GIỚI THIỆU CHUNG Hệ thống truyền lực hồn chỉnh của một chiếc xe gồm cĩ ly hợp, hộp số, trục các đăng và cầu chủ động.. Cơng dụng của hệ thống truyền lực: - Truyền, biến đổi mơmen xoắn và
Trang 1CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC
TRÊN ƠTƠ
I GIỚI THIỆU CHUNG
Hệ thống truyền lực hồn chỉnh của một chiếc xe gồm cĩ ly hợp, hộp số, trục các đăng và cầu chủ động
Cơng dụng của hệ thống truyền lực:
- Truyền, biến đổi mơmen xoắn và số vịng quay từ động cơ đến bánh xe chủ động sao cho phù hợp giữa chế độ làm việc của động cơ và mơmen cản sinh ra trong quá trình ơtơ chuyển động
- Cắt dịng cơng suất trong thời gian ngắn hoặc dài
- Thực hiện đổi chiều chuyển động nhằm tạo nên chuyển động lùi cho ơtơ
- Tạo khả năng chuyển động êm dịu và tính năng việt dã cần thiết trên đường
1 Ly hợp:
Ly hợp dùng để truyền hay khơng truyền cơng suất từ động cơ đến hệ thống truyền lực, nhằm để truyền mơ men quay một cách êm dịu và để cắt truyền động đến hệ thống truyền lực được nhanh và dứt khốt trong những trường hợp cần thiết như khi chuyển số Nĩ cũng cho phép động cơ hoạt động khi xe dừng trong trường hợp phanh gấp mà khơng cần chuyển hộp số về số trung gian
2 Hộp số:
Nhiệm vụ của hộp số là là biến đổi mơmen xoắn của động cơ phù hợp với mức độ truyền tải của nĩ đến các bánh xe
Chắc chắn sự mất mát ở hộp số là khơng tránh khỏi, vì thế cơng suất thực
tế đưa xuống các bánh xe luơn luơn nhỏ hơn cơng suất đưa ra của trục khuỷu động cơ (hiệu suất của hộp số)
Hình I-1 Hệ thống truyền lực của xe khách
Trang 23 Truyền động các đăng:
Truyền động các đăng dùng để truyền mô men xoắn giữa các trục không thẳng hàng Các trục này lệch nhau một góc α>0o và giá trị của α thường thay đổi
4 Cầu chủ động:
Cầu chủ động nhận công suất từ động cơ truyền tới để phân phối đấn các bánh xe theo phương vuông góc Cầu xe nâng đỡ các phần gắn trên nó như hệ thống treo, sắc xi
II CÁC KIỂU BỐ TRÍ
Hệ thống truyền lực chủ yếu chia thành các loại:
- FF (Động cơ đặt trước – Bánh trước chủ động)
- FR (Động cơ đặt trước – Bánh sau chủ động)
Hình I-2 A: FF
B: FR
Trang 31 FF (Động cơ đặt trước – Bánh trước chủ động):
Trên xe với động cơ đặt trước cầu trước chủ động Động cơ, ly hợp, hộp
số, cầu chủ động tạo nên một khối đơn Mômen động cơ không truyền xa đến bánh sau, mà đưa trực tiếp đến các bánh trước bằng nhiều cách Không có lường cản ở giữa gầm xe khi các bánh sau không dẫn động
Khi cầu trước chủ động bánh xe phải quay từ hướng này đến hướng kia khi
xe quay vòng, và sự dịch chuyển lên xuống của hệ thống treo tương ứng với mặt đường, do đó các khớp nối các đăng phù hợp cần trang bị cho các bán trục Bánh trước dẫn động rất có lợi khi xe quay vòng và đường trơn Mặt khác sự ổn định hướng tuyệt vời này tạo được cảm giác lái khi xe quay vòng
2 FR (Động cơ đặt trước – Bánh sau chủ động).
Động cơ được đặt ở đằng trước và nằm ngoài buồng lái hay nằm trong buồng lái Kiểu bố trí động cơ đặt trước – bánh xe sau chủ động làm cho động
cơ được làm mát dễ dàng Tuy nhiên, ở bên trong thân xe không được tiện nghi
ở trung tâm do trục các đăng đi qua nó Lường này là không tiện nghi nếu gầm
xe ở mức quá thấp
Hình I-3 A: Xe FF với hộp số thường
B: Xe FF với hộp số tự động
Trang 4Kiểu động cơ đặt ngoài buồng lái sẽ tạo điều kiện cho công việc sửa chữa, bảo dưỡng được thuận tiện hơn, nhiệt sinh ra và sự rung động ít ảnh hưởng đến tài
xế và hành khách Nhưng hệ số sử dụng chiều dài của xe sẽ giảm xuống nghĩa
là thể tích chứa hàng hóa và hành khách giảm Đồng thời tầm nhìn của tài xế bị hạn chế, ảnh hưởng đến độ an toàn chung Ngược lại động cơ đặt trong buồng lái khắc phục được những nhượt điểm nói trên
3 Kiểu động cơ đặt dưới sàn:
Kiểu bố trí này phù hợp cho xe bus và xe tải Nó thường có một số ưu điểm, gồm có trọng tâm thấp, phân phối tải tốt, không gian bên trong lớn Tuy nhiên, nhiều kiểu thiết kế xe bus gần đây bỏ kiểu động cơ đặt dưới sàn thay vào đó là động cơ đặt sau
Nhượt điểm chính của phương án này là khoảng sáng gầm xe bị giảm, hạn chế phạm vi hoạt động và khó khăn trong bảo dưỡng, sửa chữa động cơ
4 Kiểu truyền động xe lai:
Các xe bus thí nghiệm trang bị kiểu truyền động xe lai là truyền động bởi một động cơ đốt trong Một máy phát xạc điện cho accu kéo công suất hành trình Bởi thế xe bus có thể dẫn động bởi một mô tơ điện đặt ở trung tâm và ngắt động cơ đốt trong để giảm ô nhiễm môi trường
5 Kiểu tất cả các bánh chủ động:
Hình I-5 Kiểu động cơ đặt dưới sàn
Hình I-6: Xe tất cả các cầu chủ động
Hình I-4 A: Xe FR với hộp số thường
B: Xe FR với hộp số tự động
Trang 5hay xe bị lún, cầu trước chủ động phải được cài vào Thêm vào đó, khóa vi sai cũng phải được cung cấp để khả năng kéo không giảm và xe có thể dịch chuyển qua các loại địa hình khó khăn (đường lầy lội, tuyết…), xe khách cũng như xe thương mại được trang bị với tất cả các bánh chủ động nếu chúng có ý định sao chép với một điều kiện hoạt động Chúng tích hợp hộp số phân phối, chúng có thêm các cặp bánh răng giảm tốc Từ hộp số phân phối, trục các đăng dẫn đến trước và sau đến bộ truyền động cuối cùng đến các bán trục, chúng được dùng
để lắp khóa vi sai Một số thiết kế 4WD thích hơn cung cấp cơ cấu ngăn dẫn động đến bánh trước
Xe thương mại với tải lớn, xe quân sự nặng, xe tải thu hồi hay hư hỏng thường nhiều hơn hai cầu chủ động nếu chúng vẫn giữ tải giới hạn lớn dưới điều kiện quy định của pháp luật Những xe này có thể trang bị với cầu trước chủ động và dẫn hướng và hai cầu sau chủ động
Một trong hai cầu sau có vi sai riêng Truyền động song song, nó được nói đến sự riêng rẽ đến mỗi cầu sau từ hộp số phân phối và từ đây đến vi sai cầu sau Trong trường hợp này mômen được truyền từ đầu ra hộp số phân phối đến vi sai của cầu sau
III CÁC KÝ HIỆU
1 Công thức bánh xe:
Công thức bánh xe được ký hiệu tổng quát là: a×b
Trong đó: a là số lượng bánh xe
b là số lượng bánh xe chủ động Thí dụ cho các trường hợp:
- 4×2: Xe có một cầu chủ động (Có 4 bánh, trong đó có hai bánh chủ động)
- 4×4: Xe hai cầu chủ động (Có 4 bánh, cả 4 bánh đều chủ động)
- 6×4: Xe có hai cầu chủ động, một cầu bị động (Có 6 bánh xe, trong đó
có 4 bánh chủ động)
- 6×6: Xe có 3 cầu chủ động (Có 6 bánh xe và cả 6 bánh đều chủ động)
- 8×8: Xe có 4 cầu chủ động (Có 8 bánh xe và cả 8 bánh đều chủ động)
2 Ký hiệu hệ thống truyền lực:
Vì mức độ phức tạp của hệ thống truyền lực, một số xe cụ thể được thể hiện qua công thức bánh xe như trên, nên hệ thống truyền lực có các ký hiệu thường dùng như:
- Loại ký hiệu 4WD-full time: Cho tất cả các xe có 4 bánh chủ động
- Loại ký hiệu 4WD-part time: Cho tất cả các xe có cấu trúc kiểu cầu trước thường xuyên ở trạng thái chủ động, cầu sau truyền lực trong một số điều kiện nhất định
