chuyen de hoa hoc

Sau đó rửa bằng dd natri hidrocacbonat 10% thuốc muối hoặc dd amoniac loãng.. Không bôi vazolin hay thuốc mỡ..[r]

TRƯỜNG THCS NGUYỄN THỊ ĐỊNH

TỔ TỰ NHIÊN

CHUYÊN ĐỀ:

RÈN VÀ NÂNG CAO KĨ NĂNG THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM HÓA HỌC

CHO HỌC SINH LỚP 8

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

HS biết được:

- Một số quy tắc an toàn trong phòng thí nghiệm

- Các bước tiến hành một buổi thực hành thí nghiệm

- Một số dụng cụ thí nghiệm và cách sử dụng

- Cách sơ cứu tai nạn xảy ra trong phòng thí nghiệm

2 Kĩ năng:

- Kĩ năng sử dụng hóa chất, dụng cụ thí nghiệm

- Kĩ năng quan sát, mô tả thí nghiệm, rút ra kết luận và vận dụng để giải bài tập thí nghiệm

- Kĩ năng phân tích, hoạt động nhóm

3 Thái độ:

- Giáo dục ý thức học tập, tính nghiêm túc, cẩn thận, kiên trì trong thực hành

- Có tính tiết kiệm, ý thức bảo vệ đồ dùng

II Chuẩn bị của GV và HS:

1 Chuẩn bị của GV:

- Phiếu học tập

- Dụng cụ: ống nghiệm, giá ống nghiệm, kẹp sắt, kẹp gỗ, đèn cồn, ống hút nho giọt, bình nón, cốc thủy tinh, nút cao su gắn ống dẫn, chậu thủy tinh, muôi sắt, muỗng thủy tinh, đũa thủy tinh, đèn cồn, kiềng 3 chân, lưới amiang, chén sứ, đũa thủy tinh, phễu lọc, đế sứ, giấy lọc

- Hóa chất: Zn viên, dd HCl, muối ăn, cát, nước cất

2 Chuẩn bị của HS:

III Tiến trình lên lớp:

1 Ổn định tổ chức:

2 Báo cáo, dạy chuyên đề:

GV giới thiệu, nêu lí do chọn chuyên đề, thực trạng vấn đề hiện nay của học sinh lớp 8 trường THCS Nguyễn Thị Định, xã IaRve, huyện Easup, tỉnh ĐakLak.

Hóa học là môn học khá mới đối với các em học sinh lớp 8 và là một môn học khó, trừu tượng, nhiều hiện tượng phức tạp nên phần lớn các em có tâm lí sợ học bộ môn

Chương trình hóa học THCS có vai trò cung cấp cho học sinh một hệ thống kiến thức hóa học cơ bản, ở trình độ này, bước đầu hình thành ở học sinh những kĩ năng thực

hành thí nghiệm cơ bản và thói quen làm việc khoa học, góp phần tạo ra ở các em năng lực nhận thức, thực hành và các phẩm chất nhân cách mà mục tiêu giáo dục đề ra

Thí nghiệm hóa học là nguồn gốc, xuất xứ của kiến thức, qua quan sát thí nghiệm, học sinh thấy được hiện tượng, từ đó có nhận xét và rút ra kết luận vấn đề đang nghiên cứu Qua thí nghiệm tạo cho học sinh hứng thú học tập, nâng cao lòng yêu khoa học, phát huy được khả năng sáng tạo, tính tò mò ham học hoi Thí nghiệm hóa học còn giúp học sinh có khả năng vận dụng những kiến thức đã học được trong nhà trường, trong phòng thí nghiệm vào các lĩnh vực hoạt động của con người, giúp học sinh hình thành những đức tính tốt của con người mới: làm việc khoa học, thận trọng, ngăn nắp, gọn gàng

Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tăng cường hướng dẫn học sinh thực hành thí nghiệm, sẽ phát huy tốt tính tích cực chủ động lĩnh hội tri thức ở học sinh

Tuy nhiên, khi quan sát các em làm thí nghiệm theo nhóm, chúng tôi nhận thấy còn một số bất cập, kĩ năng thực hiện các thao tác còn lúng túng, tính khoa học chưa cao và còn thiếu chính xác Các em làm thí nghiệm rất chậm đôi khi còn không theo đúng trình tự thí nghiệm dẫn đến kết quả thí nghiệm chưa được chính xác, làm mất nhiều thời gian, ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng của tiết học Bên cạnh đó, khi phân chia nhóm thực hành thí nghiệm còn mất thời gian sắp xếp vị trí, học sinh còn mất trật tự, đôi khi làm việc riêng Thông qua việc kiểm tra sự làm việc của mỗi cá nhân nhận thấy đa số học sinh kĩ năng thực hành chưa cao, thao tác chưa gọn, thậm chí một số em còn chưa biết thực hành thí nghiệm

Nhiều giáo viên giảng dạy chưa giúp đỡ học sinh tháo gỡ khó khăn về mặt tâm lý ngay từ khi mới nhập môn, vì học sinh chưa có dịp tiếp xúc với những dụng cụ, hoá chất mới lạ nên e ngại không muốn tiếp xúc sợ làm hong dụng cụ, hoặc sợ hoá chất tác dụng không tốt cho bản thân nên các em chỉ muốn các bạn khác làm để theo dõi, do đó khi tự tiến hành thì không thao tác được

Vì vậy việc hướng dẫn học sinh kĩ năng thực hành trong môn hóa học ở trường THCS, khi các em mới bước đầu làm quen với môn hóa học là nhiệm vụ hết sức quan trọng của người thầy Để học sinh bước đầu làm quen với môn hóa học và nhằm tạo học sinh sự hứng thú, yêu thích môn học ngay từ đầu, tôi xin mạnh dạn tổ chức lớp dạy chuyên đề “Rèn và nâng cao kĩ năng thực hành thí nghiệm hóa học cho học sinh lớp 8”

Hoạt động 1: Một số quy tắc an toàn trong phòng thí nghiệm:

- GV giới thiệu, đưa ra một số quy tắc an

toàn trong phòng thí nghiệm

+ Nội quy phòng thực hành của nhà trường

? Em nào đã từng đọc nội quy phòng thực

hành trước khi bước vào phòng thực hành

* GV liên hệ, nhắc nhở HS kĩ năng sống:

Khi tham gia hay bước vào 1 nơi nào đo

nên đọc nội quy nơi đo trước rồi hãy bước

vào.

- Lắng nghe, ghi nhớ

- HS trả lời, giơ tay để GV lấy số liệu khảo sát

- Lắng nghe, vận dụng vào thực tiễn

Hoạt động 2: Một số dụng cụ thí nghiệm

- GV cho HS quan sát một số dụng cụ thí

nghiệm, y/c HS cho biết tên dụng cụ

* GV lưu ý chất liệu các dụng cụ: hầu hết

là thủy tinh dễ vỡ nên cần cẩn thận khi sử

dụng

- HS quan sát dụng cụ thí nghiệm, phát biểu trả lời: cho biết tên dụng cụ

Hoạt động 3: Cách sử dụng hóa chất.

Sơ cứu tai nạn xảy ra trong phòng thí nghiệm

- GV cho HS quan sát một số lọ đựng hóa

chất Y/c HS cho biết cách bảo quản hóa

chất

GV cung cấp thông tin về một số hình vẽ,

chú thích trên nhãn

- ? Nêu cách sử dụng hóa chất mà em biết

để đảm bảo an toàn?

* GV cho ví dụ hóa chất độc hại: S, P, tinh

thể Iot, dd brom , khí clo, dd axit HCl,

H2SO4 đặc, thủy ngân, chì, hidro sunfua,

cacbon oxit

- GV nêu, cho HS quan sát hình ảnh một số

trường hợp tai nạn xảy ra trong phòng thí

nghiệm, cách sơ cứu, giảng giải:

* Trường hợp bị bong:

+ Bong vì nóng: đắp lên vết bong miếng

bông tẩm thuốc tím 1%, sau đó bôi vazolin

và băng lại Không được làm vỡ nốt phồng

+ Bong vì axit đặc: xối nước, rửa nhiều lần

Nên dùng nước vôi xối mạnh từ 3-5 phút

Sau đó rửa bằng dd natri hidrocacbonat

10% (thuốc muối) hoặc dd amoniac loãng

Tránh rửa bằng xà phòng

+ Bong vì Photpho: nhúng vết thương vào

dd thuốc tím hoặc dd đồng sunfat 5%

Không bôi vazolin hay thuốc mỡ

+ Bong vì brom long: dội nước ngay rồi

rửa bằng dd natri thiosunfat 5%, sau đó bôi

vazolin

* Trường hợp bị ngộ độc:

+ Do hút phải kiềm (amoniac, xút ăn da ):

cho uống giấm loãng, nước chanh

+ Do hút phải axit: uống nước đá, vo trứng

1 Cách sử dụng hóa chất:

- Quan sát lọ đựng hóa chất, tìm hiểu thông tin và trả lời: hóa chất đựng trong lọ được đậy kín, ngoài có dán nhãn, chú thích

- Chú ý theo dõi

- HS liên hệ trả lời:

Gợi ý đáp án:

+ Không dùng tay trực tiếp cầm hóa chất + Không đổ hóa chất này vào hóa chất kia + Hóa chất dùng xong nếu còn thừa không đổ lại bình chứa

+ Không dùng hóa chất không rõ nhãn + Không nếm hoặc ngửi trực tiếp hóa chất

- Chú ý, ghi nhớ

2 Sơ cứu tai nạn xảy ra trong phòng thí nghiệm:

- HS theo dõi, ghi bài và nhớ

- HS quan sát hình, đưa ra cách sơ cứu

nghiền hoặc bột magie oxit trộn nước.

+ Do ăn phải thủy ngân: cho nôn ra rồi

uống sữa ra pha lòng trắng trứng Sau đó

cho uống than hoạt tính

+ Hít nhiều khí clo, brom :cần ra nơi

thoáng, cho thở 1 lượng nho amoniac hoặc

dùng cồn 90 độ với amoniac

+ Hít khí hidro sunfua, cacbon oxit : nằm

chỗ thoáng, thở bằng oxi nguyên chất

+ Hít nhiều amoniac: cho hít nước hơi

nước nóng, cho uống nước chanh hoặc

giấm loãng

Tất cả các trường hợp trên

- GV liên hệ chất độc hại thường gặp trong

đời sống, lưu ý HS cẩn thận, biết cách

phòng tránh cũng như cách cứu chữa tạm

thời.

- Chú ý ghi nhớ, liên hệ áp dụng vào thực tiễn đời sống

Hoạt động 4: Một số kĩ năng và thao tác cơ bản trong thực hành thí nghiệm

- GV trình bày, mô tả một số kĩ năng cơ

bản trong thực hành thí nghiệm:

1 Cách sử dụng ống nghiệm, lấy hoa chất:

- Lượng hóa chất cho vào ống không quá ¼

ống nghiệm

- Lấy hóa chất nên dùng kẹp ống nghiệm

hoặc để ống nghiệm lên giá đỡ Kẹp ống

nghiệm nên kẹp ở khoảng 2/3 ống tính từ

dưới lên

- Cách lấy hóa chất rắn vào ống nghiệm mà

không dính thành ống

- Cách lấy hóa chất long

2 Cách trộn, hòa tan chất:

- Hòa tan chất rắn trong ống nghiệm, cốc,

bình nón

- Trộn chất long trong ống nghiệm, cốc,

bình nón

3 Cách đun nong:

- Đun nóng ống nghiệm

- Đún nóng cốc, bình

+ Lưu ý: không được để đáy vật chạm bấc

đèn, để ở vị trí 2/3 ngọn lửa từ dưới lên

- Không được đun 2 dụng cụ trên cùng 1

ngọn lửa đèn cồn

- Cách tắt đèn cồn, không được thổi

4 Cách lọc:

* GV giới thiệu khái niệm lọc: là pp tách

chất rắn ra khỏi chất lỏng.

- Theo dõi, ghi nhớ

- Cách gấp giấy lọc, cách đặt giấy lọc vào

phễu lọc

- Cách lọc:

Hoạt động 5: Các bước tiến hành buổi thực hành

- GV y/c HS nhớ lại một tiết thực hành và

nêu các bước thực hiện trong tiết đó

- GV nhận xét, chốt lại kiến thức

- Thảo luận, nhớ lại và nêu các bước tiến hành

Đáp án:

Bước 1: HS nêu các thí nghiệm cần làm Bước 2: HS mô tả, trình bày cách tiến hành

Bước 3: GV y/c HS dự đoán hiện tượng thí nghiệm

Bước 4: GV hướng dẫn HS tiến hành làm thí nghiệm

Bước 5: HS tiến hành thí nghiệm theo nhóm, ghi lại hiện tượng

GV theo dõi hoạt động các nhóm

Bước 6: Đại diện các nhóm báo cáo kết quả, viết tường trình thí nghiệm

Bước 7: GV nhận xét, đánh giá nhóm, cá nhân

Bước 8: Các nhóm rửa dụng cụ, dọn vệ sinh khu vực thực hành

- Theo dõi, ghi bài

Hoạt động 6: Thực hành kĩ năng, thao tác cơ bản qua thí nghiệm cụ thể:

- Chia nhóm, tổ chức hoạt động tiến hành

thí nghiệm theo nhóm, theo khu vực thực

hành đã chuẩn bị trước

- GV giới thiệu một số thí nghiệm cụ thể

trong chương trình Hóa học 8 cho HS thực

hành thí nghiệm làm quen thao tác thí

nghiệm cơ bản (Thí nghiệm kèm hình vẽ

mô tả, hướng dẫn)

1 Thí nghiệm 1: Tách muối ra khoi hỗn

hợp muối và cát (SGK trang 18)

2 Thí nghiệm 2: Điều chế khí hidro trong

phòng thí nghiệm (SGK trang 114)

Bước 1:

? Có bao nhiêu thí nghiệm cần tiến hành?

Bước 2:

? Nêu nguyên liệu, cách tiến hành mỗi thí

nghiệm?

Bước 3:

? Dự đoán hiện tượng mỗi thí nghiệm

Bước 4:

- GV hướng dẫn HS cách lắp dụng cụ, tiến

hành thí nghiệm (Theo hình vẽ đã giới

- Các nhóm sắp xếp lại vị trí ngồi chuẩn bị tiến hành thí nghiệm

- Theo dõi thông tin, trả lời các câu hoi:

- GV phát mẫu bản tường trình cho các

nhóm

GV hướng dẫn các nhóm phân chia nhiệm

vụ cụ thể Cử thư kí ghi vào tường trình

Bước 5:

- Tổ chức các nhóm tiến hành các thí

nghiệm theo thứ tự

Bước 6:

- Gọi đại diện các nhóm báo cáo kết quả

- GV thông báo kết quả thí nghiệm Y/c HS

theo dõi, kiểm tra kết quả nhóm khác và

đánh giá, cho điểm

(GV phát tường trình chéo giữa các nhóm)

- Gọi các nhóm báo cáo kết quả nhóm bạn

Bước 7:

- GV kiểm tra, đánh giá rồi nhận xét

Bước 8:

- GV y/c các nhóm phân công rửa dọn

dụng cụ, khu vực thực hành thí nghiệm

- Hs chú ý theo dõi, ghi nhớ những điểm

GV lưu ý

- Các nhóm tiến hành thí nghiệm Thư kí ghi hiện tượng vào bản tường trình

- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả, nộp tường trình

- Thảo luận đánh giá, cho điểm kết quả nhóm khác

- Nhóm báo cáo kết quả của nhóm bạn

- Lắng nghe

- Các nhóm tiến hành rửa dọn dụng cụ, vệ sinh khu vực thực hành

Hoạt động 7: Kết thúc chuyên đề

- GV đánh giá, nhận xét hoạt động của HS

tham gia buổi học chuyên đề Lắng nghe.

PHIẾU HỌC TẬP (Thời gian hoạt động nhóm: 15 phút) Nhóm:………

Stt Tên thí nghiệm Cách tiến hành Hiện tượng Phương trình phản ứng (nếu có) 1

2