn của nước ta

* Phân loại sách kinh điển của Nhà xuất bản theo phương thức xuất bản thì có các phương thức chủ yếu sau

Sách kinh điển Trung ương đặt hàng - đây là phương thức phổ biến nhất của loại sách này do do sách kinh điển là loại sách có giá trị khoa học và

có ý nghĩa lớn về lý luận, thực tiễn, được Trung ương đầu tư kinh phí để tổ chức biên soạn, biên tập, xuất bản theo một quy trình nghiêm ngặt

Sách kinh điển liên kết trọn gói là loại sách Nhà xuất bản khai thác, phối hợp với đối tác tổ chức biên tập, in ấn và được đối tác bao tiêu trọn gói đầu ra của sản phẩm

Sách kinh điển tự phát hành là loại sách mà Nhà xuất bản phải tự khai thác kế hoạch đề tài, tổ chức công tác cộng tác viên và giải quyết tất cả các khâu từ biên tập, in ấn đến phát hành

1.1.2 Vai trò của hoạt động xuất bản sách kinh điển

Trong thời đại ngày nay, vai trò của dòng sách kinh điển không những không giảm đi mà trái lại càng được nâng cao Điều đó, trước hết do những đặc điểm và xu thế phát triển của thời đại quy định Sách kinh điển đóng vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa, tư tưởng chính trị của xã hội, cũng như trong công tác lý luận, tư tưởng của Đảng Sách kinh điển cung cấp cơ sở thế giới quan và phương pháp luận khoa học và cách mạng để phân tích xu hướng phát triển của xã hội trong điều kiện cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đã và đang phát triển mạnh mẽ

Đặc điểm nổi bật của thời đại ngày nay là sự tăng lên mạnh mẽ quá trình toàn cầu hóa, khu vực hóa nền sản xuất vật chất và các lĩnh vực đời sống xã hội, tạo thời cơ và thách thức cho các quốc gia, dân tộc trên con đường phát triển Do kết quả của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại mà loài người bước vào thế kỷ XXI với những giới hạn nhận thức mới rất cơ bản và sâu sắc Trước tình hình đó, sách kinh điển đóng một vai trò rất quan trọng, là

cơ sở lý luận, phương pháp luận cho các phát minh khoa học, cho sự tích hợp, tích lũy và truyền bá tri thức khoa học hiện đại Đồng thời, những giới hạn mới của hệ thống tri thức khoa học hiện đại cũng đang đặt ra những bước phát triển mới đòi hỏi những tri thức kinh điển lý luận chính trị phải có bước phát triển mới

Sách kinh điển cung cấp cơ sở và lý luận khoa học và cách mạng soi đường cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong cuộc đấu tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc đang diễn ra trong điều kiện mới, dưới hình thức mới

Sự nghiệp đổi mới toàn điện ở Việt Nam tất yếu phải dựa trên cơ sở lý luận khoa học, công cuộc đổi mới toàn diện đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa được mở đường bằng đổi mới tư duy lí luận, trong đó có vai trò của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Chủ nghĩa Mác - Lênin phải góp phần tìm được lời giải đáp về con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ

qua chế độ tư bản chủ nghĩa ở Việt Nam; đồng thời, qua thực tiễn để bổ sung, phát triển tư duy lý luận

Như vậy, bước vào thế kỷ XXI, với những điều kiện lịch sử mới, nhân loại đang đứng trước thời cơ và thách thức đã quy định vai trò của sách kinh điển lý luận chính trị ngày càng tăng Điều đó đòi hỏi phải giữ gìn, phát triển các loại sách kinh điển để phát huy tác dụng và sức mạnh của nó đối với thời đại và đất nước

Sách kinh điển là vũ khí đấu tranh tư tưởng chống lại các tư tưởng thù địch, phản động và là phương tiện để trao đổi, tranh luận, tìm tòi chân lý khoa học, phê phán các hiện tượng tiêu cực trong hoạt động chính trị, tư tưởng Bởi vậy, hoạt động xuất bản sách kinh điển đóng một vai trò cực kì quan trọng:

Thứ nhất, với công tác lý luận

Muốn đạt được các thành tựu nghiên cứu lý luận, công tác nghiên cứu lý luận phải thâu tóm được các thành tựu nghiên cứu lý luận đã có, phải dựa trên

cơ sở lý luận, phương pháp đúng đắn

Xuất bản cung cấp cho bạn đọc các tác phẩm kinh điển của Chủ nghĩa Mác

- Lênin, các tác phẩm lý luận mác xít, cung cấp cho các nhà khoa học cơ sở lý luận và phương pháp luận quan trọng nhất để thực hiện nghiên cứu lý luận Bên cạnh các tác phẩm kinh điển, hoạt động xuất bản còn tổ chức xuất bản hàng loạt sách nghiên cứu giới thiệu tác phẩm kinh điển để giúp cho việc nghiên cứu, học tập kinh điển được thuận lợi, xuất bản các sách tham khảo các trào lưu tư tưởng trước chủ nghĩa Mác, giới thiệu các thành tựu lý luận có giá trị trên thế giới trong việc vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin Hoạt động xuất bản sách kinh điển còn có tác động hướng các nhà nghiên cứu lý luận vào những vấn đề cấp bách của thực tiễn cách mạng thông qua việc đề xuất, xây dựng kế hoạch đề tài, kế hoạch xuất bản Xuất bản còn góp phần tổ chức, tập hợp các nhà khoa học hướng vào các chương trình

nghiên cứu lý luận chính trị của Đảng và Nhà nước, tổ chức để các nhà nghiên cứu được trao đổi, phản biện, hỗ trợ lẫn nhau trong nghiên cứu thông qua các hội nghị cộng tác viên, qua việc thẩm định, sửa chữa bản thảo xuất bản Hoạt động xuất bản còn góp phần kích thích, bồi dưỡng, giúp đỡ các cộng tác viên đẩy nhanh tiến độ, nâng cao nhiệt tình nghiên cứu, trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng, hoàn thiện công trình nghiên cứu, xã hội hóa và phát huy hiệu quả những thành tựu nghiên cứu lý luận chính trị trong thực tiễn

Những công trình nghiên cứu lý luận là cơ sở khoa học để hoạch định đường lối chính sách, là cơ sở cho hoạt động chính trị thực tiễn Lý luận của Đảng phát triển, năng lực trí tuệ của Đảng được tăng cường, Đảng sẽ làm tốt vai trò đội tiền phong của cách mạng, người lãnh đạo mọi lĩnh vực hoạt động cách mạng Hoạt động xuất bản giúp cho công tác lý luận của đảng đi trước phong trào tự phát chỉ đường cho nó… biết giải quyết các vấn đề lý luận chính trị, sách lược và các vấn đề về tổ chức mà “những yếu tố vật chất” của phong trào húc phải một cách tự phát

Thứ hai, với hoạt động chính trị

Lý luận muốn trở thành sức mạnh vật chất phải thâm nhập quần chúng thông qua hoạt động giáo dục, tuyên truyền trong hệ thống nhà trường và ngoài xã hội

Hoạt động xuất bản cung cấp hệ thống sách giáo khoa, giáo trình, tài liệu học tập lý luận kinh điển trong các trường Đảng, các trường đại học trong cả nước Hệ thống sách giáo khoa, giáo trình được biên soạn theo các chương trình được quy định thống nhất, mang tính hệ thống, chuẩn mực về quan điểm

và tri thức kinh điển về lý luận, chính trị; là công cụ học tập và giảng dạy thiết yếu trong giáo dục, đào tạo để nâng cao tri thức lý luận chính trị cho quần chúng Sách giáo khoa, giáo trình được chỉ đạo biên soạn, xuất bản và sử dụng thống nhất, có chất lượng còn góp phần tăng cường sự thống nhất về tư

tưởng trong Đảng và sự đồng thuận trong nhân dân, tạo nên sự thống nhất trong đời sống tinh thần xã hội, tạo động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội Các bộ toàn tập, tuyển tập, tác phẩm lẻ của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin, tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được các nhà xuất bản chọn lọc, dịch, cho ra mắt bạn đọc chứa đựng một khối lượng đồ sộ các quan điểm lý luận chính trị, cơ sở lý luận, phương pháp luận mác xít, những tri thức cơ bản làm nền tảng cho các chủ thể làm công tác chính trị, tư tưởng

và giáo dục Qua đó, giúp cho những nhà nghiên cứu, học tập lý luận chính trị

có điều kiện công tác tiếp thu, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin một cách đúng đắn, sáng tạo, vừa có thể phát triển mới, vừa phù hợp với truyền thống văn hóa của dân tộc và điều kiện của sự nghiệp cách mạng nước ta trong giai đoạn mới Mục đích cao nhất của hoạt động xuất bản sách kinh điển là truyền

bá chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh - nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam, soi đường, chỉ lối cho nhân dân Việt Nam thực hiện lý tưởng cao đẹp đấu tranh thực hiện mục tiêu giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội của nhân dân thế giới

V.I Lênin đã chỉ rõ: Báo chí, xuất bản có chức năng là người tuyên truyền tập thể, cổ động tập thể vừa là người tổ chức tập thể Xuất bản sách kinh điển càng thể hiện rõ vai trò đó Các xuất bản phẩm kinh điển nêu ra các cương lĩnh, kế hoạch hoạt động chính trị, kim chỉ nam cho hoạt động thực tiễn Sách kinh điển và xuất bản loại sách này là bộ phận quan trọng của công tác tư tưởng, vừa tác động tới lý trí vừa tác động tới tình cảm, nâng cao ý thức

tự giác chính trị của quần chúng và thay đổi hành vi chính trị của họ trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của Đảng trong từng thời kỳ cách mạng

Thứ ba, công tác tư tưởng

Là đỉnh cao trí tuệ nhân loại, vũ khí tinh thần của giai cấp công nhân để đấu tranh xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, thực hiện mục tiêu giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp giải phóng xã hội và con người, chủ nghĩa Mác – Lênin, hệ tư tưởng của giai cấp công nhân, ngay từ khi ra đời đã phải đấu tranh không khoan nhượng chống lại hệ tư tưởng tư sản, phản động để tự khẳng định mình và trở thành lý luận tiên phong dẫn đường cho cách mạng vô sản và các đảng cộng sản Đấu tranh tư tưởng lý luận là tất yếu, một hình thức dấu tranh cơ bản và không kém quyết liệt của giai cấp công nhân

Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, văn hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển kinh tế - xã hội Giành được sự thống trị trên lĩnh vực văn hóa tinh thần mới xác lập được sự thống trị hoàn toàn và bền vững của giai cấp thống trị

Xuất bản sách kinh điển đã thực hiện đấu tranh tư tưởng - văn hóa một cách có hiệu quả bằng việc tổ chức xuất bản phát hành có chất lượng và rộng rãi Các tác phẩm có thể truyền tải lượng thông tin lớn, trực tiếp và sâu sắc về

lý luận, tư tưởng, có thể phân tích, mổ xẻ những quan điểm tư tưởng phức tạp

để lảm rõ chân lý Xuất bản phẩm còn là công cụ lưu giữ thông tin lâu dài, tiện cho việc tích lũy, khai thác, truyền bá Do vậy, sách kinh điển là vũ khí sắc bén, lợi hại trong đấu tranh tư tưởng của Đảng Cộng sản

Ở nước ta hiện nay, vai trò tư tưởng - văn hóa và định hướng hành động xủa hoạt động xuất bản sách kinh điển được thực hiện thông qua các nhiệm vụ: truyền bá, bảo vệ để chống lại các tư tưởng thù địch, bảo vệ hệ tư tưởng giai cấp, bảo vệ đường lối chính trị của Đảng, làm sâu sắc hơn những nội dung lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta Thông qua hoạt động xuất bản, xã hội tự giác kế thừa các di sản văn hóa của dân tộc, tiếp biến thành công các tinh hoa văn hóa của nhân loại vào việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc

dân tộc Như vậy, hoạt động xuất bản sách kinh điển thực hiện vai trò xây dựng toàn bộ đời sống văn hóa tinh thần của chế độ mới, xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa Xuất bản sách kinh điển là thiết chế quan trọng để thực hiện và duy trì sự lãnh đạo của Đảng, của giai cấp công nhân trên lĩnh vực văn hóa tinh thần xã hội

1.2 Đặc điểm, nội dung quy trình của hoạt động xuất bản sách kinh điển

1.2.1 Đặc điểm của hoạt động xuất bản sách kinh điển

1.2.1.1 Đặc điểm sách kinh điển

Ngoài những đặc điểm giống như một số loại sách khác Sách kinh điển còn có những đặc điểm riêng sau:

Thứ nhất, sách kinh điển chủ yếu đã được đánh giá, kiểm nghiệm, phổ

biến trên thế giới

Di sản Các Mác để lại cho đời rất nhiều Chủ nghĩa Mác đã trở thành hệ

tư tưởng chính thống của giai cấp công nhân thế giới, khi đó, là đỉnh điểm của

họ, cái được xem như cuộc đua sinh tồn thứ 3 Những lý luận của ông cũng đã ảnh hưởng đến sự xuất hiện của các phong trào dân chủ xã hội chủ nghĩa mà trước đây đã từng không chấp nhận, hoặc cấm đoán không xem chủ nghĩa Mác như là một hệ tư tưởng của họ

Một số tác phẩm của ông đặc biệt là Tuyên ngôn Cộng sản quen thuộc với hàng triệu nhà hoạt động chính trị trên toàn thế giới, đây cũng chính là nhân tố chính trong việc áp dụng các hình thức của Chủ nghĩa Cộng sản bởi Liên Xô, và tiếp theo là các chính phủ Cuba, Venezuela, Bolivia, Nicaragua,

và các quốc gia khác Bên cạnh đó, bộ C.Mác-Ăngghen Tuyển tập, C.Mác - Ăng ghen Toàn tập đã được xuất bản tại Đức, và về sau Việt Nam đã dịch trực

tiếp bản tiếng Đức sang tiếng Việt bộ sách này

Lênin bậc vĩ nhân thiên tài, người đã truyền bá, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác vào nước Nga, từ cuối thế kỷ XIX đến những năm 20

của thế kỷ XX Bởi vậy việc truyền bá học thuyết của ông bằng xuất bản phẩm là vô cùng quan trọng Những tác phẩm của Lênin đã được sưu tầm và xuất bản thành bộ Toàn tập, đã xuất bản nhiều lần ở nước Nga

Biên tập và xuất bản bộ kinh điển là một công việc có ý nghĩa chính trị

và tư tưởng hết sức to lớn chẳng những đối với chúng ta ngày nay mà còn đối với các thế hệ mai sau Nắm rõ được giá trị vĩ đại này, Đảng và Nhà nước ta

đã tiến hành hoạt động xuất bản những tác phẩm kinh điển đầy đủ và hoàn

thiện: C Mác và Ph Ăngghen tuyển tập; C Mác và Ph Ăngghen toàn tập ; Tra cứu Toàn tập C Mác và Ph Ăngghen; V.I Lênin toàn tập; V.I Lênin tuyển tập; Hồ Chí Minh toàn tập, v.v

Thứ hai, sách kinh điển chứa đựng chân lý tương đối, là cẩm nang, đang

được vận dụng vào thực tiễn cụ thể

Sách kinh điển phải đồng thời thực hiện chức năng cơ bản là: kim chỉ nam định hướng, và tổ chức nhằm hình thành và phát triển quan điểm tư tưởng chính trị vững chắc nhằm xây dựng và phát triển đất nước

Đảng ta, nhân dân ta tự hào khẳng định rằng, trong hơn 8 thập kỷ qua, đi theo con đường cách mạng của Lenin, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã phát triển và làm phong phú lý luận của chủ nghĩa Mác - Lenin bằng thực tiễn lãnh đạo cuộc đấu tranh cách mạng của nhân dân ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Đó là các vấn đề về xây dựng đảng kiểu mới của giai cấp công nhân và nhân dân lao động ở một nước thuộc địa nửa phong kiến, đã kết hợp nhuần nhuyễn ba yếu tố là chủ nghĩa Mác - Lênin, phong trào yêu nước và phong trào công nhân; về con đường cách mạng Việt Nam giải phóng dân tộc

và đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội; về đoàn kết toàn dân trên nền tảng liên minh công, nông, trí; về tiến hành hai chiến lược cách mạng xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam; về xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân do Đảng lãnh đạo; về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Trong quá trình tiến hành đổi mới đất nước, trên nền tảng tư tưởng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta đã lãnh đạo toàn dân vượt qua những thử thách khắc nghiệt của thời cuộc và đạt được những thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử đưa đất nước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa với những cơ hội mới và thách thức to lớn Kỷ niệm 95 năm Cách mạng Tháng Mười chúng ta cần suy ngẫm và hành động theo lời dạy của Bác Hồ, mỗi khi cách mạng gặp khó khăn hay trước những bước ngoặt cần có những quyết sách đúng đắn thì phải nghiên cứu những chỉ dẫn của Lênin, vì đó chính là cẩm nang thần kỳ cho Đảng và cách mạng Việt Nam

Thứ ba, các nhà kinh điển lý luận chính trị là các lãnh tụ cao cấp nhất

giai cấp của cách mạng

Các Mác là một trong những nhà tư tưởng vĩ đại trên thế giới Ông đã cùng với Phriđơrich Ăngghen mãi mãi đi vào lịch sử nhân loại như những người sáng lập ra chủ nghĩa cộng sản khoa học có tác động to lớn và sâu rộng đối với nhân loại tiến bộ Những tư tưởng của ông góp phần làm thay đổi tư duy của một bộ phận những dân tộc chịu áp bức, từ đó giúp họ đứng lên giành lại độc lập và thoát ra cảnh lầm than

Mác là người tìm ra quy luật phát triển của lịch sử loài người qua các thời kì lịch sử, mà bản chất của quy luật đó là cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng của xã hội C.Mác đã tìm ra quy luật vận động riêng của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa hiện nay và của xã hội tư sản ra đời từ phương thức đó Đó là quy luật về giá trị thặng dư C.Mác đã kết hợp giữa lí luận và thực tiễn, biến các lí thuyết cách mạng khoa học thành hành động cách mạng

Với những cống hiến đó, C.Mác đã trở thành một nhà khoa học, một nhà cách mạng lỗi lạc và là người tiên phong trong sự nghiệp giải phóng giai cấp

vô sản hiện đại Ngoài ra, ông còn là người sáng lập ra hội Liên hiệp công nhân quốc tế Tất cả những cống hiến và đóng góp đó, C.Mác đã trở thành

“nhà tư tưởng vĩ đại nhất trong các nhà tư tưởng hiện đại” Trong suốt những năm sau của cuộc đời cho đến khi ông qua đời vào năm 1883, Các Mác là một người ủng hộ tích cực của Liên đoàn Cộng sản, mà sau này trở thành Quốc tế Cộng sản

Lênin là người tích cực đấu tranh cho chủ nghĩa quốc tế vô sản, thành lập Quốc tế Cộng sản (Quốc tế III) để lãnh đạo phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, tập hợp mọi lực lượng cách mạng trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc

Lênin đã vận dụng sáng tạo những nguyên lý của chủ nghĩa Mác vào giải quyết mối quan hệ giữa yếu tố dân tộc và yếu tố quốc tế trong cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp vô sản

Lênin đã phát triển vấn đề dân tộc của chủ nghĩa Mác thành vấn đề dân tộc và thuộc địa trong thời kỳ đế quốc chủ nghĩa; đề ra những nguyên tắc có tính cương lĩnh của giai cấp vô sản về vấn đề dân tộc; coi phong trào giải phóng dân tộc là một bộ phận của cách mạng vô sản thế giới; phê phán chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi cũng như chủ nghĩa sô vanh nước lớn

Khẩu hiệu của Mác "Vô sản toàn thế giới liên hiệp lại" đã được Lênin phát triển thành "Vô sản toàn thế giới và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại!" Dưới ngọn cờ của Lênin, Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xôviết và hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới được hình thành; chủ nghĩa phátxít bị tiêu diệt; các dân tộc bị áp bức vùng lên giành độc lập dân tộc, làm cho hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc tan rã Tên tuổi của Lênin đã gắn liền với những cải biến cách mạng vĩ đại nhất trong xã hội loài người từ đầu thế kỷ

XX đến nay Đúng như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: "Lênin là người đã thực hiện và phát triển chủ nghĩa Mác Là người cha của cách mạng vô sản và cách mạng dân tộc giải phóng Là người thầy đã tạo ra những chiến sĩ cách mạng khắp thế giới, chẳng những bằng lý luận cách mạng khoa học nhất, mà còn bằng đạo đức cách mạng cao cả nhất"

Lênin là nhà tư tưởng vĩ đại, nhà lý luận chính trị kiệt xuất, lãnh tụ lỗi lạc của giai cấp công nhân và nhân dân lao động toàn thế giới; người bảo vệ

và phát triển chủ nghĩa Mác trong điều kiện chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa; người sáng lập Nhà nước Xôviết - Nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới và lãnh đạo nhân dân Liên Xô bắt tay vào xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện thực

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam, đề ra đường lối đúng đắn đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Người sáng lập ra Đảng Mácxít - Lêninnít ở Việt Nam, sáng lập ra Mặt trận dân tộc thống nhất Việt Nam, sáng lập ra các lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam và sáng lập ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, góp phần tăng cường đoàn kết quốc tế Người là tấm gương sáng của tinh thần tập thể, ý thức tổ chức và đạo đức cách mạng

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người thầy vĩ đại của cách mạng Việt Nam, lãnh tụ kính yêu của giai cấp công nhân và của cả dân tộc Việt Nam, một chiến sĩ xuất sắc, một nhà hoạt động lỗi lạc của phong trào cộng sản quốc tế

và phong trào giải phóng dân tộc

Từ ngày 20/10 đến ngày 20/11/1987, trong khóa họp lần thứ 24 của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) đã thông qua Nghị quyết số 24C/18.6.5, lấy năm 1990 nhân dịp Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, để tôn vinh Chủ tịch Hồ Chí Minh là "Anh hùng giải phóng dân tộc và Nhà văn hóa kiệt xuất của Việt Nam", góp phần vào cuộc đấu tranh chung của các dân tộc vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên toàn thế giới

Ngày nay, trong sự nghiệp đổi mới đất nước, hội nhập với thế giới, tư tưởng Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần to lớn của Đảng Cộng sản Việt Nam

và dân tộc Việt Nam, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ đất nước của nhân dân Việt Nam vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Thứ tư, ở Việt Nam, sách kinh điển trực tiếp củng cố, bảo vệ, và phát

huy nền tảng tư tưởng của cách mạng

Thực tiễn cho thấy, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, đi theo con đường của chủ nghĩa Mác – Lênin, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Giá trị bền vững của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, trước hết nằm trong bản chất của học thuyết đó Không phủ nhận rằng, một số luận điểm nào đó của Mác, Ăngghen, Lênin đã bị lịch sử vượt qua hoặc không còn mang giá trị phổ biến nữa, nhưng phương pháp luận của học thuyết này vẫn còn nguyên giá trị Chẳng hạn như, quan điểm duy vật biện chứng: sự vận động của sự vật, hiện tượng phải thông qua đấu tranh giữa hai mặt đối lập; mối quan hệ giữa vật chất với ý thức và vai trò tích cực của ý thức đối với

sự vận động và phát triển, v.v Đó là chủ nghĩa duy vật lịch sử: quan điểm về

sự vận động, phát triển của lịch sử nhân loại tất yếu phải trải qua các hình thái kinh tế - xã hội, hoặc mối quan hệ tương tác giữa hạ tầng cơ sở với kiến trúc thượng tầng và ngược lại, v.v Những giá trị phương pháp luận nói trên vẫn

là chìa khóa để chúng ta phân tích, giải quyết những vấn đề của cuộc sống Giá trị bền vững của nền tảng tư tưởng đó còn xuất phát từ chính thực tiễn sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của đất nước ta Lịch sử cho thấy, sự phát triển của mỗi dân tộc có những quỹ đạo riêng, được hình thành trong lịch sử Quỹ đạo - con đường phát triển của Việt Nam hôm nay là sự tiếp nối những thành quả của các thời kỳ lịch sử đã qua Nhiều văn kiện của Đảng yêu cầu tổ chức, cán bộ, đảng viên cần quán triệt những bài học lịch sử được tổng kết từ

sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Hơn nữa, ngày nay nhân loại vẫn chưa vượt qua được thời kỳ xã hội còn phân chia giai cấp, các dân tộc vẫn còn khác biệt nhau về lợi ích chính trị

và kinh tế, v.v Để xử lý những vấn đề trên, chúng ta không thể không dựa trên những luận đề, luận điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Những luận giải trên khẳng định, mọi thành quả của cách mạng Việt Nam đều bắt nguồn từ sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Điều đó lần nữa đập tan mọi nỗ lực của các thế lực thù địch hòng xuyên tạc, phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

1.2.1.2 Đặc điểm của hoạt động xuất bản sách kinh điển

Thứ nhất, tác phẩm kinh điển có hội đồng chuyên trách do cơ quan chủ

quản thành lập, nhà xuất bản là cơ quan thực hiện của hội đồng

Tất cả các tác phẩm kinh điển được xuất bản đều xuất phát từ quyết định của Đảng và Nhà nước, điển hình là các văn bản:

Thông tri của Ban Bí thư Số 53-TT/TW, ngày 30 tháng 8 năm 1978 Về

việc sưu tầm các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh để xuất bản Hồ Chí Minh toàn tập;

Thông tri của Ban Bí thư Số 100-TT/TW, ngày 21 tháng 11 năm 1979

Về việc xuất bản Tuyển tập Mác - Ăngghen Theo yêu cầu của Đảng ta, Ban

Chấp hành Trung ương Đảng Xã hội chủ nghĩa thống nhất Đức đã quyết định

in bằng tiếng Việt bộ Tuyển tập Mác - Ăngghen;

Nghị quyết của Bộ Chính trị Số 07-NQ/TW, ngày 7 tháng 1 năm 1978

Về việc xuất bản Hồ Chí Minh toàn tập: Thành lập Hội đồng chỉ đạo việc biên tập và xuất bản Hồ Chí Minh toàn tập do đồng chí Trường Chinh làm

Chủ tịch;

Quyết định của Ban Bí thư Số 101-QĐ/TW, ngày 30 tháng 11 năm

1981Về việc cử các ủy viên Hội đồng chỉ đạo việc biên tập và xuất bản Hồ Chí Minh toàn tập;

Quyết định của Ban Bí thư Số 18-QĐ/TW, ngày 10 tháng 11 năm 1983

Về việc xuất bản bộ Toàn tập Mác - Ăngghen bằng tiếng Việt;

Quyết định của Ban Bí thư Số 93-QĐ/TW, ngày 22 tháng 12 năm 1994

Về việc xuất bản lần thứ hai bộ Hồ Chí Minh toàn tập Lập Hội đồng xuất bản

bộ Hồ Chí Minh toàn tập xuất bản lần thứ hai để trực tiếp chỉ đạo việc tuyển

chọn và bổ sung tư liệu mới, việc biên tập và xuất bản, nghiên cứu và giới thiệu các di sản tư tưởng của Người;

Quyết định của Ban bí thư Số 299-QĐ/TW, ngày 6 tháng 4 năm 2010 Về

việc thành lập Hội đồng xuất bản bộ sách Hồ Chí Minh toàn tập lần thứ ba

Có thể thấy, để được xuất bản những bộ sách kinh điển cần có hội đồng cấp nhà nước với vị trí và vai trò lãnh đạo to lớn trong Đảng và Nhà nước, cụ thể là Bộ Chính trị và Ban Bí thư, với những quyết định này, hội đồng sẽ được thành lập và đóng vai trò trong quá trình biên soạn, tuyển chọn, biên tập, xuất bản các bộ sách kinh điển

Thứ hai, bản thảo chủ yếu là tác phẩm dịch, hầu như đã được xuất bản

đầy đủ các tác phẩm với các bộ sách lớn

Trong các khâu biên tập sách kinh điển, quá trình dịch có thể được coi là khâu quan trọng nhất, bởi hầu hết các tác phẩm kinh điển lý luận chính trị của nước ta đều là những tác phẩm được dịch từ nước ngoài, thông qua tiếng Đức, Nga, Anh…

Bên cạnh đó, việc tìm kiếm được những cộng tác viên dịch sách kinh điển lý luận chính trị là điều rất khó khăn Vào những giai đoạn chiến tranh, biên tập viên Nhà xuất bản Chính trị quốc gia đã vừa phải làm công tác dịch, vừa là biên tập viên Thời đó, những biên tập viên chính là những cán bộ tư tưởng của Đảng, giỏi ngoại ngữ, và am hiểu về lý luận chính trị, được đào tạo

và du học ở Nga, Pháp,…

Bước vào thế kỷ XXI, công tác dịch thuật sách kinh điển được trở nên chuyên nghiệp hơn, có nhiều chuyên gia dịch thuật, cán bộ, nhà nghiên cứu đầu ngành về Chủ nghĩa Mác - Lênin tham gia dịch thuật, cho nên công tác xuất bản được chuyên nghiệp hóa, chuyên môn hóa ngày càng cao

“Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” là một cuốn sách ngắn được viết bởi các nhà tư tưởng chính trị Mác-xít người Đức C.Mác và Ăngghen vào năm

1848 Nó đã được xác định là một trong những bản thảo chính trị có ảnh hưởng nhất trên thế giới Nó ủy nhiệm bởi Đảng Cộng sản, nó đặt ra mục đích

và chương trình của đảng Nó giới thiệu các phương phápcó tính phân tích về đấu tranh giai cấp (lịch sử và hiện tại) và vấn đề của chủ nghĩa tư bản, chứ không phải là dự đoán về dạng thức tương lai của chủ nghĩa cộng sản Và đây cũng chính là cuốn sách kinh điển được dịch và xuất bản đầu tiên tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia vào năm 1946

Trong năm 1957, Nhà xuất bản Sự thật đã xuất bản mới 40 tác phẩm

của V.I Lênin Sang năm 1959, bộ V.I Lênin tuyển tập (2 tập, 4 phần) đã được xuất bản lần đầu tiên ở nước ta Năm 1961, V.I Lênin toàn tập (theo lần

xuất bản thứ tư của Liên Xô) bắt đầu được xuất bản

Đến năm 1983, Ban Bí thư đã ra Quyết định số 18-QĐ/TW, ngày 10

tháng 11 năm 1983 Về việc xuất bản bộ Toàn tập Mác - Ăngghen bằng tiếng

Việt, giao cho Viện Mác - Lênin cùng với Ban Tuyên huấn Trung ương lập

kế hoạch biên tập và xuất bản xong bộ Toàn tập Mác - Ăngghen vào cuối

những năm 90

Ngoài ra, quá trình mua bán bản quyền cần phải được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật, đặc biệt là từ khi có Công ước Bern vào năm 2004

Thứ ba, xuất bản sách kinh điển là sự nghiệp mang tầm tầm quốc tế,

càng được dịch ra nhiều thứ tiếng thì càng chứng tỏ được giá trị

Một trong những giá trị đặc trưng tạo nên sức sống của học thuyết Mác chính là ở tính nhân văn của nó Chủ nghĩa Mác có sự thống nhất giữa tính nhân văn với tính khoa học và tính cách mạng, gắn với sự nghiệp giải phóng giai cấp vô sản nói riêng, giải phóng con người nói chung khỏi mọi ách áp bức, bóc lột, bảo vệ những quyền cơ bản của con người, đặc biệt là của đa số người lao động trong xã hội Chủ nghĩa nhân văn của C.Mác chính là yếu tố làm nên sức sống mới cho chủ nghĩa Mác trong thời đại ngày nay

Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng

và kim chỉ nam hành động, là vấn đề có tính nguyên tắc đối với cách mạng Việt Nam; là bước phát triển về nhận thức và tư duy lý luận của Đảng trong công cuộc đổi mới, quyết tâm xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa

Bởi vậy, nếu sách kinh điển được dịch ra càng nhiều ngôn ngữ và được xuất bản ra nhiều quốc gia trên thế giới thì chứng tỏ được sự phát triển của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế

Điển hình, khi cuộc khủng hoảng tài chính lan rộng trên toàn cầu, bộ Tư bản của C.Mác đã trở thành đầu sách bán chạy ở nhiều nước trên thế giới, nhất là tại Pháp, Đức, Anh, I-ta-li-a Năm 2008, nhà xuất bản Các Đi-ét Vê-lat (Karl-Dietz-Verlag) ở Bec-lin (Đức) bán được 1.500 cuốn Tư bản, tăng 3 lần so với cả năm 2007 và tăng 100 lần so với năm 1990 Nhà xuất bản Niu-tơn Com-tơn (Newton-Compton) ở I-ta-li-a đã bán được 5.000 bộ Tư bản và vẫn tiếp tục in thêm để đáp ứng nhu cầu của thị trường Tác phẩm Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản cũng đang trong danh sách những cuốn sách về chính trị bán chạy nhất ở Tây Âu

Cơn "Sốt" Tư bản của C.Mác ở nhiều nước trên thế giới

Đầu năm 2009, bộ Tư bản của C.Mác trở thành "hiện tượng đặc biệt" trên thị trường sách của Hàn Quốc và Nhật Bản Nhà xuất bản Cửa sổ thời gian (Window of Times) của Hàn Quốc hết sức ngỡ ngàng khi biết cuốn sách Das Kapital' (Tư bản luận) của C.Mác dưới dạng rút gọn đã bán được 3.000 bản trong vòng một tháng và thuộc diện "ăn khách" nhất ở các nhà sách lớn của thủ đô Seoul Đây được coi là một "hiện tượng đặc biệt" vì ở nước này, sách khoa học xã hội ít khi bán được 2.000 bản ngay cả trong lần xuất bản đầu tiên ở Nhật Bản, chỉ sau vài ngày ra mắt vào cuối tháng 12/2008, 6.000 bản truyện tranh Tư bản luận đã được bán hết Cuốn truyện tranh này hiện đang được dịch sang tiếng Hàn, tiếng Trung và tiếng Anh để phát hành ở

châu Á và Mỹ Tư bản còn vừa được người Đức chuyển thể thành một bộ phim dài 10 tiếng và ghi vào 3 đĩa DVD

Trên sách báo thế giới tràn ngập những bài bình luận và nghiên cứu tư tưởng C.Mác của rất nhiều nhà khoa học thuộc các trường phái và ở những quốc gia khác nhau

Thứ tư, hình thức trình bày: trang trọng, nghiêm túc, bền đẹp

Chính bởi tầm quan trọng của những bộ sách kinh điển nên việc hình thức trình bày cuốn sách cũng được rất chú trọng: từ bìa, giấy in, chất liệu mực, trình bày minh họa sách đều là chọn lựa những sản phẩm đẹp, bền nhất Thường các sách kinh điển sẽ có 1 áo bìa bên ngoài và bìa cứng bên trong, trình bày đẹp, trang trọng, màu in lên chuẩn, chữ in sắc nét, giấy chống lóa Phụ bản thưởng là Coucher 100, giấy in thường là forkem, bãi bằng 70,… Việc trình bày, minh họa sách cũng ngày càng tiến bộ nhờ có sự đóng góp tích cực của nhiều họa sĩ Sự phát triển của ngành in đã đóng góp nhiều cho việc cải tiến chất lượng và hình thức sách kinh điển In chính xác, kịp thời, trình bày bìa nghiêm túc

1.2.2 Quy trình biên tập - xuất bản sách kinh điển

1.2.2.1 Biên tập sách kinh điển

Công tác biên tập, theo lý luận biên tập, là một khái niệm chỉ một quá trình hoạt động ở các cơ quan xuất bản nhằm tổ chức, khai thác, sáng tạo các bản thảo, đánh giá lựa chọn và sửa chữa nâng cao chất lượng bản thảo để chế bản, nhân bản thành các xuất bản phẩm phổ biến rộng rãi trong xã hội Biên tập là một giai đoạn, một mắt khâu trong quy trình hoạt động xuất bản Đó là giai đoạn sản xuất tinh thần của quá trình xuất bản Công tác biên tập sách gồm 2 nội dung cơ bản là tổ chức bản thảo và biên tập bản thảo với các khâu nghiệp vụ có quan hệ hữu cơ với nhau là: công tác đề tài, công tác cộng tác viên và công tác biên tập bản thảo

a Công tác đề tài sách kinh điển

Các bộ sách kinh điển lý luận chính trị hầu hết đều được xuất bản theo Quyết định của Đảng và Nhà nước

Nghị quyết của Bộ Chính trị Số 07-NQ/TW, ngày 7 tháng 1 năm 1978

Về việc xuất bản Hồ Chí Minh toàn tập: Thành lập Hội đồng chỉ đạo việc biên tập và xuất bản Hồ Chí Minh toàn tập do đồng chí Trường Chinh làm

Chủ tịch Hội đồng này bao gồm đại biểu các cơ quan: Nhà xuất bản Sự thật, Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương, Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh, Ban Tuyên huấn Trung ương, Ban Nghiên cứu lý luận Trung ương, Trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc, Uy ban Khoa học xã hội Việt Nam, Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Bộ Văn hoá - Thông tin Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Quyết định của Ban Bí thư Số 18-QĐ/TW, ngày 10 tháng 11 năm 1983

Về việc xuất bản bộ Toàn tập Mác - Ăngghen bằng tiếng Việt đã giao cho

Viện Mác - Lênin cùng với Ban Tuyên huấn Trung ương lập kế hoạch biên

tập và xuất bản xong bộ Toàn tập Mác - Ăngghen vào cuối những năm 90

Viện Mác - Lênin chủ trì toàn bộ công việc biên tập bộ sách Bộ Văn hóa và Nhà xuất bản Sự thật có nhiệm vụ xuất bản đúng thời hạn và phát hành đúng đối tượng Ban Tài chính - Quản trị Trung ương có trách nhiệm giải quyết các khoản chi phí cho công tác biên tập và xuất bản

Quyết định của ban bí thư Số 299-QĐ/TW, ngày 6 tháng 4 năm 2010

Về việc thành lập Hội đồng xuất bản bộ sách Hồ Chí Minh toàn tập lần thứ

ba đã quyết định thành lập Hội đồng xuất bản bộ sách Hồ Chí Minh toàn tập

lần thứ ba, gồm các đồng chí có tên sau đây: 1- Đồng chí Trương Tấn Sang,

ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, Chủ tịch Hội đồng 2- Đồng chí Tô Huy Rứa, ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Phó Chủ tịch Hội đồng 3- Đồng chí Phan Diễn, nguyên ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư, ủy viên 4- Đồng chí Lê Văn Dũng, Bí thư Trung

ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, ủy viên 5- Đồng chí Lê Hữu Nghĩa, ủy viên Trung ương Đảng, Giám đốc Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, ủy viên 6- Đồng chí Đỗ Hoài Nam, ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Khoa học xã hội Việt Nam, ủy viên 7- Đồng chí Nguyễn Duy Hùng, Giám đốc Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, ủy viên

Trong suốt chiều dài lịch sử cách mạng, Đảng ta luôn chú trọng hoạt động xuất bản sách kinh điển, các đơn vị thực hiện xuất bản bộ sách kinh điển đều là những cơ quan, cán bộ lãnh đạo cao cấp, hàng đầu của Đảng và Nhà nước ta về công tác lý luận, chính trị và truyền thông; qua đó có thể thấy được tầm quan trọng của sách kinh điển đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và Nhà nước

* Yêu cầu công tác đề tài

Giống với công tác biên tập tất cả các loại sách, hoạt động biên tập xuất bản sách kinh điển được bắt đầu từ công tác đề tài Công tác đề tài phải đạt được các yêu cầu cụ thể sau: Đề tài mang giá trị lịch sử nhân loại Ngoài ra,

đề tài phù hợp với đường lối, chủ trương của Đảng theo từng giai đoạn cụ thể

Những đề tài sách kinh điển là những vấn đề có tính hàn lâm về lý luận chính trị, nghĩa là những vấn đề cơ bản, tiền đề, nền tảng để xây dựng, phát triển sâu sắc hơn vấn đề lý luận chính trị cho Đảng và Nhà nước ta Đó cũng là những vấn đề đang cần làm cơ sở khoa học để giải quyết những vấn đề thực tiễn chính trị đang đặt ra, những vấn đề phục vụ cho công tác tư tưởng trong từng giai đoạn

cụ thể Vì vậy, muốn đánh giá tính cấp bách của đề tài cần xem xét nó trong mối quan hệ với lịch sử vấn đề đã nghiên cứu; nhiệm vụ chính trị và yêu cầu công tác

tư tưởng; hiệu quả góp phần giải quyết những vấn đề thực tiễn;

* Về xây dựng kế hoạch đề tài sách kinh điển

Vì là loại sách đồ sộ, quan trọng của Đảng và Nhà nước nên đa phần sách kinh điển có kế hoạch đề tài dài hạn

Kế hoạch dài hạn là cụ thể hóa một bước chiến lược phát triển của nhà xuất bản, định hướng cho sự phát triển lâu dài, bền vững của cơ sở xuất bản

Đó cũng là sự thực hiện quy hoạch phát triển dài hạn của ngành xuất bản và chiến lược phát triển kinh tế xã hội của đất nước Kế hoạch đề tài dài hạn còn được coi là các chương trình mục tiêu xuất bản của nhà xuất bản Kế hoạch đề tài dài hạn thường là kế hoạch đề tài xây dựng cho các đề tài cụ thể được tổ chức biên tập xuất bản kéo dài, thường là 3 năm, 5 năm, 10 năm hoặc dài hơn

Để xây dựng được kế hoạch dài hạn, nhà xuất bản phải có phương hướng, quy hoạch phát triển lâu dài, ổn định Mọi yếu tố liên quan đến hoạt động xuất bản phải được tính đến đầy đủ, có dự báo khoa học cụ thể, với các định mức cụ thể Do vậy, kế hoạch dài hạn phụ thuộc vào trình độ phát triển của nền kinh

tế, của khoa học – công nghệ, khả năng dự báo khoa học, tính chất xã hội hóa hiện đại hóa của lực lượng sản xuất Trong điều kiện sản xuất nhỏ, phân tán, khoa học – công nghệ còn lạc hậu, các kế hoạch phát triển dài hạn chỉ mang tính chất tương đối về tính khoa học và hiện thực

Đối với sách kinh điển, kế hoạch đề tài dài hạn vẫn còn thiết yếu, vẫn

có đủ điều kiện để bảo đảm tính cân đối và hiện thực Bởi lẽ, sách kinh điển

có những đề tài cần sự đầu tư lớn của Nhà nước trong một thời gian dài, đáp ứng nhu cầu văn hóa – tư tưởng của đất nước, phải tổ chức biên soạn và xuất bản công phu lâu dài mới đảm bảo chất lượng Nguồn lực tổ chức biên soạn

và xuất bản do toàn xã hội đầu tư mà nhà nước là người đại diện, cấp phát từ ngân sách Do đó, kế hoạch dài hạn là một bộ phận quan trọng, cần thiết trong

kế hoạch đề tài xuất bản sách kinh điển mà các nhà xuất bản cần xây dựng Những đề tài trong kế hoạch này vừa do nhà xuất bản chủ động đề xuất, vừa

do Đảng và Nhà nước giao phó, vừa là kế hoạch sản xuất kinh doanh, vừa là nhiệm vụ chính trị - tư tưởng của nhà xuất bản Những bộ sách kinh điển của Chủ nghĩa Mác - Lênin, bộ Toàn tập Hồ Chí Minh, đều là những đề tài xuất bản dài hạn được tổ chức biên soạn và xuất bản một cách có kế hoạch của nhà xuất bản hơn 70 năm qua

Ngoài ra, sách kinh điển còn có kế hoạch ngắn hạn (đề tài hằng năm) -

là kế hoạch chủ động sản xuất, kinh doanh của nhà xuất bản, gắn chặt với nhu cầu thị trường sách Loại kế hoạch này thường bám vào sự chỉ đạo chiến lược của Đảng trong từng thời kỳ, nghiên cứu tình tình thị trường, nhu cầu bạn đọc trong và ngoài nước Ngoài ra, khi làm kế hoạch ngắn hạn, nhà xuất bản và biên tập viên cần bám sát phong trào thực tiễn, diễn biến tình hình thời sự chính trị, tình hình tư tưởng của quần chúng để dự kiến và đề xuất được những đề tài phục vụ cho những nhiệm vụ chính trị đột xuất mang tính chiến đầu cao

Ngoài ra, nếu sách kinh điển là sách dịch thì cần phải quan tâm đến vấn

đề bản quyền và mua bán bản quyền

b Công tác cộng tác viên

Công tác cộng tác viên giữ vị trí then chốt trong hoạt động biên tập xuất bản mọi loại sách, và đối với sách kinh điển thì điều này còn quan trọng hơn cả Đội ngũ cộng tác viên làm sách kinh điển đa số là những lãnh tụ chính trị, các cán bộ lãnh đạo chủ chốt và của Đảng và Nhà nước; những nhà chuyên trách công tác tư tưởng của Đảng và Nhà nước: Nhà tuyên truyền ở Ban Tuyên giáo, các cơ quan văn hóa - thông tin của Đảng và Nhà nước, hoặc giảng viên các khoa học lý luận chính trị trong hệ thống trường Đảng, đoàn thể, các trường đại học Song, đội ngũ cán bộ nghiên cứu lý luận khoa học xã hội ở nước ta còn mỏng, cán bộ có học vấn cao, uy tín nổi tiếng trong nước và thế giới còn ít Do vậy, trong công tác cộng tác viên sách kinh điển luôn chú trọng:

Lực lượng cộng tác viên tập thể có ý nghĩa rất quan trọng trong việc xuất bản sách kinh điển Đó là chỗ dưa cơ bản, có ý nghĩa quyết định trong nhiều trường hợp tổ chức biên soạn những bộ sách lớn như: các tác phẩm của Mác - Ăngghen, Lênin; các tác phẩm của chủ tịch Hồ Chí Minh… Bởi lẽ việc xuất bản những bộ sách này đòi hỏi tập trung trí tuệ của toàn đảng, toàn dân mới làm tốt được Do vậy, mối quan hệ giữa nhà xuất bản với các cơ quan

nghiên cứu lý luận là điều kiện cơ bản quyết định thành công của việc tổ chức, xây dựng bản thảo, in ấn và phát hành loại sách này

Đặc biệt cần chọn lựa được đội ngũ dịch giả có trình độ cao bởi đa phần bộ sách kinh điển đều là sách dịch, những người này cần phải có kiến thức sâu rộng về ngôn ngữ nguồn và ngôn ngữ đích cũng như hai nền văn hóa Không chỉ vậy họ cần phải hiểu được toàn bộ ý và nghĩa của bản thảo nguồn, truyền tải gần như trọn vẹn nội dung tác phẩm sang ngôn ngữ dịch, và phải có lập trường tư tưởng vững vàng, luôn trung thành với lý tưởng của Đảng và dân tộc Từ những năm 60 của thế kỷ XX trở đi, việc dịch và hiệu đính bản dịch tác phẩm của V.I Lênin được tiến hành theo bản tiếng Nga một cách có hệ thống và nhất quán Đội ngũ những người dịch, hiệu đính, biên tập theo bản tiếng Nga ở trong Nhà xuất bản ngày càng trưởng thành và đông đảo thêm Việc dịch chủ yếu do đội ngũ cộng tác viên bên ngoài, gồm những người thông thạo tiếng Nga, có trình độ chính trị, lý luận nhất định Cán bộ biên tập của Nhà xuất bản làm nhiệm vụ tổ chức, kiểm tra, hiệu đính và biên tập bản thảo Cùng với số lượng sách kinh điển được xuất bản ngày càng tăng, chất lượng dịch thuật cũng dần được nâng cao

Luôn nâng cao uy tín, vị trị của nhà xuất bản để vận động, tổ chức, và dựa vào trí tuệ tập thể nhà xuất bản để tác động đến cá nhân cộng tác viên Bởi lẽ, cộng tác viên loại sách này thường có vị trí xã hội và uy tín khoa học cao, thường bận nhiều việc, khó tiếp xúc trao đổi riêng

Nhà xuất bản luôn cố gắng bồi dưỡng giúp đỡ chủ yếu đối với cộng tác viên bằng cách tổ chức các hội nghị cộng tác viên theo chuyên đề, tổ chức và mời cộng tác viên tham gia các hội thảo khoa học, dự các buổi nói chuyện của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước Thông qua các hội nghị đó, cộng tác viên vừa được trau dồi hơn về vấn đề mới của Đảng và Nhà nước, và ta còn có thể mở rộng thêm được mạng lưới đội ngũ cộng tác viên