Chuyen de doi moi PPDH va kiem tra danh gia theo dinh huong phat trien nang luc hoc sinh mon Ngu van THCS

HOẠT ĐỘNG 3: THỰC HÀNH LUYỆN TẬP Lưu ý: Các nhiệm vụ trong phần này củng cố kiến thức và rèn luyện các kĩ năng: - Nhận diện thể loại văn bản Ghi nhớ yêu cầu cần đạt trưng thể loại, vận d[r]

CHUYÊN ĐỀ XÂY DỰNG GIÁO ÁN THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

Người thực hiện: Trần Đức Hải Đơn vị: Phòng GD&ĐT Vĩnh Bảo - Hải Phòng

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG MÔN NGỮ VĂN

GQVĐ Phát hiện VĐ – Đề xuất giải

pháp – Thực hiện – Đánh giá Tiếp nhận một vấn đề VH, viết 1 kiểu loại VB; Liên hệ VH và đời

sống, đánh giá 1 hiện tượng XH,…

Tư duy sáng

tạo

Phát hiện ý tưởng mới, đề xuát GP mới, áp dụng vào tình huống mới

Xem xét SV, HT từ nhiều góc nhìn, thể hiện CX và suy nghĩ cá nhân, đam mê, khát khao khám phá

Hợp tác Khả năng phối hợp, tương tác,

tự điều chỉnh để hướng tới mục đích chung

Chia sẻ, phối hợp HĐ, chia sẻ ý tưởng, suy nghĩ, cảm xúc về các vấn đề XH và VH

Tự quản bản

thân

Kiểm soát cảm xúc, lập KH và thực hiện, ĐG và điều chỉnh

Nhận biết, phát huy giá trị cá nhân, sống có kế hoạch, ước mơ

Giao tiếp TV Trao đổi thông tin nhằm đạt

Cảm nhận vẻ đẹp ngôn ngữ, nhận

ra những GT thẩm mĩ trong VH, biết rung cảm, hướng thiện.

CHUYÊN ĐỀ 1: HƯỚNG DẪN VẬN DỤNG MÔ HÌNH VIỆT NAM MỚI VÀO VIỆC SOẠN MỘT GIÁO ÁN TRONG CHƯƠNG TRÌNH HIỆN HÀNH

A Hoạt động chung cho cả bài

-Tạo hưng thú bằng bài hát trò chơi

- Vận dụng kiến thức đã học, đã biết để giải quyết bài tập có

liên quan tới bài học ( HĐ trải nghiệm )

B Hoạt động hình thành kiến thức ở cả 3 phân văn bản

phần Tiếng Việt , phần Tập làm văn

C Hoạt động luyện tập kiến thức phân văn bản, phần Tiếng Việt , phần Tập làm văn

C Hoạt động vận dụng kiến thức phân văn bản, phần Tiếng Việt , phần Tập làm văn

C Hoạt động tìm tòi, mở rộng kiến thức phần văn bản, phần Tiếng Việt , phần Tập làm văn

XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THEO ĐỊNH

HƯỚNG ĐỔI MỚI

Khởi

động - Huy động vốn KN để tiếp nhận KT, KN mới

- Tạo hứng thú

- Câu hỏi, bài tập

- Kể chuyên, quan sát tranh

Hoạt động 1: Khởi động

a) Mục đích của bước này là giúp HS:

- Tạo ra hứng thú để HS bước vào bài học mới

- Huy động vốn kiến thức và kĩ năng đã học để chuẩn bị tiếp nhận kiến thức

và kĩ năng mới Hoạt động này dựa trên cơ sở lập luận rằng: việc tiếp thu kiến thức mới bao giờ cũng dựa trên những kinh nghiệm trước đó Cho nên,

bước này còn được gọi là "kinh nghiệm" hay " trải nghiệm"

b) Nội dung, hình thức khởi động

Hoạt động này có thể được thiết kế với những nội dung và hình thức sau:

- Hình thức thi đọc, ngâm thơ, kể chuyện, hát:

+ Một số hoạt động yêu cầu HS đọc diễn cảm, ngâm thơ, kể chuyện hoặc hát

về chủ đề liên quan đến bài học Các hoạt động này trong một số trường hợp được thiết kế thành các cuộc thi nhằm tạo ra không khí sôi nổi, hứng thú

trước khi tiến hành học bài mới

- Hình thức trò chơi:

+ Một số trò chơi trong hoạt động khởi động giúp tạo ra hứng thú trước khi vào bài học mới Các trò chơi này cũng có nội dung gắn với mỗi bài học.

- Hình thức câu hỏi, bài tập:

+ Trong mỗi bài học, Hoạt động khởi động thường gồm

1-3 câu hỏi, bài tập Các bài tập này thường yêu cầu HS

quan sát tranh/ ảnh để trao đổi với nhau về một vấn đề nào

đó có liên quan đến bài học Cũng có một số bài tập không

sử dụng tranh/ ảnh mà trực tiếp ôn lại kiến thức đã học ở lớp dưới, nhưng thiết kế dưới dạng kết nối hoặc những

câu hỏi đơn giản, nhẹ nhàng

Cả hai mục đích của khởi động không chỉ dừng lại ở phần này mà vẫn tiếp tục trong suốt tiến trình của bài học Chẳng hạn, sự hứng thú sẽ còn được sinh ra từ chính nội dung bài

học; cũng vậy, những kiến thức mới sẽ giúp HS gợi lại những kiến thức cũ Do đó, cần xác định đúng mục đích, mức độ yêu cầu

Hoạt động khởi động được đánh giá là thành công khi

đạt những yêu cầu sau:

- Tất cả HS đều được tham gia vào hoạt động

- Tạo được sự hứng thú cho HS

- HS vận dụng được kiến thức để để quyết bài tập, vần đề, tình

huống đưa ra

- GV sẽ tạo tình huống học tập cho HS dựa trên việc huy động kiến thức, kinh nghiệm của bản thân có liên quan đến vấn đề xuất hiện

trong bài học; làm bộc lộ "cái" HS đã biết, bổ khuyết những gì cá nhân HS còn thiếu, giúp HS nhận ra "cái" chưa biết và muốn biết

thông qua hoạt động này HS suy nghĩ và xuất hiện những quan niệm ban đầu của mình về vấn đề sắp tìm hiểu, học tập Gv tạo được

cớ vào bài

Hoạt động 2- Hình thành kiến thức mới

a) Mục đích của bước này giúp HS tự chiếm lĩnh kiến thức mới

thông qua hệ thống các bài tập/ nhiệm vụ mà GV thiết kế.

b) Nội dung và hình thức của bài tập/ nhiệm vụ:

- Các nội dung chính của hoạt động hình thành kiến thức mới có thể

được tiến hành theo trình tự sau:

* Đọc văn bản và phần chú thích

- GV có thể giao nhiệm vụ cho HS đọc trước ở nhà; đến lớp chỉ

kiểm tra, đọc lại một đoạn/ bài ngắn và lưu ý một vài chú thích (nếu cần)

- Tìm hiểu xuất xứ văn bản (tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh sáng

tác)

* Đọc hiểu văn bản

Cũng như trong mô hình VNEN, mục này có thể thiết kế các bài tập/ nhiệm vụ cho HS khi tìm hiểu văn bản theo một số hình thức dưới đây:

- Sử dụng một số câu hỏi tập hợp thành một bài tập/ nhiệm vụ lớn hơn

- Thiết kế các bài tập trắc nghiệm, kết hợp tự luận

- Thiết kế các hoạt động kích thích khám phá, sáng tạo

- Nội dung các bài tập/ nhiệm vụ trong mục này nêu lên các yêu cầu tìm hiểu về nội dung, nghệ thuật, đặc điểm thể loại của văn bản Với văn bản, cần tập trung vào các nhiệm vụ chính như sau:

+ Tóm tắt nội dung văn bản

+ Phát hiện cấu trúc nghĩa của văn bản: từ ý nghĩa của đoạn, câu, khái quát hóa để tìm ra nội dung tư tưởng hoặc chủ ý của tác giả

+ Phát hiện đặc điểm nghệ thuật của văn bản, gắn nghệ thuật với thể loại (truyện ngắn hay bút kí, tùy bút), đồng thời gắn với đặc điểm của kiểu văn bản (nhấn mạnh sự gắn bó với các vấn đề thực tiễn của văn bản nhật dụng)

+ Cuối hoạt động này, nên có mục Ghi nhớ để HS chốt lại kiến thức trong bài học

* Khác với cách dạy đang thịnh hành hiện nay là sử dụng

phương pháp vấn đáp hay thuyết trình, quy trình này đòi hỏi

GV phải thiết kế các hoạt động cho HS dưới các hình thức hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm, hoạt động chung cả lớp

Những điều lưu ý:

Ở phần hình thành kiến thức thay cho HĐ thuyết trình,

hệ thống câu hỏi đàm thoại vấn đáp của PPDH cũ, GV cần tạo

ra hệ thống các bài tập dưới dạng phiếu để hướng dẫn HS

hoạt động các nhân, nhóm, hoạt động chung cả lớp.

- Trong một tiết dạy văn bản chỉ một đến 2 lời bình của GV là

đủ

- Mối quan hệ tương tác trong tiết học là đa chiều chứ không

đơn thuần giữa GV với HS…

Hoạt động 3: Thực hành luyện tập

a) Mục đích của hoạt động này giúp HS củng cố và rèn luyện các kĩ

năng đã có, hình thành những kĩ năng mới thông qua hệ thống các bài tập/ nhiệm vụ Đây là một nội dung trọng tâm khác của bài học

b) Nội dung và hình thức bài tập/ nhiệm vụ

-Hoạt động thực hành gồm các bài tập/ nhiệm vụ yêu cầu HS củng cố các tri thức vừa học và rèn luyện các kĩ năng liên quan

-Các bài tập/ nhiệm vụ trong Hoạt động thực hành tập trung hướng đến việc hình thành các kĩ năng cho HS, khác với các bài tập Hoạt

động hình thành kiến thức mới hướng tới việc khám phá tri thức

Các kĩ năng trong phần thực hành bao gồm:

- Nhận diện thể loại văn bản (Ghi nhớ đặc trưng thể loại, vận dụng các đặc trưng đó để nhận diện thể loại trong chính văn bản đang học);

- Nhận diện kiểu văn bản, bao gồm:

+ Ghi nhớ đặc điểm của kiểu văn bản được học;

+ Vận dụng các đặc điểm đó để nhận diện văn bản trong chính văn bản đang học;

- Phân tích cấu trúc nội dung văn bản, bao gồm:

+ Xác định ý nghĩa của các câu từ, đoạn văn,.;

+ Khái quát hóa để tìm ra ý nghĩa chủ đạo;

+ So sánh, suy luận để tìm ra tư tưởng của tác giả

- Phân tích đặc điểm nghệ thuật của văn bản, bao gồm:

+ Phát hiện tác dụng của các chi tiết nghệ thuật;

+ Phát hiện các chi tiết, yếu tố nghệ thuật có giá trị nổi bật;

+ So sánh để tìm ra đặc điểm riêng của văn bản, phong cách nhà văn

• c) Lưu ý

- Các nhiệm vụ trong Hoạt động thực hành cũng được thiết kế cho HS, không soạn dưới dạng câu hỏi vấn đáp hay tạo điều kiện cho GV thuyết trình

- GV tránh lạm dụng gợi ý, hướng dẫn để làm thay HS

- GV quan tâm đến từng nhóm, từng cá nhân HS, không

"khoán trắng" các bài tập cho HS Cuối mỗi bài tập đều rút kinh nghiệm chung (theo nhóm hoặc làm việc chung

cả lớp)

Hoạt động 4: Vận dụng ( ứng dụng,)

a) Mục đích của hoạt động mở rộng ứng dụng là giúp HS sử dụng

kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết các vấn đề, nhiệm vụ mới trong các văn bản khác, trong thực tế cuộc sống Thực tế ở đây được hiểu là thực tế trong nhà trường, trong gia đình và trong

cuộc sống của HS

b) Nội dung và hình thức bài tập/ nhiệm vụ

- Các hình thức ứng dụng chính sau đối với văn bản đang học:

Một là: Vận dụng đọc hiểu các tác phẩm cùng kiểu loại.

Cụ thể: GV có thể thiết kế các bài tập/ nhiệm vụ trong đó yêu cầu

HS đọc hiểu (với tất cả các kĩ năng vừa phân tích ở trên) một hay một số văn bản khác cùng kiểu loại (cùng kiểu văn bản nhật

dụng; cùng thể loại kí hay truyện, thơ….)

- Hai là: Vận dụng giải quyết các tình huống trong cuộc sống "Cuộc

sống" được hiểu một cách phù hợp với lứa tuổi HS, nghĩa là có thể bao gồm:

+ Các tình huống cuộc sống nhưng gắn liền với nhà trường và gia đình, như tình bạn, tình thầy trò, tình ruột thịt,

+ Các vấn đề cuộc sống xã hội liên quan đến HS, như: ô nhiễm môi

trường, tệ nạn xã hội, các vấn đề đạo đức, nhân văn,

c) Lưu ý

- Phần ứng dụng được thiết kế cho hoạt động trên lớp hoặc ở nhà

- Mối quan hệ giữa Hoạt động thực hành và Hoạt động ứng dụng có sự linh hoạt, không cứng nhắc

- Trong xu thế việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực HS thi

HĐ vận dụng rất quan trọng luôn có tỷ lệ điểm cho phần này khá cao trong phần đọc hiểu Vì vậy GV cần hết sưc quan tâm ( Vận dụng thấp, cao )

Hoạt động 5: Mở rộng ( Mở rộng tìm tòi)

a) Mục đích của hoạt động này giúp HS tiếp tục mở rộng kiến

thức, kĩ năng sau bài học cụ thể

Hoạt động này dựa trên lập luận cho rằng, quá trình nhận thức của HS là không ngừng, người học không bao giờ bằng lòng với những kiến thức đã biết Do vậy cần có sự định hướng để đáp ứng nhu cầu tiếp tục học tập, rèn luyện sau mỗi bài học cụ thể

b) Nội dung và hình thức bài tập/ nhiệm vụ

-Trao đổi với người thân về nội dung bài học, như: kể cho

người thân nghe về câu chuyện vừa học, hỏi về ý nghĩa của câu chuyện,

- Đây là yêu cầu bắt buộc, tạo ra cơ chế để gắn kết hoạt động giáo dục của nhà trường với hoạt động giáo dục của gia đình và

xã hội, tạo cơ hội để gia đình quan tâm và tham gia giáo dục

con em mình

- Đọc thêm các đoạn trích, văn bản có liên quan, bao gồm:

+ Các văn bản cùng chủ đề;

+ Văn bản cùng kiểu văn bản dã học

- Tìm đọc trên in-tơ-nét một số nội dung gắn liền với chủ đề và thể loại hoặc kiểu văn bản đã học Đây cũng là yêu cầu quan trọng giúp gắn kết HS với xã hội rộng lớn qua mạng internet và cũng là cách để giúp các em phát triển kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin

• c) Lưu ý

Không phải bài học nào cũng đảm bảo đủ các nội dung như vừa trình bày, nhưng cần tính toán để các yêu cầu trên được đáp ứng trong tổng thể các bài học về văn bản

Trong 5 bước hoạt động trên, cần thiết kế các hoạt động của HS phù hợp với yêu cầu VD Hoạt động thực hành luyện tập và vận dụng có thể kết hợp làm một được tiến hành trên

lớp.Nội dung của mỗi bài tập/ nhiệm vụ, bao gồm: Hoạt động

cá nhân; Hoạt động cặp đôi; Hoạt động nhóm; Hoạt động

chung cả lớp và Hoạt động với cộng đồng

CẤU TRÚC GIÁO ÁN 5 BƯỚC GỒM 2 CỘT

Hoạt động của GV và học sinh Chuẩn kiến thức, kĩ năng, năng lực HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KiẾN THỨC

Hoạt động GV và của học sinh Chuẩn kiến thức, kĩ năng, năng lực

HOẠT ĐỘNG 3: THỰC HÀNH LUYỆN TẬP

-Lời vào bài: Các em thân mến!

- GV viết tên bài học lên bảng

- Viết tên các bước 1 lên bảng

Hoạt động của học sinh Chuẩn kiến thức, kĩ năng, năng lực

HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG

Bước 2- Hình thành kiến thức mới

Nhiệm vụ 1 (giả sử Hoạt động cá

NV2: (Đáp án hoặc yêu cầu cần đạt)

NV3: (Đáp án hoặc yêu cầu cần đạt) GHI NHỚ: SGK

Hoạt động của GV và học sinh Chuẩn kiến thức, kĩ năng, năng lực

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

NV2: (Đáp án hoặc yêu cần đạt)

NV3: (Đáp án hoặc yêu cần đạt)

Hoạt động của GV và học sinh Chuẩn kiến thức, kĩ năng, năng lực

HOẠT ĐỘNG 3: THỰC HÀNH LUYỆN TẬP

HOẠT ĐỘNG 3: THỰC HÀNH LUYỆN TẬP

Lưu ý: Các nhiệm vụ trong phần này củng cố kiến thức và rèn

luyện các kĩ năng:

- Nhận diện thể loại văn bản (Ghi nhớ yêu cầu cần đạt)

trưng thể loại, vận dụng các đặc trưng đó để nhận diện thể loại trong chính văn bản đang

học);

- Nhận diện kiểu văn bản (Ghi nhớ đặc điểm của kiểu văn bản; Vận

dụng các đặc điểm đó để nhận diện văn bản trong chính văn bản đang học)

- Phân tích cấu trúc nội dung văn bản (Xác định ý nghĩa của các

câu từ, đoạn văn,.; Khái quát hóa để tìm ra ý nghĩa chủ đạo; So

sánh, suy luận để tìm ra tư tưởng của tác giả)

- Phân tích đặc điểm nghệ thuật của văn bản

(Phát hiện tác dụng của các chi tiết nghệ thuật; Phát hiện các chi tiết, yếu tố nghệ thuật có giá trị nổi bật; So sánh để tìm ra đặc điểm riêng của văn bản, phong cách nhà văn)

đề trong học tập và trong thực tế, nêu quan niệm của mình về vấn đề đó

- Các nhiệm vụ trong phần ứng dụng tương đương với những yêu cầu dưới đây:

+ Ứng dụng đọc hiểu các tác phẩm cùng kiểu loại (HS đọc hiểu một số văn bản

khác cùng kiểu văn bản; cùng thể loại kí hay truyện, thơ)

- Ứng dụng giải quyết các tình huống trong cuộc sống (Các tình huống cuộc

sống nhưng gắn liền với nhà trường và gia đình; các vấn đề cuộc sống xã hội liên quan,)

HĐ 5: Mở rộng

Nhiệm vụ 1: HS về nhà tìm đọc một số tư liệu

trên thư viện, trên internet

Nhiệm vụ 2: Hỏi người thân về nội dung

các yêu cầu sau:

- Trao đổi với người thân về nội dung bài học

(kể cho người thân nghe về câu chuyện vừa

học, hỏi về ý nghĩa của câu chuyện, )

- Đọc thêm các đoạn trích, văn bản có liên

quan (Văn bản cùng chủ đề, văn bản cùng kiểu

văn bản nhật dụng)

- Tìm đọc trên in-tơ-nét một số nội dung gắn

liền với chủ đề và thể loại hoặc kiểu văn bản

nhật dụng

HĐ 5: Mở rộng

- Trên lớp, HS ghi yêu cầu

- Về nhà, HS thực hiện nhiệm vụ, ghi tóm tắt nội dung chính vào vở bài tập

HOẠT ĐỘNG 5: TÌM TÒI MỞ RỘNG

THAM KHẢO THIẾT KẾ MỘT GIÁO ÁN

CỔNG TRƯỜNG MỞ RA

I Yêu cầu cần đạt:

1 Kiến thức:

- Thông hiểu tình cảm thiêng liêng của cha mẹ đối với con cái; ý nghĩa

lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người.

2 Kĩ năng:

- Biết tóm tắt được nội dung văn bản Cổng trường mở ra.

- Kĩ năng đọc- hiểu văn biểu cảm, vận dụng viết văn biểu cảm

3 Thái độ:

- Biết ơn, kính trọng cha mẹ Sống trách nhiệm và c ý thức vươn lên trong

học tập

4 Năng lực cần hình thành:

-Năng lực chung: Năng lực hợp tác, năng lực vận dụng thể nghiệm bản thân,

năng lực tìm kiếm thông tin….

- Năng lực chuyên biệt: hiểu và cảm một số chi tiết nghệ thuật trong văn bản

THAM KHẢO THIẾT KẾ MỘT GIÁO ÁN

- Đọc kĩ bài Cổng trường mở ra trước khi lên lớp

- Suy ngẫm về tình cảm của cha mẹ đối với con cái thông qua chiêm nghiệm bản thân

- Suy nghĩ về vai trò của nhà trường đối với bản thân em

IV Tổ chức dạy và học

Bước 1: Ôn định tổ chức bằng việc kiểm tra sĩ số, nội vụ lớp

Bước 2: Kiểm tra bài cũ

- Dự kiến phương án kiểm tra: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS, nhóm HS