Như chúng ta được biết, giáo dục mầm non đóng vai trò đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, nhận thức, thẩm mỹ chuẩn bị những tiền đề vững chắc cho trẻ bước vào lớp một và các bậc học tiếp theo. Trong thực tế hiện nay, với sự phát triển của xã hội, sự đổi mới của đất nước đã kéo theo những mặt trái của cơ chế thị trường như: các tệ nạn xã hội, sự suy giảm về đạo đức, thiếu lương tâm, trách nhiệm, việc giáo dục toàn diện ở góc độ nào đó chưa được quan tâm thường xuyên. Tình trạng giáo viên bạo hành trẻ mầm non vẫn tiếp diễn khiến nhiều người xót xa và bức xúc. Chính vì vậy, năm 2019 Bộ giáo dục và đào tạo đã phát động trong toàn ngành giáo dục thực hiện phong trào “Xây dựng trường học hạnh phúc” hướng đến xây dựng môi trường giáo dục an toàn, yêu thương, tôn trọng; ngăn ngừa và đấu tranh với các hành vi thiếu chuẩn mực đạo đức, các hành vi làm tổn thương đến thân thể, danh dự và nhân phẩm trẻ.
Trang 1CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cơ sở huyện
Tên đề tài sáng kiến:
Một số biện pháp xây dựng lớp học hạnh phúc tại lớp Lớn 2 trường Mẫu giáo Hoa Mai
1- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Việc xây dựng lớp học hạnh phúc tại lớp
Lớn 2 trong công tác nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ trong trường Mẫu giáo Hoa Mai
2- Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Ngày 9
tháng 9 năm 2020
3- Mô tả bản chất của sáng kiến:
3.1 Phân tích tình trạng của giải pháp đã biết:
Sinh thời chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Cái mầm có xanh thì cây mới vững, cái búp có xanh thì lá mới tươi quả mới tốt, con trẻ có được nuôi dưỡng giáo dục hẳn hoi thì dân tộc mới tự cường tự lập” Đối với Bác, trẻ em chính là
hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của đất nước Nuôi dưỡng những
“Mầm xanh ấy” chính là nuôi dưỡng cho tương lai của đất nước Vì thế, công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ em phải được chú trọng
Như chúng ta được biết, giáo dục mầm non đóng vai trò đặt nền móng cho
sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, nhận thức, thẩm mỹ chuẩn bị những tiền đề vững chắc cho trẻ bước vào lớp một và các bậc học tiếp theo Trong thực tế hiện nay, với sự phát triển của xã hội, sự đổi mới của đất nước đã kéo theo những mặt trái của cơ chế thị trường như: các tệ nạn xã hội, sự suy giảm về đạo đức, thiếu lương tâm, trách nhiệm, việc giáo dục toàn diện ở góc độ nào đó chưa được quan tâm thường xuyên Tình trạng giáo viên bạo hành trẻ mầm non vẫn tiếp diễn khiến nhiều người xót xa và bức xúc Chính vì vậy, năm 2019 Bộ giáo dục và đào tạo đã
phát động trong toàn ngành giáo dục thực hiện phong trào “Xây dựng trường học hạnh phúc” hướng đến xây dựng môi trường giáo dục an toàn, yêu thương,
tôn trọng; ngăn ngừa và đấu tranh với các hành vi thiếu chuẩn mực đạo đức, các hành vi làm tổn thương đến thân thể, danh dự và nhân phẩm trẻ
Trang 2Năm học 2020-2021 tất cả trường Mẫu giáo trên địa bàn huyện nói chung
và trường mẫu giáo Hoa Mai nói riêng thực hiện hiệu quả phong trào “Xây dựng trường học hạnh phúc” lấy chỉ số hạnh phúc làm nền tảng trong việc xây dựng
kế hoạch, tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục trong nhà trường; hướng tới
xây dựng trường học đạt tiêu chuẩn “Trường học hạnh phúc”
Tâm lý của một vài phụ huynh lớp tôi hay phàn nàn trẻ ở nhà nghịch lắm, ở nhà không chịu ăn cơm, không chịu ngủ trưa, xem điện thoại, Tivi… Đến trường trẻ có lì thì cô cứ phạt giùm Phụ huynh luôn mong muốn con mình phải ngoan, không được chạy nhảy lung tung, không được vẽ bậy lên tường, không được xem điện thoại, không được xem tivi trong khi phụ huynh không tạo môi trường cho trẻ chơi, không dành thời gian chơi, trò chuyện cùng trẻ mà chỉ nghĩ đến trẻ
hư là phải phạt Chính vì tư tưởng dùng hình phạt đòn roi khiến trẻ trở nên khó bảo hơn, trẻ không thoải mái, vui vẻ với những điều khám phá được trong môi trường xung quanh
Là một giáo viên tâm huyết với nghề, nhiệt huyết với trẻ, bản thân tôi luôn mong muốn trẻ của mình được lĩnh hội đầy đủ những kiến thức, kỹ năng mà tôi truyền đạt nên tôi nhồi nhét kiến thức, phải học thuộc bài hát, phải làm bài cho đúng, chơi trò chơi cho đúng luật chơi, phải biết chào hỏi mọi người xung quanh, phải biết yêu thương, không tranh giành đồ chơi… Sự yêu thương, quan tâm trẻ chưa đúng cách khiến cho một số trẻ chưa hòa đồng, tự tin, mạnh dạn, chưa tích cực tham gia các hoạt động và chưa thật sự hạnh phúc khi đến lớp Chính vì những băn khoăn ấy, tôi luôn trăn trở và suy nghĩ làm thế nào để lớp học của mình trở thành lớp học hạnh phúc, để mỗi trẻ đến lớp đều được
thương yêu, quan tâm, chăm sóc như chính ngôi nhà của mình “Làm mẫu giáo tức là thay mẹ dạy trẻ” thấm nhuần câu nói của Bác, tôi thiết nghĩ giáo viên
mầm non là một nghề rất đặc biệt, là nhà giáo nhưng không chỉ dạy mà còn phải
dỗ, không chỉ giáo dục mà còn chăm sóc Từ đó, tôi luôn hiểu rõ ngoài ba mẹ, người thân trong gia đình thì hơn ai hết cô giáo là người luôn gần gũi cận kề trẻ nhất, là người mẹ, người cô mà trẻ có thể lắng nghe, đặt niềm tin vào Tôi nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của phong trào này đối với việc hình thành và phát triển toàn diện nhân cách trẻ
Từ mong muốn xây dựng lớp mình thành một lớp học hạnh phúc cùng với
phương châm “Trao trẻ niềm vui mình sẽ nhận được gấp bội” hay “Mỗi ngày đến lớp là một niềm vui” nên tôi đã nghiên cứu và tìm ra “Một số biện pháp xây dựng lớp học hạnh phúc tại lớp Lớn 2 trường Mẫu giáo Hoa Mai”.
Đầu năm học 2020-2021, lớp tôi có 35 trẻ trong đó có 18 trẻ nam, 17 trẻ
nữ Trong quá trình chăm sóc và dạy trẻ, tôi đã gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
* Thuận lợi:
Được sự chỉ đạo sâu sát của phòng Giáo dục và Đào tạo huyện và sự quan tâm của Ban giám hiệu Nhà trường luôn tạo mọi điều kiện để bồi dưỡng chuyên
Trang 3môn cho bản thân về công tác nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ cũng như
cơ sở vật chất và các phương tiện dạy học
Bản thân tôi yêu nghề, mến trẻ, luôn tìm tòi, nghiên cứu học tập và trau dồi kiến thức cũng như kinh nghiệm cho bản thân
Một số trẻ lớp tôi nhanh nhẹn, mạnh dạn, ham học hỏi và thích khám phá Phụ huynh nhiệt tình, thân thiện và tích cực phối hợp với giáo viên trong mọi hoạt động
* Khó khăn:
Một số trẻ còn rụt rè, chưa thể hiện được cảm xúc vui vẻ khi được đi học, chưa tích cực tham gia các hoạt động trải nghiệm, kỹ năng hoạt động theo nhóm chưa đảm bảo…
Một số trẻ còn phụ thuộc ba mẹ, chưa tự giác phục vụ bản thân như: Tự cất
đồ dùng cá nhân, tự phục vụ bản thân như cất cặp, tự xúc cơm, lau bàn ghế… Trẻ chưa biết xử lý những tình huống đơn giản trong cuộc sống hàng ngày như khi gặp người lạ, ứng phó khi gặp mưa, bão, lũ lụt, cách xử lý và thoát hiểm khi gặp hỏa hoạn…
Một số trẻ chưa tự tin khi giao tiếp, chưa chào hỏi lễ phép khi gặp người lớn
Trẻ chưa biết đoàn kết, yêu thương, chia sẻ và giúp đỡ bạn
* Bảng 1: Qua khảo sát đầu năm, tôi nhận một số kết quả như sau:
Nội dung giáo dục
Tổng số trẻ
Mức độ Đạt Tỷ lệ
%
Chưa đạt
Tỷ lệ
% Trẻ vui vẻ, thoải mái khi đến lớp 35 12 34,3% 23 65,7% Trẻ biết yêu thương, giúp đỡ bạn bè,
Trẻ có kĩ năng tự phục vụ, xử lí tình
Trẻ khỏe mạnh, tự tin, mạnh dạn
trong giao tiếp, chào hỏi lễ phép 35 12 34,3% 23 65,7% Trẻ học ngoan, có ý thức học tập,
hăng hái tham gia các hoạt động 35 10 28,6% 25 71,4%
3.2 Nêu nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm của giải pháp đã biết:
Trang 4Biện pháp 1: Xác định và cụ thể hóa nội dung xây dựng “Lớp học hạnh phúc”.
Biện pháp 2: Xây dựng môi trường giáo dục lớp học hạnh phúc
Biện pháp 3: Tăng cường kỹ năng cho trẻ
Biện pháp 4: Lựa chọn phương pháp giảng dạy hiệu quả phù hợp với đặc điểm lứa tuổi phát triển năng lực cho trẻ
Biện pháp 5: Xây dựng mối quan hệ tình cảm, thân thiện giữa giáo viên với trẻ, giữa trẻ với trẻ
Biện pháp 6: Phối hợp tích cực phụ huynh để xây dựng lớp học hạnh phúc
3.3 Nêu các điều kiện, phương tiện cần thiết để thực hiện và áp dụng giải pháp:
Để thực hiện và áp dụng giải pháp thì trước tiên người giáo viên phải có năng lực, kỹ năng sư phạm, phải yêu nghề, yêu trẻ, phải có lòng kiên nhẫn và phải có kỹ năng ứng xử sư phạm
Môi trường trong và ngoài lớp rộng rãi, thoáng mát, an toàn và thân thiện
Đồ dùng, đồ chơi của trường, lớp được trang bị đầy đủ, phù hợp, đẹp mắt,
an toàn, đảm bảo về số lượng, kích thước, vệ sinh để phục vụ cho trẻ
Sự quan tâm, tạo điều kiện của nhà trường
Sự phối hợp nhiệt tình của tất cả phụ huynh lớp Lớn 2
Chương trình giáo dục mầm non
Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ
và đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ quản lý và giáo viên mầm non
Các Module mầm non
Tìm hiểu trên internet và các phương tiện thông tin đại chúng
3.4 Nêu các bước thực hiện giải pháp, cách thức thực hiện giải pháp:
Để áp dụng thành công việc xây dựng lớp học hạnh phúc tại lớp Lớn 2 trường Mẫu giáo Hoa Mai tôi đã áp dụng những biện pháp sau:
Biện pháp 1: Xác định và cụ thể hóa nội dung xây dựng “Lớp học hạnh phúc”:
Là môt giáo viên mầm non, tôi luôn tự hỏi như thế nào là lớp học hạnh phúc? Theo tôi, lớp học hạnh phúc là điểm đến thân thiện, vui vẻ của cô, trẻ và phụ huynh; là nơi tạo cho cả cô và trò cảm giác muốn đến lớp; là một gia đình lớn với môi trường giáo dục lý tưởng cho cô giáo thổi hồn nhân cách qua từng hoạt động chứ không phải nhồi nhét kiến thức, là nơi trẻ được yêu thương, làm những điều mình thích, thỏa sức sáng tạo mà không bị áp đặt hay gò bó để khám phá ra những điều mới lạ, tích lũy kinh nghiệm có ích làm hành trang cho cuộc sống của trẻ sau này
Với phong trào “Xây dựng lớp học hạnh phúc” Bộ trưởng Bộ giáo dục
Phùng Xuân Nhạ đã trực tiếp đề ra 3 tiêu chí quan trọng, có tính cốt lõi là: yêu thương, an toàn và tôn trọng
Trang 5Tiêu chí 1: Yêu thương:
Giáo viên phải yêu thương và có trách nhiệm cao với trẻ, biết gắn kết và xây dựng lớp học đoàn kết, biết quan tâm, yêu thương, chia sẻ, giúp đỡ nhau…
để mỗi ngày đến lớp với niềm vui, yêu bạn bè, yêu thầy cô, yêu mái trường, tự tin, chủ động hợp tác, chia sẻ cùng cô cùng bạn Để xây dựng một lớp học trong tình yêu thương, giáo viên trước tiên cần phải:
+ Không cáu gắt, đánh, mắng, trách phạt trẻ, khéo léo và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của trẻ;
+ Giao tiếp ứng xử với trẻ bằng những hành vi cử chỉ dịu hiền, nhẹ nhàng, cởi mở, vui tươi tạo cho trẻ một cảm giác an toàn, bình yên, dễ chịu khi đến lớp; + Tạo được niềm tin yêu, sự tin tưởng, chia sẻ cùng cô trong các hoạt động giúp trẻ mạnh dạn, tự tin và thích đi học;
+ Cùng trẻ tham gia các hoạt động, khuyến khích, động viên và giúp đỡ trẻ trong những tình huống cụ thể, thỏa đáng;
+ Khen ngợi, động viên những thành công dù nhỏ của trẻ một cách kịp thời Không chê cười khi trẻ thất bại, động viên để trẻ tiếp tục cố gắng Thay vì
la mắng, dọa dẫm, hãy cho trẻ được sai lầm, được nói ra cảm xúc của mình Điều đó sẽ giúp trẻ tiếp thu tốt hơn, tự nhận ra khuyết điểm rút ra bài học cho bản thân
Tiêu chí 2: An toàn:
Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, đặt nền móng cho sự phát triển về thể chất, nhận thức, tình cảm xã hội và thẩm
mỹ cho trẻ Những kiến thức, kỹ năng mà trẻ được tiếp thu qua chương trình chăm sóc giáo dục mầm non sẽ là nền tảng cho việc học tập và thành công sau này của trẻ Do vậy, môi trường giáo dục trong và ngoài lớp phải thực sự đảm bảo sự an toàn về tinh thần lẫn thể chất bao gồm:
+ Đảm bảo an toàn tính mạng của trẻ khi ở lớp
+ Được ăn uống đầy đủ, ăn hết suất ăn của mình
+ Đảm bảo môi trường trong và ngoài lớp sạch sẽ, thoáng mát; đảm bảo vệ sinh về nguồn nước, vệ sinh an toàn trong ăn uống Thường xuyên vệ sinh đồ dùng đồ chơi của trẻ
+ Nói không với bạo lực học đường, không có sự xúc phạm về tinh thần và thân thể trẻ Trẻ được trang bị các kỹ năng cần thiết như: phòng chống xâm hại tình dục, phòng cháy chữa cháy, phòng tránh tai nạn thương tích…
Tiêu chí 3: Tôn trọng:
“Tôn trọng trẻ” là cách người lớn thể hiện suy nghĩ, hành động và lời nói theo hướng tích cực, quan tâm đến cảm xúc và những nét cá tính riêng biệt của trẻ bao gồm:
Trang 6+ Trẻ được lên tiếng, được lắng nghe, chia sẻ cảm xúc của mình Giáo viên
cần phải “Lắng nghe tích cực” và “Lời nói thể hiện cảm nhận bản thân” tức là
tập trung, tiếp nhận câu chuyện của trẻ một các tích cực và phản hồi lại câu chuyện bằng cách cảm nhận riêng của bản thân cô về những hành động của trẻ đang gây ảnh hưởng đến người khác Với trẻ làm chưa đúng, các con sẽ có cảm
giác được lắng nghe và chia sẻ Thay vì la rầy các con: “Con hư khi đẩy bạn ngã”, giáo viên sẽ lắng nghe trọn vẹn để hiểu nguyên nhân dẫn đến hành động
đó và dùng “lời nói thể hiện cảm nhận bản thân” như “Cô thấy lo lắng khi con đẩy bạn ngã”, “Con có thể khiến cho bạn mình đau và bị tổn thương”…Từ sự
nhẹ nhàng, thấu hiểu của cô giáo, trẻ sẽ tự nhận ra sai lầm của bản thân và tự điều chỉnh hành vi đúng mực
+ Tôn trọng sở thích năng lực của mỗi trẻ để trẻ đều có cơ hội phát triển tối
đa tiềm năng của bản thân, không ai bị bỏ lại, không ai bị lãng quên; tất cả đều thay đổi để phù hợp và tiến bộ
+ Không thành kiến hay kì thị về giới, sắc tộc, tôn giáo, địa vị kinh tế - xã hội mà luôn quan tâm đến nhu cầu cá nhân của trẻ
Biện pháp 2: Xây dựng môi trường giáo dục lớp học hạnh phúc
+ Đón trẻ bằng những niềm vui
Với diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19 để phòng chống dịch bệnh thì chúng ta phải giữ khoảng cách khi giao tiếp Mà trẻ nhỏ thì luôn cần tình yêu thương, sự quan tâm, gần gũi chứ không phải giữ khoảng cách, có cái nhìn kỳ thị khi trẻ đến lớp Thay vì bắt đầu ngày mới đến lớp bằng việc vòng tay lại:
“Chào cô cháu đến” theo hình thức khá cứng nhắc thì tôi tạo niềm vui bằng
“Menu lựa chọn màn chào hỏi” tạo sự gắn kết giữa cô và trẻ Tôi trang trí hình
ảnh đập tay, bắt tay, xoa đầu hay hai nắm đấm chạm vào nhau dán trước cửa lớp Thay vì tâm thế nhõng nhẽo khi rời bố mẹ thì trẻ sẽ phấn khởi chào cô theo nhiều cách khác biệt tùy vào lựa chọn của trẻ rồi vui vẻ chạy vào lớp Về phía phụ huynh tôi nhận thấy nhiều phụ huynh mỉm cười, an tâm ra về Còn bản thân tôi được nhìn thấy trẻ phấn khởi đến lớp, phụ huynh mỉm cười thì tôi cảm thấy vui vẻ và hạnh phúc lây
+ Không áp đặt trẻ trong các hoạt động
Hạnh phúc lớn nhất của một đứa trẻ là được làm chủ các hoạt động Chính
vì vậy, lớp học hạnh phúc không áp đặt trẻ phát triển theo khuôn mẫu mà đóng vai trò định hướng Trong quá trình khám phá trẻ tự tìm hiểu vấn đề, tự lựa chọn theo ý thích của mình, giáo viên không can thiệp mà chỉ là người tạo ra môi trường cho trẻ hoạt động Bên cạnh đó, với lớp học hạnh phúc tôi cũng có thể linh hoạt để thay đổi kế hoạch cho phù hợp với hoàn cảnh thực tế giúp trẻ thích nghi, khám phá và hạnh phúc với những điều kỳ diệu xung quanh
Ví dụ: Trong giờ hoạt động ngoài trời, tôi cho trẻ giới thiệu về gia đình của
Trang 7mình Trẻ đang hăng say thì trời lất phất mưa Thay vì cho trẻ chạy ngay vào lớp
để tiếp tục bài học đó thì tôi cho trẻ được trải nghiệm dưới mưa vài giây, cho trẻ cảm nhận được khi ở dưới mưa sẽ như thế nào và giáo dục trẻ phải làm sao khi trời mưa Bên cạnh đó, tôi sẽ cho trẻ ngồi ngắm mưa rơi, quan sát cây cỏ, thiên nhiên, cảnh vật xung quanh ra sao khi trời đổ mưa Qua hoạt động này, tôi nhận thấy trẻ hứng thú, vui vẻ và hạnh phúc với những điều vừa khám phá được Hay trong hoạt động góc, tôi sẽ không áp đặt bạn Nghĩa chơi ở góc xây dựng, bạn Nam chơi ở góc học tập, bạn Châu chơi ở góc phân vai mà tôi sẽ hỏi là: “Bạn nào thích chơi ở góc phân vai”, “Bạn nào thích chơi ở góc học tập” để trẻ có sự tự do lựa chọn, thoải mái và vui vẻ khi chơi và hoàn thành tốt nhiệm vụ được cô giao
+ Tôn trọng, động viên, khích lệ trẻ trong mọi hoạt động
Với quan điểm “Mọi người đều giống nhau, mọi người đều tốt nhất” chính
vì vậy tôi luôn tôn trọng trẻ bằng cách không đưa ra nhận định trẻ trả lời sai, không có bức tranh nào các con vẽ xấu cả Chỉ có ý kiến hay, ý kiến phù hợp, chưa phù hợp Bên cạnh đó, động viên, khích lệ trẻ kịp thời giúp trẻ tự tin, mạnh dạn trong các hoạt động
Ví dụ: Trong hoạt động góc, tôi cho trẻ vẽ theo ý thích Trẻ vẽ cảnh biển rồi
tô toàn màu đen có con cá đang bơi trong đó Thay vì la mắng hay ép buộc trẻ phải tô nước là màu xanh thì tôi âu yếm hỏi trẻ: “Con hãy nói cho cô biết ý tưởng của con về bức tranh này” Từ đó trẻ sẽ nêu lên ý tưởng của mình là: “Dạ
vì nước bị ô nhiễm môi trường nên có màu đen ạ” Khi trẻ được lên tiếng và được lắng nghe một cách đầy tôn trọng trẻ sẽ yêu thích việc đến trường, thỏa sức sáng tạo, phát triển tư duy và trở thành một đứa trẻ hạnh phúc
+ Đa dạng đồ dùng đồ chơi cho trẻ
Đặc điểm của lứa tuổi mầm non là thích tìm tòi, khám phá, ham hiểu biết, yêu thích cái đẹp Chính vì đặc điểm đó, tôi chú trọng trang trí, làm đồ dùng đồ chơi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm, chú ý đảm bảo an toàn cho trẻ và thường xuyên thay đổi theo từng chủ đề để đảm bảo rằng trẻ không bị gò bó và áp đặt tạo cho trẻ một tâm thế vui vẻ, an toàn và cảm thấy hạnh phúc khi trải nghiệm chúng
Ví dụ:
Ở góc phân vai: Tôi trang trí đa dạng với các mặt hàng như: rau, củ, quả, hải sản, bánh kẹo, giày, dép Tôi treo lên làm thành gian hàng của bé Làm như vậy rất dễ dàng và thuận tiện cho người mua khi chọn hàng và người bán khi lấy hàng
Ở góc học tập: Tôi trang trí chú voi con ngộ nghĩnh cầm bảng chữ cái và bảng học toán được làm từ vải nỉ và xốp Mà đặc biệt ở đây chính là trẻ có thể
dễ dàng thao tác với các chữ cái bằng cách gắn hay gỡ chữ cái theo yêu thích; trẻ cũng có thể tự đếm và gắn các que đếm tương ứng với số lượng từ 1 đến 10 Điều này giúp trẻ vừa học vừa chơi với chữ cái và toán
Trang 8Tôi tận dụng dây may giày để làm đồ chơi như xếp tương ứng, xâu ống hút, hột hạt; tận dụng nắp chai và cổ chai, tận dụng muỗng sữa chua vừa giúp trẻ học toán vừa rèn kĩ năng cho đôi bàn tay Ngoài ra, tôi còn làm nhiều đồ chơi dưới dạng bài tập như: bài tập nối, bài tập tìm đáp án đúng giúp trẻ phát triển tư duy
Biện pháp 3: Tăng cường kỹ năng cho trẻ.
Ngày nay, một số bậc phụ huynh bao bọc, nuông chiều trẻ quá mức, không tin vào khả năng của trẻ, chưa đủ kiên trì, thấy con trẻ lóng ngóng, chậm chạp thì tỏ ra khó chịu, sốt ruột và làm thay trẻ khiến cho một số trẻ chưa có tính tự lập cao như tự mặc quần áo, chải tóc, cất và lấy đồ dùng cá nhân, chào hỏi những người xung quanh… Chính những sai lầm phổ biến trong nhận thức cũng như hành vi của cha mẹ có tác động rất lớn tới năng lực tự lập và khả năng kiếm tìm hạnh phúc cá nhân của những đứa trẻ Chính vì vậy, ngay từ đầu năm tôi lồng ghép một số kỹ năng vào trong các hoạt động hằng ngày; dạy cho trẻ biết đâu là đúng, đâu là sai, dạy cho trẻ biết cách đứng dậy sau vấp ngã, tự tin xử lý một số tình huống tích cực và hiệu quả, đáp ứng mọi biến đổi của đời sống xã hội, sống khỏe mạnh, an toàn và vui vẻ hơn
Hoạt động đón trẻ: Tôi cho trẻ cất và lấy đồ dùng cá nhân theo kí hiệu của mình, chào hỏi mọi người xung quanh…
Hoạt động thể dục: Rèn cho trẻ kỹ năng xếp hàng…
Hoạt động học: Lồng ghép giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân như: phòng chống xâm hại, không nhận quà và đi theo người lạ, xử lý hỏa hoạn…
Hoạt động ngoài trời: Rèn kỹ năng lao động, bỏ rác đúng nơi quy định… Hoạt động góc: Kỹ năng ứng xử, giao tiếp…
Hoạt động ăn, ngủ, vệ sinh: Kỹ năng kê bàn ghế, kê sạp, trải khăn bàn, rửa tay, tự xúc cơm…
Ví dụ:
Với câu chuyện “Tay trái, tay phải” ở chủ điểm “Bản thân” tôi lồng ghép
bài hát “Năm ngón tay xinh” vào bài học Những tình huống giao tiếp với người thân và người lạ thông qua lời bài hát “Năm ngón tay xinh” vui nhộn, dễ nhớ, dễ thuộc giúp trẻ nhớ các nguyên tắc “Ôm, nắm tay, bắt tay, vẫy tay, xua tay” để
ứng phó phù hợp với mọi người xung quanh, biết chủ động từ chối, phòng chống xâm hại trẻ em
Ở hoạt động ngoài trời, qua việc trò chuyện quan sát đồ dùng đồ chơi
ngoài trời Tôi sẽ hỏi và gợi ý trẻ với câu hỏi: Khi ngồi trên cầu trượt chúng ta cần làm gì? (Vịn hai tay vào hai thành cầu trượt, rồi đẩy người cho trượt xuống)
Tôi cũng sẽ đưa ra tình huống: Nếu có bạn bị ngã thì chúng ta phải làm sao? (Nhanh chóng đỡ bạn dậy hoặc chạy đến gọi cô) Và “nếu bị thương thì chúng
ta phải xử lý như thế nào?” Qua bài học, trẻ nhận biết được một số nguyên
nhân gây ngã, gây tai nạn, cách phòng tránh nguy cơ gây ngã và cách sơ cứu vết thương
Trang 9Biện pháp 4: Lựa chọn phương pháp giảng dạy hiệu quả phù hợp với đặc điểm lứa tuổi phát triển năng lực cho trẻ
Đặc điểm của trẻ mầm non là ham hiểu biết, thích khám phá, tìm tòi Chính
vì vậy tôi lựa chọn các phương pháp dạy học “Lấy trẻ làm trung tâm” tạo mọi cơ
hội cho trẻ được trải nghiệm, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, học mà chơi, chơi mà học giúp trẻ tìm thấy được niềm vui, hạnh phúc với những điều khám phá được khi đến lớp Vì thế, tôi lựa chọn các phương pháp giảng dạy chủ yếu nhằm giúp trẻ được trải nghiệm, khám phá về sự vật hiện tượng xung quanh như:
Phương pháp trải nghiệm
Học tập theo hướng trải nghiệm gồm có 4 bước: quan sát, suy nghĩ, cảm nhận và hành động Từ những kinh nghiệm đã có kết hợp với những gì mà trẻ cảm nhận, quan sát, suy nghĩ để xây dựng một kiến thức mới hoặc mở rộng kiến thức của bản thân trẻ giúp trẻ thích thú, chủ động khám phá kiến thức mới phấn khởi, vui vẻ khi đến lớp
Ví dụ:
Với đề tài khám phá quả bí xanh chủ đề “Thực vật”, tôi cho trẻ dự đoán quả
bí xanh như thế nào về hình dáng, màu sắc và hạt bí theo khả năng hiểu biết của trẻ Sau đó tôi cho trẻ trải nghiệm trên quả bí thật Từ sự trải nghiệm đó trẻ sẽ nhớ lâu hơn và hứng thú tham gia hoạt động
Hay hoạt động ngoài trời, tôi cho trẻ làm đất, gieo hạt, chăm sóc cây xanh Nhờ vào sự trải nghiệm này, trẻ sẽ ghi nhớ sự phát triển cây xanh và làm như thế nào để cây phát triển tốt? Bên cạnh đó, trẻ sẽ vui vẻ, háo hức, chờ đợi hạt lên mầm, ra lá, cho hoa, kết trái Trẻ hạnh phúc hơn khi thưởng thức sản phẩm mình làm ra
Phương pháp thảo luận:
Với hình thức dạy học này, cô đưa ra nhiệm vụ cụ thể cho các nhóm hoặc
cá nhân hoạt động dưới sự giám sát của cô giáo, tìm tòi, thảo luận và trình bày kết quả Giáo viên là người sau cùng đưa ra đánh giá nhận xét cho các phương
án giải quyết Với hình thức dạy học này trẻ được phát huy hết khả năng tư duy, sáng tạo giúp trẻ vui vẻ, tích cực hoàn thành các nhiệm vụ được giao
Ví dụ:
Trong hoạt động khám phá khoa học chủ đề trường mầm non Tôi chia lớp thành 3 nhóm và giao nhiệm vụ cụ thể như sau:
- Nhóm 1: quan sát tranh và thảo luận về bé gặp ai ở trường
- Nhóm 2: quan sát tranh và thảo luận những đồ chơi trong trường mầm non
- Nhóm 3: quan sát tranh và thảo luận những hoạt động ở trường
Phương pháp đóng vai:
Đây là phương pháp nhận được sự hứng thú từ trẻ mẫu giáo Phương pháp này trẻ thể hiện được cái nhìn về thế giới xung quanh trong đôi mắt của trẻ Thông qua phương pháp này bộc lộ rõ nét những hành vi tốt và không tốt Vì
Trang 10vậy tôi luôn uốn nắn và sửa sai cho trẻ trong khi chơi đặc biệt qua các trò chơi ở góc phân vai
Khi cháu mua hàng tôi chủ động hỏi trẻ: “Chị ơi! chị muốn mua gì nào? Trẻ nói: “Mua rau” Tôi phải sửa ngay cho trẻ Khi mua hàng con phải nói là:
“Chị ơi! bán cho tôi bó rau” và nếu muốn hỏi giá thì nói là: “Bao nhiêu tiền vậy chị” và khi bán xong tôi cũng sẽ nói: “Cảm ơn chị Lần sau ủng hộ tôi tiếp nhé”
và luôn nhắc trẻ phải cầm bằng hai tay khi đưa và nhận hàng
Phương pháp trò chơi:
Sử dụng hình thức trò chơi để hình thành kiến thức, kỹ năng mới hoặc củng
cố kiến thức, kỹ năng đã học Tùy vào từng chủ đề mà tôi luôn tìm tòi những trò chơi mới, vừa sức với trẻ lớp mình tạo sự hứng thú trong học tập cũng như sự vui vẻ khi ở lớp Việc sưu tầm nhiều trò chơi mới và lạ, tôi nhận thấy trẻ rất hứng thú, tinh thần thoải mái và vui vẻ sau khi chơi
Ví dụ:
Với hoạt động làm quen chữ cái e, ê tôi cho trẻ chơi trò chơi ảo thuật làm biến mất và xuất hiện các chữ cái e, ê khơi gợi tính mò và hứng thú khi chơi trò chơi Tôi còn cho trẻ chơi chuyền trứng có chữ cái e, ê bằng muỗng nhằm giúp trẻ phát huy tính cẩn thận, tập trung để di chuyển khéo léo những quả trứng sao cho không bị rơi và khả năng phối hợp làm việc nhóm khi chơi trò chơi này Hay với hoạt động thể dục, tôi cho trẻ chơi trò chơi chuyền bóng bằng rổ qua đầu rèn kỹ năng khéo léo của đôi bàn tay và sự đoàn kết khi chơi
Biện pháp 5: Xây dựng mối quan hệ tình cảm, thân thiện giữa giáo viên với trẻ, giữa trẻ với trẻ:
Xây dựng một môi trường tâm lý – xã hội với bầu không khí có sự thấu hiểu lẫn nhau để tất cả mọi người đều cảm nhận được tình yêu thương, thấy mình có giá trị, được tôn trọng và an toàn là yếu tố vô cùng quan trọng đối với
sự phát triển của trẻ Chính vì vậy, một mối quan hệ tình cảm, thân thiện tốt giữa
cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ sẽ giúp tâm trạng vui vẻ hơn, thoải mái hơn nhằm tạo nên một lớp học hạnh phúc
Ý thức được điều đó, tôi luôn thực hiện theo phương châm “kỷ luật và không la hét”
Ví dụ:
Những lúc trẻ gặp thất bại, thay vì trách mắng, quát nạt trẻ tôi thường nói
“Không sao đâu con”, “Chúng ta cùng nhau làm lại nào”, “Từ từ thôi nào con ơi”, “Cố lên bạn ơi” “Con sắp làm được rồi, cố lên tí nữa nào”… để khuyến
khích động viên trẻ tạo cho trẻ một cảm giác an toàn, thoải mái và vui vẻ khi tham gia hoạt động
Bên cạnh đó tôi luôn thể hiện tình cảm yêu thương, nói lời dịu dàng, nhẹ nhàng cư xử với trẻ với thái độ ân cần, niềm nở, gần gũi để trẻ cảm nhận được tình yêu thương, tạo cơ hội trẻ chia sẻ cùng bạn cùng cô