Tài liệu Các trường phái và khuynh hướng nghiên cứu văn hóa vùng pptx

TẠI SAO PHẢI NGHIÊN CỨU VĂN HOÁ VÙNG ?kết quả tác động với nhau giữa con người với môi trường tự nhiên, con người với nhau trong môi trường xã hội văn hoá đa dạng của các khu vực, vùng,

Bài thứ hai

CÁC TRƯỜNG PHÁI VÀ KHUYNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU VĂN HOÁ

VÙNG

GS.TS Ngô Đức Thịnh

TẠI SAO PHẢI NGHIÊN CỨU VĂN HOÁ VÙNG ?

kết quả tác động với nhau giữa con người với môi trường tự nhiên, con người với nhau trong môi trường

xã hội

văn hoá đa dạng của các khu vực, vùng, miền, địa phương, của các cộng đồng người, thấy được sự hình thành, phát triển, biến đổi, giao lưu, tiếp thu, lan toả của văn hoá

vùng để tìm kiếm các biện pháp, cách thức phù hợp trong quy hoạch phát triển vùng

I TIẾN HOÁ LUẬN (Evolutionism)

1.Tiến hoá luận (Evolutionism) xuất phát từ luận điểm tiến hoá của thế giới tự nhiên, như tiến hoá sinh học, tiến hoá vô cơ, tiến háo hành tinh , đặc biệt với thành tựu về thuyết tiến hoá các loài của Darwin

2 Ưng dụng tiến hoá tự nhiên vào tiến hoá xã hội (social

Evolution), đại diện là : Morgan, Taylor

3 Phê phán tính quy luật theo đơn tuyến, nhấn mạnh khía cạnh tiến hoá, ứng dụng vào phục dựng xã hội theo phương pháp tàn dư

II LÝ THUYẾT KHUYẾCH TÁN VĂN HOÁ

hay truyền bá văn hoá (diffutionism) “giải thích sự phát triển của các nền văn hoá, văn minh không phải

là sự tiến hoá độc lập, mà cơ bản hay thậm chí chỉ bằng những vay mượn các thành tựu văn hoá hay do các cuộc thiên di của các dân tộc tạo nên” Lý thuyết này hình thành từ cuối thế kỷ XIX đầu XX với ba trường phái lớn :

1 Trường phái văn hoá lịch sử Đức-Áo

W.Schmidt

+ Xem xét tất cả mối quan hệ giữa con người với tự nhiên

+ Văn hoá có hai thuộc tính cơ bản là tiếp xúc và truyền

bá Khẳng định tính chất sống động của văn hoá, học tập, bắt chước lẫn nhau, là động lực phát triển văn hoá

+ “Vòng văn hoá”, “khu vực văn hoá” là một không gian địa lý phân bố các yếu tố văn hoá thuộc về một dân tộc hoặc một số dân tộc Thường đó là một hiện tượng văn hoá tiêu biểu, như bumarăng, mẫu hệ, táng thức, cung, nỏ

+ Đồng quy văn hoá: hai cộng đồng người sống tại hai khu vực cách xa nhau, không có mối liên hệ với nhau nhưng lại có nhiều tương đồng về văn hoá

+ Sự ảnh hưởng, lan truyền của văn hoá theo từng thành

tố hay tổ hơp, gắn với thiên di hay không thiên di của chủ thể văn hoá

2 Trường phái “Age and Area” Bắc Mỹ

truyền bá nhưng không nhất thiết phải phụ thuộc vào luồng dân di cư

nhanh chóng tập hợp quanh nó một tổ hợp hoặc làm nảy sinh những yếu tố mới kèm theo

3.Trường phái truyền bá văn hoá ở Anh

tạp

các vấn đề văn hoá cụ thể

Tân thế giới, trong đó văn hoá Hy La và văn hoá Ai Cập là trung tâm trong mối qaun hệ với văn hoá châu Mỹ

III LÝ THUYẾT VÙNG VĂN HOÁ MỸ

trình lịch sử gắn với một môi trường tự nhiên, xã hội nhất định

trò của trung tâm, lựa chọn đặc trưng vùng dựa trên tiêu chí đơn nhát

 Nghiên cứu vùng văn hoá nhất thiết phải từ nghiên cứu một tổ hợp các yếu tố

trưng”

thu, lan toả văn hoá lớn, ảnh hưởng đến nhiều khu vực ngoại vi

IV LÝ THUYẾT KHU VỤC LỊCH SỬ-VĂN HOÁ

sống lâu đời, có sự giao lưu ảnh hưởng qua lại mật thiết, từ đó hình thành nên các đặc trưng văn hoá

chung, phân biệt với các vùng văn hoá-lịch sử khác

 Là một phạm trù lịch sử, hình thành, biến đổi trong những thời kỳ lịch sử khác nhau

tiểu khu vực, vùng, tiểu vùng

thế giới, chia hành tinh thành 16 miền văn hoá-lịch

sử, như ĐNA, Đông Á, Nam Á

V LÝ THUYẾT LOẠI HÌNH KINH TẾ-VĂN HOÁ (NGA)

Trêbôcxarốp

thành trong quá trình lịch sử của các dân tộc khác nhau, cùng ở một trình độ phát triển kinh tế - xã hội

và sinh sống trong môi trường địa lý tự nhiên như nhau

 Ba nhóm loại hình kinh tế - văn hoá của xã hội loài người theo tiến trình phát triển là:

đánh cá (sớm nhất),

cuốc và chăn nuôi,

cày với sức kéo súc vật và hệ thống thuỷ lợi

hoá-lịch sử

V.KẾT LUẬN

những hạn chế của lý thuyết trước

khác biệt văn hoá

biệt từ xa xưa, nhưng mãi đến giữa và cuối thế kỷ XIX mới hình thành các lý thuyết để giải thích hiện tượng trên

triển để dần hoàn thiện hơn