Quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử trên địa bàn hà nội hiện nay

Vì vậy, luận văn sẽ là tài liệu tham khảo dùng trong các trường Đại học, Học viện thuộc lĩnh vực chuyên môn - Những đánh giá thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

HOÀNG ANH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT HÀNH XUẤT BẢN PHẨM ĐIỆN TỬ TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ XUẤT BẢN

HÀ NỘI - 2019

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

HOÀNG ANH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT HÀNH XUẤT BẢN PHẨM ĐIỆN TỬ TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI HIỆN NAY

Chuyên ngành : Quản lý Xuất bản

Mã số : 8 32 04 01 LUẬN VĂN THẠC SĨ XUẤT BẢN

Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS Đỗ Thị Quyên

HÀ NỘI - 2019

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

Chủ tịch Hội đồng

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Những nội dung trong luận văn này là do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn trực tiếp của Người hướng dẫn PGS.TS Đỗ Thị Quyên

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực; mọi tham khảo dùng trong luận văn đều được trích dẫn rõ ràng tên tác giả, tên công trình nghiên cứu

Biểu đồ 1.1 Các mảng xuất bản phẩm điện tử được tìm kiếm nhiều nhất 33 Biểu đồ 1.2 Mục đích sử dụng xuất bản phẩm điện tử 35 Biểu đồ 2.1: Thực trạng vi phạm bản quyền xuất bản phẩm tại Việt Nam từ

năm 2016 – 2019 60

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT HÀNH XUẤT BẢN PHẨM ĐIỆN TỬ TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI 6

1.1 Cơ sở lý luận của quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử 6

1.2 Khái quát về hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử trên địa bàn Hà Nội hiện nay 31

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT HÀNH XUẤT BẢN PHẨM ĐIỆN TỬ TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI HIỆN NAY 40

2.1 Bộ máy tổ chức quản lý và cơ chế quản lý 40

2.2 Tình hình quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử trên địa bàn Hà Nội hiện nay 50

2.3 Đánh giá 57

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ PHÁT HÀNH XUẤT BẢN PHẨM ĐIỆN TỬ TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI 67

3.1 Xu hướng phát triển của xuất bản điện tử và phát hành xuất bản phẩm điện tử 67

3.2 Một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử trên địa bàn Hà Nội 72

KẾT LUẬN 83

PHỤ LỤC 89

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ 106

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Sách không đơn thuần chỉ là những trang giấy mà đó còn là cả một kho chứa đồ sộ những tri thức của nhân loại với bao điều kỳ diệu mà con người luôn khao khát được khám phá Tổng thống Mỹ Barack Obama đã từng có một nhận định rất hay về ý nghĩa của sách trong đời sống con người với đại ý:

Vào khoảnh khắc mà chúng ta thuyết phục đứa trẻ, bất cứ đứa trẻ nào, bước qua bậc thềm màu nhiệm dẫn vào thư viện, ta thay đổi cuộc sống của nó mãi mãi, theo cách tốt đẹp hơn

Từ những cuốn sách đầu tiên được tạo ra bởi những vật liệu thô sơ như tảng đá, mai rùa, thẻ tre lịch sử của sách đã bước sang một trang mới với sự

ra đời của giấy và công nghệ in ấn trên thế giới Và vào những năm cuối của thế kỷ XX – đầu thế kỷ XXI, với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin đã tạo ra một diện mạo mới cho tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội và Xuất bản – In – Phát hành cũng không nằm ngoài sự tác động đó Việc ứng dụng công nghệ số trong xuất bản, đã tạo ra sách điện tử hay rộng hơn là xuất bản phẩm điện tử với nhiều tính năng ưu việt, được đón nhận và phổ biến ở hầu khắp các quốc gia trên thế giới

Cùng với xu hướng phát triển đó, xuất bản phẩm điện tử cũng đã có mặt ở Việt Nam Mặc dù so với mặt bằng chung thì xuất bản phẩm điện tử ở nước ta có tuổi đời khá non trẻ nhưng cũng đã không còn là khái niệm mới Tuy nhiên, xuất bản điện tử là địa hạt rộng lớn và còn khá mới, nên công tác quản lý loại hình xuất bản này còn nhiều khoảng trống Điều này có thể dẫn tới nguy cơ về việc lưu hành những xuất bản phẩm điện tử độc hại, cũng như những hoạt động xuất bản “ngầm”, “lậu” độc hại Đặc biệt là trong khâu phát hành lại gặp nhiều khó khăn, thách thức bởi vấn nạn vi phạm bản quyền, thói quen đọc miễn phí trên mạng Internet của độc giả cũng như nguồn nhân lực

có trình độ làm việc trong lĩnh vực này còn hạn chế

Nhận thấy, để đưa xuất bản điện tử thực sự trở thành tương lai của ngành Xuất bản Việt Nam, đem đến nhiều trải nghiệm khác biệt trong việc thưởng thức văn hóa đọc ở nước ta thì việc giải quyết những bất cập còn tồn tại trong xuất bản nói chung và đặc biệt là trong khâu phát hành xuất bản phẩm điện tử nói riêng là rất cấp thiết Để làm được điều đó thì vai trò của quản lý nhà nước vô cùng quan trọng và có ý nghĩa quyết định Quản lý chặt chẽ nhưng là để phát triển, tránh tư duy quản lý kìm hãm Vì vậy, tôi đã lựa

chọn đề tài “Quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử trên

địa bàn Hà Nội hiện nay” để tiến hành nghiên cứu

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Ngày nay, sách điện tử đã được biết đến và đón nhận trên thị trường xuất bản phẩm Việt Nam Đã có những công trình nghiên cứu về lĩnh vực này, có thể kể đến như:

- Giáo trình Xuất bản sách điện tử của Tiến sĩ Vũ Thùy Dương (chủ

biên), khoa Xuất bản, Học viện Báo chí và Tuyên truyền Công trình đi sâu nghiên cứu về lý luận và thực tiễn hoạt động xuất bản sách điện tử trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

- Cuốn Sách điện tử và công nghệ tạo sách điện tử của Tiến sĩ Nguyễn

Văn Tuấn, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, do Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin phát hành Công trình đi sâu nghiên cứu về sách điện tử và công nghệ tạo sách điện tử

- Luận văn Thạc sĩ của Nguyễn Tiến Phát, Học viện Báo chí và

Tuyên truyền với đề tài: Sách điện tử và điều kiện xuất bản sách điện tử ở

Việt Nam

- Luận văn Thạc sĩ của Vũ Kim Vân, Học viện Báo chí và Tuyên

Truyền với đề tài: Xuất bản sách điện tử ở Việt Nam hiện nay: Thực trạng

và phương hướng phát triển

- V.v

Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu cụ thể, quy mô về xuất bản phẩm điện tử và xuất bản xuất bản phẩm điện tử vẫn còn khá ít Đặc biệt, chưa có công trình nào đi sâu vào nghiên cứu công tác phát hành xuất bản phẩm điện tử và quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ những vấn đề lý luận về phát hành xuất bản phẩm điện tử và quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử

- Khảo sát thực trạng quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử trên địa bàn Hà Nội hiện nay

- Phân tích, đánh giá những thành tựu, hạn chế tồn tại và nguyên nhân trong công tác quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử nói chung và trên địa bàn Hà Nội nói riêng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử

Để thực hiện được mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài, tôi sử dụng một số phương pháp như:

Phương pháp luận Mac – Lê-nin

Phương pháp điều tra, bảng hỏi

Phương pháp phỏng vấn

Phương pháp tổng hợp, thống kê, phân tích, so sánh, chứng minh v.v Trên cơ sở vận dụng những kiến thức tích lũy được trong quá trình học tập và tham khảo ý kiến đóng góp của người hướng dẫn để làm rõ những luận điểm, những ý kiến đánh giá, nhận xét có tính khách quan nhất làm cơ sở khoa học cho luận văn

6 Đóng góp mới của đề tài

- Góp phần xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử, cụ thể ở thành phố Hà Nội Vì vậy, luận văn

sẽ là tài liệu tham khảo dùng trong các trường Đại học, Học viện thuộc lĩnh vực chuyên môn

- Những đánh giá thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử tại thành phố Hà Nội sẽ là những căn cứ và gợi ý quan trọng để cơ quan quản lý nhà nước có thể vận dụng triển khai trong công tác quản lý thực tiễn

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận văn được chia làm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử trên địa bàn Hà Nội

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử trên địa bàn Hà Nội hiện nay

Chương 3: Dự báo xu hướng và một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả quản lý phát hành xuất bản phẩm điện tử trên địa bàn Hà Nội

8 Dự kiến sản phẩm tạo ra và khả năng áp dụng

Nếu thành công, đề tài có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy các chuyên ngành liên quan đến Xuất bản và Phát hành cũng như là một trong những cơ sở quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống các quy định tạo hành lang pháp lý cho công tác quản lý nhà nước về hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử

9 Vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu

Thiết nghĩ, sau khi đề tài: “Quản lý nhà nước về phát hành xuất bản

phẩm điện tử trên địa bàn Hà Nội hiện nay” được nghiên cứu thực hiện và hoàn

thành, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn nữa đề tài: “Nâng cao hiệu quả quản lý

nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử trong giai đoạn hiện nay”

a Khái niệm xuất bản phẩm

Xuất bản phẩm theo định nghĩa thông thường là sản phẩm của hoạt động xuất bản, là các tác phẩm sau khi gia công biên tập, qua chế bản, nhân bản để phát hành tới công chúng

Theo Luật Xuất bản sửa đổi và bổ sung năm 2012, xuất bản phẩm được định nghĩa: “Xuất bản phẩm là tác phẩm, tài liệu về chính trị, kinh tế, văn hóa,

xã hội, giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, văn học, nghệ thuật được xuất bản bằng tiếng Việt, tiếng dân tộc thiểu số Việt Nam, tiếng nước ngoài

và còn được thể hiện bằng hình ảnh, âm thanh trên các vật liệu, phương tiện

kỹ thuật khác nhau”

Xuất bản phẩm được thể hiện dưới các hình thức sau đây:

- Sách, kể cả sách cho người khiếm thị, sách điện tử

- Tranh, ảnh, bản đồ, áp-phích; tờ rơi, tờ gấp có nội dung quy định tại Điều 4 Luật Xuất bản

- Lịch các loại dưới dạng xuất bản phẩm

- Băng âm thanh, đĩa âm thanh, băng hình, đĩa hình của nhà xuất bản có nội dung thay sách hoặc minh hoạ cho sách

b Khái niệm Xuất bản phẩm điện tử

Xuất bản phẩm điện tử là tác phẩm, tài liệu về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, văn học - nghệ thuật

được xuất bản thông qua nhà xuất bản hoặc cơ quan, tổ chức được cấp giấy phép xuất bản bằng các ngôn ngữ khác nhau, bằng hình ảnh, âm thanh được định dạng số và đọc, nghe, nhìn bằng phương tiện điện tử …

Tóm lại, xuất bản phẩm điện tử là xuất bản phẩm được tạo ra bằng phương thức số hóa, sau khi gia công, biên tập những thông tin âm thanh, hình ảnh, chữ viết được lưu giữ trên những chất liệu có thể đọc được trên máy tính hoặc thiết bị có chức năng tương tự

Trong Luật Xuất bản 2012 định nghĩa xuất bản phẩm điện tử là xuất bản phẩm tại các điểm a,c,d,đ khoản 4, Điều 9 được định dạng số và đọc, nghe, nhìn bằng phương tiện điện tử

Như vậy, pháp luật không còn giới hạn xuất bản phẩm ở dạng vật chất như sách, lịch treo tường, băng đĩa… theo cách hiểu truyền thống, mà mở rộng sang môi trường số hóa Cho dù đôi khi xuất bản phẩm điện tử được quan niệm là “phiên bản số của một xuất bản phẩm truyền thống” nhưng thực

tế có rất nhiều xuất bản phẩm điện tử tồn tại mà không hề có phiên bản in trên giấy hay các định dạng vật chất truyền thống Xuất bản phẩm điện tử có thể được tiếp cận trên một thiết bị đọc điện tử (e-book reader), hoặc bất kỳ một thiết bị điện tử khác có màn hình, bao gồm máy tính, nhiều loại điện thoại di động, hay các loại điện thoại thông minh

c Khái niệm phát hành xuất bản phẩm

Phát hành xuất bản phẩm: Tiếng Anh Book Trade (thương mại sách), Book commerce (kinh doanh sách), Book business (kinh doanh sách), tiếng Pháp Diffuser (lưu hành, phổ biến), tiếng Nga книгоиздания (Mậu dịch sách, phát hành sách)

Theo quy định tại khoản 3 Điều 4 Luật Xuất bản 2012: Phát hành là việc thông qua một hoặc nhiều hình thức mua, bán, phân phát, tặng, cho, cho thuê, cho mượn, xuất khẩu, nhập khẩu, hội chợ, triển lãm để đưa xuất bản phẩm đến người sử dụng

Phát hành xuất bản phẩm là một trong ba khâu của hoạt động xuất bản Hoạt động xuất bản bao gồm: xuất bản, in và phát hành Phát hành – khâu sau

in, với vai trò đưa xuất bản phẩm tới công chúng Với vai trò này, phát hành xuất bản phẩm là khâu cuối cùng, nhưng cũng vừa là khâu mở đầu cho hoạt động xuất bản Ở khâu này, đơn vị phát hành nắm bắt nhu cầu thị trường thông qua hoạt động kinh doanh, phát hành sách rồi phản hồi lại cho bộ phận

tổ chức bản thảo Thông tin ngược này giúp các đơn vị xuất bản có chiến lược kinh doanh hiệu quả hơn

Như vậy, phát hành xuất bản phẩm là một khâu trong hoạt động xuất bản, đưa xuất bản phẩm tới công chúng bằng những hình thức khác nhau, nhằm thỏa mãn nhu cầu tiếp nhận, giao lưu văn hóa, sử dụng tri thức trong xã hội và có lợi ích kinh tế

d Khái niệm phát hành xuất bản phẩm điện tử

Khoản 10 Điều 4 Luật Xuất bản 2012 quy định: Phương tiện điện tử là phương tiện hoạt động dựa trên công nghệ điện, điện tử, kỹ thuật số, từ tính, truyền dẫn không dây, quang học, điện từ hoặc công nghệ tương tự quy định tại khoản 10 Điều 4 của Luật giao dịch điện tử

Khoản 11 Điều 4 Luật Xuất bản 2012 quy định: Phương thức xuất bản

và phát hành xuất bản phẩm điện tử là việc xuất bản và phát hành xuất bản phẩm trên các phương tiện điện tử

Như vậy, phát hành xuất bản phẩm điện tử hiểu một cách đơn giản là việc lưu thông, phân phối đưa xuất bản phẩm điện tử đến công chúng bằng

các phương tiện điện tử và được sử dụng bằng các thiết bị điện tử

1.1.1.2 Phân loại xuất bản phẩm điện tử

a) Được chuyển sang hình thức điện tử từ xuất bản phẩm đã được xuất bản hợp pháp dưới hình thức khác;

b) Được tạo lập bằng phương thức điện tử, chưa được xuất bản dưới hình thức khác và có quyết định xuất bản của tổng giám đốc (giám đốc) nhà xuất bản hoặc giấy phép xuất bản tài liệu không kinh doanh của cơ quan quản

lý nhà nước về hoạt động xuất bản

Như vậy, xuất bản phẩm điện tử được chia thành hai loại: loại được số hóa từ các sản phẩm đã được xuất bản, in và phát hành hợp pháp; loại thứ hai

là xuất bản lần đầu hoàn toàn theo phương pháp xuất bản điện tử

b Theo cách thức phát hành và lưu trữ

Dựa theo cách thức phát hành và lưu trữ, xuất bản phẩm điện tử được chia thành hai loại – xuất bản phẩm điện tử ngoại tuyến (offline) và xuất bản phẩm điện tử tử trực tuyến (online)

Xuất bản phẩm điện tử ngoại tuyến (offline) là xuất bản phẩm được phát hành và lưu trữ trong tình trạng chưa hoặc không kết nối với mạng internet Xuất bản phẩm điện tử ngoại tuyến dưới dạng các tệp tin dạng số hay các file được lưu trên các phương tiện thiết bị điện tử như đĩa mềm, đĩa CD, ổ USB, thẻ nhớ… Người sử dụng đơn thuần chỉ cần thiết bị điện tử bật lên là đã

có thể đọc và tiếp cận được xuất bản phẩm điện tử dạng này mà không cần đến kết nối internet

Trái với xuất bản phẩm điện tử ngoại tuyến, xuất bản phẩm điện tử trực tuyến (online) được phát hành và lưu trữ trên các cơ sở dữ liệu hoặc máy chủ trực tuyến, người sử dụng buộc phải có kết nối internet mới có thể tải và đọc hay tiếp cận sử dụng được

Các thiết bị đọc, nghe, nhìn điện tử thường có khả năng kết nối 3G,

Wi-Fi giúp người sử dụng có thể truy cập được internet để tiếp cận với các dữ liệu trực tuyến

c Theo mục đích sử dụng

Theo mục đích sử dụng của người sử dụng, xuất bản phẩm điện tử được

chia làm hai loại, đó là xuất bản phẩm điện tử phục vụ nhu cầu giải trí và xuất bản phẩm điện tử phục vụ học tập, nghiên cứu Đây là hai mục đích sử dụng lớn nhất đối với xuất bản phẩm điện tử (đặc biệt là đối với sách điện tử)

- Xuất bản phẩm điện tử phục vụ nhu cầu giải trí dành cho nhiều đối tượng, xuất bản phẩm điện tử trong nhóm này rất đa dạng và phong phú gồm nhiều mảng như văn học, khoa học thường thức, văn hóa – xã hội, … Đối tượng sử dụng xuất bản phẩm điện tử nhóm này cũng rất rộng – ở mọi lứa tuổi (trẻ em, thiếu niên, thanh niên, người già…), không phân biệt trình độ và nghề nghiệp

- Xuất bản phẩm điện tử phục vụ học tập dành cho cho đối tượng học sinh, sinh viên chứa đựng hệ thống các tri thức thông tin vô cùng đa dạng, đề cập đến mọi lĩnh vực, chuyển tải và góp phần nâng cao kiến thức cho người

sử dụng Xuất bản phẩm điện tử phục vụ nghiên cứu dành cho các đối tượng

có trình độ cao như các nhà nghiên cứu, các chuyên gia, giảng viên các trường đại học cao đẳng, bao gồm các xuất bản phẩm nói chung và các loại sách nói riêng nghiên cứu khoa học, sách tra cứu, sách giáo trình khoa học … Nội dung xuất bản phẩm phản ánh tri thức chuyên sâu, các tiến bộ của khoa học công nghệ và được viết bằng ngôn ngữ khoa học

Sách điện tử (hay có các cách gọi khác là e-book, sách số) là một xuất bản phẩm dưới dạng số, bao gồm chữ, hình ảnh, hoặc tích hợp cả hai được đọc trên máy tính hay các thiết bị điện tử khác Sách điện tử ở đây còn bao gồm cả hình thái dữ liệu (database) – một gói dữ liệu số hóa bao gồm hàng ngàn,

chục ngàn đầu sách và tạp chí – được các thư viện điện tử hay sử dụng

1.1.1.3 Quy trình phát hành xuất bản phẩm điện tử

Trong Khoản 8 Điều 4 của Luật Xuất bản đã quy định rõ “xuất bản phẩm điện tử là việc tổ chức, khai thác bản thảo, biên tập thành bản mẫu và

sử dụng phương tiện điện tử để tạo ra xuất bản phẩm điện tử.” Đối với xuất

bản phẩm điện tử, nếu so sánh với quy trình xuất bản xuất bản phẩm truyền thống thì việc xuất bản xuất bản phẩm điện tử có những nét tương đồng trong khâu tổ chức khai thác và biên tập Khác biệt lớn nhất trong xuất bản xuất bản phẩm điện tử nằm ở khâu phát hành Phát hành xuất bản phẩm điện tử là việc

sử dụng các phương tiện điện tử và ứng dụng các phần mềm thực hiện việc đi chuyển, phân phối và đưa xuất bản phẩm đến với công chúng bạn đọc Hình thức tồn tại của xuất bản phẩm điện tử thông qua các vật mang thông tin đã được số hóa Quy trình phát hành xuất bản phẩm điện tử có thể được khái quát bằng hai sơ đồ như sau:

Ở sơ đồ đầu tiên, từ xuất bản phẩm truyền thống được số hóa và phát hành trên các thiết bị điện tử trở thành xuất bản phẩm điện tử

Sơ đồ 1.1 Quy trình phát hành xuất bản phẩm điện tử 1

Xuất bản phẩm truyền

thống Số hóa xuất bản phẩm truyền thống

Xử lý kỹ thuật Phát hành xuất bản phẩm điện tử

Ở sơ đồ thứ hai, từ file văn bản/âm thanh/hình ảnh (chưa được xuất bản dưới dạng xuất bản phẩm truyền thống) được số hóa và phát hành trên các thiết bị điện tử trở thành xuất bản phẩm điện tử

Sơ đồ 1.2 Quy trình phát hành xuất bản phẩm điện tử 2

Một lần nữa cần phải khẳng định, trong quy trình xuất bản điện tử, khâu đặc trưng quan trọng nhất là khâu số hóa bản thảo, hay cụ thể hơn là quá trình chuyển đổi/tạo xuất bản phẩm điện tử Lúc này, bản thảo có thể dưới ba dạng: Sách in, file gốc (văn bản Microsoft Word, hoặc layout của Adobe InDesign hay Adobe FrameMaker), bản pdf sẵn sàng để in (print-ready pdf), các file âm thanh sẵn sàng để xuất bản

- Đối với sách in, nhà sản xuất sẽ sử dụng thiết bị quét hình (scan) để quét từng trang sách và lưu vào đĩa cứng của máy tính dưới dạng file ảnh Sau

đó hình ảnh sẽ được trải qua quá trình gọi là nhận dạng ký tự quang học (optical character recognition – OCR) để chuyển thành các văn bản tài liệu có thể tùy biến chỉnh sửa được nội dung

- Đối với file gốc hoặc bản pdf sẵn sàng để in đã hoàn thành sẵn khâu thiết kế và dàn trang Hoặc nhà sản xuất sẽ tạo nội dung trực tiếp trên các phần mềm tạo sách hỗ trợ HTML (ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản) hay

XML (ngôn ngữ đánh dấu mở rộng)

Các file văn bản, các file âm thanh sau khi được chỉnh sửa, biên tập nội dung/mỹ thuật sẽ được chuyển đổi thành xuất bản phẩm điện tử theo mô hình như sau:

Sơ đồ 1.3 Sơ đồ chuyển đổi xuất bản phẩm điện tử

Lúc này, xuất bản phẩm điện tử sẽ có thể đọc được trên chuẩn EPUB (xuất bản số) hoặc Kindle Một dạng phổ biến khác là file PDF (Portable Document Format – định dạng tài liệu di động), hiển thị giống nhau tại các môi trường và hệ điều hành khác nhau, thích hợp để xem trên máy tính cũng như các thiết bị di động khác Sau đó, xuất bản phẩm điện tử được phát hành, thông qua nhà mạng hoặc các hệ thống thiết bị đọc như Amazon Kindle, Sony Reader,…

Một số nhà sản xuất xuất bản phẩm điện tử còn áp dụng công nghệ mã hóa như một biện pháp bảo mật nhằm ngăn chặn vi phạm bản quyền Biện pháp bảo vệ bằng kỹ thuật này cho phép mã hóa sản phẩm nhằm tránh bị sao chép Tuy vậy khi sử dụng công nghệ mã hóa có một mặt trái là bảo vệ càng hiệu quả bao nhiêu thì sẽ càng gây phức tạp, phiền hà cho người sử dụng bấy nhiêu

1.1.1.4 Đặc trưng của phát hành xuất bản phẩm điện tử

a Phương tiện truyền tải

Xuất bản phẩm điện tử và xuất bản phẩm truyền thống có sự khác biệt

về vỏ vật chất, phương tiện chứa đựng thông tin Một bên là vật chất, một bên

là số hóa – vô hình Vì vậy mà phương tiện truyền tải và phương tiện phát

Phần mềm chuyển đổi

Đầu ra

Xuất bản phẩm điện

tử

hành có sự khác biệt

Trước tiên, truyền tải có hai nghĩa hiểu Truyền tải có thể là việc biểu đạt thông tin Với nghĩa này, phương tiện truyền tải của xuất bản phẩm truyền thống là vỏ vật chất hữu hình, còn xuất bản phẩm điện tử là số hóa – vô hình Song, truyền tải của xuất bản phẩm điện tử không có nghĩa là nó không cần vật chất mà vẫn tồn tại, phải dựa vào các trang thiết bị máy móc Thông tin trong xuất bản phẩm điện tử được truyền tải thông qua các thiết bị đọc

Ví dụ: Phần mềm đọc sách điện tử là chương trình để sử dụng các sách

điện tử đã được tạo ra Để đọc sách điện tử, một số định dạng sách điện tử cần

có phần mềm riêng để đọc nó Có nghĩa là với định dạng sách điện tử nào đó thì chỉ có thiết bị nào có sử dụng phần mềm đọc mà nó yêu cầu mới có thể đọc sách điện tử Ví dụ sách điện tử có tên mở rộng lit, thì chỉ đọc được trên các thiết bị có cài đặt phần mềm Micrsoft Reader; sách điện tử có tên mở rộng pdf chỉ đọc được tại các thiết bị có phần mềm đọc được nó, ví dụ Adoble Reader và Foxit Reader Có một số sách điện tử không cần phần mềm đọc chuyên dụng mà chỉ cần có các trình duyệt web, ví dụ sách điện tử có tên mở rộng exe

Cá biệt có phần mềm tạo sách điện tử có các phần mềm xử lý thông tin

đa phương tiện được tích hợp ngay trong phần mềm tạo sách điện tử, như phần mềm ToolBook

Với nghĩa truyền tải thứ hai, truyền tải thông tin xuất bản phẩm – phát hành Phát hành xuất bản phẩm điện tử là phát hành sản phẩm thông qua các công

cụ, thiết bị công nghệ thông tin, nên điều kiện đầu tiên là các cơ sở phát hành phải

có đủ điều kiện về công nghệ thông tin Một cách phổ biến nhất, người phát hành phải có website để quảng bá, giao dịch và thực hiện các giao dịch phát hành xuất bản phẩm điện tử Người phát hành phải có máy chủ web với dung lượng lưu trữ

lớn, đáp ứng nhu cầu lưu trữ cho việc bán và dịch vụ sau bán của mình

Như vậy, với nghĩa thứ hai, phương tiện truyền tải chính của xuất bản

phẩm điện tử là mạng internet với các kênh bán hàng trên internet

c Thời gian và chi phí phát hành

Đối với xuất bản phẩm truyền thống, mọi xuất bản phẩm đều phải trải

qua khâu in nhân bản Khâu này tốn không ít chi phí Còn xuất bản phẩm điện

tử, chỉ cần tạo ra một xuất bản phẩm điện tử hoàn chỉnh mà không cần phải

tốn công in, giấy in Như vậy, độc giả không phải bỏ ra một khoản tiền cho

chi phí in ấn Đó là lí do tại sao, xuất bản phẩm điện tử có xu hướng rẻ bằng

một nửa hoặc chỉ bằng một phần ba xuất bản phẩm truyền thống

Thông thường, một xuất bản phẩm phát hành theo hình thức truyền

thống phải trải qua rất nhiều bước mới đến được với độc giả Thời gian để

xuất bản phẩm truyền thống – điển hình là sách, được duyệt xuất bản ít nhất

phải 1 đến 2 tháng, sau đó qua thời gian gia công biên tập, thiết kế, đóng khổ,…

Còn với xuất bản điện tử, tuy thời gian chờ để xét duyệt xuất bản giống

như xuất bản truyền thống, nhưng công đoạn gia công và xuất bản nhanh hơn

rất nhiều mà chất lượng xuất bản phẩm vẫn ổn định Thêm vào đó, toàn bộ

công đoạn in ấn và phân phối đối với xuất bản phẩm điện tử được cắt bỏ,

khiến cho việc phát hành xuất bản phẩm tiết kiệm được rất nhiều thời gian và

chi phí

Cách thức hoạt động khoa học và việc áp dụng những công nghệ hiện

đại của các nhà phân phối - nhà bán lẻ trực tuyến cũng đóng góp một phần

quan trọng trong việc đẩy nhanh tốc độ ra mắt xuất bản phẩm Theo đó, sau

khi có giấy phép xuất bản điện tử, nền tảng xuất bản trực tiếp kiểm duyệt nội

dung của tác phẩm và tiến hành xuất bản mà không cần tính toán rủi ro hay số

lượng hàng tồn

Như vậy, ưu điểm trong phát hành xuất bản phẩm điện tử gồm:

– Giảm chi phí do không phải thuê mặt bằng kho

– Giảm chi phí do không tốn tài nguyên để in

– Giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian giao dịch

– Không có các lỗi do hệ thống máy in như xuất bản phẩm truyền thống

c Thanh toán điện tử

Thanh toán điện tử (thanh toán trực tuyến) là hình thức giao dịch quen thuộc và phổ biến thường được bắt gặp ở các hoạt động mua sắm online giữa người mua và người bán Xuất bản phẩm điện tử cũng vậy, thay vì giao dịch bằng tiền mặt như hoạt động xuất bản truyền thống, giờ đây người mua phải chuyển lưu dòng tiền của mình thông qua các tài khoản trực tuyến nếu muốn

sở hữu xuất bản phẩm điện tử

Thông thường, sở hữu xuất bản phẩm điện tử qua các tài khoản trực tuyến thường vì bản chất của mua bán xuất bản phẩm điện tử là hoạt động giao dịch online – thanh toán điện tử Người dùng phải tạo được các tài khoản (account), thông qua các tài khoản điện tử, người dùng tải xuất bản phẩm về, lưu trữ và đọc trên các thiết bị đọc này

1.1.2 Cơ sở lý luận chung của quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử

1.1.2.1 Khái niệm

a Khái niệm quản lý nhà nước

Mác nói: Bất kỳ xã hội nào cũng cần được duy trì trong một trật tự nhất

định, bởi: “trật tự xã hội là một quyền thiêng liêng làm nền tảng cho các quyền khác” Nhưng trật tự xã hội không phải tự nhiên mà có, nó chỉ có thể có được thông qua sự quản lý Bàn về vấn đề này, C.Mac viết: “Quản lý là một chức năng đặc biệt nảy sinh trước hết từ bản chất của quá trình lao động xã hội” Ông còn viết: “Bất kỳ lao động trực tiếp hay lao động chung nào đó mà được tiến hành trên một quy mô tương đối lớn đều cần sự quản lý ở mức độ nhiều hay ít nhằm phối hợp các hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ chế sản xuất, sự vận động này khác với sự vận động của các cơ quan độc lập của những cơ thể đó

Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, nhưng một dàn nhạc thì phải có nhạc trưởng”

Nghĩa là, ở đâu có sự hợp tác của nhiều người, ở đó cần phải có quản

lý, vì mọi hoạt động chung của nhiều người đòi hỏi phải được liên kết với nhau dưới nhiều hình thức

Như vậy, quản lý là hoạt động tất yếu khi có nhiều người làm việc với nhau để thực hiện một công việc chung hoặc nhằm thực hiện một mục tiêu chúng Điều đó có nghĩa hoạt động quản lý ra đời khi xã hội loài người xuất hiện, trong xã hội chưa có giai cấp, quản lý xã hội là công việc của cả cộng đồng (thị tộc, bộ lạc) và được thực hiện bởi các chủ thể là các thủ lĩnh có tài năng, kinh nghiệm, uy tín hoặc tập thể những người có tài … và được thực hiện trên cơ sở hệ thống các quy tắc xã hội như đạo đức, tập quán … Trong xã hội có giai cấp, vai trò này thuộc về nhà nước Nhà nước thực hiện sự quản lý thông qua bộ máy nhà nước, trên cơ sở quyền lực nhà nước nhằm thực hiện các nhiệm vụ và chức năng của nhà nước bằng hệ thống công cụ quản lý, đó

là quản lý nhà nước

Quản lý nhà nước là một dạng của quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật, chính sách để điều chỉnh hành vi cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội Theo nghĩa rộng, 3 chức năng cơ bản của quản lý nhà nước,

đó là: (1) chức năng lập pháp do cơ quan lập pháp thực hiện; (2) chức năng hành pháp (chấp hành và điều hành) do hệ thống hành chính nhà nước đảm nhiệm; (3) chức năng tư pháp do cơ quan tư pháp thực hiện

Tuy vậy, nếu hiểu theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước là hoạt động hành chính của cơ quan thực thi quyền lực nhà nước (quyền hành pháp) để quản lý, điều hành các lĩnh vực của đời sống xã hội theo quy định của pháp luật Theo

đó, quản lý hành chính nhà nước là hoạt động quản lý được giới hạn trong các

cơ quan hành pháp, đó là Chính phủ và Uỷ ban nhân dân các cấp; hệ thống các cơ quan: quyền lực, xét xử và kiểm sát thực hiện quyền lập pháp và tư pháp không thuộc hệ thống quản lý hành chính nhà nước Nếu tiếp cận khái niệm Quản lý nhà nước dưới góc độ này, Quản lý nhà nước bao gồm có 2 chức năng cơ bản: (1) Lập quy được thực hiện bằng việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để hướng dẫn thực hiện pháp luật; (2) Tổ chức, điều hành, phối hợp các hoạt động kinh tế – xã hội để đưa luật pháp vào đời sống

xã hội

Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức, có hệ thống bằng pháp luật nhằm điều chỉnh có hiệu lực, hiệu quả các các quan hệ xã hội theo ý chí của nhà nước trong công tác kiểm tra, giám sát các hành vi không hợp pháp ra khỏi đời sống nhà nước

Quản lý nhà nước không chỉ là sự tác động mà là sự phối hợp hoạt động nhiều mặt Đó là thực hiện những nhiệm vụ và chức năng của nhà nước,

là việc thực hiện các chính sách của nhà nước Hoạt động quản lý của nhà nước được thực hiện ở nhiều lĩnh vực khác nhau như: An ninh, Quốc phòng, Văn hóa, Giáo dục, Đối ngoại, Kinh tế …, trong đó, hoạt động quản lý nhà nước về Văn hóa (trong đó có lĩnh vực Xuất bản) giữ vai trò hết sức quan trọng trong đời sống xã hội

b Khái niệm quản lý nhà nước về xuất bản

Quản lý nhà nước đối với xuất bản là tổng thể những hoạt động của bộ máy nhà nước trên cơ sở những quy định của pháp luật đảm bảo cho xuất bản thực hiện được nhiệm vụ của mình và chịu sự điều chỉnh thống nhất của pháp luật

Cụ thể, quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất bản là sự tác động của Nhà nước lên các nhà xuất bản, cơ sở in và phát hành thông qua quá trình xây dựng chiến lược, chính sách pháp luật; tổ chức, chỉ đạo; kiểm soát hoạt động xuất bản, tạo ra môi trường thuận lợi nhất sao cho hoạt động xuất bản phát triển đúng định hướng, góp phần nâng cao dân trí, có hiệu quả cao một cách

bền vững trong điều kiện biến động của môi trường trong nước và quốc tế

Đối với lĩnh vực xuất bản, quản lý nhà nước chủ yếu dựa trên cơ sở Hiến pháp và Pháp luật Quản lý nhà nước bằng pháp luật về xuất bản được hiểu theo 2 nghĩa Theo nghĩa rộng thì quản lý nhà nước bằng pháp luật là toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước dựa trên cơ sở pháp luật xuất bản để điều chỉnh mọi hoạt động trong lĩnh vực xuất bản, đảm bảo cho hoạt động xuất bản phát triển đúng định hướng và có hiệu quả Cụ thể là hoạt động của

cả 3 hệ thống cơ quan nhà nước: Cơ quan quyền lực nhà nước, Cơ quan hành chính nhà nước, Cơ quan tư pháp Quốc hội có thể ban hành các văn bản pháp luật xuất bản, như: Luật Xuất bản, các nghị quyết quy định về hoạt động xuất bản Đồng thời dựa trên các quy định của pháp luật, Quốc hội thực hiện các hoạt động quản lý nhà nước đối với xuất bản, như: thực hiện quyền quyết định các kế hoạch và chính sách phát triển sự nghiệp xuất bản trong phạm vi

cả nước … Chính phủ chịu trách nhiệm thống nhất quản lý về hoạt động xuất bản trong phạm vi cả nước

Như vậy, quản lý nhà nước trong hoạt động xuất bản là một trong những hoạt động quản lý văn hóa vô cùng quan trọng Quản lý nhà nước về xuất bản bao gồm nhiều cấp độ, nhiều công cụ khác nhau của Nhà nước đảm bảo hoạt động xuất bản phát triển theo đúng mục tiêu hướng tới của xã hội Đặc biệt, Nhà nước sử dụng pháp luật là công cụ chủ yếu và quan trọng nhất

để điều chỉnh hoạt động xuất bản phát triển theo định hướng và phù hợp với tình hình phát triển của đất nước Nhất là trong giai đoạn cơ chế thị trường hiện nay, hoạt động xuất bản ngày càng phát triển đa dạng nên vai trò của quản lý nhà nước ngày càng quan trọng hơn

c Khái niệm quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử

Quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử là hoạt động quản lý phát hành một loại hình sản phẩm của hoạt động xuất bản được phát hành trên không gian mạng Quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm

điện tử phải tạo môi trường thông thoáng, ổn định, hỗ trợ, thúc đẩy các quan

hệ hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử phát triển sôi động nhưng có trật tự nhằm giải quyết hài hòa các lợi ích

- Chủ thể của hoạt động quản lý: Nhà nước, mà chủ yếu đó là cơ quan nhà nước trong bộ máy nhà nước hay các cá nhân quản lý chuyên ngành về hoạt động xuất bản và phát hành xuất bản phẩm điện tử được nhà nước trao quyền về quản lý nhà nước đối với xuất bản phát hành xuất bản phẩm điện tử

- Khách thể của việc quản lý: Đó là trật tự quản lý trong quá trình truyền đạt, tiếp nhận và trao đổi thông tin nhằm thiết lập các mối liên hệ giữa con người với con người

- Đối tượng của hoạt động quản lý: Tất cả những tổ chức, cá nhân thực hiện những hoạt động liên quan đến phát hành xuất bản phẩm điện tử

- Mục đích của hoạt động quản lý: Phát huy mọi nguồn lực để tạo ra một cơ chế hợp lý cho hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử

- Phương pháp quản lý: Hành chính, kinh tế, giáo dục

1.1.2.2 Nội dung quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử

Trên cơ sở quy định của pháp luật, để đảm bảo cho hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử được diễn ra thông suốt, đáp ứng nhu cầu về thông tin của quần chúng nhân dân, Nhà nước có xây dựng nội dung quản lý nhà nước đối với phát hành xuất bản phẩm điện tử trên cơ sở phù hợp với thẩm quyền pháp lý của từng chủ thể quản lý nhất định theo các điều kiện lịch sử trong từng giai đoạn Các nội dung quản lý nhà nước đối với phát hành xuất bản phẩm điện tử cũng được xác định và xây dựng nhằm mục tiêu triển khai quá trình thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử một cách nhanh chóng, chính xác, mặt khác chống lại mọi âm mưu, thủ đoạn của thế lực thù địch lợi dụng tự do ngôn luận để chống phá Nhà nước ta

Luật Xuất bản năm 2012 quy định các nội dung quản lý nhà nước đối với xuất bản bao gồm:

Xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển hoạt động xuất bản; ban hành theo thẩm quyền văn bản quy phạm pháp luật về hoạt động xuất bản và bản quyền tác giả trong hoạt động xuất bản;

Tổ chức đọc, kiểm tra, thẩm định xuất bản phẩm lưu chiểu;

Cấp thu hồi các loại giấy phép trong hoạt động xuất bản;

Nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ trong hoạt động xuất bản; đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ về hoạt động xuất bản;

Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật trong hoạt động xuất bản;

Thực hiện chế độ thông tin, báo cáo, thống kê và công tác thi đua, khen thưởng trong hoạt động xuất bản; tuyển chọn và trao giải thưởng đối với xuất bản phẩm có giá trị cao

Đối với hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử Nhà xuất bản có nhu cầu bán các xuất bản phẩm điện tử có thể lựa chọn các hình thức phát hành như kho nội dung kỹ thuật số, nhà sách hoặc bán trực tiếp cho khách hàng để xuất bản phẩm điện tử được cung cấp một cách có hiệu quả và tương đối rẻ Trong môi trường số hóa như hiện nay, các nhà sản xuất phát hành xuất bản phẩm điện tử thông qua dịch vụ mua bán và dịch vụ quản lý quyền

kỹ thuật số và nhận các khoản thanh toán bằng cách sử dụng một người bán buôn nội dung kỹ thuật số

Vì vậy, để quản lý việc phát hành xuất bản phẩm điện tử, cơ quan quản

lý cần tạo hành lang pháp lý cho các cơ sở bán buôn, bán lẻ xuất bản phẩm điện tử Ví dụ, cho đăng ký thành lập các kho dữ liệu số, đăng ký các trang web bán lẻ xuất bản phẩm điện tử với những ràng buộc pháp lý và công nghệ chặt chẽ

Trong xuất bản điện tử, khâu sản xuất và phát hành có thể diễn ra tại một địa điểm Do đó, việc quản lý sản xuất, phát hành xuất bản phẩm điện tử

có những thuận lợi nhất định Website, tên miền là những yếu tố giúp cho việc quản lý, bao gồm cả tạo điều kiện và giám sát của hai hoạt động sản xuất

và phát hành xuất bản phẩm điện tử một cách có hiệu quả

Trong quản lý phát hành, phân phối còn có các hoạt động xuất, nhập khẩu các xuất bản phẩm điện tử Từ quy định chung tại Điều 51, Luật Xuất bản 2012, các hoạt động này cần tham chiếu và thực hiện các nội dung về xuất, nhập khẩu xuất bản phẩm đã quy định tại Điều 11b, Nghị định 19/2009

CP, như sau:

Việc nhập khẩu xuất bản phẩm không kinh doanh của cơ quan, tổ chức,

cá nhân Việt Nam, tổ chức, cá nhân nước ngoài, tổ chức quốc tế và người Việt Nam định cư ở nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam (gọi tắt là cá nhân, tổ chức) phải được phép của cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam

Nội dung của quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử là

cơ sở lý luận quan trọng để đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử Vì vậy, nghiên cứu lý luận về quản lý nhà nước

về phát hành xuất bản phẩm điện tử không thể không nghiên cứu nội dung này Nội dung của quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử tử bao gồm nhiều vấn đề, nhưng tựu chung lại có 3 vấn đề cơ bản:

Thứ nhất, Xây dựng, ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về xuất bản nói chung, phát hành xuất bản phẩm điện tử nói riêng

Đây là một nội dung cơ bản của quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử vì các văn bản pháp luật là cơ sở đầu tiên và quan trọng để quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử có hiệu quả

Hoạt động ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về phát hành xuất bản phẩm điện tử là hoạt động phức hợp gồm nhiều giai đoạn kế tiếp nhau, do nhiều chủ thể có vị trí, chức năng, quyền hạn khác nhau tiến hành, từ sáng kiến xây dựng pháp luật đến việc công bố văn bản pháp luật Trong tất cả các giai đoạn của hoạt động xây dựng, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật

về phát hành xuất bản phẩm điện tử đều đòi hỏi các cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc cơ bản của quá trình xây dựng pháp luật xuất bản Đó là, nguyên tắc chính trị - xã hội, như: nguyên tắc không ngừng tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nguyên tắc khách quan, nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa hay các nguyên tắc mang tính kỹ thuật trong soạn thảo, như: tính xác định của cách thức diễn đạt, bảo đảm rõ ràng và dễ hiểu của ngôn ngữ; điều chỉnh đầy đủ các quan hệ xã hội trong lĩnh vực tương ứng; tính cụ thể;

Như vậy, hoạt động ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về phát hành xuất bản phẩm điện tử phải thể chế hóa được các chủ trương, đường lối của Đảng, phải phù hợp với thực tiễn, phản ánh được xu thế vận động của các quy luật khách quan, đảm bảo tính đồng bộ trong nội tại hệ thống quy định của pháp luật Xuất bản - Phát hành, tính thống nhất với cả hệ thống pháp luật của Nhà nước; bảo đảm điều chỉnh toàn diện, đầy đủ các quan hệ cơ bản trong hoạt động Xuất bản; hệ thống các quy định phải cụ thể; ngôn ngữ diễn đạt rõ ràng, chính xác, đồng thời quy định cũng phải đảm bảo tính tương đối ổn định; các văn bản pháp quy phải kịp thời điều chỉnh những quan hệ xã hội mới phát sinh trong lĩnh vực phát hành xuất bản phẩm điện tử …

Trong hoạt động ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về phát hành xuất bản phẩm điện tử của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trước hết, phải nói đến hoạt động ban hành các luật, các nghị quyết về tổ chức và hoạt động phát hành xuất bản phẩm nói chung và phát hành xuất bản phẩm điện tử nói riêng của Quốc hội và Ủy ban thường vụ Quốc hội, như: Luật Xuất bản năm 1993; Luật Xuất bản năm 2004; Luật Xuất bản năm 2012 Tiếp theo là việc ban hành các nghị quyết, nghị định của Chính phủ; các quyết định, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ nhằm cụ thể hóa các quy định trong các luật về tổ chức và hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử Sau đó các

bộ, các cơ quan ngang bộ ban hành các thông tư, Bộ trưởng ban hành các

quyết định, chỉ thị để điều chỉnh các quan hệ cụ thể trong lĩnh vực phát hành xuất bản phẩm điện tử Ngoài ra, Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành các nghị quyết, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân ban hành các quyết định để giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình phát hành xuất bản phẩm điện tử

Thứ hai, Xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách phát triển hoạt động xuất bản nói chung, phát hành xuất bản phẩm điện tử nói riêng

Định hướng phát triển hoạt động xuất bản: Về hoạt động xuất bản hiện nay, sau hơn 10 năm thực hiện Chỉ thị số 42 của Ban Bí thư khóa IX về nâng cao chất lượng toàn diện của hoạt động xuất bản, nhìn chung đã có nhiều chuyển biến tích cực, giữ được định hướng chính trị, thích ứng với cơ chế thị trường, đáp ứng tốt nhu cầu đọc của nhân dân, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Nội dung, phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý hoạt động xuất bản có nhiều đổi mới, kịp thời khắc phục một số hạn chế, bất cập trong thực tiễn hoạt động xuất bản

Trong phát hành xuất bản phẩm điện tử để hoạt động quản lý đạt được hiệu quả cao, bên cạnh những định hướng phát triển chung của toàn ngành xuất bản, nhà nước cũng đã có những chính sách cụ thể để thúc đẩy sự phát triển của phát hành xuất bản phẩm điện tử và nâng cao hiệu quả quản lý như:

- Chính sách đầu tư vốn ban đầu: Để hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử được thực hiện bài bản, … thì hệ thống các trang thiết bị điện tử

là vô cùng quan trọng

- Hỗ trợ đặt hàng, cước phí:

- Chính sách thu thuế…

Thứ ba, Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát

Nói cách khác là hoạt động bảo vệ pháp luật về phát hành xuất bản phẩm điện tử

Bảo vệ pháp luật nói chung, là hoạt động của các cơ quan: Viện kiểm

sát nhân dân; Tòa án nhân dân, cơ quan công an, thanh tra Hoạt động của các cơ quan này nhằm đấu tranh, ngăn ngừa, loại trừ các hành vi vi phạm pháp luật, bảo vệ lợi ích của xã hội, quyền và lợi ích chính đáng của công dân

Trong quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử, hoạt động bảo vệ pháp luật được hiểu theo hai nghĩa:

Theo nghĩa rộng: Bảo vệ pháp luật là hoạt động nhằm phát hiện, đấu

tranh phòng, chống các hành vi vi phạm pháp luật trong việc phát hành xuất bản phẩm điện tử của các cơ quan nói trên

Theo nghĩa hẹp: Là hoạt động thanh tra việc phát hành; thanh tra việc

thi hành Luật Xuất bản; giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật và các quy định về phát hành xuất bản phẩm điện

tử do các cơ quan quản lý hành chính trong lĩnh vực này tiến hành

Để đảm bảo chức năng bảo vệ pháp luật trong quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử, các hoạt động thanh tra, xử lý các vi phạm phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, làm sáng tỏ và xử lý nghiêm minh, kịp thời những hành vi vi phạm pháp luật đó

Nội dung quản lý nói trên mang tính phổ quát ở mỗi nơi, tuy nhiên tùy từng thời điểm mà nội dung nào là trọng tâm, trọng điểm và cần có kế hoạch

để áp dụng biện pháp quản lý thích hợp Từng nội dung quản lý nói trên được phân cấp hợp lý để vừa làm rõ trách nhiệm của các chủ thể quản lý vừa tránh buông lỏng quản lý; vừa khắc phục tình trạng quan liêu, đùn đẩy, gây phiền

hà cho các đối tượng quản lý vừa tạo được hoạt động thông suốt, đồng bộ của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền liên quan đến lĩnh vực này

1.1.2.3 Đặc điểm công tác quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử

Xuất bản điện tử cũng bao gồm các quy trình, công đoạn để biến một ý tưởng, một kết quả hoạt động trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật, khoa học,

kỹ thuật công nghệ… được thể hiện dưới dạng sản phẩm hoàn chỉnh tuân thủ

luật pháp và các quy định của các cơ quan quản lý có thẩm quyền Các đặc trưng, yêu cầu vốn có của xuất bản truyền thống đều được thể hiện trong xuất bản điện tử

Điểm khác biệt của xuất bản điện tử nằm ở khâu phát hành Phát hành xuất bản phẩm điện tử là sử dụng công nghệ thông tin, viễn thông vào các công đoạn tạo ra sản phẩm, không còn công đoạn in như trong hoạt động xuất bản truyền thống; hình thức tồn tại của sản phẩm thông qua các vật mang thông tin đã được số hóa; là các công nghệ để tạo ra các xuất bản phẩm điện tử; là trình tự thực hiện các công đoạn trong quá trình xuất bản; sử dụng các công nghệ hiện đại cho phép các nhà xuất bản chuyển giao nội dung đến độc giả nhanh chóng và tiện lợi Vì thế mà công tác quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm cũng có những đặc điểm riêng:

Một là, quản lý nhà nước đối với phát hành xuất bản phẩm điện tử là

hoạt động quản lý phát hành một loại hình sản phẩm xuất bản trên không gian mạng Không gian cho hoạt động phát hành truyền thống là thị trường – nơi chốn cụ thể mà ở đó người mua và người bán thực hiện hành vi trao đổi, mua bán Còn thị trường của hoạt động phát hành là trên không gian mạng, vô hình Vì vậy, công tác, nghiệp vụ quản lý nhà nước đòi hỏi phải áp dụng khoa học, kĩ thuật – công nghệ thì hoạt động quản lý mới có hiệu quả Việc quản lý phát hành xuất bản phẩm điện tử còn liên quan đến các vấn đề khác như công tác quản lý bản quyền khi phát hành, hay quản lý hoạt động thanh toán điện tử Việc phát hành diễn ra đồng loạt trong không gian mạng đòi hỏi có cơ chế chính sách quản lý phù hợp tránh việc phát tán thông tin, tài liệu có nội dung không lành mạnh

Hai là, quản lý nhà nước đối với phát hành xuất bản phẩm điện tử

không chỉ quản lý về hoạt động phát hành đơn thuần mà còn là sự quản lý đối với cơ sở hạ tầng, công nghệ của hoạt động phát hành Theo quy định, các nhà xuất bản muốn thực hiện hoạt động xuất bản phải thực hiện đăng ký đề án của

đơn vị mình; trong đó trình bày đầy đủ về cơ sở vật chất kĩ thuật, nguồn nhân lực và các phương án kinh doanh phát hành Với quy định này, các nhà xuất bản phải ghi trong đề án của mình kênh phát hành của đơn vị mình Quản lý nhà nước đối với cả cơ sở vật chất giúp đảm bảo tính chính danh, dễ truy xuất nguồn gốc khi có những sự cố xảy ra Ở một khía cạnh nữa, thông qua kiểm soát cơ sở hạ tầng, cơ quan quản lý có thể đánh giá năng lực của nhà xuất bản, nếu đơn vị đảm bảo về kĩ thuật mới được làm xuất bản điện tử, những đơn vị yếu kém, kĩ thuật dễ xảy ra hiện tượng ăn cắp bản quyền sẽ được theo dõi đặc biệt hoặc không cấp phép hoạt động

Ba là, quản lý nhà nước đối với phát hành xuất bản phẩm điện tử là ban

hành những chính sách tạo hành lang pháp lý để hoạt động xuất bản điện tử nói chung và hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử nói riêng tồn tại và phát triển Những cơ chế, chính sách phải tạo môi trường cho hoạt động phát hành xuất bản phẩm phát triển để bắt kịp những nền xuất bản điện tử mạnh trên thế giới Những chính sách về khoa học, công nghệ viễn thông sẽ có những tác động tới hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử

1.1.2.4 Vai trò của quản lý nhà nước đối với phát hành xuất bản phẩm điện tử

Nhà nước quản lý toàn bộ hoạt động xã hội nói chung, phát hành xuất bản phẩm và phát hành xuất bản phẩm điện tử nói riêng liên quan đến nhiều lĩnh vực xã hội khác nhau nên cần được nhà nước quản lý Mục đích quản lý nhà nước đối với phát hành xuất bản phẩm điện tử nhằm bảo đảm cho hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử diễn ra trong khuôn khổ của pháp luật

vì lợi ích chung cho toàn xã hội

Quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử là đòi hỏi tất yếu khách quan, là phương thức bắt buộc để huy động tối đa năng lực của hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử vào mục đích xây dựng thế giới quan khoa học, phương pháp luận đúng đắn cho người tiêu dùng Cụ thể hóa vai trò

của quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử thể hiện ở những nội dung cơ bản sau đây:

Thứ nhất, khuyến khích các hoạt động sáng tạo xuất bản phẩm điện tử, bảo hộ quyền công dân đối với tài sản trí tuệ là các xuất bản phẩm điện tử

Quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử giữ vai trò xây dựng hệ ý thức cộng đồng, khuyến khích nhiều tổ chức, cá nhân tham gia nghiên cứu, phát triển xuất bản phẩm điện tử và phát hành xuất bản phẩm điện tử Xây dựng được thị trường xuất bản phẩm điện tử đa dạng, phong phú

và chất lượng là mục tiêu lâu dài của công tác quản lý nhà nước về hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử Quản lý nhà nước trước tiên cần tạo môi trường pháp luật lành mạnh để ở đó mỗi công dân có thể tự do sáng tạo và phổ biến tác phẩm

Bên cạnh đó, công tác quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử có vai trò nắm bắt xu hướng phát triển của xuất bản phẩm điện tử và phát hành xuất bản phẩm điện tử trên Thế giới, tạo điều kiện về cơ sở vật chất, khoa học công nghệ … khuyến khích các tổ chức, cá nhân tích cực sáng tạo, cống hiến cho xã hội những xuất bản phẩm điện tử có giá trị cao

Điều 5 Luật Xuất bản (2004) quy định: “Nhà nước bảo đảm quyền phổ biến tác phẩm dưới hình thức xuất bản phẩm thông qua nhà xuất bản và bảo

hộ quyền tác giả” Công tác quản lý nhà nước bảo vệ lợi ích hợp pháp của tác giả bằng lao động của mình đã sáng tạo Thông qua việc bảo hộ quyền tác giả

và quyền sở hữu tác phẩm, nhà nước đã khuyến khích năng lực sáng tạo đối với các sản phẩm là các xuất bản phẩm điện tử, nhằm phát triển thêm nhiều sản phẩm có giá trị phục vụ xã hội

Thứ hai, quản lý nhà nước tạo điều kiện cho hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử xây dựng chiến lược phát triển, phục vụ tốt nhu cầu văn hóa thông tin của xã hội và hội nhập quốc tế

Nhu cầu thông tin của xã hội luôn là động lực để phát triển hoạt động

xuất bản, trong đó có phát hành xuất bản phẩm Vì vậy, xây dựng chiến lược thúc đẩy phục vụ nhu cầu đọc chính là thúc đẩy sự phát triển đúng trọng tâm

và có những tác động rõ rệt

Trong những năm qua, hoạt động quản lý nhà nước đối với hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử vẫn chưa thực sự rõ nét trong việc đưa loại hình xuất bản mới này đáp ứng nhu cầu độc giả Chủ yếu vẫn hướng tới thúc đẩy văn hóa đọc ở sách truyền thống

Muốn để hoạt động xuất bản điện tử trở nên gần gũi, hoạt động quản lý nhà nước phải có cơ chế mới, chính sách mới trong thúc đẩy các đơn vị sản xuất, kinh doanh phát hành xuất bản phẩm điện tử có cơ hội xây dựng những chiến lược riêng dựa trên định hướng của cơ quan quản lý nhà nước

Những định hướng của cơ quan quản lý nhà nước như một môi trường,

là những trụ bám vững chắc, để từ đó, các cơ sở kinh doanh, phát hành xuất bản phẩm điện tử có thể xây dựng nên những chiến lược riêng để phát triển mục tiêu chung của xã hội Muốn xây dựng được hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử có sức cạnh tranh và thị phần lớn trong cơ cấu ngành xuất bản, đơn vị phát hành xuất bản phẩm điện tử phải hướng tới xây dựng kế hoạch ngắn hạn và dài hạn trong việc phục vụ nhu cầu xã hội Việc xây dựng chiến lược phát triển lâu dài sẽ giúp hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện

tử có sức cạnh tranh hơn

Thứ ba, quản lý nhà nước đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các

tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử

Xuất bản phẩm điện tử là sản phẩm được nhà nước bảo hộ quyền tác giả và các quyền liên quan khác Quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia nghiên cứu, phát triển …

Trong hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử, quản lý nhà nước bảo vệ lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia hoạt động phát hành Hoạt

động quản lý phát hành xuất bản phẩm điện tử là điều kiện thiết yếu để để xây dựng một thị trường xuất bản phẩm điện tử lành mạnh Ở đó, mọi xuất bản phẩm điện tử và hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử đều phải chịu sự quản lý thống nhất về pháp luật

Như vậy, quản lý nhà nước về hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện

tử được thiết lập trên cơ sở ý chí của Nhà nước nhằm bảo vệ quyền và lợi ích của tác giả hay chủ sở hữu tác phẩm, xây dựng một môi trường pháp lý bình đẳng cho các đơn vị phát hành xuất bản phẩm điện tử, đảm bảo những xuất bản phẩm điện tử đưa ra thị trường đều đạt chất lượng tốt về nội dung và hình thức, phục vụ cho sự phát triển kinh tế xã hội, sàng lọc loại bỏ những sản phẩm có nội dung sai trái, đảm bảo thể hiện rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước

Thứ tư, quản lý nhà nước bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng, góp phần tạo nên những phát triển về mặt kinh tế

Chuyển sang nền kinh tế thị trường, hoạt động phát hành xuất bản phẩm đã khởi sắc và có một diện mạo mới, phục vụ tốt đời sống tinh thần của nhân dân với những xuất bản phẩm phong phú về nội dung và hình thức Đặc biệt, đất nước ta đang trong giai đoạn bước vào thời kỳ hội nhập quốc tế, xuất bản phẩm điện tử và phát hành xuất bản phẩm điện tử được coi là một cú hích văn hóa của ngành Xuất bản

Tuy nhiên, mặt trái của cơ chế thị trường đã thúc ép các chủ thể xuất bản chỉ chú ý tới các xuất bản phẩm điện tử có khả năng thanh toán, đẩy hoạt động xuất bản tìm kiếm các khả năng thanh toán có lợi nhuận cao, không lường đến hậu quả chính trị, xã hội có thể xảy ra Quản lý nhà nước về hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử không chỉ khuyến khích các chủ thể tham gia phát hành xuất bản phẩm điện tử kinh doanh đạt hiệu quả kinh tế cao

mà còn ngăn chặn được các hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử chỉ vì chạy theo lợi nhuận kinh tế mà bất chấp các hậu quả về chính trị, an ninh

quốc phòng và lợi ích chung của dân tộc

Quản lý nhà nước về phát hành xuất bản phẩm điện tử là phải hạn chế đến mức tối đa các hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử chạy theo lợi nhuận kinh tế đơn thuần, đặc biệt là phải ngăn chặn xu hướng thương mại hóa hoạt động trong hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện

tử Nếu chúng ta quản lý tốt hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử, ngăn chặn được xu hướng thương mại hóa sẽ bảo vệ được lợi ích của người tiêu dùng xuất bản phẩm điện tử Người sử dụng xuất bản phẩm điện tử cũng như người sử dụng các sản phẩm hàng hóa vật chất hay phi vật chất nói chung cần phải được bảo vệ về thông tin chính xác và có chất lượng Hoạt động quản lý nhà nước sẽ góp phần thẩm định, kiểm soát chất lượng các xuất bản phẩm điện tử được phát hành Người tiêu dùng sẽ được hưởng thụ các xuất bản phẩm điện tử có chất lượng cao trong nội dung và hình thức; đồng thời, cũng sẽ khuyến khích các đơn vị phát hành xuất bản phẩm điện tử có chất lượng, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước, nâng cao dân trí, mở rộng hiểu biết cho nhân dân Như vậy, pháp luật phải quy định cụ thể, rõ ràng các tiêu chuẩn về nội dung kỹ thuật,

mỹ thuật của xuất bản phẩm điện tử Riêng nội dung, phải có những điều khoản cấm đoán nhằm ngăn chặn những xuất bản phẩm điện tử độc hại, không có lợi về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội

1.2 Khái quát về hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử trên địa bàn Hà Nội hiện nay

1.2.1 Nhu cầu về xuất bản phẩm điện tử trên địa bàn Hà Nội hiện nay

1.2.1.1 Nhu cầu lớn do đặc trưng về địa lý và chính trị

Hà Nội là trung tâm văn hóa, kinh tế, chính trị của đất nước, nơi có truyền thống văn hóa, dân cư tập trung đông đúc, có trình độ văn hóa, có thu nhập và có nhu cầu cao về sử dụng xuất bản phẩm điện tử Nhu cầu về xuất

bản phẩm điện tử nói chung rất đa dạng và phong phú

Xuất bản phẩm điện tử là loại hàng hóa đặc biệt Nhu cầu về xuất bản phẩm điện tử là sự đòi hỏi của các nhóm khách hàng về một hay vài thể loại xuất bản phẩm nào đó được tiếp cận trên không gian mạng Đó là nhu cầu đòi hỏi được thỏa mãn về văn hóa tinh thần, trí tuệ con người với phương tiện truyền tải và tiếp nhận là các thiết bị điện tử Nó khác với nhu cầu vật chất, không phải bất cứ ai trong bất cứ thời gian nào cũng có đòi hỏi về xuất bản phẩm nói chung và xuất bản phẩm điện tử nói riêng Và không phải đối tượng nào cũng có nhu cầu về xuất bản phẩm điện tử giống nhau, thậm chí cùng một chủ thể nhưng nhu cầu có biểu hiện khác nhau ở các thời điểm khác nhau

Nhu cầu về xuất bản phẩm điện tử phụ thuộc vào trình độ nhận thức, điều kiện kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và điều kiện sống cụ thể của khách hàng Trong điều kiện nền kinh tế phát triển, đời sống vật chất của con người được nâng cao thì nhu cầu về văn hóa tinh thần, trí tuệ phát triển mạnh mẽ Trong quá trình đổi mới hiện nay, đất nước ta đã có những bước phát triển vượt bậc về kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục và ngoại giao cũng như sự hội nhập mạnh mẽ của công nghệ 4.0 và xu hướng “toàn cầu hóa” Đây là điều kiện quan trọng, chi phối mạnh mẽ đến nhu cầu mua và sử dụng xuất bản phẩm điện tử của nhân dân, làm cho nhu cầu về xuất bản phẩm điện tử trong nước hiện nay không chỉ phong phú, đa dạng, phát triển cả về số lượng, chất lượng mà còn mang tính hội nhập quốc tế

Bên cạnh nhu cầu xuất bản phẩm điện tử về các mảng truyền thống, như: pháp luật, kiến thức văn hóa nghệ thuật, giáo dục… thì các xuất bản phẩm điện tử về lĩnh vực tin học, ngoại ngữ, quản lý kinh tế, khoa học kỹ thuật… và đặc biệt là văn học đang có nhu cầu cao Thị trường xuất bản phẩm điện tử hiện nay đang có thêm nhu cầu về các loại xuất bản phẩm điện tử nguyên bản tiếng nước ngoài

Biểu đồ 1.1 Các mảng xuất bản phẩm điện tử được tìm kiếm nhiều nhất

Đơn vị: %

Nguồn: Khảo sát thực tế

Thành phố Hà Nội hiện nay có diện tích 3.358,9 km2, dân số hơn 8 triệu dân với cơ cấu người dân tộc Kinh chiếm khoảng 99.1% và các dân tộc khác; gồm 12 quận, 1 thị xã và 17 huyện ngoại thành Mức tăng trưởng kinh

tế trên địa bàn hàng năm trên 6% Tổng thu ngân sách trên 70.000 tỷ đồng Hà Nội là một trung tâm văn hóa, giáo dục với các Nhà hát, Bảo tàng, những cơ quan truyền thông và các trường Đại học lớn… Trên thị trường xuất bản phẩm điện tử hiện nay, Hà Nội là một trong những địa bàn có nhu cầu sử dụng nhiều nhất ở Việt Nam

1.2.1.2 Nhu cầu lớn do liên quan đến giáo dục đại học, cao đẳng tại

học tập trong môi trường mở: tài liệu giáo dục Việt Nam và tài liệu giáo dục quốc tế đang có xu hướng tăng, đặc biệt ở các trường học theo chương trình quốc tế Trong nghiên cứu khoa học của sinh viên, nguồn tài liệu nước ngoài

là một nguồn tài liệu quan trọng cho hoạt động học tập nghiên cứu Việc mua xuất bản phẩm truyền thống của nước ngoài khá khó khăn, lúc này, ưu điểm nhanh, giao dịch dễ dàng xuyên biên giới của xuất bản điện tử là sự tiện lợi

Sự phát triển về công nghệ thông tin ở môi trường công nghệ trọng điểm Hà Nội sẽ có ảnh hưởng hết sức lớn đến nhu cầu xuất bản phẩm điện tử của sinh viên Ở Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng, sử dụng xuất bản phẩm điện tử chủ yếu qua máy tính hoặc điện thoại, do vậy, chi phí phải phù hợp với thu nhập của người dân mới có thể thúc đẩy nhu cầu phát triển thành cầu, điều này thì ở các địa phương không thể bằng Hà Nội vì mức thu nhập bình quân đầu người thấp

Nhu cầu sử dụng sách điện tử trong sinh viên hết sức phong phú, đa dạng Các điều kiện kinh tế - xã hội cho phép sinh viên có thể tự mình tìm tòi các phương thức học tập hiệu quả, tiết kiệm qua mạng internet Sử dụng xuất bản điện tử giúp sinh viên tiết kiệm thời gian và chi phí Sự năng động của các bạn sinh viên cũng thể hiện qua việc tự tìm hiểu, chia sẻ tài liệu cho nhau Việc chia sẻ tài liệu này cũng là một trong những tác động tới hành vi sử dụng xuất bản phẩm điện tử

Vì vậy, nhu cầu sử dụng xuất bản phẩm điện tử ở Hà Nội sẽ có xu hướng tăng trong phân khúc thị trường là sinh viên các trường đại học, cao đẳng

1.2.1.3 Nhu cầu về sử dụng xuất bản phẩm điện tử tại Hà Nội đã được đáp ứng ở mức độ nhất định

Hầu hết xuất bản phẩm điện tử (mà chủ yếu là sách điện tử) về các lĩnh vực đều đã có dưới dạng xuất bản phẩm điện tử dù chất lượng, số lượng còn nhiều vấn đề cần phải nghiên cứu, đánh giá