Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ ở trường mầm non là quá trình giáo dục có mục đích nhằm phát triển ở trẻ những hiểu biết sơ đẳng về môi trường, có sự quan tâm đến các vấn đề môi trường phù hợp với lứa tuổi, thể hiện qua kiến thức, thái độ, kỹ năng, hành vi của trẻ đối với môi trường xung quanh. Chính vì lẽ đó, bản thân mỗi giáo viên chúng ta cần lựa chọn những kinh nghiệm nào cần cho cuộc sống của trẻ để trao cho chúng (xác định nội dung giáo dục) và tổ chức các hoạt động để trẻ lĩnh hội được các nội dung đó (sử dụng các biện pháp giáo dục) là vấn đề hết sức cấp bách và tôi đã lựa chọn “biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 56 tuổi” để hình thành ở trẻ các kỹ năng biết: Chăm sóc và bảo vệ cây xanh, chăm sóc và bảo vệ con vật nuôi, biết giữ gìn trật tự, vệ sinh công cộng, vệ sinh trường lớp, biết cất dọn đồ dùng đồ chơi đúng nơi qui định...
Trang 1CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cấp cơ sở huyện
Tên đề tài sáng kiến:
Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 5-6 tuổi lớp lớn 3 trường Mẫu Giáo Hoa Mai
1 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giảng dạy trẻ 5-6 tuổi, tại lớp lớn 3
trường mẫu giáo Hoa Mai
2 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:
Năm học: 2020-2021
3 Mô tả bản chất của sáng kiến:
3.1 Phân tích tình trạng của giải pháp đã biết:
Trong bối cảnh ngày nay, các nước trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng đang phải đối mặt với những vấn đề rất cấp bách về nạn ô nhiễm môi trường mà một trong những nguyên nhân cơ bản của hiện trạng đó là do thiếu sự hiểu biết, thiếu ý thức của con người Vì vậy, việc giáo dục bảo vệ môi trường trở thành vấn đề hết sức cần thiết, cấp bách có chiến lược toàn cầu và vô cùng quan trọng Đây là một quá trình lâu dài, phải được thực hiện trong quá trình giáo dục của cả hệ thống giáo dục quốc dân và trong cộng đồng
Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam, có nhiệm vụ tạo thành quá trình giáo dục thống nhất và liên tục, là thời kỳ tăng trưởng về cơ thể và phát triển về trí tuệ, tình cảm, xã hội, diễn ra rất nhanh so với giai đoạn sau này của cuộc đời con người Là thời kỳ nhân cách bắt đầu hình thành Nhà giáo dục Nga đã từng nói “Tính tình con người hình thành trong những năm thơ ấu, cái gì đã khắc sâu cá tính thời đó thì nó sẽ ăn sâu chặt chẽ như thiên tính thứ hai” Giáo dục mầm non tạo nền tảng, cơ sở ban đầu hết sức quan trọng cho việc giáo dục trẻ em trở thành công dân tốt cho đất nước Ở lứa tuổi đang phát triển và định hình về nhân cách, trẻ mầm non dễ tiếp thu những giá trị mới Do đó việc đưa giáo dục bảo vệ môi trường vào các hoạt động giáo dục hằng ngày của trẻ sẽ giúp cho trẻ có thái độ và hành vi tích cực đối với môi trường xung quanh, biết yêu quí và trân trọng những giá trị của cuộc sống, biết sống thân thiện với môi trường ngay từ nhỏ Đây là lứa tuổi có sự nhạy cảm với mọi tác động bên ngoài, do đó việc giáo dục của người lớn có ảnh hưởng to lớn đến sự phát triển của trẻ Nếu được chăm sóc giáo dục chu đáo sẽ
có ảnh hưởng tốt đến sự phát triển của trẻ và ngược lại Giáo dục mầm non còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong toàn bộ sự nghiệp giáo dục con người
Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ ở trường mầm non là quá trình giáo
Trang 2dục có mục đích nhằm phát triển ở trẻ những hiểu biết sơ đẳng về môi trường,
có sự quan tâm đến các vấn đề môi trường phù hợp với lứa tuổi, thể hiện qua kiến thức, thái độ, kỹ năng, hành vi của trẻ đối với môi trường xung quanh Chính vì lẽ đó, bản thân mỗi giáo viên chúng ta cần lựa chọn những kinh nghiệm nào cần cho cuộc sống của trẻ để trao cho chúng (xác định nội dung giáo dục) và tổ chức các hoạt động để trẻ lĩnh hội được các nội dung đó (sử dụng các
biện pháp giáo dục) là vấn đề hết sức cấp bách và tôi đã lựa chọn “biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 5-6 tuổi” để hình thành ở trẻ các kỹ năng
biết: Chăm sóc và bảo vệ cây xanh, chăm sóc và bảo vệ con vật nuôi, biết giữ gìn trật tự, vệ sinh công cộng, vệ sinh trường lớp, biết cất dọn đồ dùng đồ chơi đúng nơi qui định Bên cạnh đó giúp cho các bậc phụ huynh và cộng đồng có kiến thức cơ bản về giáo dục bảo vệ môi trường và tích cực tham gia vào các hoạt động làm “Xanh - sạch - đẹp” cho đất nước và cho thế hệ mai sau Như chúng ta đã biết: Ở độ tuổi mầm non tâm hồn của trẻ như tờ giấy trắng, sự hình thành ý thức bảo vệ môi trường của trẻ bắt đầu từ sự uốn nắn, dạy dỗ tại thời điểm này vì thế cần phải vẽ lên đó những hình tượng đẹp đẽ nhất để sau này khi lớn lên trẻ không trở thành những con người vô dụng như Bác Hồ đã nói:
“Người có tài mà không có đức là người vô dụng ” ;“Giáo dục môi trường
được thực hiện về môi trường, trong môi trường, vì môi trường” Giáo dục về môi trường là trang bị cho trẻ các kiến thức cơ bản về môi trường, các thành
phần của nó và mối quan hệ của chúng với nhau, cung cấp những kiến thức về
những tác động của con người tới môi trường và môi trường tới con người.Giáo dục trong môi trường là sử dụng môi trường như một nguồn lực dạy học Giáo dục môi trường cần gắn liền với môi trường sống thực của trẻ Giáo dục vì môi trường là giáo dục hình thành ở trẻ thái độ quan tâm đến môi trường, có trách
nhiệm trước các vấn đề của môi trường trên cơ sở các kiến thức về môi trường, các kỹ năng tác động đến môi trường.Như vậy để hình thành ý thức bảo vệ môi trường xung quanh cho trẻ trước hết cần giáo dục thái độ, tình cảm đối với việc thực hiện hành vi, giúp trẻ cảm nhận được hành vi có ý nghĩa với chúng, hình thành kỹ năng, thói quen tạo điều kiện cho trẻ có khả năng sẵn sàng thực hiện hành vi và giáo dục ý thức giúp trẻ có thể thực hiện hành vi một cách tự giác
Đầu năm học 2020-2021, lớp tôi có 35 trẻ Trong đó: 18 trẻ nữ và 17 trẻ nam Trong quá trình chăm sóc và dạy trẻ tôi đã gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
* Thuận lợi:
Về cơ sở vật chất: Ban giám hiệu trường Mẫu Giáo Hoa Mai luôn quan tâm giúp đỡ và tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất và phương tiện (trang thiết
bị, đồ dùng đồ chơi chơi trẻ 5-6 tuổi, tài liệu về xây dựng môi trường học tập cho trẻ, tài liệu giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ) nhằm phục vụ nhu cầu vui chơi của trẻ và phát huy sự sáng tạo của giáo viên
Bản thân giáo viên luôn năng nổ, tích cực trong công việc, luôn trau dồi chuyên môn và học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau
Nhà trường có hệ thống nước lọc sạch nguồn nước đảm bảo
Trang 3Trong lớp học có xây dựng góc thiên nhiên qua đó giúp trẻ gần gũi với thiên nhiên trẻ biết yêu quí, chăm sóc cây xanh
Sân trường rộng rãi, có nhiều cây xanh, vườn hoa, vườn rau giúp trẻ tiếp cận tốt với môi trường và tạo điều kiện tốt để trẻ cùng nhau tham gia bảo vệ môi trường
Trong năm học này nhà trường có đầu tư xây dựng một số khu vui chơi trẻ được trải nghiệm khám phá nhiều hơn qua đây giáo dục trẻ biết cất giữ đồ dùng đồ chơi đúng nơi qui định, gần gũi với môi trường thiên nhiên hơn
Bản thân tôi là một giáo viên luôn yêu nghề, mến trẻ, có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm chăm sóc và giáo dục trẻ
Phụ huynh luôn quan tâm, ủng hộ nhiệt tình trong phong trào của trường, lớp, phối hợp với giáo viên trong vấn đề chăm sóc giáo dục trẻ nói chung và việc xây dựng môi trường học tập cho trẻ nói riêng
*Khó khăn:
Qua những năm công tác ở trường mầm non tôi nhận thấy trẻ em vừa mới chập chững bước vào trường mầm non, tâm hồn trong sáng như một trang giấy trắng, ý thức bảo vệ môi trường còn hạn chế Ở một vùng nông thôn như xã Tam Lãnh, huyện thì địa bàn này có những đặc điểm khác biệt so với xã khác Hầu hết các cháu đều là con em thuộc gia đình nông dân, đặc biệt hơn nữa là trong lớp có nhiều cháu nhà nghèo nên việc chăm sóc, giáo dục chưa đến nơi đến chốn, bên cạnh đó còn có một số cháu được bố mẹ nuông chiều nên chưa thể hiện được ý thức bảo vệ môi trường
Một số phụ huynh chưa nắm rõ quan điểm giáo dục hiện nay, thái độ hợp tác giáo dục trẻ chưa rõ ràng, chưa thống nhất với nhà trường Giáo dục trẻ ở gia đình còn mang tính áp đặt và thiếu làm gương tốt cho trẻ noi theo
Một số cháu chưa qua lớp Bé, Nhỡ nên trẻ chưa có ý thức bảo vệ môi trường, lớp còn nhiều trẻ nghịch đạp vỏ sữa, chưa biết nhặt rác ngay dưới chân mình để bỏ vào thùng rác, còn bẻ cành cây, bẻ hoa trong vườn trường, đi vệ sinh rửa tay chưa biết khóa vòi nước
Là một giáo viên có tinh thần trách nhiệm và đầy lòng nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ, tôi nhận thấy rằng bản thân mỗi giáo viên phải có nếp sống thể hiện thái độ ý thức bảo vệ môi trường cao như một tấm gương trung thực lòng kiên trì trong việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ, phải dạy trẻ như thế nào để tất cả trẻ đều có những hành vi đúng trong việc bảo vệ môi trường
Tôi đã nghiên cứu tìm ra một số biện pháp và đã đưa vào áp dụng trong việc giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ
Chất lượng giáo dục trẻ 5 – 6 tuổi tại lớp lớn 3 của trẻ đầu tháng 9/2020 được thể hiện qua các số liệu như sau:
Trang 4STT Nội dung khảo sát Chưa đạt
(Tỉ lệ %)
Thỉnh thoảng (Tỉ lệ %)
Thường xuyên (Tỉ lệ %)
1
Biết chăm sóc và bảo vệ
cây, chăm sóc và bảo vệ
con vật nuôi
25/35 71,4%
5/35 14,3%
5/35 14,3%
2
Biết giữ gìn trật tự, vệ
sinh công cộng, vệ sinh
trường lớp
30/35 85,7%
2/35 5,7%
3/35 8,6%
3 Biết cất dọn đồ dùng, đồchơi đúng nơi qui định. 25/35
71,4%
2/35 5,7%
8/35 22,9%
4 Tự giác bỏ rác vào thùng. 20/35
57,1%
3/35 8,6%
12/35 34,3% 5
Phân biệt được những
hành động đúng, hành
động sai với môi trường
25/35 71,4%
3/35 8,6%
7/35 20%
6
Biết tiết kiệm điện, nước
khi sử dụng và tắt khi
không sử dụng
28/35 80%
3/35 8,6%
4/35 11,4%
7 Nhắc nhở mọi ngườikhông xả rác bừa bãi. 30/35
85,7%
1/35 2,9%
4/35 11,4% Qua cuộc khảo sát tôi nhận thấy rằng trẻ có kiến thức trong việc bảo vệ môi trường chưa đồng đều, còn nhiều hạn chế, tôi luôn suy nghĩ và trăn trở xem mình phải làm gì và làm thế nào để nâng cao kết quả giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ đồng thời nhắc nhở cả phụ huynh, đánh thức ở họ ý thức bảo vệ môi trường
3.2 Các nội dung đã được cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm của giải pháp đã biết.
Tự bồi dưỡng nâng cao kiến thức về việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non
Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua hoạt động nêu gương
Tích hợp, lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong các hoạt động
Tận dụng nguyên vật liệu thiên nhiên, nguyên vật liệu phế thải để làm đồ dùng đồ chơi và trang trí ở lớp theo hướng mở
Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy
Phối kết hợp chặt chẽ với phụ huynh
3.3 Các điều kiện phương tiện cần thiết để thực hiện và áp dụng giải pháp:
Trang 5Tài liệu Bồi dưỡng giáo viên mầm non – Bộ GD&ĐT.
Tài liệu bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên hè năm 2020 – 2021
Một số vấn đề quản lý giáo dục Mầm non – Nhà xuất bản Đại học quốc gia– Hà nội
Tâm lý học mầm non
Tạp chí giáo dục mầm non
Hướng dẫn thực hiện chương trình 5-6 tuổi, Nhà xuất bản giáo dục
Phương pháp tổ chức hoạt động cho trẻ hoạt động ở trường mầm non Cuốn sổ tích lũy chuyên môn
Tìm hiểu trên internet và các phương tiện thông tin đại chúng
Tài liệu bồi dưỡng các mô đun mầm non
Chương trình giáo dục mầm non (Ban hành kèm theo thông tư số 28/2016/TT-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo)
3.4 Nêu các bước thực hiện giải pháp, cách thức thực hiện giải pháp.
Quá trình giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo được bắt đầu từ việc giáo dục tình cảm của trẻ với các hành vi, sau đó trẻ được thực hiện
và luyện tập để hình thành kỹ năng, thói quen, cuối cùng là hình thành ý thức thực hiện hành vi cho trẻ, do vậy có thể sử dụng các nhóm biện pháp sau đây để giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 5-6 tuổi
Biện pháp 1: Tự bồi dưỡng nâng cao kiến thức về việc giáo dục bảo
vệ môi trường cho trẻ mầm non.
Bản thân tôi đã tự học, tự trau dồi kiến thức, kinh nghiệm của mình bằng nhiều cách khác nhau: nghiên cứu tài liệu hướng dẫn thực hiện chương trình mầm non, tài liệu tập huấn giáo dục bảo vệ môi trường cho giáo viên mầm non, tham khảo các cuốn tạp chí giáo dục, tạp chí môi trường để nắm bắt thông tin, Tìm kiếm trên internet để sưu tầm các bài viết, video, bài hát, bài thơ, câu chuyện về môi trường để lồng ghép, tích hợp, tạo hứng thú giúp trẻ dễ nhớ và khắc sâu hơn ý thức bảo vệ môi trường, tham gia đầy đủ các buổi tập huấn do phòng, nhà trường tổ chức, tham gia đầy đủ các buổi dự giờ, đóng góp ý kiến cũng như tiếp thu các ý kiến của đồng nghiệp
Bản thân tôi phải tự hiểu là phải kiên trì, linh hoạt, sáng tạo tạo cho trẻ tâm thế thoải mái, tự nhiên giúp phát huy tính tích cực, chủ động của trẻ Đồng thời giáo viên phải thường xuyên tạo tình huống, cơ hội để cho trẻ được tham gia hoạt động vì môi trường
Sự gương mẫu của cô và những người xung quanh ảnh hưởng rất lớn đến trẻ Lứa tuổi mầm non trẻ rất hay bắt chước có thể bắt chước cái đúng, cái tốt, nhưng cũng có thể bắt chước cái sai, cái xấu Chính vì lẽ đó cô giáo và mọi người xung quanh cần thực hiện triệt để lời nói phải đi đôi với việc làm để thực
sự là tấm gương sáng cho trẻ noi theo Cô và mọi người xung quanh trẻ cần tích cực bảo vệ môi trường như: nhặt rác, vứt rác đúng nơi qui định, để đồ dùng gọn gàng, sử dụng điện nước tiết kiệm, hiệu quả, chăm sóc cây của lớp: tưới cây,
Trang 6làm cỏ, bón phân … thì trẻ sẽ bắt chước và làm theo những hành vi tốt của người lớn
Biện pháp 2: Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua hoạt động nêu gương
Hoạt động nêu gương cũng là một trong những hoạt động để tôi thực hiện nhiệm vụ giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ một cách có chiều sâu, giúp cho trẻ có ý thức bảo vệ môi trường một cách hiệu quả nhất Vào những buổi nêu gương cô cho trẻ nêu, kể những việc làm tốt giúp cô giáo và các bạn như: biết kê bàn ăn, biết gấp khăn, biết đổ thức ăn thừa vào xô, biết nhặt rác bỏ vào thùng, xếp ghế, có kỹ năng sống như biết chào hỏi, khi mắc lỗi với cô hoặc bạn thì biết xin lỗi, khi có người khác giúp đỡ hay cho quà thì biết cảm ơn Trong những buổi nêu gương như vậy đã giúp trẻ làm tốt hơn những công việc hàng ngày trẻ
tự phục vụ bản thân và giúp cô Tôi đã tuyên dương, khích lệ trẻ kịp thời, thường xuyên cho trẻ kể những việc làm tốt mà trẻ đã làm trong ngày và được cắm cờ, trong đó tôi rất chú trọng đến vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường bằng cách tuyên dương, khen ngợi những trẻ đã làm giúp cô như nhặt lá rụng, quét lớp, cất gối, cất sạp ngủ, tiết kiệm nước khi rửa tay, rửa chân trẻ được khen sẽ càng cố gắng, trẻ khác học tập bạn cùng nhau bảo vệ môi trường
Ngoài ra tôi còn kể cho trẻ biết những tấm gương tiêu biểu trong xã hội về việc dám nói lên suy nghĩ của mình về việc bảo vệ môi trường như bé Nguyễn Nhật Linh bé đã rất mạnh dạn viết thư cho 40 thầy cô hiệu trưởng và nói lên mong muốn của mình đó là mong sao không thả bong bóng bay vào ngày khai giảng bé Nhật Linh đã nói lên tác hại của việc thả bong bóng bay đã ảnh hưởng tới môi trường như: chim chết, cá chết…ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường nước Qua đây ngoài việc giáo dục trẻ có ý thức bảo vệ môi trường còn phát huy tính mạnh dạn ở trẻ
Trích dẫn nội dung lá thư “Con biết là hằng năm khi bắt đầu khai giảng, nhà trường thường cho các lớp thả bong bóng bay lên trời Sau những thông tin con tìm thấy được thì bóng bay được làm từ nilon tức là nhựa, và khi thả bóng bay các chú chim hay động vật khác nuốt vào, nó có thể bị chặn đường ruột và dẫn đến chết đói
Còn khi bóng bay rơi xuống đất hoặc biển thì những chú rùa biển và các sinh vật biển sẽ bị nhầm với sứa Ruy băng và dây buộc bóng có thể khiến chúng mắc kẹt và dẫn tới cái chết” ảnh hưởng môi trường nước
Qua đây tôi giáo dục trẻ biết cách bảo vệ nguồn nước, bảo vệ không khí
Biện pháp 3:Tích hợp, lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong các hoạt động.
Đối với lứa tuổi mẫu giáo, các hoạt động giáo dục ở trường mầm non bao gồm: Hoạt động chơi, hoạt động học, hoạt động lao động, hoạt động ăn, ngủ, vệ sinh cá nhân Theo tôi việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non hầu như không được tổ chức dưới dạng riêng biệt mà chủ yếu được tiến hành dưới hình thức lồng ghép, tích hợp vào các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở trường mầm non
Trang 7Thông qua hoạt động học: Trẻ được tham gia nhiều vào các hoạt động khác nhau như phát triển thể chất, khám phá khoa học, âm nhạc, làm quen với tác phẩm văn học, tạo hình mỗi hoạt động trên có những đặc trưng riêng và có ưu thế khác nhau trong việc lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ Chính vì lẽ đó, bản thân là một giáo viên mầm non tôi cần dựa vào bản thân mỗi hoạt động cụ thể ở mỗi chủ đề để xác định nội dung, mức độ tích hợp cho phù hợp
Ví dụ: Hoạt động giáo dục thẩm mỹ: Với giờ hoạt động tạo hình ở một số chủ đề tôi thường tạo sân chơi cho trẻ bằng cách tổ chức hoạt động thi vẽ tranh bảo vệ môi trường để trẻ thể hiện được ý tưởng của mình như vẽ bạn đang nhặt rác, vẽ về cảnh con người trồng cây…
Ngoài ra tôi còn cùng trẻ tận dụng những đồ phế thải như các vỏ chai, vỏ lon…để tái sử dụng thành các đồ chơi trong hoạt động học, hoạt động chơi… Hoạt động giáo dục âm nhạc: Hát, múa, nghe nhạc các bài hát về môi trường như bài “Cùng nhau bảo vệ môi trường” trò chuyện cùng trẻ, rác trước khi bỏ vào thùng phải làm gì? (giáo dục trẻ bài hát khuyên chúng ta nên phân loại rác trước khi bỏ vào thùng, phải luôn có ý thức sử dụng lại các đồ vật có thể dùng được)
Khi cho trẻ hát những bài hát về cây xanh tôi kết hợp giáo dục trẻ để trẻ biết cây xanh có ý nghĩa như thế nào đối với môi trường, thông qua đó trẻ thấy được bảo vệ cây xanh cũng là bảo vệ môi trường
Hoạt động khám phá khoa học: Tôi luôn tìm tòi để cho trẻ xem những hình ảnh về môi trường bị ô nhiễm ảnh hưởng đến con người, con vật và cây cối như thế nào, sau đó tôi cho trẻ nêu lên ý kiến của mình làm thế nào để môi trường trong sạch
Không những thế khi tổ chức trò chơi: Tôi cho trẻ làm lô tô về những hành
vi đúng, hành vi sai và sau đó chia lớp thành các đội chơi và chọn những hành vi đúng
Hoạt động văn học: Tôi thường kể cho trẻ nghe những câu chuyện trong sách về chủ đề môi trường cho trẻ nghe
Ví dụ: Truyện “Bé và bao ni lon” khi kể xong câu chuyện tôi hỏi trẻ: bé xé bao ni lông vỏ bánh và vứt ở đâu? Bố bạn đã làm gì? Bạn đã hỏi bố điều gì? Bố
kể cho bé nghe về câu chuyện chú cá voi đã nhầm tưởng những chiếc túi ni lông trôi trên biển là tôm và cá đã ăn vào cuối cùng chú cá đã chết và ngộ độc chất dẻo Sau khi bố kể xong bố hỏi trẻ điều gì? Con có thương cá voi không? Bé đã hiểu ra điều gì? Sau đó bé làm gì? (Bé đã bảo bố đưa túi ni lông cho mình và bỏ vào thùng rác)
Qua câu chuyện đó tôi hỏi trẻ đã rút ra điều gì?
Ngoài ra còn rất nhiều câu chuyện về bảo vệ cây xanh, môi trường nước, động vật như: Cậu bé và cây, chuyện của bé bi, cò về rồi… qua mỗi câu chuyện
để trẻ khắc sâu hơn tôi thường để trẻ tự rút ra bài học về việc bảo vệ môi trường rồi tôi mới giáo dục trẻ
Trang 8Đối với các hoạt động như giáo dục thể chất, hình thành biểu tượng toán, làm quen với chữ cái… việc lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường được thực hiện ở mức độ liên hệ một số phần, tùy thuộc vào từng hoạt động cụ thể
Ví dụ: Hoạt động làm quen với chữ h-k (chủ đề thế giới thực vật – một số loài hoa) Giáo viên chuẩn bị một số loài hoa, tranh hoa loa kèn có dán từ “hoa loa kèn” Kết thúc hoạt động giáo viên có thể cho trẻ liên hệ “Hoa cho chúng ta
vẻ đẹp, cho chúng ta trái ngọt để ăn, chúng ta cần chăm sóc và bảo vệ các loài cây, loài hoa”
Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua hoạt động chơi: Hoạt động chơi là hoạt động chủ đạo của lứa tuổi mẫu giáo Chính vì vậy, hoạt động chơi có vai trò quan trọng đối với việc giáo dục trẻ nói chung cũng như giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ nói riêng Hoạt động chơi có thể được tiến hành ở ngoài trời hoặc trong không gian lớp học Trong lớp học, hoạt động chơi được tiến hành dưới dạng trò chơi tại các góc hoạt động (góc phân vai, góc xây dựng, góc nghệ thuật, góc thiên nhiên, góc học tập Trẻ được lựa chọn góc hoạt động tùy thuộc vào nhu cầu, sở thích của bản thân Dựa vào đặc điểm riêng của mỗi góc hoạt động
và nội dung của từng chủ đề trẻ khám phá, tôi đã lựa chọn nội dung giáo dục bảo
vệ môi trường sẽ lồng ghép trong hoạt động vui chơi của trẻ
Ví dụ: Góc đóng vai:
Nhận biết tác dụng của thực phẩm, nước đối với cuộc sống, biết bảo vệ nguồn nước, sử dụng các thực phẩm hợp lý, chế biến thực phẩm vệ sinh, thu dọn
vệ sinh sau khi nấu ăn, đóng vai khách ngồi ăn lịch sự, ăn hết xuất, không làm rơi vãi thức ăn, không bỏ phí thức ăn…
Sử dụng các dụng cụ nấu ăn cẩn thận, khéo léo, dọn dẹp cất giữ các dụng
cụ sau khi sử dụng thật ngăn nắp, gọn gàng
Trò chơi gia đình: Phải dọn dẹp nhà cửa, lau chùi nền nhà sạch sẽ, quét màng nhện trong nhà; quần áo gấp gọn gàng, ngăn nắp, đi mua đồ dùng gia đình giữ gìn không rơi vỡ, nhắc nhở mọi người phải sống tiết kiệm, trước khi ăn phải rửa tay
Góc xây dựng
Xây dựng các công trình, các ngôi nhà chắc chắn, thân thiện với môi trường (nhà có nhiều cửa sổ để đón ánh nắng tự nhiên, tiết kiệm điện, nhà có lắp đặt thiết bị thu năng lượng mặt trời…) Trong quá trình xây dựng, sắp đặt các nguyên vật liệu gọn gàng, hợp lý, sử dụng các nguyên vật liệu tiết kiệm
Góc thư viện
Đọc thơ kể chuyện có nội dung về môi trường
Sưu tầm tranh ảnh có nội dung về giáo dục bảo vệ môi trường đóng thành tập, sau đó trẻ có thể kể các câu chuyện sáng tạo theo tranh
Sử dụng sách, truyện một cách giữ gìn (mở sách, gấp sách, lật từng trang sách) nhẹ nhàng, cẩn thận, xem xong biết cất sách gọn gàng đúng nơi qui định, biết tận dụng các nguyên liệu tái chế để làm sách
Trang 9Góc nghệ thuật
Ngắm nhìn, cảm nhận vẻ đẹp và sự kỳ diệu của thiên nhiên (cánh đồng lúa, đàn trâu gặm cỏ, con đê, đường làng, vườn hoa, tiếng chim hót, tiếng mưa rơi, tiếng nước chảy…) để trẻ biết quí trọng và bảo vệ thiên nhiên, cuộc sống xung quanh
Hát, múa các bài hát có nội dung về môi trường Tạo ra các âm thanh trong thiên nhiên như (tiếng sấm, tiếng mưa rơi), tạo ra các nhạc cụ từ các nguyên liệu trong thiên nhiên (tre, nứa, gỗ) và nguyên liệu tái sử dụng
Đóng kịch có nội dung về bảo vệ môi trường
Góc thiên nhiên
Cảm nhận vẻ đẹp của cỏ, cây hoa lá, của sự vật, hiện tượng trong thiên nhiên để trẻ biết quí trọng và bảo vệ thiên nhiên
Nhận biết tên gọi, tác dụng và đặc điểm nổi bật của các loài cây trong góc thiên nhiên và các loài cây khác mà trẻ biết
Làm thí nghiệm để nhận biết cây cần nước, không khí, ánh sáng để lớn lên khỏe mạnh
Thực hành gieo hạt và vẽ lại quá trình phát triển của cây từ hạt, thực hành trồng, chăm sóc cây (tưới nước, nhổ cỏ, nhặt lá vàng úa…), chăm sóc con vật nuôi (cho ăn, trò chuyện với con vật)
Hình 1 Như vậy, khi lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ trong hoạt động góc, giáo viên cần chú ý lựa chọn đồ dùng, đồ chơi, học liệu cho các góc phù hợp với nội dung lồng ghép, đồng thời chú ý tạo cơ hội, tận dụng các tình huống hoặc chủ động tạo ra các tình huống nhằm giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ
Hoạt động ngoài trời:
Giáo dục trẻ biết chăm sóc vật nuôi cây trồng, quét sân, cùng cô nhặt lá rụng bỏ vào thùng rác … góp phần làm cho sân trường xanh sạch đẹp
Khi tổ chức cho trẻ chơi ở các khu ngoài trời như khu siêu thị, chợ quê, dân gian…cô cần giáo dục nhắc nhở trẻ cất dọn đồ chơi gọn gàng ngăn nắp Riêng khu chơi với cát, nước, sỏi giáo dục trẻ chơi nhẹ nhàng không làm bay cát bụi vào mắt khi hết giờ hoạt động giáo viên cần nhắc nhở trẻ vệ sinh tay dưới vòi nước sạch qua các bước trước khi vào lớp
Hoạt động lao động:
Hoạt động lao động là hình thức quan trọng để giáo dục bảo vệ môi trường Với lớp mẫu giáo lớn giáo viên có thể khuyến khích trẻ đảm nhận một công việc lao động theo ý thích hoặc có thể chia trẻ thành các nhóm nhỏ và hướng dẫn mỗi nhóm làm một công việc khác nhau
Ví dụ: Thường vào ngày thứ 6 cuối tuần tôi thường cho trẻ lao động vệ sinh môi trường xung quanh lớp học:
Trang 10Nhóm 1: Lau dọn đồ dùng đồ chơi, các kệ để đồ dùng, sắp xếp lại đồ dùng đúng nơi qui định
Nhóm 2: Lau cửa phụ cô nhặt rác bỏ vào thùng
Nhóm 3: Chăm sóc góc thiên nhiên
Hình 2
Hoạt động ăn, ngủ, vệ sinh cá nhân:
Đây là hoạt động nhằm hình thành một số nề nếp, thói quen trong sinh hoạt, đáp ứng nhu cầu sinh lý của trẻ, tạo cho trẻ trạng thái thoải mái, vui vẻ Giáo viên có thể sử dụng hoạt động này để lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường
Ví dụ: khi cho trẻ ăn, giáo viên nhắc nhở, động viên trẻ ăn hết suất, xúc thức ăn gọn gàng Ăn xong cùng cô thu dọn bàn ăn gọn gàng, nhặt thức ăn rơi vãi và cất tô muỗng vào đúng nơi qui định… Khi trẻ ăn xong, giáo viên nhắc trẻ đánh răng, uống nước Lấy nước uống vừa đủ, lấy cốc hứng nước, không vặn vòi nước chảy liên tục khi đánh răng
Ngoài ra, trong các hoạt động vệ sinh cá nhân của trẻ, giáo viên nhắc trẻ giữ vệ sinh sạch sẽ, đi vệ sinh đúng nơi qui định, đồ dùng cá nhân xếp gọn gàng ngăn nắp…thường xuyên đeo khẩu trang, rửa tay sát khuẩn nhằm phòng chống dịch covid
Hình 3
Hoạt động dạo chơi, tham quan:
Tham quan có thể sử dụng như một hình thức giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ có hiệu quả Việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua việc tham quan cần dựa vào mỗi hoạt động, mục đích và địa điểm tham quan cụ thể
để lựa chọn nội dung lồng ghép cho phù hợp
Ví dụ: Khi tham quan môi trường tự nhiên, giáo viên kết hợp trò chuyện và nhắc nhở trẻ cần giữ gìn môi trường trong lành tại nơi tham quan, không vứt rác bừa bãi, không dẫm lên bãi cỏ, không bẻ cành hái hoa… Khi tham quan di tích lịch sử, công trình văn hóa, giáo viên trò chuyện hướng trẻ đến những giá trị truyền thống do các thế hệ truyền lại, khơi gợi ở trẻ lòng tự hào, tình yêu quê hương đất nước và thực hiện những hành vi cụ thể nhằm bảo toàn các di tích lịch sử, công trình văn hóa như vẽ tranh lưu giữ những hình ảnh về di tích lịch
sử, công trình văn hóa Không viết, vẽ lên các công trình, không nghịch ngợm
xô đẩy, cười đùa gây mất trật tự tại triển lãm, bảo tàng, khu di tích…, không vứt rác bừa bãi…
Hình 4
Biện pháp 4: Tận dụng nguyên vật liệu thiên nhiên, nguyên vật liệu phế thải để làm đồ dùng đồ chơi và trang trí ở lớp theo hướng mở.
Để góp một phần nhỏ vào việc bảo vệ môi trường và làm cho môi trường càng ngày xanh - sạch - đẹp tôi luôn khuyến khích học sinh tận dụng những nguyên vật liệu bỏ đi để sử dụng làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho hoạt động tại