Với những trường hợp này, tôi chỉ nhận xét chung : “Nhiều bạn trong lớp ta rất chăm ngoan, mạnh dạn, chăm chỉ học tập, biết nêu lên ý kiến của mình, biết làm nhiều việc giúp đỡ bạn,[r]
Trang 1PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ
Thông tư 30 ra đời và áp dụng được 2 năm học,tôi nhận thấy thực hiện theo thông tư có nhiều ưu điểm Những học sinh (HS) có học lực yếu hơn không
bị áp lực, tự ti, một mặt nào đó các em được khích lệ và động viên, giúp các em
có hướng phấn đấu, vươn lên trong học tập
Giáo viên (GV) và phụ huynh (PH) quan tâm đến HS nhiều hơn, HS được phát triển một cách toàn diện, tăng sự gắn kết giữa gia đình với nhà trường Trong đánh giá, không có sự phân biệt HS giỏi, khá, trung bình, yếu, HS không
bị mặc cảm, áp lực về điểm số GV kịp thời phát hiện tiến bộ của HS để động viên, khích lệ và phát hiện những hạn chế để hướng dẫn, giúp đỡ HS trong quá trình học tập Đánh giá theo thông tư 30 thực sự mang tính nhân văn, đánh giá
vì sự tiến bộ của HS
Đánh giá bằng nhận xét sẽ công nhận kết quả và chỉ ra cho học sinh chỗ nào học sinh làm đúng, chỗ nào học sinh còn thiếu, chưa đúng để học sinh còn
có hướng khắc phục và cố gắng, GV có biện pháp hỗ trợ để bù lấp chỗ trống chứ không phủ định hoàn toàn kết quả bài làm của học sinh như đánh giá chỉ bằng điểm số
Thực hiện thông tư 30, tất cả đều vui bởi lẽ, các em đã cố gắng hết mình rồi Nhất là những HS yếu, thầy cô ra sức kèm cặp, bản thân các em rất cố gắng Dù chỉ được hai chữ "hoàn thành" nhưng kết quả đó của các em vẫn được trân trọng Cuối năm học, các em vẫn có thể được khen thưởng vì sự cố gắng và tiến
bộ vượt bậc …
Qua 2 năm thực hiên, tôi nhận thấy học sinh từ lớp 2 đã đến lớp 5 đã làm quen với hoạt động quan sát, trao đổi, nhận xét quá trình học tập và hình thành năng lực, phẩm chất nhằm góp phần tự đánh giá và tham gia đánh giá kết quả học tập của bạn
Riêng đối với học sinh lớp 1, việc HS tự đánh giá mình và tham gia đánh giá nhận xét bạn luôn là mới mẽ, đồng thời là một việc khó khăn của giáo viên, đòi hỏi cần nhiều thời gian giúp học sinh rèn kĩ năng quan sát, hợp tác và diễn đạt Thực tế đối với bản thân, qua 2 năm dạy lớp 1, tôi thấy HS của mình năm
Trang 2đầu tiên thực hiện thông tư 30, các em tham gia đánh giá và nhận xét bạn gặp nhiều lúng túng, chưa biết cách nêu ý kiến nhận xét, nhận xét lặp lại ý của bạn, nhận xét theo gợi ý của GV bằng cách trả lời câu hỏi được gợi ý Và đến giữa học kì 2, các em mới dần hình thành được kĩ năng đánh giá và tham gia nhận xét bạn
Đối với năm học này 2015- 2016, học sinh lớp 1A ngay từ những tuần đầu đã được hướng dẫn cách nhận xét chính mình và dần dần nhận xét được thái
độ học tập và sự tiến bộ của từng bạn trong nhóm Đến cuối học kì 1, các em đã nhận xét thành thạo và nhận xét một cách tự nhiên theo suy nghĩ ngây thơ của bản thân học sinh
Với một số kinh nghiệm của bản thân qua 2 năm thực hiện thông tư , tôi
đã hệ thống lại được một số kinh nghiệm và thể hiện lại thông qua đề tài: “ Những biện pháp giúp học sinh lớp 1 tham gia tích cực nhận xét bạn bè theo Thông tư 30”
Trang 3PHẦN THỨ HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
a Thực trạng:
Đầu năm học, HS lớp 1 phải làm quen với môi trường học tập mới, chơi ít hơn, học nhiều hơn Ngoài việc tiếp thu kiến thức mới, trong hoạt động vui chơi,
HS chỉ biết thưa với GV khi có bạn làm điều không vừa ý mình, chưa biết nói tròn câu, chỉ nhận xét bạn bằng cách trả lời câu hỏi gợi ý của GV, chưa biết cách khen hay khuyến khích bạn
33/ 33 học sinh: Không biết cách tham gia đánh giá và nhận xét
- Về đặc điểm tình hình:
Trường Tiểu học Phan Tiến thuộc khu vực miền núi, số dân không nhiều, điều kiện kinh tế chưa ổn định, cuộc sống của người dân vẫn còn nhiều khó khăn Do đó, phụ huynh ít có điều kiện để chăm sóc, dạy dỗ con em mình Việc cho con đến trường học có khi đó là tìm được một nơi để gởi con trẻ, để họ yên tâm đi làm, việc chăm sóc sức khỏe cho con em cũng chưa đựơc tốt Chính vì vậy, trong lớp có khá nhiều học sinh có sức khỏe kém, thể trạng nhỏ bé, hay ốm đau và nghỉ học thường xuyên, vài em có biểu hiện kém về trí tuệ, tự kỉ Do điều kiện kinh tế của gia đình, của địa phương còn thấp và ý thức chăm sóc sức khỏe cho con em còn kém nên các em bị ảnh hưởng và thiệt thòi rất lớn về nhiều mặt
so với trẻ em ở vùng đồng bằng
Chính từ thực trạng như vậy, khi các em vào lớp Một, điều kiện, khả năng học tập và tiếp thu kiến thức sẽ không đồng đều, phần lớn không được sự hỗ trợ tích cực từ phía gia đình, một số phụ huynh cũng không nhớ và đọc được chữ nên không giúp được con trong việc ôn tập bài ở nhà Phụ huynh số có con em
đã đi học từ lớp 2 trở lên, qua các cuộc họp do trường tổ chức phần nào đó cũng hiểu chút ít về cách đánh giá học sinh theo thông tư 30, nên cũng ít thắc mắc tại sao không GV không chấm điểm, tại sao chỉ ghi lời nhận xét,…
Những phụ huynh có con em đầu tiên đến tuổi lớp 1, thấy trẻ đi học về không có điểm số cũng không có lời nhận xét giống như HS các khối lớp khác, thường thắc mắc Tuy nhiên sau khi được tiếp nhận thông tin về thông tư 30, phụ huynh cũng hiểu và biết cách phối hợp với GV
Trang 4Việc thay đổi cách đánh giá, không còn điểm số thường xuyên, thay vào
đó là ghi lời nhận xét, phần nào tạo cho GV áp lực về thời gian
Bỡi lẽ, đối với lớp 1 vùng miền núi, khi vào lớp 1, chưa nhận biết được 24 chữ cái, cầm cây bút chì chưa vững để viết con chữ thì việc dạy cho trẻ biết đọc, biết cầm bút viết được con chữ và học những môn học khác đã chiếm hết thời gian trong tiết học, không còn thời gian cho GV viết lời nhận xét vào vở bài tập của học sinh Hơn nữa, ở nửa học kì 2, học sinh mới bắt đầu đọc tương đối thành thạo, lúc đó mới bắt đầu đọc được lời nhận xét của GV, việc học sinh tham gia nêu lên những nhận xét về chính bản thân của em và nhận xét về bạn còn chưa được, em chỉ nêu được là em làm được bài, viết được bài, tính đúng kết quả, chưa nhận ra điểm hạn chế của mình, chưa biết động viên, khuyến khích, khen ngợi bạn Học sinh chỉ nói được khi GV nêu câu hỏi gợi ý thật cụ thể Còn phụ huynh đa số lại ít có sự quan tâm, kiểm tra bài vở của em nên việc ghi lời nhận xét của GV cũng chưa được phụ huynh lưu ý
Tuy nhiên qua một năm thực hiện thông tư 30 và vận dụng kinh nghiệm của mình vào năm thứ hai, ngoài việc giúp HS tiếp thu kiến thức bản thân tôi cũng đã rút ra nhiều kinh nghiệm giúp cho học sinh mạnh dạn và tự tin hơn khi tham gia đánh giá nhận xét mình và bạn
* Điều kiện để góp phần giúp học sinh mạnh dạn thực hiện tốt việc tham gia nhận xét đánh giá mình và bạn theo thông tư 30:
- Về cơ sở vật chất và học sinh:
Phòng học rộng rãi, thoáng mát, trang trí tương đối đẹp mắt, thể hiện sự thân thiện trong môi trường học tập Bàn ghế được sắp xếp theo nhóm, giúp học sinh có nhiều cơ hội thảo luận với nhiều hình thức Với cách học theo nhóm, học sinh đã tự tin chia sẻ ý kiến của mình với bạn, đồng thời lắng nghe bạn nói, nhờ
đó đến cuối năm có thể thực hiện bình bầu bạn nổi trội
Học sinh lớp có 33 em, số học sinh nhanh nhẹn, có khả năng tham gia giúp bạn trong các hoạt động giáo dục khoảng 14 em
- Về phụ huynh:
Trang 5Được tuyên truyền về thông tư 30 bằng nhiều hình thức: Qua các cuộc họp mở rộng do nhà trường tổ chức; qua buổi họp phụ huynh của lớp; họp ban đại diện cha mẹ học sinh của trường, của lớp; qua trao đổi trực tiếp với phụ huynh, hướng dẫn phụ huynh biết cách động viên, khuyến khích trẻ ở gia đình;
- Về giáo viên:
Bên cạnh lòng yêu nghề, mến trẻ, thì cần nắm vững về thông tư 30, hiểu chính xác về mục đích và nguyên tắc đánh giá Thông tư 30 yêu cầu giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy-học Áp dụng những phương pháp đổi mới, những kỹ thuật dạy học hiệu quả
Đồng thời có sự phối hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh, hiểu về hoàn cảnh sống của HS, thân thiện, gần gũi với học sinh, có kiến thức về tâm sinh lí của trẻ
b Cơ sở lí luận:
Trong thư Bác Hồ gửi cho HS nhân ngày khai trường đầu tiên khi nước nhà giành độc lập với lời nhắn nhủ, dặn dò hết sức chân tình và gần gũi: “Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang sánh vai cùng các cường quốc năm châu hay không, là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em” ……
Khi nào cũng vậy, đến với trẻ em Bác luôn giản dị, gần gũi thân thương Rồi mỗi khi các em tích cực tham gia việc nhà giúp đỡ gia đình có công cách mạng hay có thành tích xuất sắc trong học tập thì Bác liền kịp thời viết thư và gửi quà động viên khen ngợi Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh tài sản tinh thần
vô giá, là niềm tin vững chắc để chúng ta học tập và phấn đấu
Để giúp hoàn thiện đề tài này, bên cạnh việc nắm bắt kĩ nội dung thông tư
30, tôi cũng đã tìm hiểu qua nhiều tài liệu như:
- Tập huấn về Thông tư 30 do nhà trường tổ chức
- Tài liệu tâm lí trẻ em lứa tuổi tiểu học của giảng viên Nguyễn Bích Thủy (Giảng viên trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn)
- Đánh giá một năm thực hiện thông tư 30 của Bộ giáo dục
Trang 6- Diễn đàn giáo viên Tiểu học: Làm thế nào để thực hiện tốt theo thông tư 30
- Một số gợi ý cách nhận xét, cách ghi lời nhận xét trong vở cho học sinh
c Các giải pháp:
Ngay từ đầu năm học, sau 1 tuần nhận lớp, tôi bắt tay vào tìm hiểu hoàn cảnh, điều kiện sống và khả năng học tập của HS thông qua công tác chủ nhiệm
Trực tiếp trao đổi với phụ huynh học sinh về những vấn đề có liên quan đến học sinh, mong muốn sự phối hợp giáo dục của giáo viên và phụ huynh đối với trẻ
Thông qua cuộc họp phụ huynh đầu năm học, tôi thông tin đến phụ huynh
về thông tư 30, hướng dẫn phụ huynh cách giúp đỡ trẻ học tập ở nhà, cách kiểm tra vở bài tập, xem những lời nhận xét trong vở để kịp thời giúp đỡ trẻ
Về phía học sinh, trong những tuần đầu tiên, các em chưa biết cách tham gia nhận xét đánh giá mình và bạn; các em chỉ trả lời một số câu hỏi gợi ý của
GV như:
- Em thấy bạn đọc bài có to, rõ ràng chưa? Em đã đọc bài được chưa?
- Em đọc bài to và rõ chưa? Nếu đọc chưa nhanh thì về nhà em phải làm sao?
- Bạn viết chữ đã đều và đẹp chưa? Chữ viết của em thế nào?
- Khi thảo luận trong nhóm, các bạn có cùng thực hiện với nhau chưa?
- Trong giờ học, các bạn trong nhóm em có chú ý tập trung học hay không?
- Các bạn trong nhóm có giúp đỡ nhau không? Bạn đã giúp em như thế nào?
- Trong nhóm , bạn nào hay đưa tay phát biểu nhất?
- Bạn nào học tốt nhất? Những bạn khác phải làm gì để đọc được bài?
- Trong giờ học các bạn có trật tự chưa? ………
Việc gợi ý bằng câu hỏi cụ thể để học sinh trả lời đã hình thành cho các cách diễn đạt tròn một câu Để rồi sau đó, khi được yêu cầu nhận xét tinh thần
Trang 7thái độ học tập và qua các hoạt động giáo dục khác các em sẽ nhớ cách nhận xét
mà không cần câu hỏi gợi ý của giáo viên nữa
Bên cạnh việc gợi ý câu hỏi để học sinh tham gia nhận xét mình và bạn bè sau mỗi hoạt động giáo dục, thì trong quá trình diễn ra hoạt động học tập tôi cũng đã tăng cường động viên khuyến khích khi từng em học sinh có sự chú ý tập trung và thể hiện sự tiến bộ trong học tập Khuyến khích, động viên các em phối hợp, giúp đỡ nhau trong hoạt động nhóm, để các em nhận thấy các bạn mình đã đoàn kết cùng nhau trong học tập và đạt hiệu quả ra sao Trong nhóm mình, những bạn nào cần được giúp đỡ, bạn nào biết giúp bạn, giúp như thế nào Qua hoạt động nhóm, học sinh sẽ biết được bạn của mình hôm nay đã cố gắng hơn hôm qua không Từ đó các em sẽ mạnh dạn tham gia vào quá trình nhận xét một cách tích cực hơn
Đối với những học sinh khó khăn về học tập, mức độ hoàn thành nhiệm
vụ của em sẽ được đánh giá tùy vào mức độ và thời gian, và học sinh trong lớp cũng hiểu được điều đó nên các em không có sự so sánh mà đã có sự khen ngợi bạn khi bạn có tiến bộ hơn
Trong học kì 1, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ học tập của các em, tôi tăng cường nhận xét bằng lời và hướng dẫn cho học sinh kiểm tra vở bài tập của nhau và khi phát hiện những bài tập học sinh làm chưa đúng sẽ cho các em cơ hội được sửa sai, các em sẽ ghi khắc được phần kiến thức đó, đồng thời khi đó bạn học tốt hơn cũng sẽ giúp được bạn của mình Trong vở học sinh tôi chỉ chấm đúng và chỉ cho học sinh thấy chỗ cần sửa chữa, chứ tôi chưa viết lời nhận xét vào Điều này tôi trao đổi cho phụ huynh biết trong cuộc họp cha mẹ học sinh
Bước vào học kì 2, khi học sinh bắt đầu đọc được những câu có nội dung dài là lúc tôi bắt đầu ghi nhận xét vào vở cho học sinh Mỗi khi chấm vở xong, phát cho các em tôi đều yêu cầu các em thi đua đọc nội dung được cô giáo nhận xét, các em đọc tốt rất thích thú vì được cô khen, các em còn đọc chậm thì được bạn cùng bàn giúp đọc, khi đọc được lời nhận xét rồi, thấy cô khen, các em rất vui, thấy cô chỉ chỗ cần sửa chữa là các em cùng bạn sửa bài ngay, các em thích
Trang 8thú đọc lời nhận xét của cô trong vở của tất cả các bạn trong nhóm Việc viết lời nhận xét vào vở học sinh rất tốt, góp phần tăng cường Tiếng Việt cho các em
Chữ viết của giáo viên là chữ mẫu để cho các em luyện viết theo nên khi viết nhận xét tôi rất lưu ý viết hoa đầu câu, viết đều nét…
Với lớp 1, học sinh chỉ sử dụng vở bài tập Tiếng Việt, bài tập Toán, vở tập viết, vở tập vẽ Một số lời nhận xét tôi đã ghi vào vở của học sinh tùy vào khả năng HS như :
* Đối với HS hoàn thành tốt:
- Bài làm của em rất tốt, em rất đáng khen, tiếp tục phát huy nhé
- Em viết chữ rất đều và đẹp, cô khen em nhiều nhé
- Em hiểu bài và làm đúng tất cả bài tập, giỏi lắm
- Em viết đúng chính tả, trình bày đẹp, phát huy nhé
- Em vẽ và tô màu đẹp lắm, cô khen em
* Đối với HS hoàn thành ở mức độ khá:
- Em viết chữ đều, nếu viết các nét thẳng hơn chữ sẽ đẹp, cố lên nhé
- Bài làm đúng nhưng chữ số em phải viết cao 2 ô li nhé
- Bài làm của em tốt nhưng cần đặt tính thật thẳng cột nhé
- Em biết giải bài toán nhưng quên viết đáp số rồi, viết vào nhé
* Đối với học sinh hoàn thành:
- Em viết có tiến bộ, em hãy sửa lại những chữ cô đã gạch chân nhé
- Chữ viết của em hôm nay có tiến bộ, viết chữ g, h ,… em viết nét khuyết
đúng 2 li sẽ đẹp hơn
- Em viết có tiến bộ, chú ý điểm đặt bút là dấu chấm có sẵn đó nhé
- Em biết cách vẽ rồi, tô thêm màu sẽ đẹp hơn nhé
- Bài 1, em chú ý viết số cho thẳng các cột như mẫu nhé
* Đối với học sinh chưa hoàn thành:
Với đối tượng HS này, việc tăng cường nhận xét bằng lời là hiệu quả nhất, vì các em chưa đọc được đúng câu nhận xét của giáo viên Tuy nhiên với lời nhận xét ngắn và lựa chọn từ ngữ cũng rất quan trọng, tạo cho các em sự cố gắng trong việc đánh vần
Trang 9Các em cần thời gian dài nên không áp đặt em phải đạt được yêu cầu của chuẩn kiến thức kĩ năng ngay được Các em cần được giúp đỡ nhiều hơn HS làm dù chỉ được 1 bài tập hay viết chưa đảm bảo mục tiêu, tôi không yêu cầu HS làm thêm, chỉ giúp HS làm được một bài để em có sự hòa nhập cùng các bạn, không để HS đứng ngoài hoạt động học tập, đồng thời cũng khen ngợi để HS có
sự cố gắng hơn Ví dụ:
- Em đã có cố gắng, tốt lắm
- Hôm nay em đã nỗ lực hơn, cô vui lắm
- Em đã viết được 1 hàng, cố lên nhé
- Em sẽ luyện viết thêm 1 hàng nữa cho chữ đẹp hơn nhé
- Hôm nay em có tiến bộ hơn hôm trước, cô rất vui mừng đó Cố lên nhé Khi học sinh đọc được lời nhận xét trong vở , các em sẽ bắt chước cách nói của giáo viên để nhận xét mình và tham gia nhận xét bạn tốt hơn Khi có thời gian, hoặc trong tiết sinh hoạt lớp, mỗi khi học sinh nhận xét bạn, tôi cho lớp nhận xét lời nhận xét của bạn để khen ngợi, động viên, khuyến khích các em thêm, điều này làm cho các em thích xung phong nhận xét bạn
Từ khi các em biết cách nêu nhận xét về mức độ hoàn thành nhiệm vụ của bạn, tôi hướng dẫn cho các em biết cách khen bạn trước rồi mới nêu nhận xét ( nếu bạn thực hiện chưa đạt)
Ví dụ:
- Bạn A hôm nay đọc nhanh hơn hôm qua, nhưng bạn đọc còn nhỏ và chậm lắm, bạn cố gắng lên nhé
- Bạn B tính đúng kết quả nhưng bạn viết số chưa đẹp, bạn phải viết cao 2
ô li
* Một số ví dụ cụ thể qua các hoạt động giáo dục:
* Khi học tập
Khi tôi tổ chức cho học sinh đọc bài, khi một HS đọc xong, em ấy mời các bạn nhận xét, HS đã nói được:
- Theo mình bạn đọc bài to và rõ
Trang 10- Bạn đã đọc được bài, nhưng bạn đọc còn chậm và đọc nhỏ Về nhà bạn
cố gắng rèn đọc to hơn
- Bạn đọc còn đánh vần, để đọc tốt hơn về nhà bạn nhớ đọc bài nhiều hơn nhé
HS được bạn nhận xét, luôn nói được: “ Cảm ơn bạn”, “ Cảm ơn bạn, mình sẽ cố gắng”…
Khi tổ chức hoạt động nhóm, cuối hoạt động tôi dành thời gian khoảng 1,
2 phút cho các em nêu nhận xét về hiệu quả luyện đọc và thái độ của nhóm, các
em đã nêu được:
- Các bạn trong nhóm em đều đọc được hết
- Bạn… đọc to rõ và đọc nhanh, bạn… đọc còn chậm
- Bạn chưa chú ý khi các bạn đọc bài
- Bạn … có tiến bộ hơn hôm qua
- Bạn … đọc nhanh nhất
Cùng với sự quan sát, bao quát lớp tôi đã khen các em và nhắc nhở những
em khác cần cố gắng nhiều hơn để mỗi ngày mỗi tiến bộ
Sau mỗi lần học sinh phát biểu tôi đều hướng dẫn cho HS mời bạn nhận xét, dần dần tạo thói quen cho HS và cuối hoạt động tổ chức bình bầu bạn học tốt sẽ không bị mất thời gian của tiết học
Cuối mỗi hoạt động trong bất kì môn học nào, tôi đều dành khoảng 1 phút cho một nhóm nêu nhận xét Cuối giờ học các nhóm sẽ chọn được những bạn học trội nhất để tuyên dương Tổng thời gian nhận xét, tuyên dương, bình bầu trong một tiết học khoảng 3-4 phút
Ngoài việc bình bầu trong tiết học, bất kì một hoạt động giáo dục nào khác diễn ra, tôi đều lưu ý các em quan sát, tham gia đầy đủ, phối hợp với nhau
Từ đó rèn cho các em ý thức hợp tác, đoàn kết, cùng nhau tiến bộ trong học tập
Một câu khen, một lời động viên không làm mất thời gian trong tiết học
mà sẽ làm cho học sinh phát huy tính tích cực hơn