Tổ chức sản xuất chương trình phát thanh của trung tâm truyền thông và văn hóa cấp huyện ở tỉnh quảng ninh (khảo sát tại huyện hải hà, thị xã đông triều, thành phố hạ long)

Đội ngũ cán bộ, nhân viên làm việc t i các Đài cấp huyện ít được đào t o bồi dưỡng chuyên môn, chưa được hưởng các chế độ, phụ cấp cần thiết, trong khi l i phải kiêm nhiệm nhiều mảng côn

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ THU TRANG

TỔ CHỨC S N U T CH NG TR NH PHÁT THANH CỦA TRUNG T M TRUYỀN TH NG VÀ V N H A C P HUYỆN TỈNH QU NG NINH

H O SÁT TẠI HUYỆN H I HÀ THỊ Đ NG TRIỀU THÀNH PHỐ HẠ ONG

UẬN V N THẠC S BÁO CHÍ HỌC

HÀ NỘI – 2020

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ THU TRANG

TỔ CHỨC S N U T CH NG TR NH PHÁT THANH CỦA TRUNG T M TRUYỀN TH NG VÀ V N H A C P HUYỆN TỈNH QU NG NINH

H O SÁT TẠI HUYỆN H I HÀ THỊ Đ NG TRIỀU THÀNH PHỐ HẠ ONG

luận văn o ọ

H Nộ n y t n năm 2020 CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS TS TR NG THỊ IÊN

Tôi xin cam đoan đây là công trình do tôi tự nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của PGS,TS Đinh Thị Thu Hằng, các số liệu trong luận văn có cơ sở rõ ràng và trung thực Phần tài liệu tham khảo được dẫn nguồn đầy đủ, chính xác Các kết luận của luận văn chưa từng được công bố trong các công trình nghiên cứu khác

T ả luận văn

N uyễn T ị T u Tr n

Để thực hiện hoàn thành luận văn này, trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ nhiệt tình của nhiều tập thể và cá nhân

Em xin trân trọng cảm ơn sự hướng dẫn tận tình, đầy trách nhiệm của PGS,TS Đinh Thị Thu Hằng, Phó Trưởng khoa Phát thanh - Truyền hình thuộc Học viện Báo chí và Tuyên truyền; Xin chân thành cảm ơn Viện Báo chí và cán bộ, giảng viên của Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã giảng dạy, tạo điều kiện giúp đỡ em hoàn thành luận văn đúng thời hạn

Cảm ơn sự tạo điều kiện cung cấp thông tin tư liệu của Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Quảng Ninh; lãnh đạo UBND các huyện Hải Hà, thị xã Đông Triều, thành phố Hạ Long; lãnh đạo, cán bộ, viên chức của các Trung tâm Truyền thông và Văn hóa huyện Hải Hà, thị xã Đông Triều, thành phố

Hạ Long, giúp đỡ em tận tình trong quá trình khảo sát, phỏng vấn sâu thu thập thông tin

Em rất mong nhận được sự đóng góp của Hội đồng, của thầy cô giáo

và bạn bè đồng nghiệp để luận văn hoàn thiện hơn./

Tác giả luận văn

N uyễn T ị T u Tr n

TNVN : Tiếng nói Việt Nam

TTCS : Thông tin cơ sở

TT-TH : Truyền thanh và Truyền hình

TT-TT : Thông tin và Truyền thông

TT&VH : Truyền thông và Văn hóa

Bản Trang

Bảng 2.1: Bảng thống kê về mức độ ph hợp chuyên môn của

Bộ phận PT- TH tại Trung tâm TT VH huyện Hải Hà,

thị xã Đông Triều, thành phố Hạ Long năm 2019

44

Bảng 2.2: Thời lượng và thời gian phát sóng các chương trình

thời sự phát thanh địa phương 46 Bảng 2.3: Số lượng chương trình thời sự phát thanh gốc do

Trung tâm TT VH huyện Hải Hà, thị xã Đông Triều,

thành phố Hạ Long sản xuất trong năm 2019

48

Bảng 2.4: Công suất máy phát và diện phủ sóng của Trung

tâm TT VH Hải Hà, Đông Triều, Hạ Long

57

Biểu đồ

Biểu 2.1: T lệ mức độ ph hợp chuyên môn tại các Trung tâm

TT VH huyện Hải Hà, thị xã Đông Triều và thành phố

Hạ Long trong năm 2019

44

Biểu 2.2: T lệ chương trình gốc do Trung tâm TT VH huyện

Hải Hà, thị xã Đông Triều, thành phố Hạ Long sản xuất

trong năm 2019

48

Biểu 2.3: hung k t cấu một chương trình thời sự phát thanh

t ng hợp của Trung tâm TT VH thị xã Đông Triều

49

Trang

C ươn 1 N ữn vấn đề un về tổ ứ sản uất c ươn

1.4 Điều kiện và yêu cầu đối với tổ chức sản xuất chương trình phát

C ươn 2 T ự tr n tổ ứ sản uất ươn tr n p t t n

ủ Trun t m Truyền t ôn v Văn ấp uyện tỉn

2.1 Hệ thống Phát thanh của các Trung tâm Truyền thông và Văn

2.2 Khảo sát thực tr ng quy trình tổ chức sản xuất CTPT của Trung

C ươn 3 N ữn vấn đề đặt ra và g ả p p n n o ệu quả

tổ ứ sản uất ươn tr n p t t n ủ Trun t m

Truyền t ôn v Văn ấp uyện tỉn Quản N n

74

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức sản xuất chương trình phát

ẾT UẬN 103

TÀI IỆU THAM H O 106 PHỤ ỤC 111

M ĐẦU

1 ý o ọn đề t

Ra đ i đầu thế k XX, phát thanh đ nhanh chóng trở thành một lọai hình chuyển tải thông tin rất hữu hiệu trong đ i sống x hội Phát thanh là hệ thống thông tin rất nhanh nh y, phổ cập, với chi phí r , có khả năng truyền những thông tin nóng hổi về các sự kiện trên diện rộng của một quốc gia và

có thể vượt khỏi biên giới quốc gia Phát thanh cũng thực sự thu hút đông đảo công chúng không ch là ngư i phổ biến thông tin tức th i, mà còn phục vụ nhu cầu học hỏi, giải trí của công chúng Chính vì vậy, phát thanh hiện nay đang là món ăn tinh thần không thể thiếu của ngư i dân trong cộng đồng x hội hiện đ i

Nằm trong hệ thống báo chí nước ta, lo i hình báo phát thanh đ , đang phát triển, đáp ứng tốt nhu cầu tiếp nhận thông tin của thính giả Về cơ cấu tổ chức, hệ thống phát thanh được duy trì 4 cấp, từ trung ương, t nh, thành phố đến cấp quận, huyện và x , phư ng, thị trấn

Trên thực tế phát thanh địa phương có những đóng góp cho địa phương rất đáng kể mà không ai phủ nhận Bởi lẽ, cấp huyện là một đơn vị hành chính được coi là có tầm quan trọng trong hệ thống quốc gia Ở cấp này, t báo duy nhất là đài phát thanh huyện được hình thành và ho t động Hiện nay, Đài phát thanh huyện đang là " t báo nói" của Huyện ủy và Ủy ban nhân dân (UBND) cấp huyện, góp phần rất lớn vào sự nghiệp xây dựng và phát triển địa phương, thực sự là ngư i b n gần gũi với thính giả nghe đài trong huyện Đặc biệt là ở những khu vực nông thôn, miền núi, hải đảo, nơi có số lượng thính giả chiếm tới 80 của cả nước, vai trò và tầm quan trọng của Đài cấp huyện luôn luôn được kh ng định và ngày càng nâng cao Đây là kênh thông tin hữu hiệu phục vụ việc tuyên truyền đư ng lối chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước tới nhân dân và phản ánh tâm tư nguyện vọng của nhân dân đến với Đảng và Nhà nước

Tính đến tháng 3/2017, cả nước có gần 700 Đài Truyền thanh, Đài Truyền thanh- Truyền hình; Trung tâm Văn hóa- Thông tin và Thể thao, Trung tâm Truyền thông và Văn hóa cấp huyện có ho t động Truyền thanh- Truyền hình, trực thuộc UBND cấp huyện Nhiệm vụ chuyên môn là tiếp sóng Đài Tiếng nói Việt Nam (Đài TNVN), Đài Phát thanh và Truyền hình (Đài PT- TH) t nh, thành phố và trực tiếp tổ chức xây dựng, sản xuất chương trình phát thanh (CTPT) địa phương

Với cơ cấu th i lượng mỗi CTPT từ 15 đến 30 phút, thông tin của Đài cấp huyện thuộc nhiều lĩnh vực, từ chính trị đến kinh tế, văn hoá x hội, an ninh quốc phòng; từ tin tức hội nghị, lễ hội, mít tinh đến tin tức về đ i sống lao động, sản xuất, sinh ho t hàng ngày của bà con ở thôn, x , huyện, các ngành, đoàn thể Bên c nh đảm bảo thông tin tuyên truyền chủ trương, đư ng lối của Đảng, chính sách pháp luật nhà nước, công tác ch đ o điều hành của cấp ủy, chính quyền địa phương, trong các CTPT, Đài cấp huyện đ đổi mới xây dựng, mở thêm nhiều chuyên mục, chuyên đề bám sát nhiệm vụ chính trị, gắn liền với thực tiễn, cổ vũ m nh mẽ phong trào thi đua

Các CTPT của cấp huyện ngày càng được nâng cao, cụ thể: Nội dung thông tin tuyên truyền luôn đảm bảo tính nhanh nh y, chính xác, kịp th i, toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm, mang tính thiết thực; chất lượng các CTPT không ngừng được nâng lên, có nhiều đổi mới, luôn t o ra được tính hấp dẫn bởi sự đa d ng về thể lo i, phong phú về nội dung, để thu hút thính giả nghe đài Để thu hút thính giả trước sự bùng nổ của các lo i hình báo chí như hiện nay, trong các CTPT địa phương, đều đ sử dụng âm thanh, tiếng động hiện trư ng, âm nh c làm chương trình trở nên sinh động hơn Cùng với sản xuất và phát sóng các CTPT, các Đài cấp huyện cũng đ tiếp sóng đầy đủ các chương trình của Đài TNVN, Đài PT- TH t nh, thành phố

Không thể phủ nhận tầm quan trọng của phát thanh cấp huyện đó là công cụ rất đắc lực phục vụ công tác tư tưởng - tuyên truyền của Đảng và Nhà nước, diễn đàn của nhân dân Tuy nhiên, thực tế phát thanh cấp huyện đến

nay vẫn còn nhiều vấn đề bất cập cần bàn Việc đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dàn trải, thiếu đồng bộ h n chế nhiều tới chất lượng tổ chức sản xuất CTPT cũng như việc tiếp phát sóng các chương trình Kinh phí đầu tư cho

ho t động còn h n hẹp so với thực tiễn yêu cầu nhiệm vụ đặt ra Nội dung thông tin trong các CTPT còn đơn điệu, chưa có nhiều tuyến tin bài mang tính chất giám sát, phản biện x hội Hình thức thể hiện chậm đổi mới so với sự phát triển của phát thanh hiện đ i Phương thức chuyển tải qua loa công cộng bộc lộ bất cập trong quá trình đô thị hóa hiện nay Đội ngũ cán bộ, nhân viên làm việc t i các Đài cấp huyện ít được đào t o bồi dưỡng chuyên môn, chưa được hưởng các chế độ, phụ cấp cần thiết, trong khi l i phải kiêm nhiệm nhiều mảng công việc…

Đặc biệt, cuối năm 2016, t nh Quảng Ninh là địa phương đầu tiên trong

cả nước thực hiện mô hình sáp nhập Đài Truyền thanh- Truyền hình (TT- TH) cấp huyện với bộ phận đơn vị sự nghiệp của Phòng Văn hóa và Thông tin thành Trung tâm Truyền thông và Văn hóa (Trung tâm TT&VH) cấp huyện Đến nay, nhiều t nh, thành phố trong cả nước cũng đ thực hiện mô hình sáp nhập này Chính vì thế, ở t nh Quảng Ninh, Đài cấp huyện đ mang một tên mới với nhiều chức năng đó là: “Trung tâm Truyền thông và Văn hóa” cấp huyện Do đó, việc tổ chức sản xuất CTPT của Trung tâm TT VH cấp huyện càng trở nên khó khăn hơn

Xuất phát từ thực tr ng trên, tác giả chọn đề tài “Tổ chức sản xuất chương trình phát thanh của Trung tâm Truyền thông và Văn hóa cấp huyện ở

t nh Quảng Ninh (Khảo sát t i huyện Hải Hà, thị x Đông Triều, thành phố

H ong)” làm luận văn th c sĩ Báo chí học Đây là một vấn đề có nghĩa cả trên phương diện l luận và thực tiễn của Quản l báo chí truyền thông trên địa bàn t nh Quảng Ninh

2 T n n n n ứu l n qu n đến đề t

Trong những năm gần đây, có rất nhiều công trình nghiên cứu về phát thanh, truyền thanh, sản xuất CTPT Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu

khoa học viết về phát thanh, truyền thanh phần lớn là ở Đài cấp trung ương và cấp t nh Còn đối với nội dung phát thanh, truyền thanh địa phương, đặc biệt

là tổ chức sản xuất CTPT cấp huyện được khảo sát, nghiên cứu chưa nhiều

Nhiều cuốn sách, giáo trình đ khái quát, làm rõ những vấn đề l luận

và thực tiễn ho t động của các lo i hình báo phát thanh Các tác giả đ cung cấp nhiều kiến thức cơ bản về phát thanh, về phương thức sản xuất chương trình, l thuyết về các thể lo i và kỹ năng làm báo phát thanh Đây là cơ sở l luận quan trọng làm điểm tựa để triển khai nghiên cứu Cụ thể:

Sách Nghề báo nói của tác giả Nguyễn Đình ương (Nxb Văn hoá - Thông tin in và phát hành năm 1993) Tác giả Đình ương đ khái quát các vấn đề l luận của lo i hình báo nói, các thể lo i và kĩ năng thực hiện dựa trên tham khảo tài liệu l luận về phát thanh của nước Nga

Sách Báo phát thanh do PGS,TS Nguyễn Văn Dững chủ biên (Nxb Văn hóa – Thông tin phát hành 2002) Các tác giả đi sâu vào lịch sử, đặc điểm, phương thức tác động, thể lo i và phương thức sản xuất chương trình phát thanh

Cuốn luận báo phát thanh của PGS,TS Đức Dũng (Nxb Văn hóa – Thông tin phát hành 2003) trình bày khái quát các vấn đề l luận về lo i hình báo phát thanh, các thể lo i phát thanh

Bên c nh đó, cuốn Cẩm nang hướng dẫn phát thanh trực tiếp của Đài TNVN, Tổ chức SIDA (Thụy Điển) và Bộ văn hóa- thông tin (2005) đ đề cập đến một số kỹ năng cơ bản trong quá trình thực hiện phát thanh trực tiếp như: lập đồng hồ chương trình, xây dựng kịch bản, hình thành ê kíp sản xuất, công việc biên tập và kỹ thuật, cách sử dụng các thể lo i và phương thức sản xuất chương trình Đây là những kỹ năng quan trọng giúp cho các Đài cấp huyện áp dụng vào quá trình tổ chức sản xuất chương trình phát thanh

Cuốn Phát thanh trực tiếp do GS,TS Vũ Văn Hiền và PGS,TS Đức Dũng chủ biên (Nxb luận Chính trị in và phát hành năm 2007) đi sâu vào các góc độ khác nhau của phương thức sản xuất chương trình phát thanh trực

tiếp như: đặc điểm, quy trình, đội ngũ, tình hình thực hiện phát thanh trực tiếp

ở các đài trung ương và địa phương

Cuốn sách Báo phát thanh l thuyết và kỹ năng cơ bản (Nxb Chính trị - Hành chính xuất bản năm 2013) ngoài những nội dung l luận cơ bản về báo phát thanh, tác giả Đinh Thị Thu Hằng còn dành riêng một chương nói về kỹ năng tổ chức sản xuất CTPT, tập trung vào các phương thức sản xuất, các

d ng chương trình phổ biến hiện nay, quy trình tổ chức sản xuất chương trình

và đội hình sản xuất CTPT

Sách Ngôn ngữ báo phát thanh: i nói – tiếng động – âm nh c của PGS,TS Trương Thị Kiên (Nxb luận Chính trị in và phát hành năm 2015)… Các cuốn sách, giáo trình nêu trên đều đề cập đến những kiến thức,

l luận tổng quát về báo phát thanh nói chung, đề cập đến mô hình tổ chức

ho t động của Đài phát thanh, có giá trị trong nghiệp vụ làm nghề

Bên c nh đó, còn có nhiều đề tài khoa học, các luận án, luận văn có đóng góp quan trọng liên quan trực tiếp đến ho t động của Đài truyền thanh cấp huyện Theo trình tự th i gian, xin được nêu một số đề tài khoa học, luận

án, luận văn sau:

+ Năm 2004, Trung tâm nghiên cứu ứng dụng công nghệ phát thanh

trực thuộc Đài TNVN đ thực hiện đề tài “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ

phát thanh trực ti p vào hệ thống phát thanh – truyền thanh cơ sở” Năm

2005, Ban Địa phương (Đài TNVN) dịch và lưu hành nội bộ tài liệu “Phát

thanh - Truyền thanh nông thôn”… Hai tài liệu này đề cập những kiến thức

tổng quát về phát thanh, truyền thanh địa phương, hướng dẫn một số nghiệp

vụ về thực hiện chương trình cũng như cách thức tổ chức, quản l Tuy nhiên,

cả hai tài liệu ch đề cập đến phát thanh, truyền thanh cơ sở ở mức chung, chưa phân tích sâu sắc, chi tiết về tổ chức sản xuất CTPT cấp huyện

+ Đề tài “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của

Đài Truyền thanh cơ sở trên địa bàn tỉnh V nh Phúc” Chủ nhiệm đề tài: Trần

Gia Long, Nguyễn Tuấn Huy Th i gian thực hiện: Năm 2015 Đề tài đ đánh

giá thực tr ng ho t động của Đài truyền thanh cơ sở trên địa bàn t nh về mô hình tổ chức, tính chất ho t động, công nghệ Phân tích, đánh giá những kết quả đ t được, tồn t i, h n chế và nguyên nhân Đề xuất các giải pháp phát triển, nâng cao chất lượng ho t động của Đài truyền thanh cơ sở

+ uận văn Th c sĩ báo chí học: “Nâng cao chất lượng chương trình

thời sự t ng hợp của Đài Truyền thanh quận, huyện ở thành phố Cần Thơ hiện nay” ( hảo sát đài quận Ninh iều, Bình Thủy và huyện Phong Điền từ 11/2004 đ n 4/2015) của Trần Thanh Xuân, Học viện Báo chí và Tuyên

như các khái niệm, vị trí, vai trò của chương trình th i sự tổng hợp; các yêu cầu đối với chương trình th i sự tổng hợp trên Đài truyền thanh; Điều tra, khảo sát để đánh giá chất lượng CTPT của Đài truyền thanh các quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ; Đề xuất giải pháp để nâng cao chất lượng CTPT của Đài truyền thanh các quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ trong th i gian tới

+ Đề tài cơ sở trọng điểm: “Quy trình t chức sản xuất sản phẩm

truyền thông trong môi trường truyền thông số hiện nay” của PGS,TS Đỗ Thị

Thu Hằng, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, năm 2016 Đề tài này đ khái quát và làm rõ việc tổ chức sản xuất sản phẩm truyền thông, cần nắm vững các kỹ năng và đặc biệt là các bước trong quy trình tổ chức sản xuất sản phẩm Trong môi trư ng truyền thông số hiện nay, quy trình sản xuất phát thanh, truyền hình, báo in có những biến đổi, cần phải có nghiên cứu để định

d ng, giúp cho nhà báo nhận diện và ứng dụng

+ Đề tài uận án Tiến sĩ Báo chí học: “Đ i mới chương trình phát

thanh thời sự của Đài cấp tỉnh ở Việt Nam hiện nay ( hảo sát đài cấp tỉnh khu vực Bắc Bộ)” của Nguyễn Văn Trư ng, Học viện Báo chí và Tuyên

đ i, đ i sống báo chí ngày càng phát triển sôi động, vừa là th i cơ, vừa là thách thức đối với các cơ quan báo chí Nếu CTPT không đổi mới, nội dung

không hay, hình thức không hấp dẫn, phương thức sản xuất không linh ho t, tốc độ truyền tải thông tin không nhanh hơn truyền hình, báo m ng điện tử hoặc những ấn phẩm báo chí ở địa phương thì khó thu hút được sự quan tâm đón nghe của thính giả Từ đó tác giả đ đề xuất được các giải pháp để nâng cao chất lượng các CTPT

+ uận văn Th c sĩ báo chí học: “Hệ thống Đài phát thanh cấp huyện

trong bối cảnh b ng n thông tin” của Trần Thị Qu nh An, Trư ng Đ i học

Khoa học X hội và Nhân văn, Đ i học Quốc gia Hà Nội, năm 2017 uận văn đóng góp những đề xuất, giải pháp đồng bộ, khả thi nhằm nâng cao chất lượng ho t động cho các Đài phát thanh cấp huyện, đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng, thực hiện hiệu quả chức năng, nhiệm vụ của đài, phù hợp với

xu thế phát triển của phát thanh địa phương hiện nay

+ uận văn Th c sĩ báo chí: “Vai tr Đài Truyền thanh - Truyền hình

cấp huyện trong hệ thống phát thanh - truyền hình hiện nay” của Nguyễn

Xuân Tiến, Trư ng Đ i học Khoa học X hội và Nhân văn, Đ i học Quốc gia

văn đưa ra những giải pháp, khuyến nghị cụ thể đối với các Sở Thông tin và Truyền thông, Đài Phát thanh - Truyền hình t nh/thành phố, UBND huyện và các Đài huyện trong ch đ o điều hành, tổ chức thực hiện để nâng cao ho t động cũng như vai trò của Đài huyện trong hệ thống phát thanh- truyền hình trong th i gian tới

+ uận văn Th c sĩ Báo chí học: “T chức sản xuất chuyên mục về

pháp luật trên đài truyền thanh cấp huyện ở H a Bình” của Giản Viết Dũng,

Trư ng Đ i học Khoa học X hội và Nhân văn, Đ i học Quốc gia Hà Nội,

sát thực tr ng tổ chức sản xuất chuyên mục về pháp luật trên đài truyền thanh cấp huyện ở Hòa Bình những mặt được và chưa được; nguyên nhân dẫn đến những h n chế của công tác tổ chức sản xuất chuyên mục phát thanh về pháp luật trên đài truyền thanh truyền hình cấp huyện ở Hoà Bình Từ đó, đề xuất

phương hướng, giải pháp nâng cao hiệu quả, chất lượng tổ chức sản xuất chuyên mục về pháp luật trên đài truyền thanh cấp huyện ở Hòa Bình để làm tốt nhiệm vụ thông tin, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị của thính giả

Như vậy, có thể thấy, mặc dù có khá nhiều công trình nghiên cứu khoa học về l luận phát thanh, truyền thanh, chương trình phát thanh được công

bố nhưng theo quan sát của tác giả, cho đến th i điểm này, chưa có công trình nào đề cập sâu và trực tiếp về tổ chức sản xuất CTPT cấp huyện Đặc biệt, thực hiện Đề án 25, t nh Quảng Ninh là địa phương đầu tiên của cả nước thực hiện mô hình sáp nhập Đài TT-TH với bộ phận sự nghiệp Văn hóa - Thông tin - Thể thao thuộc Phòng Văn hóa và thông tin thị x thành Trung tâm

TT&VH nên đề tài T c c sản u t c ng tr n p át t n củ Trung tâm Truyền t ông và Văn ó c p uyện ở tỉn Quảng Nin ảo sát t i uyện ải à t ông Triều t àn p ong ” do tác giả nghiên

cứu là hoàn toàn mới, không trùng lặp với các công trình đ được công bố

3 Mụ đ v n ệm vụ n n ứu đề t

3.1 Mục đíc ng iên c u

Nghiên cứu l luận và thực tiễn của vấn đề tổ chức sản xuất CTPT cấp huyện, khảo sát thực tr ng tổ chức sản xuất CTPT ở huyện Hải Hà, thị x Đông Triều, thành phố H ong, luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức sản xuất CTPT cấp huyện t i Quảng Ninh

3.2 N iệm vụ ng iên c u

- Hệ thống hóa những vấn đề l luận – thực tiễn cơ bản về tổ chức sản

xuất CTPT của Trung tâm TT&VH cấp huyện ở t nh Quảng Ninh

- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực tr ng, những ưu điểm và h n chế trong tổ chức sản xuất CTPT của Trung tâm TT&VH cấp huyện ở t nh Quảng Ninh

- Đề xuất phương hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao việc

tổ chức sản xuất CTPT của Trung tâm TT&VH cấp huyện ở t nh Quảng Ninh

cũng như trong cả nước

Khảo sát mô hình tổ chức sản xuất CTPT của Trung tâm TT&VH

huyện Hải Hà, thị x Đông Triều, thành phố H ong trong năm 2019

5 Cơ s lý luận v p ươn p p n n ứu

uận văn được thực hiện trên cơ sở các phương pháp chủ yếu sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: tiếp cận các giáo trình, tài liệu để đúc kết ra những vấn đề cơ bản về l luận cũng như thực tiễn báo chí – truyền thông

- Phương pháp quan sát: tác giả luận văn quan sát thực tế ho t động, các bước trong quy trình tổ chức sản xuất CTPT, phát sóng sản phẩm phát thanh, điều kiện cơ sở vật chất của Trung tâm TT&VH huyện Hải Hà, thị x Đông Triều và thành phố H ong cũng như việc tiếp nhận thông tin của công chúng t i các địa phương này

- Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu được sử dụng trong việc xem x t, đánh giá, phân tích CTPT của các Trung tâm TT&VH các huyện, thị x , thành phố trong t nh Quảng Ninh, từ đó rút ra những kết luận khoa học cần thiết phục vụ cho các luận điểm được triển khai trong luận văn

- Phương pháp phỏng vấn sâu: phỏng vấn l nh đ o UBND cấp huyện,

l nh đ o Trung tâm TT&VH, phóng viên (PV), biên tập viên (BTV), kỹ thuật viên (KTV), phát thanh viên (PTV) của các Trung tâm TT&VH huyện Hải

Hà, thị x Đông Triều, thành phố H ong: 6 ngư i

6 Đ n p m về o ọ ủ đề t

Đây là công trình nghiên cứu đầu tiên đề cập một cách cụ thể đến việc

tổ chức sản xuất CTPT của Trung tâm TT&VH cấp huyện hiện nay Vì thế,

hy vọng những kết quả của quá trình nghiên cứu sẽ góp phần làm phong phú thêm hệ thống l luận báo chí ở nước ta về vấn đề phát thanh cấp địa phương

Qua việc tổng kết l luận và thực tiễn, chúng tôi rút ra một số nhận x t

và bài học kinh nghiệm để phát huy năng lực sáng t o của đội ngũ PV, BTV, KTV, PTV t i các Trung tâm TT&VH cấp huyện ở t nh Quảng Ninh; từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức sản xuất các CTPT địa phương

7 n o ọ t ự t ễn ủ vấn đề n n ứu

1 ng o c

- Đây là công trình nghiên cứu đầu tiên về Tổ chức sản xuất CTPT của Trung tâm TT&VH cấp huyện ở t nh Quảng Ninh Đề tài là sự vận dụng tổng hợp những kiến thức về l luận báo chí, truyền thông đ được trang bị trong chương trình đào t o th c sĩ để giải quyết những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn đ i sống báo chí Việt Nam hiện đ i

2 ng t ực tiễn

- Luận văn cung cấp kết quả nghiên cứu, đánh giá, giải pháp cụ thể để các cấp l nh đ o, quản l có chủ trương, định hướng quản l , l nh đ o, phù hợp đối với mô hình Trung tâm TT&VH cấp huyện trong giai đo n hiện nay

- Bức tranh thực tế sinh động về chất lượng các CTPT của Trung tâm TT&VH các huyện, thị x , thành phố được khảo sát sẽ góp phần t o ra những

so sánh cần thiết cho các Trung tâm TT&VH cấp huyện của t nh Quảng Ninh

có cơ sở tham khảo, đối chiếu và vận dụng để tổ chức sản xuất CTPT, nâng cao chất lượng CTPT của mình

8 ết ấu ủ luận văn

Trong luận văn, ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính, luận văn bao gồm 3 chương; 10 tiết; 117 trang

C ươn 1 NHỮNG V N ĐỀ CHUNG VỀ TỔ CHỨC S N U T

CH NG TR NH PHÁT THANH C P HUYỆN 1.1 C n ệm ủ đề t

Thuật ngữ phát thanh (radio) thực ra bao gồm cả hai lo i hình nhỏ trong đó là phát thanh qua làn sóng điện và truyền thanh qua hệ thống dây dẫn” [41, tr.104]

Còn theo TS Ph m Thành Hưng trong cuốn “Thuật ngữ báo chí truyền thông” cũng đ định nghĩa phát thanh như sau: “Phát thanh là một phương tiện truyền thông đ i chúng dựa trên nguyên tắc kỹ thuật truyền âm thanh để chuyển tải các chương trình tin tức, tri thức, nghệ thuật tới đông đảo công chúng thính giả cũng như cho các nhóm thính giả đặc thù” [23, tr.132]

Theo giáo trình “Báo phát thanh” của Học viện Báo chí và Tuyên truyền, khái niệm báo phát thanh được dùng từ việc mở rộng và phát triển khái niệm báo chí “Báo phát thanh được hiểu như một kênh truyền thông, một lo i hình báo chí điện tử hiện đ i mà đặc trưng cơ bản của nó là dùng thế giới âm thanh phong phú và sinh động (l i nói, tiếng động, âm nh c) để chuyển tải thông điệp nh sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thống truyền thanh, tác động vào thính giác của công chúng” [37, tr.51]

Tiếp cận Phát thanh là một lo i hình báo chí, PGS,TS Nguyễn Văn Dững đưa ra khái niệm: “Phát thanh là kênh truyền thông đ i chúng sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thống truyền dẫn truyền đi âm thanh tác động trực tiếp vào thính giác ngư i tiếp nhận Chất liệu chính của phát thanh là nghệ thuật sử dụng l i nói, tiếng động và âm nh c trong việc tái hiện cuộc sống hiện thực” [8, tr.111]

Trong xu thế c nh tranh m nh mẽ giữa các lo i hình báo chí với nhau, lo i hình nào cũng phải tìm lối đi riêng để hướng đến công chúng mục tiêu của mình Thực tế trên, khiến việc xác định hướng đi của phát thanh có phần khó khăn hơn những lo i hình khác Bên c nh việc duy trì, phát huy những ưu thế vốn có như tính tiện lợi, kỹ thuật đơn giản, thiết bị gọn nhẹ và phương thức tiếp nhận thông tin linh ho t, phát thanh đồng th i phải luôn tự điều ch nh để h n chế những nhược điểm, nhằm thích ứng với bối cảnh của đ i sống báo chí truyền thông hiện đ i Những bước tiến trong lĩnh vực kỹ thuật công nghệ, đặc biệt là những tiến bộ về công nghệ thông tin, đ t o điều kiện kỹ thuật cho sự phát triển của phát thanh

Trong hệ thống báo chí nước ta hiện nay, phát thanh cùng với truyền hình là hai lo i hình báo chí quan trọng được đầu tư nhiều nhất Phát thanh

là phương tiện thông tin đ i chúng thuận tiện, gần dân nhất, với m ng lưới phủ khắp quốc gia, vươn tới tận từng xóm làng, thôn bản Phát thanh không

có được cái “già dặn” như báo in, không hiện đ i và hấp dẫn như truyền hình nhưng đòi hỏi phải được hiểu ngay tức khắc và can dự trực tiếp vào các sự kiện chính trị nổi bật Trong cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, phát thanh có những ưu thế đặc biệt, là tiếng kèn xung trận thúc giục các đoàn quân ra trận lập công, là tiếng nói tâm tình, là trư ng học giáo dục l tưởng, là l i động viên t o nên sức m nh tinh thần vô song cho quân và dân ta ở mọi lúc, mọi nơi Ngày nay, sóng phát thanh l i “chịu khó” len lỏi vào các nhóm công chúng, can dự vào đ i sống thư ng ngày, từ tham gia

tổ chức trật tự giao thông đô thị, thông tin tư vấn giáo dục giới tính, đến các trò chơi giải trí…

Như vậy, có thể hiểu phát thanh là một lo i hình truyền thông đ i chúng, trong đó nội dung thông tin được chuyển tải qua âm thanh Âm thanh trong phát thanh bao gồm ba yếu tố: l i nói, tiếng động, âm nh c

1.1.2 T c c sản u t

Theo Từ điển Tiếng Việt, tổ chức là việc sắp xếp, bố trí thành các bộ phận để cùng thực hiện một nhiệm vụ hoặc cùng một chức năng chung [41, tr.157 ]

Tổ chức được hiểu chung là các ho t động cần thiết để xác định cơ cấu, guồng máy của hệ thống, xác định những công việc phù hợp với từng nhóm, từng bộ phận và giao phó các bộ phận cho các nhà quản trị hay ngư i ch huy với chức năng nhiệm vụ và quyền h n nhất định để thực hiện nhiệm vụ được giao Việc tổ chức này gọi là tổ chức bộ máy

Tổ chức là một sự sắp xếp có hệ thống những ngư i được nhóm l i với nhau để đ t được những mục đích nhất định Các đơn vị kinh doanh, nhà hàng, ban nh c, cơ quan nhà nước… là những ví dụ về tổ chức

Công tác tổ chức gồm có hai nội dung cơ bản là tổ chức cơ cấu (tổ chức

cơ cấu quản l và tổ chức cơ cấu sản xuất kinh doanh) và tổ chức quá trình (tổ chức quá trình quản trị và tổ chức quá trình sản xuất- kinh doanh)

Mỗi một tổ chức đều có mục đích nhất định và hình thành từ những con ngư i được nhóm gộp l i với nhau theo cách thức nào đó và mỗi nhóm đều có một cấu trúc, cùng nỗ lực để đ t được các mục đích mà từng cá nhân riêng l

ho t động đơn độc không thể đ t được Và chính sự khác biệt về mục đích của mỗi tổ chức dẫn đến sự khác biệt giữa tổ chức này với tổ chức khác

Các tổ chức đều là một tập hợp gồm nhiều thành viên, không có mục tiêu nào có thể đ t được nếu không có con ngư i ra các quyết định để thiết lập mục tiêu và thực hiện một lo t các hành động để hiện thực hóa các mục tiêu

đó

Cũng theo Từ điển Tiếng Việt, sản xuất là t o ra vật phẩm cho x hội bằng cách dùng tư liệu lao động tác động vào đối tượng lao động [41, tr.342],

là ho t động bằng sức lao động của con ngư i hoặc bằng máy móc, chế biến các nguyên liệu thành ra của cải vật chất cần thiết

Sản xuất hay sản xuất của cải vật chất là ho t động chủ yếu trong các

ho t động kinh tế của con ngư i Sản xuất là quá trình làm ra sản phẩm để sử dụng, hay để trao đổi trong thương m i Quyết định sản xuất dựa vào những vấn đề như: Sản xuất cái gì? Sản xuất như thế nào? Sản xuất cho ai? Giá thành sản xuất và làm thế nào để tối ưu hóa việc sử dụng và khai thác các nguồn lực cần thiết làm ra sản phẩm

Các đầu vào của sản xuất là nguyên vật liệu, lao động, các phương tiện sản xuất, kỹ năng quản trị… Các đầu ra của sản xuất là sản phẩm hay dịch vụ

và các ảnh hưởng khác đến đ i sống x hội

Nếu coi sản xuất là một quá trình thì tổ chức sản xuất là các biện pháp, các phương pháp, các thủ thuật để duy trì mối liên hệ và phối hợp ho t động của các cá nhân, các bộ phận cùng tham gia vào quá trình sản xuất đó một cách hợp l theo th i gian

Nếu coi sản xuất là một tr ng thái thì tổ chức sản xuất là các phương pháp, các thủ thuật nhằm hình thành các bộ phận sản xuất có mối liên hệ chặt chẽ với nhau và phân bổ chúng một cách hợp l về mặt không gian

Vì thế, có thể hiểu tổ chức sản xuất là những gì cần thiết để liên kết nhân sự, các quy trình lao động để t o ra vật phẩm, đáp ứng nhu cầu thiết thực cho x hội, bằng cách dùng tư liệu lao động tác động vào đối tượng lao động, trên cơ sở các quy tắc nghề nghiệp và theo quy trình nhất định Bất k ho t động sản xuất nào nhằm phục vụ đ i sống của con ngư i đều cần có cách tổ chức sản xuất hiệu quả Từ khâu lựa chọn đầu vào, sử dụng máy móc, trang thiết bị nào, trình độ lao động ra sao để phù hợp với yêu cầu công nghệ, l nh

đ o, tổ chức phân công lao động như thế nào cho hợp l theo không gian và

th i gian sao cho ho t động sản xuất đ t được mục tiêu đề ra với hiệu quả cao

nhất Tổ chức sản xuất có vai trò quyết định đến hiệu quả của quá trình sản xuất

1.1.3 C ng tr n p át t n

Chương trình phát thanh là sản phẩm báo chí hoàn ch nh, được t o nên bởi sự lao động báo chí tập thể bao gồm: PV, BTV, KTV, PTV, Đ o diễn chương trình và một số vị trí khác Nói một cách khác, CTPT là một tổng hòa của các nguồn âm được biên tập và dàn dựng theo một mục đích cụ thể

CTPT là một đơn vị tồn t i độc lập Mỗi chương trình phản ánh một lĩnh vực nhất định, phục vụ một lứa tuổi nhất định CTPT có khung th i lượng xác định và có th i gian ổn định Bố cục CTPT rất quan trọng Mục tiêu của mỗi CTPT là sự thu hút, lôi cuốn thính giả bằng những thông tin mà

nó đem đến cho họ

Có rất nhiều định nghĩa về CTPT như sau:

“Chương trình phát thanh là sự liên kết, sắp xếp hợp l tin, bài, bảng tư liệu âm nh c trong một th i lượng nhất định được mở đầu bằng nh c hiệu, kết thúc với l i chào t m biệt nhằm đáp ứng yêu cầu tuyên truyền của cơ quan báo phát thanh, đồng th i mang l i hiệu quả cao nhất đối với ngư i nghe” [38, tr.216]

“Chương trình phát thanh là sự tổ chức các tin tức, bài vở, tài liệu cùng các chất liệu khác trong phát thanh theo th i lượng nhất định, mục đích nhất quán và nhằm vào đối tượng công chúng cụ thể Thông thư ng một chương trình phát thanh mở đầu bằng nh c hiệu và kết thúc bằng l i chào t m biệt Ngay sau nh c hiệu là l i xướng của PTV, ch ra tên hoặc đặc trưng của chương trình Chương trình phát thanh được xây dựng phù hợp với đối tượng

và mục đích cung cấp thông tin” [42, tr 117-118]

Còn theo PGS,TS Đinh Thị Thu Hằng, “Chương trình phát thanh là một ch nh thể trong đó các thành phần tin bài, âm nh c, l i dẫn… được bố trí, sắp xếp một cách hợp l trong một khoảng th i gian xác định nhằm đáp ứng

nhiệm vụ của cơ quan truyền thông và mang l i hiệu quả cao nhất đối với ngư i nghe” [18, tr.153]

CTPT được coi như một số báo Trong thực tế, tùy theo tiêu chí phân

lo i, mỗi CTPT có đối tượng tác động riêng, có nội dung phản ánh cũng như phương thức thực hiện riêng Thính giả dễ dàng phân biệt tính đặc thù của CTPT dành cho phụ nữ với thanh niên; chương trình Th i sự với Diễn đàn các vấn đề x hội, Sự phân công và chuyên môn hóa trong quá trình phản ánh hiện thực, t o ra cho các CTPT có sự phân định rõ ràng Quá trình tiếp nhận của công chúng gắn liền với các CTPT Ngư i nghe có thể nắm bắt được thông tin th i sự một cách nhanh nhất qua CTPT th i sự và họ ch đợi những hướng dẫn cụ thể qua chương trình chuyên đề một cách t m hơn

Những đặc điểm của CTPT như sau:

- CTPT được mở đầu bằng nh c hiệu hoặc nh c chương trình Để nhận diện CTPT ngay từ phút đầu tiên, ngư i nghe sẽ nhận diện thông qua nh c hiệu hoặc nh c chương trình Nếu như nh c hiệu như một thông báo chính thức, giúp ngư i nghe phân biệt đài phát thanh quốc gia này với quốc gia khác, t nh này với t nh khác, huyện này với huyện khác thì nh c chương trình

là sự phân biệt các chương trình khác nhau của một đài

- i xướng của PTV, ngư i dẫn chương trình: i xướng được dùng như một thông báo ngắn gọn cho tên của CTPT Mỗi một đài có cách lựa chọn riêng, l i xướng bao gồm các yếu tố, như: tên chương trình, địa ch của đài, tần số phát sóng Ch ng h n, Đài TNVN có l i xướng “Đây là Đài TNVN, phát thanh từ Hà Nội, thủ đô nước Cộng hoà X hội chủ nghĩa Việt Nam”; Trung tâm TT&VH thị x Đông Triều có l i xướng “Đây là chương trình phát thanh Đông Triều, phát trên sóng FM, tần số 88,3MHz”

- Cấu trúc của CTPT: Mỗi CTPT đều ổn định về cấu trúc Với chương trình th i sự thư ng có 3 phần: tin - bài - tiết mục được phân chia bằng những

đo n nh c cắt Chương trình chuyên đề thư ng có hai phần tiết mục trở lên và

được phân cách bằng những nh c cắt Với các chương trình có th i lượng lớn,

số tiết mục có thể tăng

- i kết của chương trình hoặc l i chào thính giả Cách chào và hẹn gặp l i t o sự gắn kết thính giả với chương trình và duy trì sự chú của ngư i nghe đối với vấn đề họ quan tâm

Trong thực tế, đang tồn t i nhiều cách phân d ng các CTPT Theo tác giả T Ngọc Tấn, “Căn cứ vào đặc điểm nội dung, mục đích thông tin và đối tượng ngư i ta chia chương trình phát thanh thành 4 lo i chính: chương trình tin tức, th i sự tổng hợp; chương trình chuyên đề; chương trình giải trí và chương trình giáo dục" [42, tr.118] Việc phân lo i các chương trình theo các tiêu chí đặc điểm nội dung, mục đích thông tin và đối tượng theo tác giả, “ch mang tính tương đối, dựa vào tính nổi trội của những đặc điểm cụ thể Vì thế, ranh giới giữa các chương trình ch mang tính tương đối” [42, tr.119]

Tu theo tiêu chí, đối tượng công chúng, sẽ có các CTPT khác nhau Nếu phân chia theo tính chất của thông tin và năng lực phản ánh sẽ có chương trình th i sự, chương trình chuyên đề, chương trình giải trí Việc phân chia

ch mang tính chất tương đối vì mục đích của tất cả những ngư i làm báo phát thanh đều cố gắng mang đến cho công chúng những chương trình bổ ích, hấp dẫn

Đối với Đài huyện hiện nay, d ng CTPT sử dụng chủ yếu là Chương trình th i sự Đây là một trong những chương trình cơ bản của hệ thống đài cấp huyện nh khả năng cung cấp thông tin nhanh, toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, an ninh quốc phòng Thông qua chương trình th i sự phát thanh, thính giả sẽ có cái nhìn khái quát về bức tranh toàn diện, toàn cảnh của

đ i sống x hội với những điểm nóng hoặc biến cố nổi trội

Thành phần chủ yếu của các chương trình th i sự là các tin bài phản ánh nhanh các sự kiện, vấn đề th i sự trên các lĩnh vực khác nhau của đ i sống, như: chính trị, kinh tế, văn hóa, an ninh - quốc phòng, x hội, y tế, giáo dục, môi trư ng…

Chương trình th i sự thư ng được kết cấu theo cấu trúc sau: Vị trí dẫn đầu là bản tin Sau đó là các chuyên mục, nhằm phản ánh có trọng tâm và có chiều sâu những vấn đề của đ i sống Cùng với đó là sự kết hợp của âm nh c

để t o sự thư gi n cho thính giả Tin là thể lo i chủ đ o trong các chương trình th i sự

Phương thức sản xuất của Đài cấp huyện chủ yếu là dàn dựng thu thanh trước “Dàn dựng thu thanh trước là phương thức sản xuất chương trình có ba công đo n: tổ chức biên tập, dàn dựng thu thanh, phát sóng tách r i nhau Trong đó, phát sóng là khâu cuối cùng trong quy trình sản xuất Khâu này ch diễn ra sau khi đ có sản phẩm là chương trình phát thanh hoàn ch nh” [13,tr.37-38]

1.1.4 P át t n c p uyện

ịch sử hình thành và phát triển của hệ thống phát thanh - truyền thanh

cấp huyện ở nước ta đ trải qua quá trình hơn 50 năm liên tục

Đài TNVN chính thức ra đ i, phát sóng chương trình đầu tiên từ ngày 7/9/1945 Tuy nhiên, phải đến những năm 60 của thế k XX, hệ thống Đài truyền thanh quận, huyện, thị x ở nước ta từng bước được thành lập Nhiệm

vụ chính của các Đài phát thanh, truyền thanh cấp huyện trong giai đo n này

là tiếp sóng đài Trung ương, đài t nh và tự xây dựng các bản tin, CTPT để phản ánh về công việc của hợp tác x , cổ vũ phong trào thi đua lao động và phê phán thói lãng phí, quan liêu trong quản l tài sản tập thể… Do số lượng các lo i báo, t p chí của nước ta th i k này ít, truyền hình cũng khá h n chế nên vị trí, vai trò của phát thanh cũng như các đài cấp huyện rất quan trọng

Từ năm 1976, Nhà nước ta đ quyết định đưa các đài truyền thanh x , phư ng vào bộ máy tổ chức của hệ thống phát thanh, truyền thanh 4 cấp, bao gồm: cấp Trung ương, cấp t nh/ thành phố trực thuộc trung ương, cấp huyện/thị x , cấp x /phư ng/thị trấn Riêng hai cấp sau được gọi chung bằng một thuật ngữ là “đài cơ sở” [5, tr 262]

Đến năm 1978, Thủ tướng Chính phủ ban hành hành Thông tư số TTG ngày 28/9/1978 Quy định về tổ chức ngành phát thanh và truyền thanh ở cấp t nh và huyện Theo đó, Đài phát thanh huyện là cơ quan sự nghiệp trực thuộc UBND huyện, nằm trong hệ thống chuyên môn cả nước của ngành phát thanh và truyền hình, có 2 nhiệm vụ chủ yếu gồm:

475 àm chức năng một cơ quan tuyên truyền, công cụ ch đ o sản xuất của UBND huyện (Tổ chức tiếp âm Đài TNVN, Đài phát thanh t nh trong

ph m vi toàn huyện; trực tiếp quản l Đài truyền thanh xã, phư ng, thị trấn)

- Quản l sự nghiệp của ngành trong ph m vi huyện ( ập kế ho ch và

tổ chức thực hiện kế ho ch phát triển sự nghiệp; quản l cơ sở vật chất kỹ thuật; hướng dẫn và nâng cao trình độ nghiệp vụ cho cán bộ, công nhân ho t động trong m ng lưới truyền thanh của huyện; phối hợp chặt chẽ với các ban chuyên môn và các đoàn thể của huyện trong công tác tuyên truyền)

Đài Phát thanh cấp huyện là một cấp trong hệ thống phát thanh – truyền thanh 4 cấp từ trung ương đến cấp x ở nước ta Đài Phát thanh quận, huyện, thị x , thành phố là đơn vị sự nghiệp trực thuộc UBND quận, huyện, thị x , thành phố thuộc t nh, thực hiện chức năng là cơ quan tuyên truyền của Đảng

bộ, chính quyền địa phương Ho t động của Đài phát thanh cấp huyện là ho t động đặc thù thuộc chuyên ngành thông tin, truyền thông mang tính chất báo nói

Đến nay, gần như mỗi quận, huyện, thị x , thành phố trực thuộc t nh đều có một Đài phát thanh cấp huyện Tính đến tháng 3/2017, cả nước có 642

tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao, Trung tâm TT&VH cấp huyện có ho t động phát thanh, truyền thanh - truyền hình trực thuộc UBND cấp huyện, trên tổng số 713 quận, huyện, thị x , thành phố trực thuộc t nh, thành phố Trong

số 39 quận, huyện, thị x , thành phố thuộc t nh chưa có Đài cấp huyện thì có

36 quận, tập trung ở 04 thành phố trực thuộc Trung ương là Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng và thành phố Hồ Chí Minh [4, tr 7]

Các Đài cấp huyện tự sản xuất và phát sóng trung bình 20 CTPT/tháng Nội dung chủ yếu tập trung thông tin nhanh, ngắn gọn về đư ng lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, các quy định của địa phương, thông tin kết quả các cấp, các ngành đ t được trên các lĩnh vực kinh

tế, văn hóa, x hội, quốc phòng - an ninh, công tác xây dựng Đảng, chính quyền, công tác vận động quần chúng… Ngoài ra, một số Đài cũng sản xuất chương trình truyền hình và phát sóng trên cổng thông tin điện tử, fanpage hoặc phát sóng trên Trang địa phương của các Đài PT- TH t nh

Cùng với các Đài PT-TH cấp t nh, vị trí, vai trò của các Đài phát thanh cấp huyện đ được kh ng định ngay từ lúc mới chào đ i, đến nay vẫn đang ngày càng được cải tiến, nâng cao cho phù hợp với tiến trình phát triển của đất nước trong th i k đổi mới Đó là món ăn tinh thần, nơi bày tỏ tâm tư, nguyện vọng của nhân dân các địa phương, là nơi giáo dục, phổ biến chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước và cũng là nơi kiểm nghiệm tính đúng đắn và hiệu quả của những chủ trương, chính sách đó

Những năm gần đây, nhằm tinh gọn bộ máy, phần lớn các t nh, thành phố (Quảng Ninh, Bắc Giang, Hà Nội, ng Sơn, Quảng Ng i…) đ tiến hành sáp nhập Đài phát thanh cấp huyện với một số đơn vị sự nghiệp khác cùng cấp, như: Trung tâm Văn hóa – Thông tin, Trung tâm Thể dục thể thao, nhà thiếu nhi thành tên gọi mới như: Trung tâm Truyền thông và Văn hóa; Trung tâm Truyền thông - Văn hóa - Thể thao; Trung tâm Văn hóa, Thông tin

và Truyền thông … Các bộ phận trực thuộc trung tâm mới thành lập là các

tổ, đội chuyên môn nghiệp vụ, trong đó có tổ thông tin, truyền thông thực hiện các nhiệm vụ của Đài lúc trước

1.1.5 T c c sản u t c ng tr n p át t n c p uyện

Tổ chức sản xuất CTPT là xem xét tổ chức một nhóm ngư i, ho t động trong lĩnh vực phát thanh, lĩnh vực quản lý báo chí - truyền thông nhằm mục đích t o ra một sản phẩm phát thanh hoàn ch nh

Tổ chức sản xuất CTPT là công việc quan trọng trong quá trình sản

xuất chương trình của các Đài Phát thanh, Đài TT-TH; Trung tâm TT&VH cấp huyện Đây là tổng thể các ho t động hướng vào quy trình tổ chức sản xuất theo các khâu, các bước đ được định sẵn nhằm t o ra các chương trình phát thanh có nội dung, hình thức đảm bảo, thu hút công chúng

1.2 Vai trò, nhiệm vụ, đặ đ ểm củ đ p t t n ấp huyện

1.2.1 V i trò n iệm vụ củ đài p át t n c p uyện

So với Đài Trung ương và Đài t nh, hệ thống Đài Phát thanh, Truyền thanh cấp huyện có những ưu thế nổi bật là thông tin sát thực, trực tiếp, cụ thể đến ngư i dân trên địa bàn Trong thực tế, có những nội dung mà Đài t nh, Đài trung ương không thể thay thế, ch có Đài Phát thanh, Truyền thanh cấp huyện mới có thể đề cập và đáp ứng thông tin kịp th i Đó là việc tuyên truyền phổ biến chủ trương, nhiệm vụ chính trị của Đảng bộ, chính quyền địa phương; các ho t động về chính trị, kinh tế, văn hóa, x hội của địa phương…

Đề cập về vai trò, vị trí của phát thanh địa phương, theo GS, TS Vũ

Văn Hiền và PGS, TS Đức Dũng trong sách Phát thanh trực ti p thì:

“Vị trí, vai trò của các đài t nh, thành phố, huyện, thành phố, thị x và các đài x , phư ng thị trấn đ được kh ng định ngay từ lúc mới chào đ i, đến nay vẫn đang ngày càng được cải tiến, nâng cao cho phù hợp với tiến trình phát triển của đất nước trong th i k đổi mới Đó là món ăn tinh thần, là nơi bày tỏ tâm tư, nguyện vọng của nhân dân các địa phương, là nơi giáo dục, phổ biến chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và cũng là nơi kiểm nghiệm tính đúng đắn và hiệu quả của những chủ trương, chính sách đó” [7, tr.49]

Từ thực tế cho thấy, chương trình của các Đài Phát thanh cấp huyện từ lâu đ thực sự đáp ứng được nhu cầu của thính giả, nhất là vùng nông thôn Đài phát thanh cấp huyện trở thành ngư i b n thân thiết, chân tình chia s những buồn vui, trăn trở về mọi khía c nh của cuộc sống; là nơi gợi mở, hướng dẫn những mô hình, những cách thức làm ăn cho ngư i dân; là ngư i

thầy, ngư i b n trong việc trao đổi, nâng cao dân trí và giao lưu văn hóa, giữ gìn phong tục tập quán và bản sắc văn hoá

Cùng với việc nỗ lực xây dựng các CTPT hàng ngày mang hơi thở cuộc sống, các Đài Phát thanh cấp huyện còn đảm nhận vai trò tiếp âm Đài TNVN

và Đài PT-TH t nh, giúp vươn xa cánh sóng, đưa thông tin ba cấp đến với đông đảo nhân dân, góp phần nâng cao hiệu quả thông tin của phát thanh trong đ i sống x hội, đảm bảo vai trò định hướng và hướng dẫn dư luận x hội; hoàn thiện và nâng cao chất lượng nội dung chương trình, các kênh thông tin, đáp ứng nhu cầu thông tin của mọi đối tượng thính giả, nhất là đối với đồng bào vùng sâu, vùng xa

1.2.2 ặc điểm củ ài p át t n c p uyện

So với Đài Trung ương và Đài t nh, các Đài cơ sở có những ưu thế nổi bật là thông tin sát thực, trực tiếp, cụ thể đến từng ngư i dân trong địa bàn Trong thực tế có những lo i nội dung mà ch có đài truyền thanh cơ sở mới có thể đề cập đến được Đó là những chuyện gần gũi với đ i sống thư ng nhật như chuyện cấy cày, th i vụ, làng trên xóm dưới rồi các ho t động như bầu

cử, đ i hội, tiêm chủng, hội họp…[5, tr.265]

Đài Phát thanh cấp huyện là một cấp trong hệ thống phát thanh – truyền thanh và ho t động của đài phát thanh cấp huyện hoàn toàn chịu sự chi phối, quy định và thể hiện những đặc trưng cơ bản của báo nói Theo tác giả, thì Đài phát thanh cấp huyện có những đặc điểm sau đây:

- Là phương tiện điều hành của chính quyền cấp huyện

Nằm trong hệ thống truyền thanh cơ sở, các Đài cấp huyện đ trở thành một bộ phận không thể thiếu được trong ho t động của bộ máy cấp huyện Đây không ch đơn thuần là một phương tiện thông tin tuyên truyền

mà còn là phương tiện điều hành, ch đ o đắc lực của cấp ủy, chính quyền các cấp, là diễn đàn để phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, đặc biệt là ngay t i địa bàn huyện, thị

Đài cấp huyện trước hết là cơ quan tuyên truyền của Đảng bộ, chính quyền địa phương Do đó, các Đài phải thông tin về các văn bản ch đ o, điều hành ho t động thư ng xuyên của địa phương, nghị quyết, kế ho ch, chương trình hành động, thông báo và các văn bản khác Qua đó, giúp nâng cao nhận thức, định hướng nhân dân ủng hộ, đồng thuận triển khai thực hiện chủ trương, chính sách vào cuộc sống thực tiễn

- Năng lực thông tin nhanh

Với năng lực thông tin nhanh, phương thức sản xuất linh ho t, có thể phát sóng nhiều lần trong ngày… chương trình phát thanh của Đài phát thanh cấp huyện đặc biệt có lợi thế trong việc thông tin trực tiếp các vấn

đề, sự kiện th i sự của địa phương, đáp ứng kịp th i nhu cầu tiếp nhận của thính giả ở huyện Hiện nay, các Đài phát thanh cấp huyện đều tiếp âm, phát sóng chương trình th i sự địa phương trung bình 2 lần/ngày, đáp ứng kịp th i các thông tin cần thiết, nhanh chóng cho ngư i dân địa phương Hệ thống phát thanh lan tỏa đến tận x , phư ng, thị trấn, từng khu dân cư, từng gia đình Đây là ưu thế lớn mà không phải truyền hình, báo in, báo điện tử

có thể so sánh được

- Bám sát các vấn đề thời sự địa phương

Nếu Đài TNVN và Đài cấp t nh không thể phản ánh toàn diện, đầy

đủ các thông tin đa d ng của thính giả trên ph m vi toàn quốc, toàn t nh thì Đài phát thanh cấp huyện có lợi thế này Đài cấp huyện có thể phản ánh đủ đầy các thông tin, làm thỏa m n nhu cầu thông tin th i sự của thính giả ở từng địa phương, nhất là thính giả ở từng địa bàn khó khăn, miền núi, hải đảo Có thể thấy hệ thống Đài phát thanh cấp huyện đ tham gia vào quá trình truyền thông bằng những CTPT riêng nhằm thực hiện mục tiêu thông tin, tuyên truyền, cụ thể hóa mọi chủ trương, chính sách của Đảng, các tổ chức chính trị x hội, là diễn đàn của nhân dân địa phương Các chương trình có thể phản ánh một cách toàn diện trên các lĩnh vực của đ i sống chính trị, kinh tế, văn hóa, x hội, đi sâu vào những vấn đề cụ thể của địa

phương Qua chương trình, thính giả có thể biết được chủ trương, chính sách mới của hệ thống chính quyền địa phương ban hành có tác động tích cực hay tiêu cực đến đ i sống họ, từ đó bày tỏ đồng tình hay ủng hộ Cũng qua chương trình, thính giả có thể nắm được những thông tin có tính chất cảnh báo về h n hán, b o lũ, s t lở đất… có nguy cơ đe dọa đến tính m ng, tài sản của ngư i dân địa phương; có thể nắm rõ được tình tr ng ô nhiễm môi trư ng, nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh xảy ra t i địa phương để chủ động phòng tránh… Đó là những vấn đề mà không phải Đài TNVN hay Đài cấp t nh có thể bao quát và phản ánh một cách chi tiết, toàn diện được

Ch có Đài cấp huyện mới mang đến cho thính giả những điều diễn ra trực tiếp ở địa phương một cách nhanh chóng

- Thông tin gần g i, sâu sát với đời sống của nhân dân địa phương

Đối tượng nào, nội dung hình thức ấy Thông tin của Đài cấp huyện phải có nội dung, hình thức phù hợp với nhu cầu tiếp nhận của ngư i dân địa phương, thói quen của công chúng địa phương Hàng ngày có rất nhiều vấn đề, sự kiện xảy ra liên quan đến đ i sống của nhân dân địa phương Với đặc thù của Đài cấp huyện, các CTPT có thể kịp th i phản ánh những thông tin chi tiết đến thính giả, gần gũi và mang sắc thái địa phương Ví dụ như các thông tin: Dịch cúm gia cầm, Dịch tả lợn Châu phi, lũ lụt, vệ sinh môi trư ng, bầu cử, đ i hội Đó là những vấn đề xuất hiện ngay t i địa phương, chứa đựng những giá trị của cuộc sống mà thính giả có thể nghe

và áp dụng cho chính mình Đặc biệt, những thông tin đó l i được trình bày đơn giản, rõ ràng và thể hiện bằng chính giọng nói của ngư i địa phương

Sự giao tiếp của các PTV bằng tiếng địa phương đ t o sự tin cậy, gần gũi với ngư i nghe

- Thành phần k t cấu chương trình tương đối n định nhưng không

đa dạng, chuyên nghiệp

Phần lớn các CTPT của Đài cấp huyện có kết cấu tương đối ổn định Đây là cơ sở để những ngư i thực hiện chương trình chủ động kế ho ch

sản xuất Kết cấu chung của một CTPT Đài cấp huyện thư ng có: Nh c hiệu, Chào đầu chương trình, Phần tin, Nh c cắt, Các bài chuyên sâu, Bài hát; Chuyên mục, Chào kết…

Thông tin ở CTPT Đài cấp huyện mang tính định k rõ rệt, chương trình được phát vào các th i điểm cố định, các chuyên mục lên sóng theo các thứ trong tuần Điều này giúp cho công chúng yêu thích chuyên mục nào có thể đón đợi, sắp xếp để nghe nội dung mình cần một cách kịp th i, hiệu quả

Tuy nhiên, các chương trình phát thanh của Đài cấp huyện không phong phú, đa d ng, hiện đ i, chuyên nghiệp như cấp t nh, cấp trung ương Các chương trình đơn điệu, chủ yếu là th i sự tổng hợp chứ rất ít chương trình chuyên đề, giải trí, trực tiếp…

- Phối hợp ch t ch với hệ thống Đài cấp tỉnh và Đài cơ sở

Cùng với việc nỗ lực xây dựng các CTPT hàng ngày mang hơi thở cuộc sống, Đài cấp huyện còn đảm nhận vai trò tiếp âm Đài TNVN, Đài PT- TH t nh, giúp vươn xa cánh sóng, đưa thông tin ba cấp đến với đông đảo nhân dân, góp phần nâng cao hiệu quả phát thanh trong đ i sống x hội Không ch phối hợp cộng tác tích cực tin, bài đối với Đài cấp t nh, các Đài cấp huyện còn phối hợp với Đài cơ sở trong việc chuyển tải thông tin đến gần hơn với ngư i dân Nhiều PV các Đài cấp huyện là cộng tác viên tích cực với Đài cấp t nh, luôn kịp th i phản ánh những thông tin địa phương về Đài t nh, nhất là những sự kiện bất ng xảy ra mà Đài cấp t nh không kịp về đưa tin Cùng với đó, các Đài x , phư ng, thị trấn cũng luôn tích cực tiếp âm các CTPT của cấp huyện để nhân dân nắm bắt thông tin một cách nhanh chóng

- Đội ng nhân lực phải kiêm nhiệm nhiều việc

Đây là đặc thù dễ nhận thấy của các Đài cấp huyện Ngoài việc đưa các tin, bài cho các chương trình phát thanh, Phóng viên của các Đài cấp huyện đều phải thực hiện đồng th i các tin bài cho Cổng thông tin điện tử

địa phương, Fanpage, cộng tác với Đài cấp t nh Phóng viên khi tác nghiệp hầu như phải dùng cùng lúc rất nhiều phương tiện máy móc như: Máy quay, máy ảnh, ghi âm… Vì thế, chất lượng tin bài không cao, không chuyên nghiệp, không đảm bảo tính th i sự Tuy làm rất nhiều việc như một cơ quan báo chí nhưng Đài cấp huyện không được coi là cơ quan báo chí

1.3 Quy tr n tổ ứ sản uất đ p át t n ấp uyện

1.3.1 ập ế o c t ông tin

- Xây dựng k hoạch tuyên truyền

+ Việc xây dựng kế ho ch tuyên truyền là yếu tố quan trọng Trước tiên, l nh đ o Đài (hoặc Trung tâm); l nh đ o tổ nội dung phải xây dựng kế

ho ch tuyên truyền cho phóng viên mà cụ thể ở đây chính là xác định đề tài, chủ đề tuyên truyền theo ngày, tuần, tháng, qu , năm

+ Kế ho ch tuyên truyền là để làm tốt công tác tuyên truyền, cổ động

và giáo dục; thực hiện đúng mục đích, tôn ch , nhiệm vụ của Đài Phát thanh, Truyền thanh cấp huyện Vì thế, việc xây dựng kế ho ch tuyên truyền trong chương trình phát thanh phải bám sát đư ng lối, chính sách tuyên truyền của Đảng và Nhà nước trong từng giai đo n, th i điểm nhất định; gắn với nhiệm

vụ chính trị địa phương, theo từng sự kiện và phải phục vụ nhu cầu, tâm l và quyền lợi chính đáng của thính giả; phải bảo đảm sự phong phú, toàn diện về nội dung và hình thức trong chương trình phát thanh

- Xác định nội dung chương trình

Căn cứ theo kế ho ch tuyên truyền, đ o diễn, biên tập viên chương trình phát thanh phải xác định nội dung chương trình là gì? Sử dụng d ng chương trình nào để chuyển tải thông tin Đối với Đài Phát thanh, Truyền thanh cấp huyện thì chủ yếu là thực hiện chương trình th i sự Chương trình th i sự có vị trí, vai trò rất quan trọng, được coi là trang nhất của báo nói Chương trình

th i sự hướng sự tác động vào đông đảo thính giả, đa d ng cả về thành phần, lứa tuổi, thói quen, nhu cầu tiếp nhận với đối tượng tác động được xác định cụ

thể Chính vì thế, việc tổ chức sản xuất nội dung chương trình cần dựa vào những tiêu chí cụ thể Chương trình th i sự của các Đài Phát thanh, Truyền thanh cấp huyện phải đảm bảo cung cấp đầy đủ, chính xác các cấp thông tin, kiến thức thiết yếu đối với đ i sống hằng ngày của ngư i dân địa phương phù hợp với đối tượng, điều kiện kinh tế - x hội của từng vùng, miền

- Lập k hoạch thực hiện tin bài, phân công nhiệm vụ cho nhóm sản xuất chương trình phát thanh

+ Để thực hiện tổ chức sản xuất chương trình thì việc xây dựng kế

ho ch tin bài là yếu tố rất quan trọng, giống như muốn nấu một món ăn thì đầu bếp phải có nguyên liệu chế biến Chương trình phát thanh cũng vậy, tin, bài chính là nguyên liệu Tiếp đó, là sự tham gia của các thành viên được phân công nhiệm vụ cụ thể, theo từng công đo n để quá trình sản xuất chương trình được liền m ch, kh p kín thông suốt Mọi thành viên đều thực hiện theo kế ho ch và có sự phối hợp chặt chẽ

+ Xây dựng kế ho ch tin bài trước tiên phải xác định đề tài, hình thức thể lo i được dựa trên các khía c nh của vấn đề Điều này phụ thuộc vào mục đích thông tin Mỗi hình thức thể lo i trong chương trình phát thanh thư ng phù hợp với một kiểu đưa tin Hình thức nào nội dung ấy Việc xác định hình thức thể lo i phù hợp là rất quan trọng để việc đưa tin thu được hiệu quả tối

đa

+ Sự phân công lao động trong tập thể cơ quan báo chí từ trên xuống dưới một cách rõ ràng, cụ thể Đây là cơ sở để xác định rõ chức năng, phân công nhiệm vụ cho từng bộ phận, từng thành viên trong quy trình thực hiện

cụ thể từng tin, bài; là cơ sở để xác định rõ trách nhiệm của họ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chung của ho t động báo chí Sau khi lựa chọn các hình thức thể lo i để chuyển tải thông tin, những ngư i làm chương trình tiến hành việc phân công từng tin bài cho từng ngư i phụ trách, liên hệ đặt bài với cộng tác viên Ch khi xong những công việc này, thì việc lập kế

ho ch tin bài mới có thể được xem là hoàn thành Sau khi đ nhận công việc,

mỗi thành viên trong nhóm phải lên kế ho ch để thực hiện tốt phần việc của mình, theo đúng khoảng th i gian quy định

+ Sự phân công lao động giữa các bộ phận, giữa các thành viên giúp cho việc tổ chức sản xuất chương trình phát thanh đảm bảo tính chính xác, khoa học, đảm bảo tiến độ của chương trình

- Biên tập viên: Thông thư ng với Đài cấp huyện, Biên tập viên sẽ là

Tổ trưởng bộ phận nội dung Ngoài ra, có thể là những Phóng viên lâu năm,

có kinh nghiệm trong nghề được l nh đ o phân công làm nhiệm vụ Biên tập viên Họ sẽ biên tập tin, bài, lên khung chương trình và xây dựng kịch bản Biên tập viên sẽ phải phối hợp nhịp nhàng với các phóng viên để t o nên những tin bài có chất lượng tốt cả về nội dung và âm thanh

- Phóng viên: à ngư i cung cấp tin bài trong quá trình sản xuất chương trình phát thanh Họ là những ngư i thực hiện tác phẩm của mình và gửi về cho chương trình để phát sóng Trong những điều kiện nhất định của quá trình sản xuất chương trình, phóng viên sẽ hỗ trợ ngư i dẫn chương trình hoặc dẫn thay theo sự phân công của Biên tập viên hoặc l nh đ o Đài

- Kỹ thuật viên: à ngư i có trách nhiệm kiểm tra thiết bị phòng thu trước khi thực hiện chương trình Kỹ thuật viên là ngư i đảm bảo cho sự vận hành của các thiết bị kỹ thuật đ t tiêu chuẩn âm thanh theo quy định

- PTV hoặc Ngư i dẫn chương trình: à ngư i dẫn dắt toàn bộ nội dung chương trình, chịu trách nhiệm kết nối từng phần của đồng hồ chương trình, góp phần quan trọng t o ra sự hấp dẫn cho chương trình i dẫn là sợi dây xuyên suốt toàn bộ chương trình

Yêu cầu chung đối với l i nói của PTV là chất giọng đẹp, có nghệ thuật đọc, nói diễn cảm Nh chất giọng chuẩn, cách phát âm chuẩn, l i nói của nhiều “nghệ sĩ phát thanh” đ góp phần nâng đỡ tích cực cho nội dung của hàng triệu tác phẩm, trở thành mẫu mực cho cách phát âm của ngư i dân trên khắp mọi miền đất nước [30, tr.38]

1.3.3 T c c t iết b ỹ t uật

Yếu tố kỹ thuật có một vai trò hết sức quan trọng trong việc tổ chức sản xuất CTPT Bất kể một Đài phát thanh, truyền thanh nào cũng đều phải có một studio Tùy theo đầu tư mà mỗi Đài có studio chất lượng khác nhau Tuy nhiên, dù đơn giản đến mấy cũng đều phải có những thiết bị tối ưu để phục vụ việc thu dựng sản xuất chương trình phát thanh địa phương Đó là phải có bàn đọc; micro; bàn trộn (mixer); đầu thu chuyên dụng, máy tính

Việc xây dựng các ch tiêu kỹ thuật và mô hình trang thiết bị kỹ thuật phát thanh ở các Đài cơ sở trước tiên phải phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế- x hội và trình độ đội ngũ của những ngư i làm phát thanh ở địa phương Một studio hiện đ i sẽ đảm bảo cho chất lượng âm thanh và chất lượng sóng của chương trình- một yếu tố rất quan trọng của phát thanh hiện

những ngư i làm phát thanh Máy móc hiện đ i sẽ càng làm cho con ngư i được tăng sức sáng t o trong quá trình thực hiện tác phẩm báo chí

+ Xây dựng kịch bản chương trình: Kịch bản là nơi cụ thể hóa mọi tưởng, dự định, chủ đề tư tưởng qua văn bản Đây là công việc của các BTV phát thanh Chất lượng và hiệu quả của một chương trình phụ thuộc rất nhiều vào khâu này, nhất là với những chương trình sản xuất và phát sóng trực tiếp Cấu trúc một kịch bản CTPT như nào để hấp dẫn, đáp ứng nhu cầu thính giả còn phụ thuộc vào sự khác nhau về trình độ văn hóa, lứa tuổi, giới tính của thính giả ở từng vùng, miền Một CTPT có thể chuyển tới công chúng một khối lượng lớn thông tin nhưng điều quan trọng nhất là cái gì đọng l i trong mỗi ngư i nghe mới là điều quan trọng Vì thế, những ngư i làm CTPT phải chú tới tất cả các yếu tố đó và phải xem x t kỹ lưỡng tất cả các tư liệu có thể

cho ngư i nghe chứ không phải cho ngư i đọc

Đối với báo phát thanh có đặc thù là: “Viết cho tai nghe chứ không để cho mắt nhìn; Viết để nói chứ không phải viết để đọc” Chính vì vậy, việc biên tập nhằm chau chuốt l i ngôn từ cho phù hợp với lo i hình báo nói là vô cùng quan trọng Bên c nh đó, công tác biên tập kịch bản cũng lược bỏ những câu từ rư m

rà, những sai sót không đáng có Đồng th i sửa chữa, bổ sung những câu từ ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với lo i hình báo nói, làm cho các tác phẩm tin bài chính xác hơn, hay hơn, hấp dẫn hơn

Biên tập CTPT là sáng t o lần thứ hai các tác phẩm phát thanh Quá trình này phải thể hiện được chủ đề của chương trình là gì? Sự kiện nào quan trọng nhất? Phải sắp xếp lựa chọn nội dung theo tính chất quan trọng của sự kiện, lựa chọn nội dung đảm bảo tính hài hòa, đa diện, lựa chọn nội dung theo thiết thực, hấp dẫn với công chúng

Trong phần này, BTV cần chú các yêu cầu sau: ựa chọn, ưu tiên những tin bài có nội dung mang tính th i sự và tính thiết thực cao hơn Trong đó, những tin, bài phản ánh sự kiện, vấn đề quan trọng nhất phải được đặt ở vị trí nổi bật và được dành th i lượng thỏa đáng Sắp xếp một chương trình theo một trật

tự rõ ràng Các chuyên mục trong chương trình có giá trị bổ sung cho nhau, t o

sự hài hòa, hợp l cho cả chương trình Giữa các phần tin phải có l i dẫn chuyển tiếp phù hợp, sử dụng nh c cắt ngắn để phân cách cũng như t o sự thư

gi n cho thính giả Kiểm tra kỹ càng để chương trình không bị quá nặng nề, chồng chất thông tin; cân đối sao cho giữ được sự hài hòa về thông tin Một chương trình cần cung cấp những thông tin có tính chất nghiêm trang, chính thống và cả những thông tin mang tính giải trí, nhẹ nhàng nhằm t o sự thoải mái, cân bằng trong tiếp nhận

- Về hình thức trong sản xuất chương trình phát thanh

+ Thu ngắn đến độ cần thiết các tác phẩm, phải bảo đảm tốt về các đặc điểm nói và nghe Ngư i làm biên tập phải làm cho tác phẩm phát thanh hướng tới mục đích là đơn giản hóa những điều phức t p, làm sáng tỏ những chỗ chưa

rõ, làm cho việc trình bày trở nên rành m ch, rõ ràng, khiến thính giả dễ nghe, dễ nhớ, dễ hiểu và dễ làm theo

+ Sắp xếp tin, bài theo chủ đề chương trình hoặc ph m vi phản ánh Trên

cơ sở bám vào khung chương trình đ được xác định để lựa chọn tác phẩm phù hợp đảm bảo hai yêu cầu là: Bám sát nhiệm vụ chính trị của địa phương và đáp ứng nhu cầu thông tin của ngư i dân trong từng hoàn cảnh cụ thể

+ Hình thành đư ng dây thông tin thông qua kịch bản có tính chất phác thảo Từ l i chào thính giả t o ra sự chú hoặc giới thiệu các tin quan trọng, trình bày chi tiết sự việc, nhắc l i qua hình thức tóm tắt tin, bài đ phát trong CTPT để duy trì sự chú của thính giả từ đầu đến cuối chương trình Tất cả điều này thể hiện qua l i dẫn chương trình của BTV, kh ng định tài năng của BTV

+ Khai thác tiếng động, lựa chọn những đo n nh c cắt, nh c xen, nh c nền, ca khúc… phù hợp minh họa cho tác phẩm phát thanh Điều này cũng thể hiện tài năng, nghiệp vụ của ngư i làm công tác biên tập phát thanh Mỗi biên tập viên CTPT phải làm việc cẩn trọng theo phương châm: Phải kiểm tra những

gì có thể, trước khi phát sóng tới hàng triệu ngư i nghe

+ Âm thanh trong tác phẩm có sự hài hòa, sinh động, tự nhiên: i nói phải rõ ràng, biểu cảm không? Tiếng động và âm nh c trong tác phẩm phải phù hợp, sinh động, tự nhiên và có giá trị bổ trợ thông tin không?

Đối với các trích dẫn l i phát biểu của nhân vật, cần lo i bỏ những l i nói ấp úng, những câu trùng lặp, tiếng ho Có thể lọc ra những điểm quan trọng nếu nhân vật trả l i dài dòng và thiếu m ch l c

Sản xuất chương trình là sự lao động báo chí của cả nhóm, theo sự phân công cụ thể và chi tiết Trong quá trình thu, các thành viên trong nhóm sản xuất CTPT phải có sự phối hợp nhịp nhàng, thực hiện theo đúng kịch bản chương trình đ được duyệt Các thành viên cần xử l linh ho t, kh o l o các tình huống trong chương trình nhằm rút ngắn quá trình biên tập hậu kì Đối với phát thanh trực tiếp, việc xử l tình huống đòi hỏi tức thì ngay trong quá trình phát sóng, đòi hỏi cao về xử l nhanh nh y và khéo léo