Kiến thức: Hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh, làm cho văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn.. Kĩ năng: Biết sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào[r]
Trang 1Soạn: 15 - 8
Dạy: - 8 Tiết 3 : Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
trong văn bản thuyết minh
A Mục tiờu bài học: Giúp học sinh:
1 Kiến thức: Hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh,
làm cho văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn.
2 Kĩ năng: Biết sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh.
3 Thái độ: Có ý thức tìm hiểu và vận dụng các biện pháp NT vào VBTM
B Chuẩn bị:
- Thầy: SGK, SGV, G.án.
- Trò: Đọc và trả lời câu hỏi trong SGK.
c phương phỏp và kĩ thuật dạy học
- Gợi mở – thuyết trình.
- KT đặt câu hỏi.
- KT giao nhiệm vụ.
- PPnêu và giải quyết v/đề
D N ng l c, ph m ch t h nh th nh ă ự ẩ ấ ỡ à
- NL giải quyết vấn đề; NL tự học; NL hợp tác; NL sáng tạo.
- Phẩm chất kính yêu, tự hào về Bác, có ý thức tu dưỡng, học tập rèn luyện theo gương Bác.
E
Tổ chức cỏc hoạt động dạy và học
1 Tổ chức: sĩ số
2 Kiểm tra :
- Mục đích của văn bản thuyết minh.
- Yêu cầu đối với v/b thuyết minh.
- Đặc điểm của v/b thuyết minh.
PP,KT
và HTTC
Hoạt động của thầy và trò Ghi bảng NL và
PC
Trang 2KT trình
bày
\
KT đặt
câu hỏi
và
chuyển
giao câu
hỏi.
Hoạt
động
nhóm.
bày, tự tin.
Nl tự học, tình bày,
hệ thóng hóa.
Nl hợp tác, chia sẻ.
Hãy giới thiệu về bản thân em.
Hãy giới thiệu về lớp học của em.
2 Hoạt động hình thành kiến thức
? Văn bản thuyết minh là gì ?
? Mục đích của VBTM là gì?
? Hãy kể ra các phương pháp
thuyết minh thường dùng đã
học ?
GV: Cho HS đọc văn bản và
hướng dẫn thảo luận câu hỏi
SGK
? Văn bản TM đối tượng nào?
TM đặc điểm gì của đối tượng?
I Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh:
1 Ôn tập văn bản thuyết minh
- VBTM là kiểu vbản thông dụng trong mọi lĩnh vực đ/s nhằm cung cấp tri thức (kiến thức) k/q về đặc điểm, tchất, ngnhân,…của các htượng và svật trong tự nhiên, xh bằng pthức trình bày, giới thiệu, gthích
- Mục đích của VBTM: cung cấp tri thức (hiểu biết) khách quan về những sự vật, hiện tượng, vấn đề , được chọn làm đối tượng để thuyết minh.
- Các phương pháp TM: định nghĩa, giải thích, nêu ví dụ, liệt kê, dùng số liệu, phân tích, phân loại,
so sánh, …
2 Viết văn bản thuyết minh có sử
dụng một số biện pháp nghệ thuật
1.Tìm hiểu ví dụ
* Văn bản: Hạ Long - đá và nước.
- Đối tượng TM: Vịnh Hạ Long.
- Nội dungTM: Sự kì lạ của đá - nước Hạ Long (vẻ đẹp hấp dẫn kì
lạ của Hạ Long)
- VB đã cung cấp được những tri thức khách quan về đối tượng.
Trang 3KT đặt
(ND TM) có trừu tượng không?
- Vđề Hạ Long- sự kì lạ của đá và
nước - vấn đề trừu tượng bchất
của sinh vật.
? VB có cung cấp được tri thức
khách quan về đối tượng không?
- Làm cho người đọc có vốn kiến
thức, sự hiểu biết về vịnh Hạ
Long.
? Sự kì lạ của Hạ Long có thể
thuyết minh bằng cách nào? Nếu
chỉ dùng ppháp liệt kê: Hạ Long
có nhiều nước, nhiều đảo, nhiều
hang động lạ lùng đã nêu được
“sự kì lạ” của Hạ Long chưa?
- Chưa đạt được yêu cầu đó nếu
chỉ dùng phương pháp liệt kê.
? Tgiả hiểu sự kì lạ này là gì?
Tgiả giải thích như thế nào để
thấy sự kì lạ đó?
- Khác thg, biến đổi sinh động
với á/sáng, góc nhìn, ban
ngày,ban đêm->TG có hồn, sống
động
? Gạch chân những câu văn nêu
khái quát sự kì lạ của Hạ Long?
(- Chính nước… có tâm hồn.)
? Sau mỗi ý đưa ra giải thích về
sự thay đổi của nước tác giả làm
nhiệm vụ gì?
- Thuyết minh, liệt kê, miêu tả sự
biến đổi là trí tưởng tượng độc
đáo.
? Để gthiệu sinh động, cụ thể, chi
tiết sự kì lạ của Hạ Long, ngoài
những ppháp thuyết minh đã
- Biện pháp NT: liên tưởng, tưởng tượng, nhân hóa, miêu tả.
+ Liên tưởng, tưởng tượng:
Tưởng tượng những cuộc dạo chơi: (có thể…) do sự di chuyển của Nước tạo nên.
Tùy theo góc độ, sự di chuyển ánh sáng
->tạo nên 1 TG sống động biến hóa.
+ Nhân hoá: Gọi các đảo đá:"Thập loại chúng sinh","thế giới người","bọn người bằng đá hối hả trở về"
=> Giới thiệu vịnh Hạ Long không chỉ là đá và nước mà còn là một thế giới sống có hồn (bài viết trở nên sinh động hấp dẫn giống như một bài thơ văn xuôi mời gọi du khách đến với Hạ Long)
2.Bài học
* Ghi nhớ ( Sgk- 13)
II Luyện tập
Bài 1: VB: Ngọc hoàng xử tội ruồi
xanh.
- Văn bản này có tính chất thuyết minh rất rõ ở việc giới thiệu loài ruồi (Những tri thức khách quan về
Trang 4câu hỏi
và
chuyển
giao câu
hỏi.
KT đặt
câu hỏi
và
chuyển
giao câu
hỏi.
học, tác giả còn sử dụng những
biện pháp nghệ thuật nào ? Hãy
chỉ rõ ?
+ So sánh: Chiếc thuyền mỏng
mảnh như là lá tre, như bay trên
các ngọn sóng, như một người bộ
hành, như đang đi lại
? Các biện pháp nghệ thuật đó có
tác dụng gì với VB thuyết minh
này?
? Muốn cho văn bản thuyết minh
sinh động cần chú ý điều gì ?
- HS đọc GN.
? Khi sử dụng các BPNT trong
VBTM cần chú ý điều gì?
3 Vận dụng
- Học sinh đọc văn bản.
? Văn bản này có tính chất thuyết
minh không? Tính chất thuyết
minh ấy thể hiện ở những điểm nào?
? Những phương pháp thuyết minh
nào đã được sử dụng?
loài ruồi):
+ Những tchất chung về họ, giống, loài.
+ Các tập tính sinh sống, sinh đẻ, đđiểm cơ thể
->Cung cấp các kiến thức đáng tin cậy: Từ đó thức tỉnh ý thức giữ gìn
vệ sinh, phòng bệnh, ý thức diệt ruồi.
- Phương pháp thuyết minh được
sử dụng:
+ Nêu định nghĩa.
+ Phân loại.
+ Số liệu.
+ Liệt kê.
- Một số nét đặc biệt của bài thuyết minh này:
+ Về hình thức: Giống như văn bản tườngthuật một phiên toà.
+ Về cấu trúc: Giống như biên bản
1 cuộc tranh luận về mặt pháp lý.
+ Về nội dung: Giống như một câu chuyện kể về loài ruồi.
- Các biện pháp nghệ thuật: Nhân hoá, có tình tiết, miêu tả,…
- Tác dụng của các biện pháp nghệ
Nl tự học.
Nl tự học
và GQVĐ.
Trang 5KT giao
n/vụ.
? Bài thuyết minh này có nét gì
đặc biệt?
? Tác giả đã sử dụng biện pháp
nghệ thuật nào?
? Biện pháp nghệ thuật ở đây có
tác dụng gì?
- HS đọc yêu cầu của bài tập.
- Giáo viên gợi ý->Học sinh làm
bài tập.
4 Tìm tòi mở rộng và HDVN
- Tìm đọc một số v/b thuyết minh
có s/d các bpnt
- Làm bài tập 3, 4 (SBT6, 7).
- Soạn: “Luyện tập bản thuyết minh”.
thuật:
+ Làm cho văn bản trở nên sinh động, hấp dẫn, thú vị.
+ Các biện pháp nghệ thuật này gây hứngthú cho bạn đọc nhỏ tuổi, vừa
là truyện vui, vừa học thêm tri thức.
Bài 2: Nhận xét về biện pháp nghệ
thuật được sử dụng để thuyết minh
- Nói về tập tính của chim cú dưới dạng ngộ nhận ( định kiến) thời thơ ấu, sau lớn lên đi học mới có dịp nhận thức lại sự nhầm lẫn cũ
- Biện pháp nghệ thuật: Lấy ngộ nhận hồi nhỏ làm đầu mối câu chuyện.
Nl tự học
và GQVĐ.
Nl tự học
và GQVĐ.
Trang 6KT giao
n/vụ.
- Chuẩn bị dàn bài chung
cho kiểu thuyết minh một đồ
ding.
Nl tự học
và GQVĐ.
Nl tự học
và GQVĐ.