Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh: Kiểm tra học sinh bằng hình thức kiểm tra Tự luận – Viết bài tập làm văn Đề bài: Viết một bài văn ngắn nói lên cảm xúc của em sau khi học [r]
Trang 1PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN
1 Tên hồ sơ dạy học: TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG GIẢNG DẠY TIẾT 57 “ MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM”( MÔN: NGỮ VĂN LỚP 7).
2 Mục tiêu dạy học: Giúp học sinh hiểu được giá trị: lịch sử, vật chất,
tinh thần, thẩm mĩ của lúa non: Cốm, có thái độ thưởng thức, cách cư xử lịch sự đối với món quà thanh nhã này
Bài viết đảm bảo các yêu cầu về:
a Kiến thức:
+ Giá trị lịch sử
+ Giá trị vật chất
+ Giá trị tinh thần
+ Cách chế biến Cốm
+ Giá trị thẩm mĩ
+ Thái độ thưởng thức
+ Cách cư xử lịch sự có văn hóa
b Kĩ năng
+ Làm bài văn đúng thể loại thuyết minh
+ Trình bày sạch sẽ,lời văn trong sáng, diễn đạt trôi chảy
c Thái độ
+ Có tình yêu quê hương đất nước
+ Có ý thức tôn trọng văn hóa và gìn giữ bảo vệ món ăn cổ truyền dân tộc
3 Đối tượng dạy học của bài học:
Đối tượng dạy học của bài học là học sinh
Số lượng: 38 em
Số lớp thực hiện: 1
Khối lớp: 7
4 Ý nghĩa của bài học:
“Dạy học liên môn ở môn Văn thực chất là sự vận dụng những nội dung và
phương pháp các lĩnh vực, các môn học có liên quan để nhằm làm tăng thêm hiệu quả dạy học” Dạy học liên môn trong môn Văn là làm cho người học nhận thức được tác phẩm văn học trong môi trường văn hóa- lịch sử sản sinh ra nó hay trong môi trường diễn xướng của nó; thấy được mối quan hệ mật thiết giữa văn học và lịch sử phát sinh; văn học với các hình thái ý thức xã hội khác đồng thời khắc phục được tính tản mạn trong kiến thức văn hóa của học sinh
-Qua quá trình dạy học, tôi nhận thấy việc tham khảo tài liệu từ các lĩnh vực khác có vai trò quan trọng trong việc khôi phục, tái hiện hình ảnh quá khứ Tài liệu tham khảo giúp người học xây dựng được tầm đón nhận phù hợp với văn bản Việc
sử dụng tài liệu liên môn còn giúp người học có thêm cơ sở để hiểu rõ quy luật
phát triển của văn học, hình thành củng cố nhiều phương pháp nghiên cứu văn học.
Có thể nói, tích hợp kiến thức liên môn trong dạy học nói chung và dạy học văn phần văn học nói riêng là cần thiết Mục đích tích hợp trước tiên để học sinh hiểu
Trang 2đúng, hiểu sâu kiến thức trong bài học đồng thời mở rộng vốn hiểu biết những lĩnh vực khác liên quan đến bài học
Qua thực tế quá trình dạy học môn Ngữ văn ở THCS, tôi thấy rằng việc kết hợp kiến thức liên môn học vào để giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sức cần thiết Điều đó đòi hỏi người giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc môn mình dạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ chức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất
Là giáo viên dạy Ngữ văn, nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của hoạt động này nên tôi trình bày và thực hiện thử nghiệm một dự án nhỏ đối với môn Ngữ văn 7
Việc kết hợp các kiến thức liên môn như Lịch sử, Địa lý, giáo dục công dân, Sinh học, Giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh, công nghệ, mĩ thuật, âm nhạc vào môn Ngữ văn rất quan trọng, giúp cho bài làm văn bao quát, đầy đủ ý hơn Từ đó bài làm có sức thuyết phục hơn nhất là đối với bài văn thuyết minh.Từ các kiến thức đó giúp học sinh khai thác văn bản với lịch sử hình thành và phát triển thức quà của lúa non: Cốm; đặc điểm địa lý của vùng đất tạo ra sản phẩm Cốm; đặc điểm văn hóa - xã hội của vùng đất làng Vòng
Như vậy, kiến thức liên môn tạo điều kiện cho học sinh chủ động, tích cực, sáng tạo; giáo dục thêm những hiểu biết về quê hương bồi dưỡng lòng tự hào và yêu quê hương đất nước mình hơn đồng thời giúp học sinh ý thức hơn việc học phải đi đôi với hành; rèn luyện các kĩ năng giải quyết tình huống trong cuộc sống
và ứng dụng vào thực tế đời sống
5 Thiết bị dạy học, tư liệu:
* Tư liệu sử dụng: sách giáo khoa Ngữ văn 7- Sách giáo viên Ngữ Văn 7, sách Giáo khoa công nghệ THCS,
* Ứng dụng công nghệ thông tin: máy tìm kiếm google, máy chiếu
6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:
* Các hoạt động dạy học vận dụng các kiến thức liên môn:
- Lịch sử : Giá trị lịch sử
- Ngữ văn – Bố cục của bài viết; Phân tích cái hay cái đẹp trong ngôn từ, giá trị tinh thần
- Sinh học: Giá trị vật chất
- Địa lí – vị trí địa lí
- Công nghệ: Cách chế biến Cốm
- Giáo dục công dân – lòng yêu thiên nhiên, yêu đất nước; cách cư xử lịch sự
có văn hóa
- Âm nhạc: Bài hát về Cốm
*HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
TIẾT 57 : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
Vào bài: Nhà thơ Nguyễn Đình Thi trong “Bài ca Hắc Hải đã từng viết:
“Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn!”
Trang 3Cây lúa, hạt gạo đã trở thành biểu tượng cho vẻ đẹp kì diệu của mảnh đất và tâm hồn người Việt Nam Trước Nguyễn Đình Thi có một nhà văn bằng thiên tuỳ bút văn xuôi cũng đã giành một tình yêu với bao ngôn từ đẹp như thơ để ca ngợi cây lúa Việt Nam- đó là Thạch Lam với bài viết: “ Một thứ quà của lúa non : Cốm” Vậy nội dung của bài viết ấy như thế nào, cô cùng các em đi tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay
Tiết 57 Văn bản
MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON:CỐM
( Thạch Lam)
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: HS cảm nhận được:
- Sơ giản về tác giả Thạch Lam
- Phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hoá truyền thống của Hà Nội trong món quà độc đáo, giản dị: Cốm
- Cảm nhận tinh tế, cảm xúc nhẹ nhàng, lời văn duyên dáng, thanh nhã, giàu sức biểu cảm của nhà văn Thạch Lam trong văn bản
2 Kĩ năng:
- Đọc – hiểu văn bản tuỳ bút có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Sử dụng các yếu tố biểu cảm giới thiệu một sản vật của quê hương
3 Thái độ: Có tình cảm và trân trọng đối với thứ quà mang hương vị đồng quê dân dã
II Chuẩn bị:
1 Giáo viên: sgk,giáo án,Tài liệu tham khảo
2 Học sinh: sgk,giáo án ,Soạn bài
III.Hoạt động dạy học:
1 Kiểm tra bài cũ: không kiểm tra
2 Bài mới
* Giới thiệu bài ( 1 )p
- Trên mảnh đất VN, cây lúa-hạt gạo đã trở thành 1 biểu tượng cho vẻ đẹp kì
diệu của mảnh đất và tâm hồn tinh tế của con người Bằng 1 tình yêu đằm thắm, nhà văn Nguyễn Đình Thi trong tác phẩm “ Bài ca Hắc Hải” đã ca ngợi đồng lúa đất trời VN trong 2 câu thơ rất truyền cảm trên Trước Nguyễn Đình Thi cũng 1 nhà văn, bằng thiên tuỳ bút văn xuôi cũng đã dành tình yêu và biết bao ngôn từ đẹp như thơ để ca ngợi cây lúa Việt Nam Đó là Thạch Lam với bài Một thứ quà của lúa non: Cốm Bây giờ chúng ta cùng thưởng thức cốm vị đặc sản Hà Nội qua bài văn
HĐ của Giáo viên HĐ của Học
Sinh
Nội Dung
HĐ 1:HDHS tìm hiểu tác giả-tác phẩm ( 5 )p
- Gọi hs đọc chú thích dấu
*
- Em hãy nêu vài nét về tác
giả?
Đọc Trả lời
I Tác giả, tác phẩm.
1 Tác giả:
Thạch Lam (1910 – 1942), sinh ở
Hà Nội Là nhà văn nổi tiếng Sở trường viết truyện ngắn
Trang 4- Em biết gì về tác phẩm
này?
Trả lời 2 Tác phẩm.
- Rút từ tập: “Hà Nội băm sáu phố phường” (1943) tả về cảnh sắc và phong vị của Hà Nội
HĐ 2:HDHS đọc và tìm hiểu chung ( 10 )p
- HD cách đọc: chậm, êm,
trầm lắng
- Đọc mẫu- hs đọc
- Kiểm tra việc đọc chú
thích
- Bài văn sử dụng các
phương thức biểu đạt nào?
- Văn bản có bố cục mấy
phần? Nội dung chính từng
phần?
Chú ý Đọc Trả lời
Nhận xét
II Đọc – Hiểu văn bản
1 Đọc- hiểu chú thích, phương thức biểu đạt, bố cục
a Đọc hiểu chú thích.
b Phương thức biểu đạt: Miêu tả, biểu cảm xen bình luận
c Bố cục: 3 phần.
- P1 Từ đầu -> chiếc thuyền rồng: Cảm nghĩ về nguồn gốc cốm
- P2 Tiếp -> kín đáo và nhũn nhặn: Cảm nghĩ về giá trị văn hoá của cốm
- P3 Còn lại: Cảm nghĩ về sự thưởng thức cốm
HĐ 3:HDHS tìm hiểu nội dung văn bản ( 25 ) p
* Tích hợp môn Địa lí :
- Làng Vòng nay thuộc
phường Dịch Vọng, quận
Cầu Giấy, Hà Nội.
* Tích hợp môn Mĩ thuật
- Cảm nghĩ của em về bức
tranh ntn? (Cốm là niềm vui
của trẻ thơ, là vẻ đẹp của
người thôn nữ)
* Tích hợp môn Công
nghệ: ?Em hãy trình bày
hiểu biết của mình về cách
làm cốm làng Vòng
- Cảm hứng về nguồn cội
của cốm được gợi lên từ
đâu?
( Đ.văn: các bạn có ngửi
trong sạch của trời)
- Em hãy nhận xét cách
miêu tả này?
- Trong đoạn văn trên có
nhiều tính từ miêu tả tinh tế
hương vị và cảm giác Em
Trả lời
Gắn liền với đồng quê,với tuổi thơ Nhận xét
Trả lời
Nhận xét Miêu tả tinh tế Trả lời
2 Hiểu văn bản.
a Cảm nghĩ về nguồn gốc cốm.
- Cốm được gợi lên:
+ Từ hương thơm lá sen
+ Mùi thơm mát của bông lúa non
+ Hương vị ngàn hoa cỏ
-> Là chất quí trong sạch của trời -> Vừa gợi hình, gợi cảm -> cảm nhận bằng khứu giác
- Từ ngữ chọn lọc tinh tế, có nhịp điệu giống thơ
- Làng Vòng nổi tiếng về cốm dẻo, thơm, ngon
- Các cô gái đẹp, duyên dáng, lịch thiệp làm tôn vẻ đẹp của cốm
- Cốm trở thành nhu cầu thưởng thức của người Hà Nội
- Gia nhập văn hoá ẩm thực Hà Nội
=> Yêu quí, trân trọng cội nguồn trong sạch, đẹp đẽ, đậm chất văn hoá dân tộc
Trang 5hãy chỉ ra các từ đó? ( lướt
qua, thấm nhuần, thanh
nhã, tinh khiết, tươi mát,
trắng thơm, phảng phất,
trong sạch…)
*Tích hợp môn GDCD:
-Yêu quý, trân trọng cội
nguồn trong sạch, đẹp đẽ
giàu sắc thái văn hoá dân
tộc của Cốm.
- Hãy nhận xét các từ này?
*Tích hợp môn Công
nghệ: Nhận xét về hương vị
hồng và cốm?
Một thứ thanh đạm, một
thứ ngọt sắc, không gì hòa
hợp bằng”
- Tại sao cốm gắn với làng
Vòng? Các cô gái ở đây
ntn?
* Tích hợp môn Địa Lí:
- Tại sao người Hà Nội 36
phố phường vẫn trông cô
hàng cốm?
- Từ đoạn văn trên, cảm xúc
nào của tác giả được bộc lộ?
- Phần 2 viết theo phương
thức nghị luận bình luận
- Lời bình: cốm là thức quà
riêng biệt nội cỏ An Nam
Gợi cho em cách hiểu mới
mẻ nào về cốm?
- Bình luận 2: Hồng cốm tốt
đôi để hạnh phúc được lâu
bền Tác giả bình luận về
vấn đề gì?
- Sự hoà hợp hồng – cốm
được thể hiện ntn?
- Sự hoà hợp đó mang lại
giá trị gì?
Trả lời
Trả lời
Trả lời
Trả lời Trả lời
Trả lời Trả lời
Trả lời
Sự hòa hợp lứa đôi
Trả lời
b Cảm nghĩ về giá trị cốm.
- Cốm là quà tặng của đồng quê là đặc sản của dân tộc, là thức quà thiêng liêng
- Cốm: dùng làm quà biếu tết
- Hồng- cốm hoà hợp, tương xứng
về màu sắc, hoà hợp về hương vị, góp phần cho nhân duyên tốt đẹp của người
-> Giá trị về tinh thần, về văn hoá dân tộc
c Cảm nghĩ về sự thưởng thức cốm.
- Phải ăn từng chút ít, thong thả, ngẫm nghĩ để thấy hương vị đồng quê kết tinh ở cốm
- Giác quan cảm thụ: Xúc giác, khứu giác, thị giác và vị giác
-> Khơi gợi cảm giác bạn đọc về cốm, chứng tỏ sự tinh tế sâu sắc của tác giả ( người sành cốm)
- Cốm là lộc của trời, sự khéo léo của con người, sự cố sức tiềm tàng,
Trang 6- Như vậy cốm có giá trị
trên phương diện nào? (vật
chất hay tinh thần?)
- Thể hiện thái độ của tác
giả ntn? ( Trân trọng, giữ
gìn cốm như một vẻ đẹp
VH dân tộc)
- Nhân đây tác giả còn phê
phán
điều gì? ( Thói chuộng
ngoại, không biết thưởng
thức và trân trọng sản vật
cao quý, kín đáo và nhũn
nhặn.)
- Ăn cốm phải ăn ntn?
* Tích hợp môn công nghệ
6: Khi thưởng thức như vậy
chúng ta sẽ thu được những
chất dinh dưỡng gì từ cốm.
Thành phần dinh dưỡng:
Cứ trong 100 gr cốm có
khoảng :
-304kcal,
- 6,1 gr protein thực vật,
- 25 gr nước,
- 0,8 gr lipit,
- 0,6 gr tinh bột,
- 66,3 gr.glucid,
- 24 mg canxi,
- 145 mg phốt-pho
- Tác giả đã “ngẫm nghĩ ” gì
khi thưởng thức cốm?
( Thấy thu lại cả trong…
mùa hạ trên hồ…)
* Tích hợp môn Sinh học:
? Tác giả đã cho ta biết
thưởng thức Cốm bằng
nhiều giác quan Đó là
những giác quan nào.
Tác dụng của cách cảm thụ
này?
Trả lời Trả lời
Trả lời Trả lời
Thính giác,khứu giác,vị giác
nhẫn nại của thần lúa
=> Cốm là giá trị tinh thần thiêng liêng đáng được chúng ta trân trọng, giữ gìn
* ý nghĩa văn bản: Bài văn là sự
thể hiện thành công những cảm giác lắng đọng, tinh tế mà sâu sắc của Thạch Lam về văn hoá và lối sống của người Hà Nội
* Ghi nhớ.(Sgk-163)
Trang 7*Tích hợp môn GDCD:
=> Tác giả phê phán những
kẻ không biết thưởng thức,
trân trọng món quà thanh
nhã
* Tích hợp môn GDCD:
=> Lời văn như đang giao
tiếp, đang khuyên răn, đang
tìm sự đồng cảm của mọi
người hãy nâng niu, trân
trọng đối với Cốm
- Tại sao tác giả thuyết phục
người mua cốm nhẹ nhàng
mà nâng đỡ, chút chiu mà
vuốt ve?
- Cho thấy thái độ của tác
giả ntn?
* Tích hợp môn GDCD:
- Thái độ đề cao, trân trọng,
ngợi ca
*Tích hợp môn âm nhạc:
cho học sinh nghe bài hát “
Hà Nội mùa thu ”
HĐ 4 :HDHS tổng kết ( 5 )p
- Qua nội dung bài học em
nêu vài nét về nội dung và
nghệ thuật của văn bản
- Gv kết luận
*GD nếp sống thanh lịch,
văn minh.Sự giàu có của
thiên nhiên đất nước, vẻ đẹp
tinh tế, phong phú của tâm
hồn người Việt, người Hà
Nội qua thức quà giản dị mà
đặc sắc Thể hiện thái độ
nâng niu, trân trọng những
nét đẹp văn hoá của dân tộc
-Gọi học sinh đọc ghi nhớ
Tóm lược Trình bày
Bổ xung Nhận xét Ghi chép Đọc
IV Tổng kết
1 Nội dung Bài văn là sự thể hiện thành công những cảm giác lắng đọng, tinh tế
mà sâu sắc của Thạch Lam về văn hoá và lối sống của người Hà Nội
2 Nghệ thuật{hi nhớ sgk
3 Củng cố : (3 )p
- Đọc diễn cảm nhiều lần bài văn
Trang 8- Đọc tham khảo một số đoạn văn của tác giả Thạch Lam viết về Hà Nội.
4 Dặn dò : (1 )p
- Soạn bài tiếp theo
7 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh:
Kiểm tra học sinh bằng hình thức kiểm tra Tự luận – Viết bài tập làm văn
Đề bài: Viết một bài văn ngắn nói lên cảm xúc của em sau khi học xong văn bản: “ Một thứ quà của lúa non: Cốm”
Yêu cầu: HS cần trình bày được các nội dung sau:
+ Giá trị lịch sử
+ Giá trị vật chất
+ Giá trị tinh thần
+ Cách chế biến Cốm
+ Giá trị thẩm mĩ
+ Thái độ thưởng thức
+ Cách cư xử lịch sự có văn hóa
+ Yêu thiên nhiên, đất nước, con người Việt Nam
8 Các sản phẩm của học sinh:
16 học sinh đạt điểm : 8
15 học sinh đạt điểm : 7
6 học sinh đạt điểm: 6
1 học sinh đạt điểm :5
*Bài tập về nhà( Hướng dẫn học bài)
- Đọc thuộc phần ghi nhớ, thuộc một đoạn văn mà em yêu thích
- Nắm chăc nội dung nghệ thuật văn bản
- Nắm được đặc điểm của tuỳ bút