Cảm thụ các tác phẩm văn học để trẻ được hòa mình vào bài thơ, hóa thân vào các nhân vật trong truyện để nhận thức cái đúng, cái sai một cách đúng đắn, ngôn ngữ của trẻ cũng được hình th[r]
Trang 1MỤC LỤC
A.ĐẶT VẤN ĐỀ…… ………3
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI………3
II ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU……….……… 4
III MỤC ĐÍCH, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU……….4
1 Mục đích nghiên cứu 4
2 Phương pháp nghiên cứu 5
IV PHẠM VI VÀ KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU……… 5
1 Thời gian nghiên cứu……… 5
2 Xây dựng kế hoạch……….5
B NỘI DUNG……… 5
I CƠ SỞ LÝ LUẬN……… 5
II CƠ SỞ THỰC TIỄN……… ……… 6
1 Đặc điểm của trường……… …….6
2 Đặc điểm của lớp……….…7
2 Đối với giáo viên……… 7
4.3 Đối với phụ huynh……… 8
III THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ……….8
1 Phạm vi thực hiện đề tài……… 8
1.1 Thuận lợi……… ……… 8
1.2 Khó khăn……… … … 8
2 Kết quả khảo sát đầu năm……… 9
IV BIỆN PHÁP VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ……… 10
1 Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý của trẻ……….……10
2 Một số biện pháp giúp trẻ cảm thụ tác phẩm văn học thông qua lĩnh vực phát triển ngôn ngữ……….……… 10
2.1 Nghiên cứu kỹ tác phẩm……….………10
2.2 Tạo môi trường học tập, rèn luyện cho trẻ……… 11
Trang 22.3 Tổ chức tiết học nhẹ nhàng, linh hoạt……… 12
2.4 Sử dụng các loại rối trang phục, mô hình, áp dụng công nghệ thông tin trong dạy học thu hút sự chú ý của trẻ……… ……….13
2.5 Thực hiện tốt công tác tuyên truyền với phụ huynh 14
2.6 Làm đồ dùng đồ chơi……… 14
3 Các hình thức cho trẻ cảm thụ tác phẩm văn học……….14
3.1 Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học………15
3.2 Sử dụng rối dẹt và nghệ thuật múa rối……… 15
3.3 Trò chơi đóng kịch……….…16
IV KẾT QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM……….17
1 Chất lượng khảo sát……… ……… 17
2 Đánh giá kết quả……… 18
V BÀI HỌC KINH NGHIỆM……….…18
C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ……… ………19
D TÀI LIỆU KHAM KHẢO……… ….20
Trang 3SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“ MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5- 6 TUỔI CẢM THỤ TÁC PHẨM VĂN
HỌC” THÔNG QUA LĨNH VỰC PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ
A ĐẶT VẤN ĐỀ.
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Văn học là một món ăn tinh phần không thể thiếu trong cuộc sống của conngười từ xưa đến nay Từ khi sinh ra, trẻ em đã được nghe những lời ru, tiếng hátcủa mẹ Nó mang đến một cảm giác gần gũi, một sự bình yên đến kỳ lạ cho trẻ.Văn học giúp trẻ hiểu biết được thế giới xung hơn Những tác phẩm văn học sẽgiúp trẻ em có trí tưởng tượng phong phú hơn
Một trong những yếu tố không thể thiếu được trong việc phát triển ngôn ngữcủa trẻ, đó chính là giúp các em cảm thụ các tác phẩm văn học
Cảm thụ các tác phẩm văn học để trẻ được hòa mình vào bài thơ, hóa thân vàocác nhân vật trong truyện để nhận thức cái đúng, cái sai một cách đúng đắn, ngônngữ của trẻ cũng được hình thành và phát triển từ đây Các tác phẩm văn học làmón ăn tinh thần không thể thiếu đối với trẻ thơ, nhất là lứa tuổi mầm non Đặc biệt
là thông qua bộ môn làm quen văn : đọc thơ, kể chuyện, đóng kịch tạo cho trẻ đượchoạt động nhiều, giúp trẻ khả năng phát triển tư duy và trí nhớ, trẻ có khả năng cảmthụ nhận ra được cái hay, cái đẹp, cái tốt cái xấu trong tác phẩm cũng như trongcuộc sống cũng như cái tốt cái xấu của mọi vật xung quanh trẻ Bởi vì ở lứa tuổi trẻđược ví như tờ giấy trắng, nếu người lớn khéo dạy thì sẽ vẽ nên những bức tranhđẹp, tươi sáng Qua các tác phẩm văn học, qua những tình huống hấp dẫn trong câutruyện ,những nhân vật có những tính cách, cử chỉ khác nhau sẽ giúp trẻ mở mangkiến thức về xã hội nhiều hơn
Thông qua các tác phẩm văn học, trẻ phát triển ngôn ngữ nhiều hơn Đó cũng
là một nhiệm vụ quan trọng trong chương trình giáo dục toàn diện trẻ Đối với trẻmẫu giáo, quá trình tiếp xúc với tác phẩm văn học phải từ dễ đến khó, từ đơn giảnđến phức tạp, từ đó để trẻ bộc lộ khả năng cảm thụ văn học của mình Tuy nhiên,
Trang 4để trẻ cảm thụ được các tác phẩm văn học không phải là công việc dễ dàng, đòi hỏigiáo viên phải nghiên cứu các phương pháp, biện pháp, chọn những tác phẩm hay
và phù hợp nhằm giúp trẻ phát triển tốt nhất khả năng cảm thụ các tác phẩm vănhọc
Qua 7 năm công tác, trong quá trình giảng dạy, tôi thấy các cháu đã được làmquen các tác phẩm văn học từ mẫu giáo bé và nhỡ chuyển lên Tuy nhiên, đa số cáccháu chưa thể cảm thụ được cái hay cái đẹp trong mỗi tác phẩm văn học Dođó,trong quá trình giảng dạy lớp mẫu giáo lớn dạy trẻ làm quen với các tác phẩmvăn học tôi thấy: Khả năng cảm thụ văn học của trường tôi nói chung và khối lá nóiriêng,vẫn còn nhiều hạn chế, kết quả trên tiết học chưa cao chỉ đạt khoảng 50-60%.Với kết quả trên, bản thân tôi thấy mình cần có những biện pháp cụ thể và phùhợp nhằm giúp trẻ phát triển tốt khả năng cảm thụ các tác phẩm văn học tốt hơn.Đóchín là lý do tôi đã chọn đề tài: “Những biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi cảm thụ tácphẩm văn học thông qua lĩnh vực phát triển ngôn ngữ”
II ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Căn cứ vào yêu cầu của đề tài mà tôi chọn là trẻ 5- 6 tuổi trường Mầm non HoaHuệ, huyện Đăkrlấp
III MỤC ĐÍCH, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 Mục đích nghiên cứu:
- Xuất phát từ tình hình thực tế của trường, của lớp khi cho trẻ làm quen vănhọc trong lĩnh vực phát triển ngôn ngữ, tôi đã nghiên cứu và tìm ra một số biệnpháp nhằm nâng cao khả năng cảm thụ văn học cho trẻ
- Tạo cho trẻ hoạt động hứng thú hơn thông qua các hoạt động học tập, vui chơiphát triển ngôn ngữ cho trẻ
- Những biện pháp giúp trẻ cảm thụ tác phẩm văn học là phát triển khả năngcảm nhận cái đẹp, cái đúng , cái sai, trẻ thích đọc thơ, kể chuyện, trẻ thích đượcđóng kịch, ghi nhớ thuộc thơ, truyện lâu hơn, trẻ có khả năng tự sáng tạo và thể
Trang 5hiện tính cách nhân vật và nhập vai một cách linh hoạt, biết kể chuyện sáng tạo,kểchuyện theo trí tưởng tượng một cách phong phú và đa dạng.
2 Phương pháp nghiên cứu:
- Trong quá trình nghiên cứu, tôi sử dụng phương pháp kham khảo tài liệu,phân
tích tổng hợp tài liệu kham khảo, xây dựng đề cương sáng kiến và áp dụng sángkiến và hoàn thành sáng kiến
IV PHẠM VI VÀ KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU
1 Thời gian nghiên cứu:
Tháng 9/ 2016 : Đăng kí đề tài
Tháng 10/ 2016: Khảo sát đối tượng, kham khảo tài liệu
Tháng 11/ 2015 - 4/ 2016 : Viết đề cương và áp dụng sáng kiến
- Tháng 12 +1 + 2 : tôi xây dựng trò chơi, đóng kịch, sử dụng nghệ thuật múa rối
vào hoạt động học để giúp trẻ phát triển trí nhớ, khắc sâu hơn nội dung của bài họcthông qua những lời thoại, trò chơi mà trẻ nhớ được nội dung câu truyện, bài thơ
- Tháng 3+4 : tôi xây dựng tải nhiều đoạn phim có nội dung của bài thơ, câutruyện để thu hút trẻ học hứng thú hơn
B NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÝ LUẬN
Từ khi các em sinh ra, đã được nghe những câu truyện cổ tích.Truyện cổ tíchgắn liền với cái đẹp của cuộc sống Nó góp phần phát triển cảm xúc thẩm mĩ mà
Trang 6thiếu chúng không thể có tâm hồn cao thượng, lòng mẫn cảm chân thành trước nỗibất hạnh, đau đớn khổ ải của con người Nhưng, để cảm nhận được, nhận thứcđược cái đúng, cái sai, cái hay cái đẹp của cuộc sống trẻ phải hiểu được, cảm thụđược nội dung sâu sắc của câu truyện, bài thơ đó.Từ đó nhận thức được thế giớixung quanh bằng cả một cả một trí tuệ và một trái tim, tỏ thái độ của mình với cáithiện cái ác của cuộc sống.
Nếu như không có văn học, nhân cách của trẻ sẽ ra sao? Trẻ khó có thể nhận
ra đâu là chính nghĩa, đâu là phi nghĩa.Mà việc hình thành và phát triền nhân cáchcho trẻ chính là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của nghành giáo dục mầmnon.Qua đó,việc cảm thụ tác phẩm văn học thông qua lĩnh vực phát triển ngôn ngữ
sẽ giúp hình thành ở trẻ những nhân cách tốt đẹp Những câu truyện, những bài thơ
sẽ là nguồn phong phú và không có gì thay thế được để giáo dục tình yêu cha mẹ,yêu những người thân gần gũi, yêu gia đình, yêu quê hương, làng xóm, cao hơn nữa
đó chính là tình yêu Tổ quốc, tình yêu thiên nhiên, yêu cây cối, yêu động vật, yêunhững gì gần gũi nhất với trẻ
II CƠ SỞ THỰC TIỄN
1 Đặc điểm nhà trường:
Trường mầm non Hoa huệ được tuy mới thành lập được 7 năm Trường có 1điểm trường, với tổng số học sinh hơn 220 cháu gồm 7 nhóm lớp với 21 cán bộgiáo viên, trình độ giáo viên đạt chuẩn 100%, trên chuẩn 75% trường nhiều nămđạt trường tiên tiến xuất sắc cấp tỉnh , chất lượng giảng dạy ngày một cao , đượcphụ huynh học sinh tin tưởng số lượng học sinh ra lớp ngày một đông
Mặc dù trường mầm non Hoa Huệ thuộc địa bàn xã, kinh tế vẫn còn nhiều khókhăn Nhưng phụ huynh luôn quan tâm, ủng hộ một số đồ dùng, đồ chơi cho trẻtrong các năm học
Trẻ em trong trường đa số có ý thức, nề nếp trong mọi hoạt động, giờ nào việcấy
Trang 7Giáo viên được đào tạo chính quy và biết được các phương pháp tổ chức cáchoạt động cho học sinh Năm nay tôi được dạy hai cô trên một lớp nên cũng có thờigian để đầu tư vào việc làm hồ sơ và đồ dùng tốt hơn.
Hình ảnh trường mầm non Hoa Huệ
2 Đặc điểm của lớp :
Năm học 2016 – 2017, tôi được phân công chủ nhiệm nhóm lớp 5 - 6 tuổi củatrường: Là lớp lá 3 Với tổng số: cháu 34 cháu, trong đó 18 cháu nữ, 16 cháu nam,với độ tuổi đồng đều, đa số các trẻ ngoan ngoãn, có sức khỏe tốt, hồn nhiên, tự tinkhi giao tiếp, đạt yêu cầu về đầy đủ 5 mặt phát triển gồm: phát triển ngôn ngữ,phát triển nhận thức, phát triển thể chất, và tình cảm xã hội Đồng thời trẻ cảm thụđược cái đúng cái sai, cái hay cái đẹp trong cuộc sống xung quanh trẻ Đó là mộtthuận lợi lớn giúp trẻ cảm thụ tác phẩm văn học một cách tốt hơn thông qua lĩnhvực phát triển ngôn ngữ
3 Đối với giáo viên :
Là một giáo viên mầm non, trực tiếp truyền thụ kiến thức cho trẻ và có tinh thầntrách nhiệm, nhiệt tình trong công việc, yêu nghề mến trẻ bản thân tôi xác định
Trang 8được mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng của việc giúp trẻ cảm thụ các tác phẩm vănhọc thông qua lĩnh vực phát triển ngôn ngữ cho trẻ làm quen với môn văn học quathể loại thơ, kể truyện và tìm ra các giải pháp hữu ích nhất để trẻ cảm thụ các tácphẩm văn học một cách tốt nhất.
4 Đối phụ huynh : Sự quan tâm của phụ huynh dành cho các cháu là không
đồng đều, hầu hết phụ huynh là nông thôn Qua thực tế cho thấy một số phụ huynhcòn ít đọc thơ, kể truyện cho trẻ, một số phụ huynh còn đọc nhanh, chưa đúng lời,trẻ chưa thể cảm nhận hết nội dung bài thơ, câu truyện.Và ít khi phụ huynh giảngnội dung để trẻ hiểu rõ được nội dung, cái hay, cái đẹp của bài thơ Và một số ítphụ huynh không biết chữ nên việc đọc thơ, kể truyện cho trẻ cũng là vấn đề khókhăn
Chính vì vậy, việc trong trường mầm non tôi muốn đề cập tới việc giúp trẻ cảmthụ các tác phẩm văn học thực hiện hai nhiệm vụ là hiểu được nội dung và cảm thụđược tác phẩm văn học thông qua các tiết kể chuyện,đọc thơ,đóng kịch dạy trẻ kểlại các tác phẩm văn học có cảm xúc của người kể,nhận thức được cái đúng cái sai,cái tốt cái xấu,cái đẹp trong tác phẩm
III THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ
1 Phạm vi thực hiện đề tài.
Tôi là một giáo viên phụ trách mẫu giáo lớn gồm 34 cháu Trong số này đã có
30 cháu học qua lớp mẫu giáo nhỡ, còn 4 cháu chưa được học qua lớp mẫu giáonhỡ
1.1 Thuận lợi :
- Được sự quan tâm giúp đỡ của ban giám hiệu nhà trường, tổ chuyên môn xâydựng phương pháp đổi mới các hình thức tổ chức hoạt động giáo dục mầm non, tạomọi điều kiện giúp tôi những nguyên vật liệu để làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ chocác cháu
1.2 Khó khăn
Trang 9- Do thiếu thốn cơ sở vật chất, cả trường chung một máy chiếu nên đôi khi cũng
khó khăn khi thực hiện việc sử dụng công nghệ thông tin vào dạy học và cảm thụtác phẩm văn học
- Một số trẻ còn ít nói, nhút nhát, chưa tự tin phát biểu bài Một số trẻ nóingọng, giọng địa phương nên lời nói chưa rõ ràng và chính xác Một số trẻ quáhiếu động, hay nói nhiều, không ngồi yên cho nên cũng ảnh hưởng một phần khôngnhỏ đến quá trình cho trẻ cảm thụ tác phẩm văn học một cách hiệu quả
- Hơn 50% trẻ chưa cảm thụ được cái hay, cái đặc sắc trong tác phẩm văn học
70 % kinh nghiệm sống của trẻ còn nghèo nàn, trình độ nhận thức nhận thức khôngđồng đều, đa số phụ huynh bận công việc nên thời gian ở nhà ít khi kể chuyện, đọcthơ và giảng nội dung cho trẻ, không trò chuyện với trẻ và nghe trẻ nói, trẻ khôngđược đáp ứng đầy đủ về nhu cầu trẻ cần Đây cũng là một trong những nguyênnhân của việc trẻ chậm cảm thụ tác phẩm văn học
Với những khó khăn như thế tôi phải dần dần khắc phục và truyền thụ kiến thứccho trẻ một cách đúng đắn để trẻ cảm thụ tác phẩm văn học một tốt nhất thông qualĩnh vực phát triển ngôn ngữ
2 Kết quả khảo sát đầu năm:
Khảo sát khả năng cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ.
Qua quá trình tôi giảng dạy và khảo sát đầu năm Tôi và giáo viên cùng lớp đã chú
ý quan tâm đến khả năng chú ý và tiếp thu của trẻ K t qu ết quả đạt như sau: ả đạt như sau: đạt như sau:t nh sau:ư sau:
Trang 10Qua đó, tôi đặc biệt chú ý hơn những trẻ có khả năng cảm thụ văn học chậm như:Bảo, Xuân Sang, Đoan Khoa, Thùy Trân, Hải Đăng và thường xuyên kể truyện,đọc thơ cho trẻ nghe mọi lúc mọi nơi Điều đó cũng giúp trẻ cảm thụ văn học tốthơn.
IV BIỆN PHÁP VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Tìm hiểu đặc điểm tâm lý của trẻ:
- Đối với trẻ em mầm non, đây là thời kì phát triển và hoàn thiện về tất cả mọi mặt giúp trẻ linh hoạt hơn, thích tham gia các hoạt động nhiều hơn, đặc biệt là trẻ thích nghe kể truyện và đọc thơ
- Trong quá trình này, các cơ quan thính giác của trẻ cũng được củng cố và hoàn thiện hơn, kinh nghiệm nghe đọc thơ của trẻ tích lũy được nhiều hơn, tạo tiền
đề giúp trẻ cảm thụ thơ một cách sâu sắc hơn
- Tính chủ động của trẻ phát triển Ghi nhớ của trẻ ngày càng có tính chủ định,
sự chú ý đã tập trung hơn, bền vững hơn, trẻ biết điều khiển chú ý của mình, tự giáchướng chú ý của mình vào một chủ thể nhất định
- Tư duy trực quan sơ đồ và những yếu tố của tư duy logic dần thay thế tư duy trực quan, hành động Đây là điều kiện thuận lợi nhất giúp trẻ cảm thụ tốt nhất những hình tượng nghệ thuật đặc biệt là hình tượng trong thơ
2 Một số biện pháp giúp trẻ cảm thụ tác phẩm văn học thông qua lĩnh vực phát triển ngôn ngữ.
Trang 11Để truyền thụ tốt một tác phẩm văn học cần phải lựa chọn những tác phẩm dễhiểu, có tính lôi cuốn, nhiều tình tiết hấp dẫn với trẻ Đáp ứng được nhu cầu vuichơi giải trí trong tác phẩm ấy.Trẻ em cần cái lạ, cần cái ly kì, ấn tượng đó chính lànhu cầu được khám phá thể giới, tò mò với những gì xung quanh.
Vì thế, tôi nhận ra rằng: Muốn cho trẻ làm quen với một tác phẩm văn học vàkhả năng cảm thụ tác phẩm văn học ở trẻ tốt, trước hết giáo viên phải chọn tácphẩm phù hợp, nội dung dễ hiểu, xúc tích, có nhiều tình tiết hấp dẫn Sau đó, côphải đọc đi đọc lại nhiều lần để hiểu và thuộc tác phẩm đó Hiểu nội dung cần nhấnmạnh chỗ nào, thể hiện cử chỉ ở từng đoạn ra sao và đặt câu hỏi như thế nào chophù hợp Cô phải soạn bài trước khi lên lớp, đặt ra những mục đích yêu cầu để dạytrẻ phù hợp với khả năng nhận thức của lớp mình
Khi vào bài cô cần tạo tình huống sinh động để thu hút sự chú ý của trẻ bằngcách sử dụng các phương pháp như đặt câu đố, cho trẻ quan sát mô hình, nhữnghình ảnh sinh động trên màn hình chiếu….Tùy theo tiết dạy mà cô chuẩn bị đồdùng sao cho phù hợp
2.2.Tạo môi trường học tập, rèn luyện cho trẻ
- Tôi luôn tận dụng diện tích phòng học, sắp xếp gọn gàng đồ dùng đồ chơi để tạomôi trường thông thoáng và thoải mái cho trẻ
Ví dụ : Khi dạy trẻ kể truyện sáng tạo, tôi tận dụng không gian lớp học để trưngbày khung sân khấu,trang trí cảnh vật xung quanh sân khấu sinh động, kích thíchtrẻ hoạt động tích cực hơn
- Khi lên lớp dạy, tôi luôn tạo một một không khí dễ chịu để trẻ được thoải mái,không bị áp lực mà phấn khởi trong giờ học
- Trước khi tổ chức hoạt động tôi tìm nghe các câu truyện, bài thơ cần dạy đểbiết rõ hơn về giọng điệu của các nhân vật trong tác phẩm Sau đó, tự luyện giọngsao cho phù hợp, ghi âm và nghe lại, chỉnh sửa lại giọng đọc sao cho diễn cảm.Đồng thời khi kể kết hợp kể với tranh, mô hình,vi deo, rối chuẩn bị trang phục
