Sau đó tổ chức hoạt động nhóm với các yêu cầu cụ thể như sau: Nhóm 1: So sánh, nhận xét, đánh giá bộ máy chính quyền nước ta thời Lê sơ so với các triều đại phong kiến thời kì trước?. Nh[r]
Trang 1Bài 20 (tiết 1):
NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (1428- 1527)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức:
- Tổ chức bộ máy chính quyền thời Lê Sơ, chính sách của nhà Lê sơ đối với quân đội, những điểm chính của Bộ Luật Hồng Đức Từ đó, so sánh với thời Lý-Trần để thấy được dưới thời Lê sơ tổ chức bộ máy vô cùng chặt chẽ, quy
củ, quân đội hùng mạnh, có luật pháp để đảm bảo kỷ cương, trật tự xã hội
- Những thành tựu của nhà Lê sơ trên các lĩnh vực: Kinh tế, văn hóa, giáo dục
- Học sinh có những hiểu biết cơ bản về một số danh nhân văn hóa xuất sắc của dân tộc ta thời kì này
- Giải thích được một số thuật ngữ Lịch sử: “Đạo thừa tuyên”, “Phong kiến tập quyền”…
2 Thái độ:
- Thông qua chủ trương xây dựng quân đội mạnh để bảo vệ đất nước của nhà Lê sơ, giáo dục cho học sinh ý thức về chủ quyền dân tộc, tinh thần kiên quyết bảo vệ lãnh thổ tổ quốc
- Biết trân trọng những thành tựu thời Lê sơ đã đạt được về kinh tế, văn hóa, giáo dục Đồng thời, tự hào và biết ơn những bậc danh nhân thời Lê, từ đó hình thành ý thức trách nhiệm gìn giữ và phát huy văn hóa truyền thống dân tộc
3 Kỹ năng: Rèn luyện các thao tác tư duy như: Trình bày, kĩ năng giải
thích, phân tích, đánh giá, khai thác tranh ảnh lịch sử
4 Định hướng phát triển năng lực: Phát triển năng lực tự chủ và tự học;
giao tiếp và hợp tác; năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo; năng lực ngôn ngữ…
II
CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Dự kiến các biện pháp tổ chức hoạt động dạy học:
+ Thực hiện dạy học theo dự án
+ Phương pháp: thuyết trình, phát vấn, hoạt động cá nhân, cặp đôi, nhóm, cả lớp, vẽ sơ đồ…
+ Có thể tích hợp: môn Văn học, địa lý, mỹ thuật, kiến trúc, điêu khắc…
- Thiết bị:
+ Lược đồ hành chính nước Đại Việt thời Lê sơ
+ Sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Lý-Trần và thời Lê sơ
Trang 2- Phương tiện: Máy chiếu, máy vi tính.
- Tài liệu:
+ SGK, sách giáo viên, giáo trình LSVN, KHDH
+ Tranh ảnh, phim tư liệu về văn hóa, nghệ thuật thời Lê sơ
2 Chuẩn bị của học sinh
- Đọc bài trước ở nhà và tìm hiểu trước câu hỏi SGK
- Tìm hiểu tranh ảnh, phim tư liệu, nguồn kiến thức trên Internet; tài liệu về một số công trình kiến trúc, điêu khắc, chân dung một danh nhân văn hóa tiêu biểu nước ta thời Lê sơ…
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
A HOẠT ĐỘNG TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP/ KHỞI ĐỘNG (05 phút)
* Mục tiêu: Từ việc HS quan sát một số hình ảnh liên quan đến nước ta
thời Lê sơ để các em có những hiểu biết ban đầu về đất nước ta thời kì này Tuy nhiên, các em chưa biết đầy đủ và chi tiết về tổ chức bộ máy chính quyền, quân đội, luật pháp, và các thành tựu nổi bật về văn học nghệ thuật Từ đó kích thích sự tò mò, lòng khát khao tìm hiểu những điều chưa biết sẽ được giải đáp trong bài học
* Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ cho HS: Hãy quan sát những bức ảnh (không có chú thích khi trình chiếu) và thảo luận một số vấn đề dưới đây:
Trang 3
1) Bộ luật trên ra đời trong triều đại phong kiến nào của Việt Nam? Em biết gì về bộ luật này?
2) Em hiểu biết gì về nhân vật trong bức hình?
3) Em hãy so sánh và nhận xét gì về lãnh thổ Đại Việt (màu vàng) qua 2 lược đồ trên?
* Gợi ý sản phẩm: Mỗi HS có thể trình bày sản phẩm với các mức độ
khác nhau GV lựa chọn 01 sản phẩm nào đó của HS để làm tình huống kết nối vào bài mới
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (33 Phút)
I TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, QUÂN SỰ, PHÁP LUẬT
1 Hoạt động 1: (16 Phút) Tổ chức bộ máy chính quyền
* Mục tiêu: + HS trình bày được tổ chức bộ máy chính quyền thời Lê
sơ
+ HS vẽ được sơ đồ, so sánh, nhận xét, đánh giá bộ máy chính quyền nước ta thời Lê sơ so với các triều đại phong kiến thời kì trước
* Phương thức: GV giao nhiệm vụ cho HS: Theo dõi tư liệu SGK, tranh
ảnh, lược đồ và trả lời những câu hỏi:
Đại Việt (1306) Đại Việt (1479)
Trang 4Chân dung vua Lê Thánh Tông (nguồn Internet).
Lược đồ hình chính nước Đại Việt thời Lê sơ
Trang 5- GV giao nhiệm vụ cho HS tự tìm hiểu ở nhà những nội dung theo yêu cầu
- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân: Vẽ
sơ đồ bộ máy chính quyền thời Lê sơ
Sau đó tổ chức hoạt động nhóm với các yêu cầu cụ thể như sau:
Nhóm 1: So sánh, nhận xét, đánh giá bộ máy chính quyền nước ta thời Lê sơ so với các triều đại phong kiến thời kì trước?
Nhóm 2: Trình bày hiểu biết của em về Lê Thánh Tông?
Nhóm 3: Trình bày nội dung và nhận xét về cải cách của vua Lê Thánh Tông? Nhóm 4: Xác định 13 đạo thừa tuyên trên bản đồ?
- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động nhóm sau đó trao đổi đàm thoại ở các cặp đôi để tìm hiểu
- Học sinh suy nghĩ, trao đổi thực hiện theo yêu cầu của GV
- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các các HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các em gặp khó khăn
- GV chốt kiến thức
* Gợi ý sản phẩm:
1 Sơ đồ bộ máy chính quyền thời Lê sơ:
2 Nhận xét, đánh giá bộ máy chính quyền nước ta thời Lê sơ:
- Tổ chức bộ máy nhà nước thời Lê Thánh Tông hoàn chỉnh và chặt chẽ nhất so với trước Triều đình có đầy đủ các bộ, tự, các khoa và các cơ quan chuyên môn Hệ thống thanh tra, giám sát được tăng cường từ triều đình đến địa phương
Trang 6- Các đơn vị hành chính và bộ máy chính quyền cấp xã được tổ chức chặt chẽ
3 Những hiểu biết về vua Lê Thánh Tông: Thân thế, sự nghiệp: HS nắm được nét cơ bản nhất
4 Cải cách của vua Lê Thánh Tông:
- Nội dung: HS trình bày được những nội dung cơ bản về cải cách của Lê Thánh Tông
- Đánh giá về cải cách: Như vậy, khoảng từ năm 1471, thông qua cải cách,
Lê Thánh Tông đã tạo được hệ thống hành chính thống nhất trong phạm vi cả nước Hệ thống khá gọn gàng với chức trách phân minh, bảo đảm sự chỉ đạo và tập trung quyền lực của trung ương Đây là mô hình tiên tiến nhất của chế độ quân chủ phong kiến đương thời, trong đó, trung ương và địa phương gắn liền nhau, quyền lực được bảo đảm từ trên xuống dưới
Lê Thánh Tông là một vị hoàng đế lớn của một vương triều mạnh, có nhiều đóng góp trong lịch sử dân tộc
5 HS xác định được 13 đạo thừa tuyên trên lược đồ
Hoạt động 2: (10 phút) Tổ chức quân đội.
* Mục tiêu: + HS trình bày được tổ chức quân đội thời Lê sơ.
+ So sánh tổ chức quân đội thời Lê sơ với thời Lý- Trần
* Phương thức: GV giao nhiệm vụ cho HS: Theo dõi tư liệu SGK và trả lời
những câu hỏi:
1 Các tổ chức quân đội nước ta thời Lê sơ? Nhận xét về cách tổ chức đó?
2 Kể tên các loại vũ khí của quân đội thời Lê sơ?
3 Em có nhận xét gì về chủ trương của nhà nước Lê sơ đối với lãnh thổ Đại Việt? Liên hệ chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về vấn đề bảo vệ chủ quyền lãnh thổ biên giới,biển đảo hiện nay?
* Gợi ý sản phẩm:
1 - Cách tổ chức quân đội: Quân đội thời Lê sơ được tổ chức theo chế độ "ngụ binh ư nông": khi đất nước có ngoại xâm thì tất cả quân lính đều tại ngũ chiến đấu cùng toàn dân ; khi hoà bình thì thay phiên nhau về làm ruộng
Quân đội có hai bộ phận chính : quân ở triều đình và quân ở các địa phương; bao gồm bộ binh, thuỷ binh, tượng binh, kị binh Hằng năm, quân lính được luyện tập võ nghệ, chiến trận Vùng biên giới đều có bố trí quân đội mạnh canh phòng và bảo vệ, không để xâm lấn
- Nhận xét:
Trang 72 Các loại vũ khí: Vũ khí có đao, kiếm, giáo, mác, cung tên, hoả đồng, hoả
pháo -> Đa dạng
3 - Chủ trương của nhà nước Lê sơ đối với lãnh thổ Đại Việt: Vừa kiên quyết
vừa mềm dẻo
- Liên hệ chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về vấn đề bảo vệ chủ quyền lãnh thổ biên giới,biển đảo hiện nay: Đảng và Nhà nước ta tiếp tục tiếp nối và phát huy chủ trương đó
Hoạt động 3: Luật pháp (7 phút)
* Mục tiêu: - Nắm được nội dung cơ bản của bộ luật Hồng Đức.
- So sánh luật pháp thời Lê sơ với luật pháp thời Lý- Trần
* Phương thức: GV giao nhiệm vụ cho HS: Theo dõi tư liệu SGK và từ sự
chuẩn bị bài ở nhà trả lời những câu hỏi:
1 Kể tên các đời vua thời Lê Sơ ? Nhận xét về thái độ của các vua Lê với việc xây dựng luật pháp?
2 Trình bày nội dung chính của luật Hồng Đức?
3 So sánh luật pháp thời Lê sơ với luật pháp thời Lý- Trần?
* Gợi ý sản phẩm:
1 Thời Lê Sơ trị vì trong vòng 100 năm (1428-1527) trải qua 10 đời vua, bao gồm: (HS chuẩn bị trước ở nhà)
- Lê Thái Tổ(1428-1433)
- Lê Thái Tông(1434-1442)
- Lê Nhân Tông(1443-1459)
- Lê Thánh Tông(1460-1497)
- Lê Hiến Tông(1497-1504)
- Lê Túc Tông(1504)
- Lê Uy Mục(1505-1509)
- Lê Tương Dực(1510-1516)
- Lê Chiêu Tông(1516-1522)
- Lê Cung Hoàng(1522-1527)
- Thái độ của các vua Lê với việc xây dựng luật pháp: Đều chú ý xây dựng
2 Nội dung của luật Hồng Đức:
– Giữ cho đất nước luôn ở thế phòng bị đối với quan xâm lược nước ngoài; – Giữ nghiêm kỷ cương, phép nước;
– Chấn hưng nông nghiệp, coi nông nghiệp là nền tảng của sự ổn định kinh tế
xã hội;
– Bảo vệ quyền sở hữu tài sản của muôn dân, bảo vệ quyền lợi tài sản của dân chống lại sự đục khoét của quan lại sâu mọt;
Trang 8– Khuyến khích nuôi dưỡng thuần phong mỹ tục;
– Bênh vực và bảo vệ quyền lợi phụ nữ;
– Chính sách hình sự nghiêm nhưng độ lượng
3 Những điểm giống và khác nhau giữa luật pháp thời Lê sơ và thời Lý - Trần :
- Giống nhau là về bản chất mang tính giai cấp và đẳng cấp Mục đích chủ yếu
để bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị, trước hết là đặc quyền đặc lợi của vua, triều đình, của các quan lại cao cấp, cùng cố chế độ quân chủ trung ương tập quyền Có một số điều luật khuyến khích nông nghiệp phát triển, ổn định xã hội
- Khác nhau, luật pháp thời Lê sơ được nhà nước rất quan tâm Bộ luật Hồng Đức được ban hành là bộ luật hoàn chỉnh, đầy đủ, tiến bộ nhất trong các bộ luật thời phong kiến ở Việt Nam Một số điều trong bộ luật Hồng Đức bảo vệ quyền lợi cho người phụ nữ (về kinh tế, gia đình, xã hội)
C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (05 phút)
* Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà
HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức Từ đó, GV đánh giá mục tiêu, điều chỉnh kế hoạch dạy học
* Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ và hướng dẫn HS thực hiện:
1) HS xác định 13 đạo thừa tuyên trên lược đồ câm
2) Trình bày và đánh giá những đóng góp của vua Lê Thánh Tông trong việc xây dựng bộ máy nhà nước và pháp luật?
- HS có kết quả tốt GV có thể cho điểm cá nhân, nhóm
* Gợi ý sản phẩm:
D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG (02 phút)
* Mục tiêu:
- Nhằm vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn
- Nhằm giúp những HS có mong muốn, nhu cầu tìm hiểu thêm nội dung các sự kiện lịch sử liên quan tới bài học
* Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ, hướng dẫn HS (có học lực khá, giỏi) về nhà tìm
hiểu:
Trang 91) Sưu tầm những câu chuyện, giai thoại về một nhân vật hoặc một sự kiện lịch sử thời Lê Sơ
2) Hãy ghi lại một vài điều luật trong bộ luật Hồng Đức thời Lê sơ mà
em thích nhất? Vì sao?
- GV đánh giá sản phẩm của HS: Nhận xét, tuyên dương, khen gợi…
IV BÀI TẬP VỀ NHÀ (01 phút)
GV yêu cầu HS đọc SGK và tìm hiểu: Tình hình kinh tế - xã hội thời Lê sơ:
- Tư liệu về những thành tựu kinh tế nông nghiệp, công thương nghiệp
- Vẽ sơ đồ phân hóa xã hội thời Lê sơ
V RÚT KINH NGHIỆM.
….
………
………
………
